Portach

Is éard is portach ann ná talamh bogaigh ina gcarnann go leor fásra marbh — súsán go minic — mar mhóin. Tugtar caorán, criathrach, nó móinteán ar phortach freisin. Tá sé ar cheann de na ceithre chineál bogaigh atá ann (is iad eanach, riasc, muskeg agus seascann na cinn eile). Is minic a bhíonn siad faoi chlúdach fraoigh atá fréamhaithe sa súsán agus sa móin. Feidhmíonn an t-ábhar planda lofa i bportaigh mar linn charbóin thábhachtach.
mion|Portach, An Chloch Fhionn (Cloghfin), Tír Chonaill.  Athchóiriú 30,000 heicteár in Éirinn sna 2020idí

 Bunús 
Cruthaítear portaigh nuair a bhíonn an t-uisce ar dhromchla na talún aigéadach agus ar bheagán cothaitheach. Go hiondúil, faightear portach ar thalamh bog fionnuisce a bhfuil ábhar planda lofa air (ar a dtugtar móin), agus in aeráidí tuaisceartacha níos fuaire. I gcodarsnacht le heanaigh, faigheann siad an chuid is mó dá gcuid uisce ó fhrasaíocht seachas ó screamhuisce nó ó uisce dromchla atá lán de mhianraí.

 Tréithe 
Tá dath donn sainiúil ag uisce a shreabhann as portach, dath a thagann ó thainniní móna tuaslagtha. Go ginearálta, fásann plandaí i bportach sách mall mar thoradh ar an aeráid fhionnuar, ach tá an lobhadh fiú níos moille mar gheall ar leibhéil ísle ocsaigine in ithreacha sáithithe an phortaigh. Mar sin, carnann móin thar am, agus is féidir le limistéir mhóra a bheith faoi chlúdach domhain móna, roinnt méadar ar doimhneacht.

Faightear éagsúlacht shainiúil speiceas i bportaigh, idir ainmhithe, fungais, agus plandaí, agus tá tábhacht ar leith ag baint leo ó thaobh na bithéagsúlachta de, go háirithe i gceantair áitrithe ina ndéantar feirmeoireacht.

 Portaigh in Éirinn 
Ritheadh An tAcht um Fhiadhúlra (Leasú), 2023 agus an Plean Gníomhaíochta Náisiúnta na hÉireann um Bithéagsúlacht, 2023 don tréimhse 2023-2030. Tá ar gach údarás áitiúil in Éirinn plean bithéagsúlachta dá gcuid féin a chur i dtoll a chéile, a nuashonrú agus a chur i ngníomh. Cuireadh acmhainn bhreise ar fáil don tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra, de réir an phlean, le dul i ngleic le daoine agus le heagraíochtaí a sháraíonn an dlí.

 Caomhnú 
Sna 2020idí, cuireadh stop le baint na móna ar chuid na bportach in Éirinn.  Bhí 53 portach ainmhithe mar cheantair speisialta caomhnaithe agus dá réir d'éirigh sé i gcoinne an dlí móin a bhaint ann. Bhí portach i bPort Umna ar cheann do na portaigh is mó a raibh achrann i gceist níos déanaí. In 2025, bhí easaontas idir úinéirí talún ar phortach i ndeisceart Chontae na Gaillimhe agus an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra maidir leis an bportach a athfhliuchadh.

 Féach freisin 

 Muskeg, eanach, riasc, agus seascann
 Móin

 Tagairtí 

 Catagóir:Tírghnéithe
Catagóir:Talamh
Catagóir:Bogach
Catagóir:Linneolaíocht
Catagóir:Bithéagsúlacht