Liosta monarcaí na Gearmáine

Liostaíonn an t-airteagal seo monarcaí na Gearmáine, iad siúd a rialaigh na críocha i Lár na hEorpa ina labhraítí an Ghearmáinis ó chruthú Ríocht na nOir-Fhrancach (Ríocht Lughaidh) sa bhliain 843 go dtí deireadh Impireacht na Gearmáine sa bhliain 1918. Áiríonn sé freisin cinnirí Chónaidhmeanna éagsúla na Gearmáine tar éis titim na hImpireachta Naofa Rómhánaí, sa bhliain 1806.

Tá an caidreamh idir an teideal "rí" agus "impire" sa cheantar ar a dtugtar an Ghearmáin sa lá atá inniu ann díreach chomh casta le stair agus struchtúr na hImpireachta Naofa Rómhánaí í féin. Bhí Ríocht na Gearmáine ann roimh Impireacht na Gearmáine.

 Cuireadh tús le Ríocht na Gearmáine tar éis Conradh Verdun, sa bhliain 843, nuair scoilteadh Ríocht na bhFranc. Cruthaíodh an Ríocht Oir-Fhrancach nó Ríocht Lughaidh as oirthear na ríochta agus thug na ríthe rex Francorum orthu féin, sé sin 'rí na bhFranc agus níos déanaí 'rex' amháin. Ní raibh aon tagairt do "Gearmánaigh", rud a léireofaí teacht chun cinn náisiún Gearmánach de chineál éigin, go dtí an aonú haois déag, nuair a thagair an Pápa dá namhaid Anraí IV mar 'rex teutonicorum', nó rí na nGearmánach', d'fhonn é a bhrandáil mar eachtrannach. D'aisfhreagair na ríthe go seasta ag baint úsáide as an teideal 'Rex Romanorum', 'Rí na Rómhánach', chun béim a leagan ar a riail uilíoch fiú sula raibh Impireacht acu. D'fhan an teideal seo leo go dtí deireadh na hImpireachta sa bhliain 1806.
 Ní raibh Ríocht na Gearmáine go hiomlán oidhreachtúil; in áit, bhí an tsinsearacht ina ceann amháin de na fachtóirí a chinneadh comharbas na ríthe. Thoghadh na huaisle an rí go foirmiúil, ag leanúint le traidisiún na bhFranc. De réir a chéile, is ar an ngrúpa prionsaí ar a dtugtar na toghthóirí (Gearmáinis: Die Kurfürsten) amháin a leagadh an phribhléid agus thug an Bulla Órga sa bhliain 1356 sainmhíniú foirmiúil ar imeachtaí an toghcháin.
 Sa Mheán-Aois, níor ghlac an rí leis an teideal "Impire" (ón bhliain 982 ba é an teideal iomlán ná Imperator Augustus Romanorum, Impire Urramach na Rómhánach) go dtí gur bhronn an Pápa an choróin air. Ar dtús, bhí air Coróin Iarainn na Lombairde (Corona Ferrea) a fháil, tar éis sin ghlac sé an teideal rex Italiae, Rí na hIodáile. Ina dhiaidh sin uilig, bheadh air dul ar aghaidh go dtí an Róimh agus bhronnadh an Pápa Coróin na hImpireachta air.
 Ba é Maximilian I an chéad rí a d'iompraigh an teideal Impire-tofa. Tar éis gur theip ar a iarracht chun máirseáil go dtí an Róimh sa bhliain 1508 agus an choróin a fháil ón Phápa, d'fhógair sé féin ina Impire-tofa le toiliú an Phápa. Ghlac a chomharba Séarlas V leis an teideal Impire-tofa freisin i ndiaidh a chorónú sa bhliain 1520 go dtí gur bhronn an Pápa coróin na hImpireachta air sa bhliain 1530. Ó Ferdinand I ar aghaidh, bhí gach Impire ina Impire-tofa, ach de ghnáth thagraítí dóibh mar Impirí. Ag an am céanna, thagraítí dóibh siúd a bhí tofa ina gcomharbaí mar Rí na Rómhánach, má bhí siad tofa ag coláiste na dToghthóirí le linn a réamhtheachtaí bheith beo.

 An Ríocht Oir-Fhrancach, An Impireacht Naofa Rómhánach 843-1806 

Clúdaíonn an rannóg seo an Ríocht Oir-Fhrancach, an chuid thoir den Impireacht Fhrancach de dheasca chrích dheighilt na hImpireachta a chuireadh i bhfeidhm faoi théarmaí Chonradh Verdun sa bhliain 843. Níos déanaí, thugtaí Ríocht na Gearmáine, a bhí ina phríomhchuid (agus ansin ina chuid aonair) den Impireacht Naofa Rómhánach (an Náisiúin Gearmánach).

