Hymenoptera

Ord ilghnéitheach feithidí is ea na Hymnoptera, nó na himéiniptearaigh. Tá timpeall 150,000 speiceas ann chomh maith le roinnt mhaith nach bhfuil cur síos orthu go fóill, ina measc na sábhchuileanna, na hadharcearraigh, na foichí, na beacha, agus na seangáin. Dhá phéire sciathán scannánach a bhíonn ag na feithidí fásta de ghnáth. Na codanna den bhéal oiriúnaithe i gcomhair coganta nó sú neachtair. Tá eagrú sóisialta ag cuid mhaith gnéithe. An feadán lena mbeireann siad uibheacha athraithe i gcomhair cealgtha uaireanta. 

Tháinig na chéad Hymenoptera ar an saol sa tréimhse Triasach. Sábhchuileanna ab iad agus ina mbaill den fhine ar a dtugtar na Xyelidae. Tháinig na chéad Hymenoptera sóisialta sa tréimhse Cailceach. 
Éabhlóid
Léiríonn anailís mhóilíneach gurb é Hymenoptera an grúpa brainseach is luaithe de na hHolometabola.

Is sa Triasic a tháinig Hymenoptera, agus bhain na hiontaisí is sine leis an bhfine Xyelidae. Tháinig na Hymenopteras sóisialta le linn na Tréimhse Cailcí . Tá dianstaidéar déanta ar éabhlóid an ghrúpa seo ag Alex Rasnitsyn, Michael S. Engel, agus daoine eile.

Rinneadh dianstaidéar ar chaidrimh fhíligineacha laistigh den Hymenoptera, bunaithe ar mhoirfeolaíocht agus ar shonraí móilíneacha araon, ó 2000 i leith.  In 2023, dheimhnigh staidéar móilíneach, bunaithe ar an anailís ar ghnéithe ultrachaomhnaithe, go leor torthaí roimhe seo agus tháirg sé fíligineacht réasúnta láidir den Ord iomlán. Taispeántar sárfhinte bunúsacha sa chladagram thíos.

Naisc sheachtracha
 Seangáin, beacha agus foichí 

 Tagairtí