Iomáint

Cluiche foirne atá san iomáint (nó iománaíocht) ina mbaintear feidhm as maide ar a dtugtar camán agus liathróid ar a dtugtar sliotar. Tá bunús réamhstairiúil ag an spórt, a imrítear in Éirinn den chuid is mó, agus deirtear go bhfuil sé ar cheann de na cluichí foirne is sciobtha ar domhan. Ceann de na cluichí Gaelacha atá ann, agus is é an Cumann Lúthchleas Gael a eagraíonn an spórt. Tugtar an chamógaíocht ar an leagan den chluiche a imríonn mná.

Is é cuspóir an chluiche ná níos mó pointí a bhaint amach ná an taobh eile. Faightear pointe nuair a thiomáintear an sliotar idir cuaillí na foirne eile. Tá trastomhas 65mm (2.55 orlach) ag an sliotar agus tá sé clúdaithe le leathar. As adhmad na fuinseoige a dhéantar an camán agus bíonn sé idir 26–40 orlach i leith. Bíonn ceann leata air ar a dtugtar bas. Tá an bas níos mó ar chamán an chúl báire, chun go mbeidh sé nó sí ábalta an sliotar a stopadh. Nuair a bhuailtear an sliotar, is féidir é a thiomáint ag 150 ciliméadar san uair agus suas go 100m ar fhad.

Tá baint ag an iomáint le camanachd nó iomain, cluiche a imrítear in Albain den chuid is mó.

Ainmneacha ar an Spórt
Tá réimse leathan ainmneacha a thugtar ar an gcluiche sa Ghaeilge.
 iomáint / iomáin / iománaíocht
 ag bualadh báire / báireoireacht / ag imirt báire / ag báire
 camánacht 
 ag lúbadh na fuinseoige
 cluiche lúibe (is liathróide)
 hurláil

 Stair 
Cuireadh cosc ar iománaíocht a imirt faoi Reachtanna Chill Chainnigh sa 14ú haois..

 Rialacha 
clé|200px|thumb|An pháirc.
 An pháirc imeartha 
Tá an pháirc imeartha 140 méadar (153 slat) ar fhad, le péire cuaillí ar gach taobh. Tá cuma "H" ar na cuaillí, ar nós cuaillí rugbaí ach tá líon ag a mbun mar atá i sacar. Tá na cuaillí 6.4 méadar (7 slat) óna chéile, agus tá an cuaille trasna 2.13 méadar (7 dtroigh) os cionn na talún. Tá línte trasna na páirce ag 13 méadar, 20 méadar agus 65 méadar ó na cúl-línte. Is í an pháirc imeartha céanna a úsáidtear i bpeil Ghaelach.

 Na foirne 
Tá cúig imreoir déag i ngach foireann, agus úsáidtear an leag amach céanna i gcónaí. Tá cúl báire amháin (uimhir 1), seisear cosantóir (uimhreacha 2-7), beirt imreoir lár-pháirce (uimhreacha 8 agus 9) agus seisear ionsaitheoir (uimhreacha 10-15). Bíonn an cúl báire gléasta i ndath difriúil ó na himreoirí eile. Tá cúigear fear ionaid déag (uimhreacha 16 agus ar aghaidh), agus is féidir cúigear a úsáid in aon chluiche amháin.

 An liathróid 
280px|thumb|right|Craobh Iomána Sóisir B Cathair Luimnigh, Áth an Mhuilinn i gcoinne Tobar Phádraig sa chluiche leathcheannais, 28ú Lúnasa 2004.
Chun an sliotar a bhogadh ó áit amháin go dtí áit eile, is iad na rudaí atá ceadaithe ná:
 Ag tabhairt buail (nó poc) leis an gcamán
 Ag déanamh pas boise (nó pas láimhe) leis an lámh
 Ag ciceáil (tá sé ceadaithe, ach níl sé ró-éifeachtúil)

Is iad na rudaí nach bhfuil ceadaithe ná:
 Ag piocadh na liathróide go díreach ón dtalamh
 Ag caitheamh na liathróide
 Ag rith níos mó ná ceithre choiscéim gan pasáil nó preab a dhéanamh ar an gcamán
 Ag gabháil na liathróide trí huaire i ndiaidh a chéile gan tadhall leis an talamh
 Ag caitheamh na liathróide ó lámh amháin go dtí an lámh eile
 Ag caitheamh nó ag tabhairt pas boise isteach sa chúl
 Ag caitheamh an chamáin
 Ag déanamh scór nuair a bhfaigheann an ionsaitheoir an liathróid istigh sa chearnóg

 Ag scóráil 
Déantar pointe nuair a thiomáintear an sliotar idir chuaillí an taoibh eile. Buaitear cúl, le luach trí phointe (nó cúilíní), nuair a chuirtear an sliotar faoin gcuaille trasna. Léiríonn an moltóir brat glas nuair atá cúl déanta. Buaitear pointe amháin (cúilín) nuair a chuirtear an sliotar thar an trasnán, agus taispeánann an moltóir brat bán. Taispeántar na scóranna san fhormáid {cúl}-{cúilíní}. Mar shampla, i gcás cluiche ceannais Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann 2006, b'é an toradh deiridh Cill Chainnigh 1-16 Corcaigh 1-13 (bhí an bua ag Cill Chainnigh, lé trí chúilín). 

