Llywelyn ap Gruffudd

Bhí Llywelyn ap Gruffudd (Llywelyn ein Llyw Olaf) (c. 1225 – 11 Nollaig 1282) ina Thaoiseach ar an Bhreatain Bheag () ó 1258 go 1282,go dtí gur mharaigh saighdiúirí Sasanacha é i gCilmeri, agus an chéad duine ar thug Rí Shasana aitheantas dó mar Phrionsa na Breataine Bige.

Ba é a chuspóir ná an Bhreatain Bheag a aontú, agus throid sé go dian in aghaidh  Ríthe Shasana, go háirithe Éadbhard I, chun é seo a bhaint amach. Tugann go leor daoine Llywelyn ein Llyw Olaf (Llewelyn ár dTiarna Deireanach) air mar gurbh é an prionsa deireanach a bhí ag an mBreatain Bheag sular rialaigh Rí Shasana, Éadbhard I, an Bhreatain Bheag ar fad.

Tá a ainm le feiceáil den chéad uair i dtaifid sa bhliain 1243. Nuair a fuair a uncail, Dafydd ap Llywelyn, bás i 1246, ba é an comharba follasach é, ach de réir Chonradh Woodstock na bliana 1247 roinneadh Gwynedd idir an triúr deartháireacha: Llywelyn, Owain (a dheartháir is sine) agus Dafydd. Sa bhliain 1255 chloígh Llywelyn a bheirt deartháireacha agus bhunaigh sé é féin mar an t-aon rialaitheoir ar Gwynedd Uwch Conwy. An bhliain dár gcionn, bhí Y Berfeddwlad faoina cheannas agus laistigh de dhá bhliain, bhí formhór na Breataine Bige dúchasaí (Pura Wallia) faoina smacht.

Tar éis cogadh cathartha i Sasana sa bhliain 1263 faoi cheannas Simon de Montfort, síníodh Comhaontú Trefaldwyn (Breatnais:Cytundeb Trefaldwyn). D'aithin an comhaontú idir Llywelyn agus Anraí III Shasana seasamh Llywelyn mar Phrionsa na Breataine Bige agus an ceart aige ómós a fháil (ardfhlaithiúnas) ó gach prionsa agus tiarna sa Bhreatain Bheag neamhspleách.
Rinneadh é sin i láthair Ottobuono, leagáid an Phápa.J. Beverley Smith, Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru (Caerdydd, 1986), tt. 153-6.


 Crann Teaghlaigh 

Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1223
Catagóir:Básanna atá bainte le cogaí
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Monarcaí na Breataine Bige