Bundúchasaigh Mheiriceá

Daoine dúchasacha Chríocha Mheiriceá iad na hIndiaigh Mheiriceá , nó na Meiriceánaigh Dhúchasacha nó fiú na bundúchasaigh Mheiriceá. 

 Stair 
Deoire eolaithe gur tháinig na Meiriceánaigh Dhúchasacha go dtí Meiriceá Thuaidh ón tSibéir timpeall 15,000 RC ar a laghad. Ach le déanaí, tá fianaise ann go raibh Meiriceánaigh Dhúchasacha i Meiriceá Thuaidh timpeall 130,000 RC.Barbara Alice Mann, Iroquoian Women: The Gantowisas (Boston: Peter Lang, 2000), 35.

Bhí timpeall 100 milliún duine ina gcónaí i Meiriceá Thuaidh agus Meiriceá Theas sa bhliain 1492. I Meicsiceo agus i bPeiriú, bhí cathracha móra ann. Bhí timpeall 300,000 duine ina gcónaí i dTenochtitlán, an phríomhchathair Astacach.

 Coilíniú 
Tháinig Críostóir Colambas go dtí an Muir Chairib sa bhliain 1492. Bhí sé i mbun feachtas cinedhíothach i gcoinne na Taíno, agus fuair 95 faoin gcéad de na Taíno bás.  

Tháinig na Sasanaigh sa bhliain 1584 agus rinneadar campa ar Oileán Roanoke. Ar dtús, bhí na bundúchasaigh an-chairdiúil leo. Thóg na Sasanaigh beirt bhundúchasaigh thar n-ais go Sasana leo darbh ainm Wanchese agus Manteo. 

Tháinig na Sasanaigh thar n-ais aríst sa bhliain 1585 chun coilíneacht a cruthú ar Oileán Roanoke. Chuadar ar thuras taiscéalaíochta go Aquascogoc. Tar éis bualadh leis na Bundúchasaigh sa sráidbhaile ann, shíl na Sasanaigh gur ghoid iad cupán airgid uathu. Scrios na taiscéalaithe an sráidbhaile go hiomlán agus theith na Bundúchasaigh.

Thug na Bundúchasaigh faoi ndeara go raibh go leor acu ag fáil bháis tar éis bualadh leis na Sasanaigh. Ní raibh taithí ag a gcórais imdhíonachta le bolgach nó leis an fliú faraor agus chruthaigh sé an-chuid fadhbanna leo. 

Ag an deireadh, theip an choilíneach ar Oileán Roanoke agus bhí an caidreamh idir na Bundúchasaigh agus na Sasanaigh lagaithe go mór. Cruthnaigh na Sasanaigh coilíneacht nua sa bhliain 1607 agus thug siad an t-ainm Baile Shéamais (Jamestown) air. Sna blianta ina dhiadh sin, bhí tionchar an choilínithe ar na Bundúchasaigh Mheiriceá go millteach.

Sa bhliain 1700, ní raibh fágtha ach b'fhéidir 12 milliún bundúchasach.Ibid.
mion|Naomh Maximon, dia de chuid na Máigheach

 Inniu 
Tá timpeall 61 milliún Meiriceánach Dúchasach ann inniu. Tá siad ag dul i ngleic le ciníochas, leithcheal agus imeallú.

 Éire agus na Chéad Náisiúin 
Is clár faisnéise ceannródaíoch é Éire agus Na Chéad Naisiúin ina nochtar scéal nár insíodh fós faoin phlé a bhí ag Éireannaigh leis na Chéad Náisiúin i Meiriceá Thuaidh. Mar scannán bóthair trasna na Stát Aontaithe a cruthaíodh an scannán mealltach seo ina bhfuil dhá pheirspictíocht. Scrúdaítear taithí inimircigh na hÉireann trínár lionsa féin agus trí lionsa na ndaoine dúchasacha a raibh tionchar ag ár dteacht ann orthu.

 Féach freisin 

 Tarbh ina Shuí
 Astacach, Aruacach, Ailiútaigh, Algancach
 Beothuk
 Cióbha, na Ceatsuaigh, Cairibeach, Cómáinsí, Craíoch
 Guaránach
 Hóipeach
 Incigh
 Máigheach, Móháic
 Navachóigh
 Óisibis, na hOilmicigh
 Seiricíoch, Sioiseoiní, Suíúigh
 Típí

 Tagairtí 

Naisc sheachtracha