Peadar O'Donnell

Scríbhneoir Béarla agus gníomhaí polaitiúil, idir Phoblachtach agus Mharxach, a bhí i bPeadar O'Donnell (Peadar Ó Domhnaill an leagan lán-Ghaeilge dá ainm, ach is é an leagan measctha a d'úsáid sé féin).  

 Saol 
Rugadh sa Chlochán Liath i dTír Chonaill ar an 22 Feabhra 1893 é, agus fuair sé bás ar an 13 Bealtaine 1986. Bhí sé ina eagraí do Cheardchumann Oibrithe Iompair agus Ilsaothair na hÉireann agus throid sé i gCogadh na Saoirse.  

Nuair a tháinig scoilt na nÓglach agus scaradh na gcompánach, thogair sé buille a bhualadh ar son na Poblachta, in aghaidh na Saorstátairí. Bhí sé ar dhuine acu siúd a shealbhaigh na Ceithre Cúirteanna, agus cimíodh é go gairid i ndiaidh bhombardú an árais sin. Chaith sé an chuid ba mhó de bhlianta an chogaidh chathartha i bPríosún Mhuinseo, agus i ndeireadh an chogaidh, chaith sé 41 lá ar stailc ocrais. 

Nuair a scaoileadh saor leis an Dálach, chuaigh sé le polaitíocht i Sinn Féin, agus é ag iarraidh na Poblachtaigh a stiúradh i dtreo an tSóisialachais. Níor éirigh leis, agus ó nár éirigh, bhunaigh seisean agus lucht a leanúna an Chomhdháil Phoblachtach sa bhliain 1934. Throid sé i gCogadh Cathartha na Spáinne freisin, agus d'fhruiligh sé Poblachtaigh chlé eile in Éirinn le páirt a ghlacadh sa chogadh sin, Proinsias Ó Riain ina measc.

I ndiaidh na 1940idí, d'éirigh sé as an bpolaitíocht de réir a chéile, agus chaith sé a dhúthracht lena chuid oibreacha liteartha. Bhí sé ina eagarthóir ar The Bell sna blianta 1946-54.

Bhí aithne phearsanta aige ar Shéamus Ó Grianna agus ar Sheosamh Mac Grianna. Ba é Seosamh a d'aistrigh dhá leabhar leis go Gaeilge. Bhí an teanga ag an Dálach féin, cé nár bhain sé úsáid liteartha aisti.

 Saothar 

 Storm, úrscéal, 1925

 Islanders, úrscéal, 1928 (Muintir an Oileáin an leagan Gaeilge a rinne Seosamh Mac Grianna)

 Adrigoole, úrscéal, 1929 (Eadarbhaile a thug Seosamh Mac Grianna ar a leagan Gaeilge féin)

 The Knife, úrscéal, 1930

 The Gates Flew Open, dírbheathaisnéis, 1932

 Wrack, dráma, céadléiriú 1932, foilsiú 1933

 On the Edge of a Stream, úrscéal, 1934

 Salud! An Irishman in Spain, cuimhní cinn, 1937

 The Big Window, 1955

 There Will Be Another Day, dírbheathaisnéis, 1963

 Proud Island, 1975

 Tagairtí 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1893
Catagóir:Básanna i 1986
Catagóir:Baill d'Aosdána
Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)
Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)
Catagóir:Baill den 4ú Dáil
Catagóir:Baill Shinn Féin
Catagóir:Cogadh Cathartha na Spáinne
Catagóir:Cumannaithe Éireannacha
Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha
Catagóir:Eagarthóirí Éireannacha
Catagóir:Fir
Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach
Catagóir:Iriseoirí Éireannacha
Catagóir:Múinteoirí Éireannacha
Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha