An Ghaeltacht

Is éard is Gaeltacht ann ná ceantar ina n-aithnítear an Ghaeilge mar theanga an phobail, go stairiúil ar a laghad. B'é ba bhrí leis an bhfocal sin Gaeltacht fadó ná Gaelachas, ach ó thosaigh an Ghaeilge ag dul as úsáid in áiteanna in Éirinn, tháinig an téarma "Gaeltacht" nó "ceantair Ghaeltachta" chun cinn ar na háiteanna sa tír ina bhfuil an Ghaeilge á labhairt i gcónaí mar theanga thraidisiúnta a théann go nádúrtha ó ghlúin go glúin.

Is léir, áfach, gurb iomaí áit sa Ghaeltacht oifigiúil ina bhfuil an Béarla in uachtar anois, mar shampla Cloch na Rón, an Achréidh agus Maigh Cuilinn i gContae na Gaillimhe, nó Ailt an Chorráin agus Gleann Bharr i gContae Dhún na nGall, Acaill, Béal an Mhuirthead agus an tSraith i gContae Mhaigh Eo chomh maith leis an gcuid is mó d'Uíbh Ráthach i gContae Chiarraí.

Úsáidtear canúintí éagsúla ó Ghaeltacht go Gaeltacht. Tugtar Gaidhealtachd nó Gaeltacht na hAlban ar na ceantair in Albain ina labhraítear Gaeilge na hAlban.

 Daonra na Gaeltachta 
Dar le hÚdarás na Gaeltachta, is é 95,503 daonra na Gaeltachta. Tá thart ar 14,000 do na daoine sin ina gcónaí i mbruachbhailtí na Gaillimhe, áfach.

Cuirtear an cheist go minic ar cheart imeall na nGaeltachtaí a athrú"The death of the Irish language: a qualified obituary", Reg Hindley (Google Books).

ContaeAinmDaonraCéatadán a Labhairt Gaeilge Contae Dhún na nGall  Alt na Péiste  188  55% Anagaire  2235  55% Árainn Mhór  529  62% Cró Beithe  161  53% An Clochán  514  41% Cnoc Fola  1326  83% Dún Lúiche  695  76% An Fál Carrach  2168  44% Baile na Finne  316  57% Gort an Choirce  1599  81% An Ghrafaidh  209  52%Na Gleannta149644% Gaoth Dobhair  2651  77% Teileann  726  41% Contae Mhaigh Eo  Eachléim  921  46% Ceathrú Thaidhg 37567% Fionnaithe  248  44% Contae na Gaillimhe  Oileáin Árann 124781% Bothúna  963  74% Camus 375 90% Carna  798  81% An Cheathrú Rua  2294  83% Corr na Móna  573  45% Na Forbacha  1239  43% Doire Iorrais  313  76% Gleann Trasna  122  61% Indreabhán  1362  83% Cill Chiaráin  619  87% Leitir Móir  875 88% Leitir Mealláin  1288  89% Ros an Mhíl  1304  84% Ros Muc  557  87% An Spidéal  1357  66% Contae Chiarraí  Baile an Fheirtéaraigh  455  77% Baile na nGall  508  75% Cé Bhréanainn  168  48% Cinn Aird  318  45% An Clochán  273  46% Dún Chaoin  159  72% An Fheothanach  462  78% Márthain  276 67% An Mhin Aird  387  53% Ceann Trá  413 56% Contae Chorcaí  Béal Átha an Ghaorthaidh  542  46% Baile Bhuirne  816  42% Oileán Chléire 12748% Cúil Aodha  420  53% Contae Phort Láirge  An Rinn  1176  51% Contae na Mí  Ráth Cairn  401  56%

 An Fhí­or-Ghaeltacht 

 Gaeltacht Thír Conaill 
 Tír Chonaill, Contae Dhún na nGall, go háirithe i nGaoth Dobhair, Cloích Cheannfhaola, agus ar an taobh thuaidh de na Rosa; Anagaire, Croithlí agus Rann na Feirste

 Gaeltacht na Gaillimhe 
 Conamara, Gaillimh

 Gaeltacht Chontae Chiarraí 
 Corca Dhuibhne, Contae Chiarraí go háirithe, in aice le Daingean Uí Chúis

 Gaeltacht Chontae Chorcaí 
 Cúil Aodha, Cléire, Contae Chorcaí

 Gaeltacht Chontae na Mí 
Príomhalt: Gaeltacht na Mí
 Ráth Cairn (nó Ráth Chairn) agus Baile Ghib, Contae na Mí

 Gaeltacht na nDéise 
Príomhalt: Gaeltacht na nDéise
 An Rinn, Contae Phort Láirge

 Gaeltacht Chontae Mhaigh Eo 
 Ceathrú Thaidhg, Eachléim, An Fód Dubh agus Tuar Mhic Éadaigh, Gaeltacht Mhaigh Eo

 Gaeltachtaí neamhoifigiúla 
Tugtar Gaeltachtaí Neamhoifigiúla ar cheantair nach cuid den Ghaeltacht go hoifigiúil iad, cé go bhfuil an teanga á labhairt iontu go forleathan. Tá brú ar an rialtas stádas oifigiúil a thabhairt dóibh.
 Cúige Uladh, Contae Aontroma in Iarthar Bhéal Feirste Gaeltacht Sheoige nó Gaeltacht Bhéal Feirste

 Nua-Ghaeltacht 
Nua-Ghaeltacht an t-ainm a thugtar ar an smaoineamh Gaeltachtaí nua a thógáil i mBÁCIrish Independent - Gaelgeoir group to start new Gaeltacht near city - Deireadh Fómhair 2007 agus i gcathracha eile sa tír d'fhonn an dteanga a athbheochan. Cé nach luaitear é sna huimhreacha thuas, tá Gaeltacht nua i Béal Feirste.
 Roinnt áiteanna i gContae an Chláir
 Gaeltacht Bhuan Mheiriceá Thuaidh

 Riarachán 
Is í an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta atá freagrach as polasaí an rialtais i leith na Gaeltachta, i gcomhar le heagraíochtaí amhail Údarás na Gaeltachta. Cuireann Raidió na Gaeltachta de chuid RTÉ agus TG4 seirbhísí ar fáil do mhuintir na Gaeltachta agus do chainteoirí Gaeilge go forleathan. 

 Coláistí samhraidh 
Eagraítear cúrsaí Gaeilge gach bliain sna ceantair Ghaeltachta le linn an tsamhraidh. Tumoideachas Gaeilge atá i gceist, ina gcaitheann daltaí scoile roinnt sheachtainí ag foghlaim na teanga trí chúrsaí Ghaeilge agus gníomhaíochtaí eile trí mheán na Gaeilge - cluichí Gaelacha, céilithe agus ceol traidisiúnta.

Is minic go bhfanann an dalta le clann áitiúil sa Ghaeltacht le linn an chúrsa, agus teagasc á fháil acu ó bhean an tí.

 Féach freisin 

 TINTEÁN

 Naisc sheachtracha 
 Beo.ie - An Ghaeltacht
 An Roinn Ghnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta
 Turasóireacht sa Ghaeltacht 
 Údarás na Gaeltachta
 Gaelgeoir group to start new Gaeltacht near city
 HSE.ie - Fás an Daonra agus na Dúshláin atá ann do FSS
 CSO.ie - Leagan Gaeilge de Shuíomh Idirlín an Phríomh Oifig Staidrimh
 Limistéir Pleanála Teanga Ghaeltachta - léarscáil bheo;;


 Foinsí 
 Ó Tuathaigh G, Ó Laoire L L, Ua Súilleabháin (eag) 2000 Pobal na Gaeltachta a Scéal agus a Dhán,'' Indreabhán Conamara: Cló Iar-Chonnachta.

 Tagairtí 


Catagóir:Tíreolaíocht na hÉireann