An Chéad Dáil

mion|Forógra Neamhspleáchais na hÉireann
Ar an 21 Eanáir 1919, tháinig ionadaithe tofa Shinn Féin le chéile leis an gCéad Dáil a chur ar siúl. D'fhógair siad “Poblacht na hÉireann” i dTeach an Ard-Mhéara i mBaile Átha Cliath.

 Cúlra 
Ba í an Chéad Dáil parlaimint Éireannach nua a bunaíodh i mBaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann sa bhliain 1919. Ag an am, ba pháirt den Ríocht Aontaithe í an tír, agus shuigh na polaiteoirí i Westminster, Sasana. Ach tar éis Éirí Amach na Cásca in 1916, bhí a lán tacaíochta ag an bpáirtí poblachtach Sinn Féin, agus bhunaigh siad a bparlaimint nua féin in Éirinn leis an ainm "Dáil Éireann". 

 Cruinniú i dTeach an Ardmhéara 
Ag an chéad chruinniú ar an 21 Eanáir, eisíodh Faisnéis Neamhspleádhchuis, nó Forógra Neamhspleáchais na hÉireann, mar a ghlaoitear air anois, ag rá go raibh Poblacht na hÉireann i bhfeidhm. 

Bhí a lán de na hionaid Éireannacha fós i bpríosún, agus dá bharr ní raibh ach 26 díobh i láthair.  

Bhí an chéad chruinniú i dTeach an Ardmhéara, agus rinneadh an chuid is mó den ghnó i nGaeilge. Toghadh Cathal Brugha ina Cheann Comhairle (nó cathaoirleach) agus cuireadh cúpla cáipéis i láthair:

 Bunreacht Dála Éireann - bunreacht gearr agus sealadach
Faisnéis Neamhspleádhchuis
 Scéal Ó Dháil Éireann Chun Saor-Náisiúin an Domhain
 Clár Oibre Poblacánaighe

Dhearbhaigh an Forógra Neamhspleáchais gurb rialtas ar stát ardcheannasach í an Dáil leis an ainm Dáil Éireann, agus ansin bhunaigh an Dáil comhaireacht faoin ainm "An Aireacht". Chomh maith le sin, roghnaíodh duine amháin a bheith ina "Phríomh-Aire" agus leis an teideal "Uachtarán ar Dháil Éireann" freisin. Ba é Brugha an príomh-aire sealadach a toghadh, agus tháinig de Valera isteach ina áit i mí Aibreáin.

 Imeachtaí eile 
Briseadh amach Cogadh Angla-Éireannach ar an lá céanna, 21 Eanáir 1919. Rinne cathlán de chuid an IRA (baill de Thríú Briogáid Thiobráid Árann) luíochán ar bheirt chonstábla RIC ag Sulchóid Bheag i dTiobráid Árann. Breathnaítear ar an ionsaí mar thús oifigiúil le Cogadh Saoirse na hÉireann nó an Cogadh Angla-Éireannach

I mí na Samhna 1919, dhearbhaigh Rialtas na Breataine go raibh an Dáil mí-dhleathach agus ó shin ar aghaidh bhí orthu teacht le chéile faoi rún. 

 Rialtas na chéad Dála 
 Aireacht a haon (sealadach) 
Bhí an chéad aireacht i bhfeidhm ó 21 Eanáir 1919 go dtí 1 Aibreán 1919.
 Oifig Páirtí Ainm Príomh-Aire Sinn Féin Cathal Brugha Aire Airgeadais Sinn Féin Eoin Mac Néill Aire Gnóthaí Baile Sinn Féin Mícheál Ó Coileáin Aire Gnóthaí Eachtracha Sinn Féin An Cunta Pluincéad Aire Cosanta Náisiúnta Sinn Féin Risteard Ó Maolchatha

 Aireacht a dó (sealadach) 
Bhí an dara haireacht i bhfeidhm ó 1 Aibreán 1919 go dtí 26 Lúnasa 1921.
 Oifig Páirtí Ainm Príomh-Aire Sinn Féin Éamon de Valera Aire Airgeadais Sinn Féin Mícheál Ó Coileáin Aire Gnóthaí Baile Sinn Féin Art Ó Gríofa Aire Gnóthaí Eachtracha Sinn Féin An Cunta Pluincéad Aire Cosanta Sinn Féin Cathal Brugha Aire Saothair Sinn Féin Constance Markievicz Aire Tionscail  Sinn Féin Eoin Mac Néill Aire Rialtais Áitiúil Sinn Féin Liam Tomás Mac Cosgair Aire Ghaeilge Sinn Féin Seán T. Ó Ceallaigh

 Airí nach raibh san aireacht 
 Oifig Páirtí Ainm Stiúrthóir Talmhaíochta Sinn Féin Riobárd Bartún Aire Iascaigh Sinn Féin Seán Eichingeam Aire Bolscaireachta Sinn Féin Labhrás Mag Fhionnail Aire Trádala agus Tráchtála Sinn Féin Earnán de Blaghd

 Baill shuntasacha 
 Éamon de Valera
 Mícheál Ó Coileáin
 Liam Tomás Mac Cosgair
 An Cunta Pluincéad
 Eoin Mac Néill
 Art Ó Gríofa
 Cathal Brugha
 Caoimhín Ó hUiginn
 Constance Markievicz

Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Dáil Éireann
Catagóir:Cogadh na Saoirse in Éirinn