Nóbailiam

Is é an nóbailiam dúil uimhir a 102 sa tábla peiriadachHussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéim 2011), agus is é an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná No. Dúil shaorga radaighníomhach atá ann, nach bhfuil ar fáil sa dúlra, agus is ceann de na hachtainídí é.

 Airíonna 
clé|mion|170x170px
Is é nóbailiam a 259 an t-iseatóp is cobhsaí dá bhfuil ag an dúil seo, agus é ocht nóiméad déag is dhá scór ar leathré - beagnach uair an chloig, is é sin. Is dócha gur miotal é an nóbailiam a bhfuil loinnir gheal ann, ach níl a fhios againn é dháiríre: ní bheadh sé praiticiúil smután infheicthe nóbailiam a tháirgeadh, ós rud é go mbeadh foinse mharfach mhillteanach radaíochta ann. 

mion|clé|204x204px

Ní féidir mórán a fháil amach faoi shaintréithe ceimiceacha an nóbailiam ach an oiread, ach dealraíonn sé go bhfuil dhá staid ocsaídiúcháin aige sa tuaslagán uisce, mar atá, +2 agus +3, agus an dá ian seo timpeallaithe ag sé mhóilín uisce sa tuaslagán.

 Stair 
Glactar leis gurbh iad na saineolaithe Sóivéadacha in Dubna a chruthaigh na chéad adaimh nóbailiam sa bhliain 1966. 

Roimhe sin, mhaígh na Sualannaigh ó Institiúid Nobel agus na Meiriceánaigh ó Berkeley go raibh dúil uimhir a 102 aitheanta acu. Ach níor thug Cumann Idirnáisiúnta na Ceimice (IUPAC) ná Cumann Idirnáisiúnta na Fisice (IUPAP) faomhadh do na fionnachtana seo.

mion|clé|Frédéric Joliot

Ba iad na Sualannaigh, agus ina ndiaidh sin na Meiriceánaigh, a mhol an t-ainm "nóbailiam", ach b'fhearr leis na Rúisigh "joilióitiam" a bhaisteadh ar an dúil, i ndilchuimhne ar na fisiceoirí aithnidiúla Frédéric Joliot agus a bhean chéile Irène Joliot-Curie (iníon Marie Curie). 

Nuair a shocraigh Cumann Idirnáisiúnta na Ceimice sna 1990idí gurbh iad na Rúisigh a rinne an fhionnachtain, ghlac sé leis an ainm "nóbailiam" go hoifigiúil, ó bhí an t-ainm sin in úsáid sa litríocht go forleathan le tríocha bliain anuas.

 Tagairtí 

Catagóir:Dúile ceimiceacha
Catagóir:Achtainíd
Catagóir:Dúile sintéiseacha