Údarás na Gaeltachta

Is éard atá i gceist le hÚdarás na Gaeltachta ná gníomhaireacht fhorbartha do cheantair Ghaeltachta Phoblacht na hÉireann, a bhfuil sé de dhualgas uirthi an Ghaeilge a choinneáil beo sa Ghaeltacht trí fhostaíocht a sholáthar do mhuintir na Gaeltachta ina réigiún dúchais féin.  

clé|mion|Lógó

 Stair 
Tháinig an tÚdarás i gcomharbas ar Ghaeltarra Éireann, a raibh an misean céanna aige, ach amháin nach raibh ionadaithe tofa ag muintir na Gaeltachta ar bhord stiúrtha na gníomhaireachta sin. Bunaíodh an tÚdarás sa bhliain 1980, i ndiaidh feachtas agóidíochta sa Ghaeltacht. 

 Eagraíocht 
Cuireadh deireadh le toghchán an Údaráis faoi Acht na Gaeltachta 2012 agus laghdaíodh líon na gcomhaltaí ar an mbord ó 20 go 12 comhalta. 

Faoin gcóras mar atá ainmníonn Aire na Gaeltachta seachtar comhaltaí, an cathaoirleach san áireamh, tríd an gcóras ceapacháin phoiblí agus ainmníonn na comhairlí contae a bhfuil ceantar Gaeltachta ina ndlínse cúigear comhaltaí eile.

Tá oifigí réigiúnda ag an Údarás i gContae Dhún na nGall, i gContae Chorcaí, i gContae Chiarraí, agus i gContae Mhaigh Eo. Sna Forbacha i gConamara atá príomhoifig an Údaráis.

 Leasú 
Bhí sé geallta le fada ag an Rialtas 2020-2024 go n-achtófaí bille do thoghcháin Údarás na Gaeltachta roimh scor na Dála (a tharla ar an 8 Samhain 2024). Ach theip orthu é sin a dhéanamh.  

Faoin struchtúr nua atá beartaithe do Bhord an Údaráis, 16 comhalta a bheidh i gceist, seachas 12 mar atá faoi láthair, agus déanfaidh an pobal deichniúr díobhsan a thoghadh. Roghnófar an seisear eile a bheidh ar an mbord trí chomórtas poiblí.  Bhí an bille "An Bille um Údarás na Gaeltachta (Leasú), 2024" foilsithe ag an Rialtas. Féadfadh Údarás na Gaeltachta talamh a dhíol, nó a thabhairt ar lámh ar shlí eile, le comhlacht tithíochta ceadaithe nó le húdarás tithíochta ar mhaithe le tithíocht a sholáthar sa Ghaeltacht.

Tá feachtas pobalbhunaithe ar bun faoin teideal TINTEÁN chun an "chumhacht reachtúil" agus na hacmhainní cuí a thabhairt don Údarás le "Rannóg Tithíochta a bhunú, le cur ar a chumas talamh a cheannach, cead pleanála a fháil, agus seirbhísí riachtanacha a chur ar fáil le gur féidir tithíocht a fhorbairt do chainteoirí Gaeilge sna ceantair Ghaeltachta."

 Geilleagar 
De réir Ráiteas Deireadh Bliana 2025 an Údaráis, a foilsíodh inniu, bhí 9,716 duine fostaithe ina gcliantchomhlachtaí ar fud na Gaeltachta faoi dheireadh na bliana 2025.  Bhí díolacháin os cionn €1 billiún ag cliantchomhlachtaí in 2025.

 Féach freisin 
 Coimisiún Forbartha an Iarthair
 An Ghaeltacht
 Gluaiseacht Chearta Sibhialta an Gaeltachta

 Nasc seachtrach 
 Údarás na Gaeltachta - suíomh oifigiúil

 Tagairtí 


Catagóir:Cultúr na hÉireann
*
Catagóir:Comharchumainn
Catagóir:Gníomhaireachtaí Rialtas na hÉireann