1 Eanáir

Is é an 1 Eanáir an 1ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 364 lá fágtha sa bhliain nó 365 i mbliain bhisigh.
clé|mion|Cuimhneachán Cork 800, 1/1/1985

 Féilte 
 Lá Caille (feictear an leagan canúnach lá Coille freisin). Is éard atá i gceist leis an bhfocal Caille ná ginideach an ainmfhocail caileann. Tháinig an focal seo as Calendae nó Kalendae na Laidine (calends sa Bhéarla). Is ionann Kalendae agus an chéad lá den mhí.

 Nósanna 
Cf. Bailiúchán na Scolclé|mion|ag snámh ar Lá Caille in Kippford, Albain (1 Eanáir 2009)

 Daoine a rugadh ar an lá seo 
 1431 — Pápa Alastar VI (b. 1503)
 1710 — Cathal Ó Conchubhair, ársaitheoir Éireannach (b. 1791)
 1735 — Paul Revere, gabha geal Meiriceánach (b. 1818)
 1767 — Maria Edgeworth, scríbhneoir Éireannach (b.1849)
 1790 — George Petrie, ealaíontóir Éireannach (b. 1866)
 1816 — Manuel Murillo Toro, polaiteoir Colómach (b. 1880)
 1860 — Máirtín Mac Donnchadha, polaiteoir Éireannach (b. 1934)
 1864 — George Washington Carver, luibheolaí agus aireagóir Afra-Mheiriceánach (b. 1943)
 1878 — James FitzGerald-Kenney, polaiteoir Éireannach (b. 1956)
 1879 — E. M. Forster, úrscéalaí Sasanach (b. 1970)
 1880 — Margaretta Bowen, péintéir Éireannach (b. 1981)
 1884 — George Nicolls, Polaiteoir Éireannach (b. 1942)
 1886 — Patrick Hogan, polaiteoir Éireannach (b. 1969)
 1889 — Richard Corish, polaiteoir Éireannach (b. 1845)
 1895 — J. Edgar Hoover, Stiúrthóir de chuid Federal Bureau of Investigation (b. 1972)
 1900 — Stephen Fuller, polaiteoir Éireannach  (b. 1984)
 1919 — Carole Landis, ban-aisteoir (b. 1948)
 1919 — J. D. Salinger, úrscéalaí Meiriceánach (b.2010)
 1919 — Rocky Graziano, dornálaí Meiriceánach (b. 1990)
 1924 — Charlie Munger, fear gnó Meiriceánach (b. 2023)
 1928 — Iain Mac a' Ghobhainn, scríbhneoir (b.1998)
 1930 — Adonis, scríbhneoir aistí agus file
 1954 — Bob Menendez, polaiteoir Meiriceánach
 1955 — Enda Ó Coinnín, mairnéalach agus fear gnó Éireannach 
 1956 — John O'Donohue, scríbhneoir, file, sagart, agus fealsamh Éireannach (b. 2008)
 1958 — Liam Ó Fionnalaigh, iománaí Éireannach
 1959 — Máirtín Ó Muilleoir, polaiteoir Éireannach
 1960 — Rody Gorman, file Éireannach 
 1969 — Verne Troyer, aisteoir Meiriceánach (b. 2018)
 1970 — Rónán Ó Snodaigh, amhránaí Éireannach
 1970 — Stephen Kinnock, polaiteoir agus taidhleoir Briotanach
 1972 — Ben Price, aisteoir Briotanach
 1975 — Terence Flanagan, polaiteoir Éireannach
 1982 — Joe Gamble, imreoir sacair Éireannach
 1986 — Pablo Cuevas, imreoir leadóg
 1987 — Ross O'Carroll, iománaí agus imreoir peil Ghaelach
 1989 — Pól Ó Murchú, iománaí Éireannach
 1992 — Jack Wilshere, imreoir sacair Sasanach
 1992 — Seán Pádraig Micheál Ó Dubhthaigh, imreoir sacair Éireannach

