An Deilf

Is réaltbhuíon bheag thuaisceartach í an Deilf atá i ngar don mheánchiorcal neamhaí. Bhí sí ar chlár na 48 réaltbhuíon a leag amach Tolamaes sa dara haois, agus is ceann í freisin de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo. Is é Delphinus, a chiallaíonn deilf, an t-ainm Laidine a thugtar uirthi.

Tá an-chosúlacht le deilf aici agus í ag léimneach de bharr na dtonnta; mar sin de is an-fhurasta í a aithint ar an spéir. Tá an Deilf teorainn ar theorainn leis na réaltbhuíonta seo a leanas (deiseal, ag tosach ar an taobh thuaidh): an Sionnach, an tSaighead, an tIolar, an tUisceadóir, an Capall Beag and faoi dheireadh an capall sciathánach Peigeasas.

 Príomhghnéithe 
 α Del: dá ngairtear Sualocin; ar aicme speictreach B9 IV, agus ar méid 3.77; is ilréalta í seo agus 6 chomhbhall aici

 β Del: dá ngairtear Rotanev; F5 IV, ar méid 3.63

 γ Del: ar cheann de na réaltaí dhúbailte is áille atá ar an spéir
 γ1 Del: F7 V, ar méid 5.14
 γ2 Del: K1 IV, ar méid 4.27

 δ Del: A7 IIIp, ar méid 4.43

 Cónra Iób: comhdhéanann na ceithre réaltaí thuas-luaite astaireacht darb ainm Cónra Iób

 ε Del: dá ngairtear Deneb Dulfim (ruball na Deilfe); B6 III, ar méid 4.0

 R Del: is réalta athraitheach fhadtréimhseach í seo cosúil le Mira Ceti; ar tréimhse 285.5 lá; comhathraíonn an amharcmhéid ó 7.6 go 13.8

 Réada suntasacha domhainspéire 

 NGC 6891: réaltnéal pláinéadach; ar méid 10.5

 NGC 6934: réaltbhraisle chruinneogach; ar méid 9.75

 NGC 7006: 185,000 solasbhliain i bhfad i gcéin; is an-imigéiniúil an réaltbhraisle chruinneogach seo atá ar méid 11.5

 Stair 
Ní théann siar go dtí an seansaol, mar a cheapfaí, ainmneacha an dá réalt is gile atá ar an réaltbhuíon seo, Sualocin (Alfa Delphini) agus Rotanev (Beta Delphini). A mhalairt ar fad: tá an dá chuid le chéile nua go maith. Chonacthas i gcló don chéad uair iad ar réaltchatalóg a d'fhoilsigh Réadlann Palermo san Iodáil sa bhliain 1814. Má léitear droim ar ais iad, litríonn siad an t-ainm Nicolaus Venator, leagan Laidine ar ainm stiúrthóra chúnta na réadlainne sin ag an am sin: Niccolò Cacciatore. Is éard is brí le Cacciatore agus Venator araon ná "sealgaire".

 Miotaseolaíocht 
Baineann an réaltbhuíon seo le dhá scéal thábhachtacha as miotaseolaíocht na Gréige.

De réir an chéad chinn acu, ba mhaith leis an dia Gréagach Poisíodón an néiriad Aimfitrití a phósadh. Ar mbeith di, áfach, ag iarraidh a maighdeanas a choimeád, theith sí go Sliabh Atlas. Chuir a suiríoch amach an iomad cuardaitheoirí, duine áirithe darbh ainm Delphinus ina measc. Tháinig Delphinus uirthi de thaisme, agus d'éirigh leis a chur ina luí gur cheart di Poisíodón a phósadh. As buíochas, chuir an dia íomhá deilfe i measc na réaltaí.

Cuireann an dara scéal síos ar fhile Gréagach darbh ainm Arion as Lesbos, a mhair sa 7ú aois RC. Ceoltóir cúirte a bhí ann i bpálás Periander, rí Corinth. Bhí Arion tar éis an-stór a chruinniú i rith a chamcuairteanna sa tSicil agus san Iodáil. Ach ar a bhealach abhaile dó ó Tarentum, chuir foireann a loinge comhcheilg ar bun ina aghaidh mar gheall ar a shaibhris. I nguais bháis, Rinne Arion iarratas deireanach: ba mhaith leis tuireamh a chanadh. Ghéill an fhoireann dá iarratas, ach nuair a bhí sé ag canadh an tuirimh seo, thum sé isteach san fharraige; ach tharrtháil deilf é ar chuir a cheol faoi dhraíocht í. D'iompaigh an deilf go dtí an Ghréigh é agus tháinig sé i dtír slán sábháilte.

 Féach fosta 
 Sonraí réaltmhéadracha ag baint leis an Deilf
 Poisíodón

 Naisc sheachtracha 
 Yale Bright Star Catalog
 an Deilf ar shuíomh Robin Gatter 
 Star Tales de chuid Ian Ridpath
 an Deilf agus Miotaseolaíocht an Domhain 
 an Deilf ar shuíomh Richard Dibon-Smith
 Peoria Astronomical Society: an Deilf 
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: an Deilf
 Messier45: Brabhsálaí Domhainspéire
 Nuachatalóg Ghinearálta Réaltnéalta is Réaltbhraislí 

 Tagairtí 


Deilf