Éilís Ní Dhuibhne

Scríbhneoir agus criticeoir Éireannach is ea Éilís Ní Dhuibhne (a rugadh ar an 22 Feabhra 1954 i mBaile Átha Cliath). Tugtar Elisabeth O'Hara uirthi freisin.  In 2025, d’fhógair An Chomhairle Ealaíon a hainmniúchán mar Laureate nua don Fhicsean Éireannach 2025-2028.Tagann sí i ndiaidh Colm Tóibín a bhí ina Laureate ó 2022-2024 agus is í an ceathrú scríbhneoir sa ról sin. Ba í Anne Enright an chéad Laureate agus tháinig Sebastian Barry ina diaidh. 
mion|Is ball d'Aosdána í.

 Beatha 
Rugadh i mBaile Átha Cliath í agus is ann atá cónaí uirthi go fóill. Scríobh sí faoina hóige ag fás aníos mar Ghaeilgeoir i Raghnallach sna 1950idí agus 1960idí sa leabhar Fáinne Geal an Lae a foilsíodh sa mbliain 2023. 

Bhain sí amach dochtúireacht sa Bhéaloideas sular thosaigh sí ar phost mar choimeádaí leabharlainne i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann. Is i ngort na litríochta, áfach, is mó atá cáil agus clú uirthi. Scríobhann Ní Dhuibhne as Béarla agus as Gaeilge, agus clúdaíonn a saothar réimse maith ábhar: úrscéalta, gearrscéalta, drámaí, agus scéalta do leanaí san áireamh. 

Mar Laureate 2025-2028, dúirt Éilís Ní Dhuibhne go bhfuil súil aici ardán a thabhairt d'fhicsean na Gaeilge chomh maith le ficsean an Bhéarla.  ‘Oileán na Samhlaíochta’ an téama atá ag Éilís agus tá súil aici cuairt a thabhairt ar gach contae in Éirinn i rith a tréimhse mar Laureate. 

Is ball d'Aosdána í.

 Saothar 

 Gaeilge 
Ó thaobh na Gaeilge de, is iad na drámaí Milseog an tSamhraidh agus Dún na mBan trí thine na chéad shaothair a foilsíodh, ach is é Dúnmharú sa Daingean (2000) a rinne údar mór le rá Gaeilge di. Lean úrscéal eile Cailíní Beaga Ghleann na mBláth in 2003. Baineann Ní Dhuibhne leas as Gaeilge shimplí sho-léite, a bhfuil rian an Bhéarlachais uirthi go minic, chun scéalta casta lán de mhothúchán a chur os comhair an léitheora. 

Is minic a úsáideann sí miotais na Gaeilge, ar nós foirfeacht na Gaeltachta, sonas na gcoláistí samhraidh, nó neamhurchóideachas an bhéaloidis, mar chúlra chun castacht an tsaoil a thaispeáint.  Airíonn Ní Dhuibhne éadroime a bheith lena cuid scríbhneoireachta i nGaeilge agus tá tuairim aici go mbaineann sé sin lena caidreamh féin leis na nGaeilge agus am saor a bhí aici sa nGaeltacht i gcaitheamh a saoil. “Braithim féin de ghnáth nuair a scríobhaim i nGaeilge go bhfuil sé níos éadroime agus go mbíonn níos mó den súgradh i gceist, sílim go mbraitheann sé sin ar an gcomhthéacs agus an taithí atá agat. Domsa ó bhí mé i mo pháiste baineann an Ghaeltacht leis an samhradh agus a bheith ar laethanta saoire agus téann an t-atmaisféar sin i bhfeidhm ort ar bhealach i do chuid scríbhneoireachta.”

 Béarla 
Maidir leis an mBéarla, is óna peann atá na húrscéalta: The Bray House (1990), Singles (1992), agus The Dancers Dancing (1999), a cuireadh ar ghearrliosta an duais Orange 2000. Ceithre chnuasach de ghearrscéalta atá foilsithe aici go nuige seo: Blood and Water (1988), Eating Women is Not Recommended, The Inland Ice and Other Stories (1997), agus Pale Gold of Alaska and Other Stories (2001). Le haghaidh páistí a scríobhadh The Uncommon Cormorant, The Hiring Fair, agus Hugo and the Sunshine Girl.

Ar cheann de na saothair is deireanaí léi tá Twelve Thousand Days: A Memoir a bhí ar an ngearrliosta do Ghradam Michel Déon sa mbliain 2020.

 Úrscéalta Béarla 
 The Bray House (1990)
 Singles (1994)
 The Dancers Dancing (1999)
 Fox, Swallow, Scarecrow (2007)

 Dírbheathaisnéis 
 Twelve Thousand Days: A Memoir  (2020,  ISBN: 978-1780731735).

 Úrscéalta Gaeilge 
 Dúnmharú sa Daingean (2001)
 Cailíní Beaga Ghleann na mBláth (2003)
 Hurlamaboc (2005)
 Dun an Airgid (2007)
 Dordán (2011)
 Aisling nó Iníon A (2015)

 Bailiúcháin 
 Blood and Water (1989)
 Eating Women Is Not Recommended (1991)
 The Inland Ice (1997)
 The Pale Gold of Alaska (2000)
 Midwife to the Fairies (2003)

 Leabhair do Pháistí 
 The Hiring Fair (1992)
 Blaeberry Sunday (1993)
 Penny Farthing Sally (1996)
 The Sparkling Rain (2004)

 Drámaí 
 Dún na mBan Trí Thine Amharclann de hÍde. Léiríodh an dráma den chéad uair sa Peacock, BÁC, 1995;
 Milseog an tSamhraidh Amharclann de hÍde Léiríodh an dráma den chéad uair in Amharclann Samuel Beckett, Coláiste na Tríonóide, sa bhliain 1996;
 The Wild Swans Amharclann na Mainistreach. Léiríodh an dráma den chéad uair sa Peacock, BÁC, 1998.

 Duaiseanna 
 Arts Council Bursaries 1986, 1996 
 Listowel Poetry Award
 Duaiseanna Oireachtais do dhráma agus d'úrscéalta
 Bhí Gradam Stuart Parker bronnta uirthi as a cuid scríbhneoireachta don stáitse.
 Duais an Bhuitléaraigh don phrós (American Association of Irish Studies)
 Bisto Merit awards (The Hiring Fair agus Hurlamanoc), Bisto Book of the Year (Blaeberry Sunday)
 Bhí The Dancers Dancing ar ghearrliosta an Orange Prize sa bhliain 2000.http://www.eilisnidhuibhne.net/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=27 , don liosta go leor, agus na duaiseanna.

 Tagairtí 

 Rebecca Pelan, eag, Éilís Ní Dhuibhne: Perspectives. Gaillimh, Arlen House, 2009.

 Naisc Sheachtracha 
 Suíomh gréasáin Éilís Ní Dhuibhne 
 Agallamh le hÉilís Ní Dhuibhne ar Beo.ie
 Sonraí Éilís Ní Dhuibhne ar shuíomh gréasáin Aosdána 

Scríbhneoirí Gaeilge
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha
Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoirí scéalta bleachtaireachta
Catagóir:Baill d'Aosdána
Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath
Catagóir:Daoine a rugadh i 1954
Catagóir:Daoine beo