Contae Laoise

Tá Laois nó Contae Laoise i lárdheisceart na hÉireann, i gCúige Laighean. Is ann a bhí forlámhas ag clann Uí Mhórdha agus tá a ndún le feiceáil go fóill in aice leis an bpríomhbhaile, Port Laoise. D'fhág na Normannaigh a rian ar an áit chomh maith. 
Contae beag é agus bhí sé ar cheann de na ceantair ba thúisce a ndearnadh plandáil air le linn aimsir na dTúdor in Éirinn. Ba í Mary Tudor, banríon Shasana agus bean chéile Rí Philip na Spáinne a rinne contae de i 1556 faoin ainm 'Queen's County' (Contae na Banríona). 

 Stair 

Faoin 1ú haois AD bhí an cuid thiar den gcontae mar pháirt den Ríogacht Osraige.

Tháinig an réigiún faoi smacht na Normannaigh tar éis Ionradh na Normannach ar Éirinn agus thóga, Caisleán Dhún Másc ar suíomh dún cnoic chun é a chosaint.

Thógann an contae a ainm ó na Loígis treibh a lonnaigh sa cheantar san 3ú haois AD agus a d'fhán faoi a smacht suas go dtí 1608. Bhí na Loígis déanta suas de seacht gclanna, ina measc na Uí Mhórdha a raibh mar tiarnaí an cheantar ón 13ú nó 14ú go dtí tús an 17ú haois.

 Bailte i gContae Laoise 
 Achadh Bhó, Áth Liag
 Baile an Bhiocáire, An Baile Fionn, Baile Mhic Mhaoilir, Baile na Coille, Baile Uí Laigheanáin, An Bealach Mór, Buiríos Mór Osraí, Baile Cholla, Baile Fionn, Baile Átha an Róine, Baile an Chaisleáin, Baile Thaidhg Dhuibh, Baile Nua
 Cluain na Slí, Cúil an tSúdaire, Crochta Ard, Cloch, an Chúlchoill, Cill Bhriocáin
 Darú, Domhnach Mór
 Eiréil, An Eala 
 Ioma
 Maighean Rátha, Mainistir Laoise, Móinteach Mílic
 Port Laoise
 Ráth Domhnaigh, Ros Fhionnghlaise, An Ráithín
 An Sráidbhaile, An Spinc 
 Tigh Mochua, Theach na Bhearbha

 Barúntachtaí 

 Baile Ádaim
 Clann Donnchadha, Clár Maí Locha, An Choill Uachtarach, Cuileannach
 Port Laoise Thiar, Port Laoise Thoir, Port na hInse
 Sliabh Mairge, An Sráidbhaile
 Tigh na hInse

 Baile fearainn 

 Achadh Bhó, Áth Liag
 Baile Uí Shopacháin
 Cúil Chéire

 Tíreolaíocht 

 Achadh Bhó, Ard Éireann,
 Bordaíol, Buiríos, An Bhearú, 
 Caisleán Chonchúir, Caisleán Chúlchoill
 Droim na Ceapaí Airde, Dún Másc
 An Fheoir 
 An Gabhail 
 Móin Alúine
 Slí na Bearú, Sléibhte, Sliabh Bladhma
 Tigh na Coille, Teach na Bearú 

 Cultúr 

 Coláiste Muire Cnoc Beag, Comhairle Chontae Laoise
 Mainistir Achadh Bhó 
 Páirc Uí Mhórdha, Príosún Phort Laoise, Pobalscoil Maighean Rátha 

 Tagairtí