Uathachas

Mí-ord le fadhbanna iompair agus teanga is ea an t-Uathachas,i mBéarla, autism nó riocht ina bhfeidhmíonn duine go mínormálta in idirghníomhú sóisialta, le hiompar athdhéanta is cumarsáid fhabhtach, a thosaíonn roimh 3 bliana d'aois. 

Ní fios cad is cúis leis, agus tá taighde, taighde géiniteach mar chuid de, ar siúl ar fud an domhain chun tuiscint a fháil air.

Ceiliúrtar Lá Domhanda Feasachta ar Uathachas.ar an 2 Aibreán gach bliain.

mion|clé|Feasachta ar Uathachas
clé|mion|Físeán (i mBéarla)


 Tréithe 
mion|clé
Bíonn raon leathan intleachtachta ag páistí uathacha, agus braitheann an toradh don pháiste ar na háiseanna foghlama a chuirtear ar fáil dó. Is féidir le 80% de na páistí cúram a thabhairt dóibh féin nuair a fhásann siad suas. 

Is iad trí príomhtréithe an uathachais ná:
 Easpa idirghníomhaíocht shóisialta
 Easpa nó moill in úsáid teanga
 Suim thar fóir i rudaí ar leith

Ní mí-ord de chineál amháin atá i gceist, áfach. Labhraítear faoi speictream mí-oird an uathachais. Is féidir na mí-oird a rangú de réir cé chomh dona is atá siad. Sampaí is ea
 Uathachas leanbaí
 Siondróm Asperger
clé|mion|CDC na S-A :  tá a fhios againn inniu nach bhfuil baint ar bith ann idir an t-uathachas agus an vacsaín MMR.

 Stair 
B'é Leo Kanner, síciatraí páistí Ostarach a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe (agus a rugadh san Ostair i 1894), a thug an chéad chur síos ar airíonna an uathachais. D'fhoilsigh sé páipéar tábhachtach, Autistic Disturbances of Affective Contact, i 1943, agus b'é seo bunús ar staidéar eolaíoch faoin t-uathachas, in éineacht le hobair Asperger.

D'úsáid Lorna Wing an téarma "siondróm Asperger" don chéad uair i 1981. Ba phéidiatraí ón Ostair Hans Asperger a rinne an chéad chur síos ar an siondróm ina thráchtas dochtúireachta i 1944. Die Autistischen Psychopathen a thug sé air. I rith na 1940í, rinne Asperger staidéar ar ghrúpa buachaillí a bhí difriúil ó thaobh iompar pearsanta de, i gcomparáid 
le leanaí eile. Bhí fadhbanna teagmhála is sóisialta acu a bhí cosúil le leanaí le huathachas ach ní raibh na fadhbanna urlabhra is teanga a baineadh le huathachas acu.

Cé gurbh Ostaraigh an bheirt acu, níor bhuail siad riamh le chéile.

 In Éirinn 
Tá uathachas ar dhuine as gach scór páistí scoile, de réir na bhfigiúirí sa bhliain 2024 ón Roinn Oideachais, ar méadú faoi thrí é le beagnach deich mbliana. (Mheas Matt Hussey in 2011 go mbaineann sé le páiste amháin as 2,000 san Iarthar, agus 4 oiread níos minice i mbuachaillí ná cailíní).Hussey, Matt- Fréamh an Eolais (Coiscéim 2011)  Deir síceolaithe go bhfuil trí phríomhchúis leis an méadú sin, mar atá, 

 tuiscint níos fearr i measc an phobail ar an ní is uathachas ann, 
 diagnóisiú níos fearr, agus 
 tuilleadh comharthaí sóirt a bheith á gcur san áireamh nuair atá daoine á measúnú.

Bhí imní in Éirinn faoin vacsaín MMR (Bruitíneach, Leicneach agus Bruitíneach Dhearg) tar éis "staidéar" ón Dr. Andrew Wakefield sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 1998 faoin gceangal idir an t-uathachas agus an MMR. Ach tá a fhios againn inniu nach bhfuil baint ar bith ann idir an t-uathachas agus an vacsaínVaxxed: From Cover-up to Catastrophe

(2016) Information for parents

http://www.immune.org.nz/sites/default/files/resources/Written%20Resources/ConcernVaxxedImac20170421V01Final.pdf .
 Féach freisin 
 Hipirghníomhaíocht

 Tagairtí 

Catagóir:Síceolaíocht
Catagóir:Leanaí
Catagóir:Neamhoird mheabhracha