Aildéad

Comhdhúile orgánacha iad na haildéid ina bhfuil an grúpa carbóinile −C(H)=O i gceann an tslabhra d'adaimh charbóin. Ó tá dhá nasc oscailte ag an ngrúpa carbóinile, ní mór ceann acu a dhúnadh le hadamh hidrigine H agus an ceann eile ceangailte den tslabhra. Mar sin, is féidir a rá gurb é -C(H)O (nó -CHO) feidhmghrúpa na n-aildéad. Is iad an formaildéad nó an meatánal HCHO agus an t-aicéataildéad nó an t-eatánal CH3CHO an dá aildéad is simplí. (Mar is léir ón dá shampla seo, is é -ánal is deireadh d'ainmneacha córasacha na n-aildéad, ach bíonn ainmneacha traidisiúnta ar chuid mhór acu agus iad níos coitianta sa litríocht cheimiceach féin ná na hainmneacha córasacha.)
 Aildéad rahmenlos|70px|Struchtúr ginearálta na n-aildéadStruchtúr ginearálta aildéid. Is féidir leis an R-fhréamh a bheith ina adamh hidrigine nó ina fhréamh orgánaile (ailcil-, aril-, ailcéinil-, srl.). Tá grúpa na n-aildéad (grúpa formaile) marcáilte i ndath  gorm. rahmenlos|320px|Beispiele Samplaí: formaildéad (meatánal, ar clé), aicéataildéad (eatánal, sa lár) agus próipianaildéad  (própánal, ar dheis) le grúpa na n-aildéad marcáilte i ndath gorm (formailghrúpa)

Is í an difríocht idir na haildéid agus na céatóin ná go bhfuil an grúpa carbóinile i lár an tslabhra carbóin sna céatóin: cuir i gcomparáid an próipianaildéad (an própánal) CH3CH2CHO agus an t-aicéatón (an própánón) CH3COCH3, ar isiméirí iad.

Bíonn aildéid coitianta go maith sa cheimic orgánach, agus is aildéid iad a lán cumhrán. Is aildéad í an fhanailin a thugann an blas agus an boladh sainiúil don fhanaile, agus is é an cainéaldéad is cúis le blas agus boladh an chainéil.
 Sraith homalógach na n-aildéad 
 Uimhir(Adamh carbóin)  Ainm- AIGCF  Beagainm Foirmle mhóilíneach  Foirmle struchtúrach  Fiuchphointein °C 1   Meatánal  Formaildéad  CH2O  33px  −19,1 2   Eatánal  Aicéataildéad  C2H4O  44px  20,1 3  Própánal  PróipianaildéadPróipianaildéad C3H6O  57px  48 4  Bútánal  n-Bútaraildéad  C4H8O  69px  74,8 5  Peantánal AiléaraildéadAaimiolaildéadn-Pentaldehyd  C5H10O 82px  103 6  Heicseánal  Caprúnaildéadn-Heicsaildéad  C6H12O  94px  131 7  Heipteánal Heiptaildéadn-Heiptaildéad  C7H14O  107px  152,8 8  Ochtánal    Caprailaildéadn-Ochtaildéad  C8H16O  119px  171 9  Naonánal  Pelargonaldehydn-Nonylaldehyd  C9H18O  131px  191 10  Deicilánal   Caprailaildéadn-Decylaldehyd  C10H20O  144px  208,5 11  Aondeacilánal   Hendecanaln-Undecylaldehyd  C11H22O  144px  117(18 mbar) 12  Dódeicilánal  Laurinaldehyd Dodecylaldehyd  C12H24O  162px  238 14 Teitrdeicilánal  MyristylaldehydTetradecylaldehyd  C14H28O  194px  260

 Aildéid thábhachtacha 

 Formaildéad
 Aicéataildéad
 Próipianaildéad
 Butaraildéad
 Aildéad aimile
 Cainéaldéad
 Tolúaildéad