 Comórtais 
 Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann
 Craobh Iomána Sinsearach na Mumhan
 Craobh Iomána Sinsearach Laighean
 Craobh Iomána Sinsearach Ulaidh
 Craobh Iomána Sinsearach Chonnacht
 Sraithchomórtas Iomána Náisiúnta
 Corn an Iarnróid
 Corn Uí Rinn
 Corn Mhic Riocaird
 Craobh Iomána Sinsearach Club na hÉireann
 Craobh Iomána Sinsearach Club Laighean
 Craobh Iomána Faoi-21 na hÉireann
 Craobh Iomána Faoi-21 Laighean
 Craobh Iomána Mionúrach na hÉireann
 Poc Fada
 Féile na nGael
 Iomána chomhrialacha Shinty/Iomáint, cluichí idirnáisiúnta idir Éire agus Alban

 Iománaithe cáiliúla 
 D. S. Ó Ciara, Cill Chainnigh
 Criostóir Uí Rinn, Corcaigh
 Éadbhard Ó Cathaoir, Cill Chainnigh
 Nioclás Mac Riocaird, Loch Garman
 Mícheál Mac Aodha, (Luimneach
 Seán Ó Loingsigh, Corcaigh
 Seán Ó Dúghaill, Tiobraid Árann
 Brian Ó Faoileacháin, Uíbh Fhailí
 Nioclás Inglis, Tiobraid Árann
 Seán Ó Conghaile, Gaillimh
 Seán Ó Céin, Port Láirge

 Foireann na Mílaoise 
Roghnaíodh Foireann na Mílaoise sa bhliain 1999 as na himreoirí is fearr a d'imir an spórt idir 1884 agus an bhliain 2000. B'iad an CLG agus na h-iriseoirí spóirt a roghnaigh an fhoireann.

   Cúl báire   Máirtín "Tony" Ó Roideacháin(Tiobrad Árann)  Lánchúlaí deas Lánchúlaí láir Lánchúlaí clé  Seán Ó Dúghaill(Tiobrad Árann) Nioclás Ó Domhnaill(Loch Garman)  	 Roibeaird Mac Riocaird(Loch Garman)  Leathchúlaí deas Leathchúlaí láir Leathchúlaí clé Pádraig Ó Faoláin(Cill Chainnigh) Seán Ó Céin(Port Láirge) Brian Ó Faoileacháin(Uíbh Fhailí)   Lár na páirce  Seán Ó Loingsigh(Corcaigh) Lorenzo Ó Meachair(Cill Chainnigh) Leatosaí deas Leatosaí láir Leatosaí clé Criostóir Uí Rinn(Corcaigh) Mícheál Mac Aodha(Luimneach) Séamas Langtún(Cill Chainnigh)  Lántosaí deas Lántosaí láir Lántosaí clé Éadbhard Ó Cathaoir(Cill Chainnigh) Réamann Ó Coimín(Corcaigh) Séamas Ó Dúghaill(Tiobrad Árann)

Féach freisin

 Comhrialacha camanachd-iománaíocht

 Tagairtí 

 Naisc sheachtracha 
 Suíomh oifigiúil an CLG.
 Iomáint ar shuíomh oifigiúil an CLG. 
 Rialacha iomána. 
 Treoracha iománaíochta: Uimhir a hAon , Uimhir a Dó , Uimhir a Trí . 
 'An Fear Rua - The GAA Unplugged!' 
 Sports.ie Hurling, Nuacht, cluichí agus torthaí. 
 The Continental Youth Championships .
 Iománaíocht san Airgintín.
 Iománaíocht san Astráil agus san Nua-Shéalainn.
 An chéad chluiche iomána i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
 Grianghrafanna ar an Sportsfile Sports Photo Agency.
 What is Hurling, ar youtube.


Catagóir:Spóirt maide agus liathróide
Catagóir:Spóirt na hÉireann
Catagóir:Spóirt Ghaelacha
Catagóir:Cumann Lúthchleas Gael