Clochán coirceogach

Is éard is clochán coirceogach nó clochán ann, ná seanbhothán cloch ar dhéanamh coirceoige, a bhfuil díon coirbéalta air, a bhaineann go coitianta le cósta thiar theas na hÉireann.

Ní fios dáta beacht tógála fhormhór na struchtúr seo, ach baineann na foirgnimh le traidisiún Ceilteach seanbhunaithe, cé nach bhfuil aon fhianaise dhíreach ann faoi láthair gur tógadh na samplaí reatha níos luaithe ná 700 CE.Omnium Sanctorum Hiberniae D'fhéadfadh sé gur tógadh cuid acu a bhaineann le láithreáin reiligiúnacha sa tréimhse réamh-Rómhánach, ach measann daoine áirithe gur tógadh na struchtúir is iomláine tar éis an 12ú haois nó níos déanaí.The Archaeology of Celtic Britain and Ireland Seo an áit a raibh cónaí ar na manaigh.
Déanamh 
Is botháin chruinne choirceogache iad de ghnáth, ach tá pleananna dronuilleogacha ar eolas freisin. Tá sé tugtha le fios go mbaineann na loirg dhronuilleogacha le ré níos déanaí. Tá roinnt clochán nach bhfuil tógtha go hiomlán de chloch agus b'fhéidir go raibh díon tuí orthu. Tá na ballaí an-tiubh, suas le 1.5 méadar. Uaireanta bíonn roinnt clochán ceangailte le chéile ag a gcuid ballaí.
Láithreacha
Tá clocháin le fáil den chuid is mó in Iardheisceart na hÉireann, mar shampla ag Sceilg Mhichíl, Oileán an Teampaill amach ó Bheiginis, Gleann Fán, Fán agus An Riasc i gCorca Dhuibhne i gContae Chiarraí. Tarlaíonn go leor i gcomhthéacsanna creidimh;á n-úsáid ag na manaigh Naomh Pádraig; ina theannta sin, lean a chomharbaí ar aghaidh leis an traidisiún ailtireachta in oileán Í na hAlban agus ar deireadh thiar trí Naomh Aodhán go dtí na hoileáin in oirthear Shasana; Oileáin Farne agus Lindisfarne. Tá cinn eile i ráthanna (ar nós Leaca na Buaile, Contae Chiarraí) a léirmhínítear go coitianta mar fhoirgneamh tuata. D’fhéadfadh séipéil ilchasta le ballaí tirime mar Aireagal Ghallarais teacht ón gclochán. Tá cur síos ar an gclochán i ndlí an 7ú go dtí an 8ú haois, amhail an téacs dlí luath Críth Gablach.

Cultúr na ndaoine
Rinneadh codanna de scannán 2017 Star Wars: The Last Jedi a scannánú ag baint úsáide as botháin choirceogacha ar Sceilg Mhichíl.  Mar gheall ar na srianta a bhaineann le scannánaíocht ar an oileán, sa bhliain 2016 tógadh macasamhail de bhotháin choirceogacha ag Ceann Sibéal, gar do Bhaile an Fheirtéaraigh, ar Leithinis an Daingin.

Tagairtí

Catagóir:Stair na hÉireann