Bhí Ríocht na Gearmáine comhdhéanta ní hamháin as na críoch na Gearmáine sa la atá inniu ann, ach freisin as críocha na hOstaire, na hEilvéise, Phoblacht na Seice, na Slóivéine, agus na dTíortha faoi Thoinn, chomh maith le codanna den Fhrainc, den Iodáil agus den Pholainn

 Ríthe 

Liostáiltear impirí i gcló trom agus bíonn ríthe comhraic, antai-ríthe, agus leasríthe sóisearacha i gcló iodálach.

AinmTeachRíImpireCríochnaitheNótaíLughaidh Gearmnach<small>(Ludwig II der Deutsche)Cairilínseach11 Lúnasa 843—23 Lúnasa 876Mac an Impire Lughaidh Cráifeach agus garmhac Shéarlais MhóirLughaidh Óg<small>(Ludwig III der Jüngere)Cairilínseach28 Lúnasa 876—20 Eanáir 882 Rialaigh sé san Ríocht Oir-Fhrancach, an tSacsain, ón bhliain 880 agus freisin sa BhaváirCarloman<small>(Karlmann)Cairilínseach28 Lúnasa 876—22 Márta 880Mac Lughaidh Gearmnach; ruled in Bavaria; from 877 also King of ItalySéarlas Ramhar<small>(Karl III, der Dicke)Cairilínseach28 Lúnasa 87612 Feabhra 88111 Samhain 887Arnulf na Carinthia<small>(Arnulf von Kärnten)Cairilínseach30 Samhain 88725 Aibreán 8968 Nollaig 899Lughaidh an Leanbh<small>(Ludwig IV das Kind)Cairilínseach21 Eanáir 900—20/24 Deireadh Fómhair 911Conrad I<small>(Konrad I)Conradine (Franconian)10 Samhain 911—23 Nollaig 918Anraí Foghlaera<small>(Heinrich I der Vogler)Liudolfing23 Aibreán 919—2 Iúil 936Arnulf an t-olc<small>(Arnulf der Böse, Herzog von Bayern)Luitpolding (Bavarian)919—921Otto I, Impire Naofa Rómhánach<small>(Otto I der Große)Ottonian7 August 9362 February 9627 May 973Otto II Rua<small>(Otto II)Ottonian26 May 96125 December 9677 December 983Otto III<small>(Otto III)Ottonian25 December 98321 May 99621 January 1002Anraí II<small>(Heinrich II der Heilige)Ottonian7 June 100226 April 101413 July 1024Conrad II<small>(Konrad II)Salian (Frankish)8 September 102426 March 10274 June 1039Anraí III<small>(Heinrich III)Salian14 April 102825 December 10465 October 1056Anraí IV<small>(Heinrich IV)Salian17 July 105421 March 108431 December 1105Rudolf von Rheinfeld<small>(Rudolf von Rheinfelden)Rheinfeld15 March 1077—15 October 1080Hermann von Salm<small>(Hermann von Luxemburg, Graf von Salm)Salm6 August 1081—28 September 1088Conrad<small>(Konrad)
|Salian
|30 May 1087
|—
|27 July 1101
|
|-
|Anraí V<small>(Heinrich V)
|Salian
|6 January 1099
|13 April 1111
|23 May 1125
|
|-
|Lothair III<small>(Lothar III)
|Supplinburger
|30 August 1125
|4 June 1133
|4 December 1137
|
|-
|Conrad III<small>(Conrad III)
|Hohenstaufen
|7 March 1138
|—
|15 February 1152
|
|-
|Anraí Berengar<small>(Anraí (VI))
|Hohenstaufen
|30 March 1147
|—
|August? 1150
|
|-
|Feardorcha I Barbarossa<small>(Friedrich I Barbarossa)
|Hohenstaufen
|4 March 1152
|18 June 1155
|10 June 1190
|
|-
|Anraí VI<small>(Heinrich VI)
|Hohenstaufen
|15 August 1169
|14 April 1191
|28 September 1197
|
|-
|Feardorcha II<small>(Friedrich II)
|Hohenstaufen
|1197
|—
|1197
|
|-
|Pilib na Suáive<small>(Philipp von Schwaben)
|Hohenstaufen
|6 March 1198
|—
|21 August 1208
|
|-
|Otto IV<small>(Otto IV von Braunschweig)
|Welf
|29 March 1198
|4 October 1209
|5 July 1215
|
|-
|Feardorcha II<small>(Friedrich II)
|Hohenstaufen
|5 December 1212
|22 November 1220
|26 December 1250
|
|-
|Anraí <small>(Heinrich (VII))
|Hohenstaufen
|23 April 1220
|—
|15 August 1235
|
|-
|Conrad IV<small>(Konrad IV)
|Hohenstaufen
|May 1237
|—
|1 May 1254
|
|-
|Anraí Raspe<small>(Heinrich Raspe)
|Thuringia
|22 May 1246
|—
|16 February 1247
|
|-
|An Cúnta Wilhelm II na hOllainne''<small>(Wilhelm von Holland)Holland3 October 1247—28 January 1256

Catagóir:Monarcaí na Gearmáine