Beach

Is feithid í an bheach. Is ball d'ord na Hymenoptera í, mar an gcéanna le foichí, seangáin, agus neart eile. 

 Biashlabhra 
Tá 7̤̬% den bhia an domhain ag brath ar na beacha, mar shampla trátaí agus sútha talún. Tá na beacha tábhachtach toisc go dtógann siad pailin ó bhláth go bláth agus iad ag eitilt timpeall.  Gan an phailin seo ní bheadh a lán glasraí agus torthaí ag fás.ELeathanach 469, Bealtaine 2024

Braitheann an cine daonna ar phailneoirí. Tá siad ríthábhachtach don slabhra bia domhanda. Ach caithfimid a admháil gur chuir ár ngníomhaíochtaí – lena n-áirítear cleachtais feirmeoireachta, uirbiú, bainistíocht talún, truailliú comhshaoil agus an ghéarchéim aeráide – ár ndomhan feithidí i mbaol géar.
clé|mion|Físeán:  Beachaireacht|220x220px
clé|mion|Físeán  |220x220px
clé|mion|Físeán:  An Teach Bán i Washington DC|220x220px

 Fíricí fánacha 
 Bíonn beacha ag greadadh a gcuid sciatháin níos mó ná 200 uair gach soicind. 
 Tá cúig shúil agus sé chos ag beacha.
 Tá inchinn beiche chomh beag le síol seasamain.
 Ní chodlaíonn beacha.
 Déanann beach "damhsa croite" le insint dá cairde má bhíonn paiste maith bláthanna faighte aici.

 Cosaint 

 Is maith le beacha bláthanna. Bíonn feachtas ann gach mí Bealtaine "No Mow May". An mhí seo ba chóir dúinn ligean don fhéar agus do na bláthanna fás. Beidh níos mó pailine ann ansin do na beacha agus feithidí eile.
 Titeann Lá Domhanda na mBeach ar an 20 Bealtaine gach bliain. Is lá é seo chun béim a chur ar an tábhacht a bhaineann le beacha agus le feithidí eile. Dúirt an tUachtarán Micheál D. Ó hUigínn sa bhliain 2019, cuirtear Lá Domhanda na mBeach i gcuimhne dúinn chomh tábhachtach is atá beacha agus pailneoirí eile inár ndomhan idirspleách agus an gá le cleachtais feirmeoireachta inbhuanaithe agus bainistíocht fál sceach a chur chun cinn mar aon leis an gcaoi gur féidir linn ar fad cabhrú trí thimpeallacht oiriúnach a chothú agus a chur ar fáil dár mbeacha.

 In Éirinn 
Tá beacha na hÉireann i mbaol mór – agus leis sin, tá an córas bia agus beatha féin i mbaol. Tá 90 speiceas beach dúchasach in Éirinn, ach tá an tríú cuid díobh i mbaol a dhíothaithe. Agus mura bhfuil beacha ann le plandaí a phailniú, tá an baol ann go dtitfidh ár gcóras bia ina iomláine as a chéile.

Seoladh an Plean Uile-Éireann um Pailneoirí sa bhliain 2015.

 “Coinnigh Coirceog" 
Sa bhliain 2019, d’fhógair Rialtas na hÉireann an tionscnamh “Coinnigh Coirceog, cuidigh leis an mbeach mheala”. Féachtar leis an tionscnamh seo úinéirí foraoise a spreagadh chun an bheach mheala a thabhairt isteach sa choillearnach dhúchasach i gcomhar le Coillearnach Éireann agus na cumainn náisiúnta bheachairí. Bhí Cumann Bheach Mheala Dhúchasach na hÉireann freisin ag tacú leis an tionscnamh.

 Contúirt 
Maraíodh bean sna seachtóidí ar an 2 Meán Fómhair 2025 nuair a d'ionsaigh saithe beach í i mBaile an Chaisil i dtuaisceart Chontae Mhaigh Eo.  Bhí an bhean agus a fear céile ag cruinniú meala as creatchoirceoga ag thart ar 5 a chlog tráthnóna inné nuair a thug an tsaithe fogha fúithi agus sháigh a gclipí inti.  D'éirigh sí an-tinn ar an mball .  Cuireadh gathanna i roinnt daoine eile nuair a tháinig siad i gcabhair an mbean.  Deir beachadóirí gurb annamh a bhásaítear daoine agus iad ag cruinniú meala ach deir siad go bhfuil daoine áirithe an-tograch do ghoimh beiche, i ngan fhios dóibh féin go minic.

 Sanasaíocht 
Sean-Ghaeilge “bech”, ón bhfréamh Ind-Eorpaise *bhei-.

 Féach freisin 
 Beach meala
 Beach dhuillghearrthach
 Beachaireacht
 Lá Domhanda na mBeach
 Pailniú

 Naisc sheachtracha 
 Bechbretha: an Old Irish law-tract on bee-keeping

 An clár TG4 'Plean Bee'  clár faisnéise agus léargas ar an bplean Uile-Éireann um Pailneoirí.

 Tagairtí 

Catagóir:Feithidí
Catagóir:Beacha
Catagóir:Beachaireacht