Herta Müller

Scríbhneoir is ea Herta Müller (rugadh ar an 17 Lúnasa 1953 í), a bhain amach Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 2009. Is as an Rómáin di, ach is le Gearmáinis a tógadh í, agus scríobhann sí i nGearmáinis. Bhí a hathair ina bhall den Waffen SS agus an Dara Cogadh Domhanda ar siúl, rud a raibh tionchar nach beag aige ar a saol agus a saothar. Tá an chodarsnacht idir an faisisteachas ina saol pearsanta agus an cumannachas inar fhás sí aníos tábhachtach ina cuid oibre. Deirtear gurb í Müller guth na cosmhuintire díshealbhaithe san Eoraip.

 A muintir is a saol 

Saolaíodh Herta Müller i Nitzkydorf in aice le Timişoara in Iarthar na Rómáine. Bhí a seanathair ina fheirmeoir shaibhir agus ina fhear ranna roimh theacht na gcumannach i gcumhacht sa tír, ach nuair a bunaíodh an phoblacht Shóisialach, baineadh a chuid maoine de. Maidir le hathair Herta, chuaigh sé chun cogaidh in aghaidh an Aontais Shóivéadaigh ina bhall den SS, agus i ndiaidh an chogaidh, bhí sé ag obair ina thiománaí leoraí. Chaith máthair Herta tréimhse fhada i ndaorbhroid san Aontas Sóivéadach. I ndiaidh di an mheánscoil a chríochnú chuaigh Herta chun na hollscoile leis an léann Gearmánach agus Rómánach a staidéar, agus sa bhliain 1976, thosaigh sí ag obair ina haistritheoir i monarcha. Trí bliana ina dhiaidh sin, áfach, dhiúltaigh sí cabhrú leis an rúnseirbhís slándála, an Securitate, agus thug an mhonarcha bata agus bóthar di. Ina dhiaidh sin, chaithfeadh sí a cuid a shaothrú ag déanamh spailpeanna múinteoireachta anseo agus ansiúd, ag múineadh Gearmáinise go príobháideach. Sa bhliain 1982, foilsíodh an chéad leabhar léi, an díolaim ghearrscéalta úd Niederungen, sa Rómáin, ach rinne an chinsireacht an-sceanairt ar an leabhar. Tháinig an leagan iomlán i gcló sa Ghearmáin dhá bhliain ina dhiaidh sin, ón teach beag foilsitheoireachta úd Rotbuch Verlag. Sa bhliain 1987, d'éalaigh Müller agus a fear céile, Richard Wagner, scríbhneoir Gearmáinise eile ón Rómáin, go dtí an Ghearmáin. Ina dhiaidh sin, bhí sí ina scríbhneoir cónaitheach ina lán ollscoileanna. Tá cónaí uirthi i mBeirlín inniu.

 A saothar 
  ("Na hÍsleáin"), Búcairist 1982, Beirlín 1984 
  ("An Tangó Trom"), Búcairist 1984 
  ("Is mór an piasún é an duine ar an saol seo"), Beirlín 1986 
  ("An Fheabhra Chostarnocht"), Beirlín 1987 
  ("Ag Taisteal ar Leathchos"), Beirlín 1989 
  ("Fionnachtain na hAireachtála"), Paderborn 1990 (17 lch.) 
  ("An Diabhal ina Shuí sa Scáthán"), Beirlín 1991 (141 lch. - a cuid scríbhinní faoi theoiric na litríochta) 
  ("San Am sin féin, ba é an Madra Rua an Sealgaire cheana féin"), Reinbek 1992 
  ("Is Te an Leaba an Práta Te"), Hamburg 1992 
  ("Tugann an Séiléir a Chíor féin leis"), Reinbek 1993 
  ("Tháinig, mar nach mbeadh ann"), Lichtenfels 1994 
  ("An Croí-Ainmhí"), Reinbek bei Hamburg 1994 
  ("Ocras agus Síoda"), Reinbek bei Hamburg 1995 
  ("I nGaiste"), Göttingen 1996 
  ("B'Fhearr liom nach gCasfaí orm féin mé Inniu"), Reinbek bei Hamburg 1997 
  ("An Radharc Coimhthíoch, nó, Is Broim faoi Sholas é an Saol"), Göttingen 1999 
 , Reinbek bei Hamburg 2000 
 , Blieskastel 2001 
 , München [agus áiteanna eile] 2003 
 , München [agus áiteanna eile] 2005 
 , Iaşi 2005 
 , München [agus áiteanna eile] 2009

 Tagairtí 

Catagóir:Scríbhneoirí Gearmánacha
Catagóir:Daoine a rugadh i 1953
Catagóir:Daoine beo