 Daoine a fuair bás ar an lá seo 
 1766 — Séamus Proinsias Éadbhard Stiúbhart, "Séamus III" de réir na Seacaibíteach (r.1688)
 1817 — Martin Heinrich Klaproth, ceimiceoir Gearmánach (r. 1743)
 1879 — Thomas Stevenson Drew, polaiteoir Meiriceánach (r. 1802)
 1894 — Heinrich Rudolf Hertz, fisiceoir Gearmánach (r. 1857)
 1934 — Seán Ó Briain, scéalaí Éireannach (r. 1852)
 1936 — Eddie Connolly, dornálaí Ceanadach (r. 1876)
 1938 — Joseph MacBride, polaiteoir Éireannach (r. 1860)
 1942 — John Dinneen, polaiteoir Éireannach (r. 1867)
 1944 — Edwin Landseer Lutyens, ailtire Briotanach (r. 1869)
 1945 — William Duffy, polaiteoir Éireannach (r. 1865)
 1953 — Hank Williams, amhránaí Meiriceánach (r. 1923)
 1957 — Feargal Ó hAnnluain, gníomhaí Éireannach (r. 1936)
 1957 — Seán Sabhat, 27, ceannaire de chuid an IRA (r.1929)
 1960 — Margaret Sullavan, ban-aisteoir (r. 1909)
 1967 — Séamus Búrc, polaiteoir Éireannach  (r. 1893)
 1969 — Barton MacLane, aisteoir agus drámadóir Meiriceánach (r. 1888)
 1972 — Maurice Chevalier, aisteoir Francach (r. 1899)
 1981 — Anthony Esmonde, polaiteoir Éireannach (r. 1899)
 1981 — Ceferino Garcia, dornálaí Filipíneach (r. 1906)
 1981 — Daniel Morrissey, polaiteoir Éireannach  (r. 1895)
 1982 — John Fanning, polaiteoir Éireannach (r. 1903)
 1982 — Michael Hilliard, polaiteoir Éireannach (r. 1903)
 1992 — Grace Hopper, ríomheolaí Meiriceánach agus oifigeach cabhlaigh (r. 1906)
 1994 — Cesar Romero, aisteoir Meiriceánach (r. 1907)
 1995 — Eugene Paul Wigner, fisiceoir teoiriciúil Ungárach a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe (r. 1902)
 1998 — Dan Spring, polaiteoir Éireannach (r. 1910)
 2009 — Helen Suzman, polaiteoir ón Afraic Theas (r.1917)
 2013 — Patti Page, amhránaí Meiriceánach (r. 1927)
 2015 — Omar Karami, polaiteoir Liobánach (r. 1934)

 Imeachtaí eile 
 1801 - Cuireadh Acht an Aontais (a reachtaíodh in 1800) i bhfeidhm. 
 1892 - Thosaigh Oileán an Choraintín próiseáil inimircigh
 1899 - Chríochnaigh riail Spáinneach i gCúba
 1901 - Ceiliúradh céad bliain Acht na hAontachta. Stop na húdaráis cruinniú de chuid an Irish League i mBéal Éasa i gContae Mhaigh Eo.
 1912 - Bunaíodh Comhlathas na hAstráile. Ceapadh Edmund Barton ina Phriomh-Aire 
 1926 - Thosaigh seirbhís raidió na hÉireann, 2RN, ar an lá seo. Chuir Dubhghlas de hÍde tús léi go poiblí.
 1934 - Rinneadh Oileán Alcatraz príosún feidearálach 
 1944 - Thug an Kerlogue, long Éireannach, 164 Gearmánach go dtí Cóbh tar éis iad a tharrtháil amuigh ar an teiscinn mhór. 
 1945 - Bunaíodh Córas Iompair Éireann, agus chuaigh A.P. Reynolds i gceannas air.
 1956 - Bhain An tSúdáin neamhspleáchas amach ón Éigipt agus an Ríocht Aontaithe
 1957 - D'ionsaigh an tIRA beairic de chuid Chonstáblacht Ríoga Uladh in Achadh Lon, agus fuair Seán Sabhat agus Feargal Ó hAnluain bás sa teagmháil.
 1958 - Bunaíodh Comhphobal Eorpach
 1959 - Cuireadh Fulgencio Batista as cumhacht i gCúba. Tháinig Fidel Castro i gcumhacht
 1960 - Bhain Camarún neamhspleáchas amach ón Fhrainc agus an Ríocht Aontaithe
 1962 - Bhain Samó thiar neamhspleáchas amach ón Nua-Shéalainn
 1973 - Chuaigh Éire i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa
 1984 - Bhain Brúiné neamhspleáchas amach ón Ríocht Aontaithe
 1995 - Chuaigh An Ostair, An Fhionlainn, An tSualainn san Aontas Eorpach
 1999 - Tugadh an tEuro isteach sa aon tír déag 
 2001 - Ghlac An Ghréig leis an Euro
 2002 - Tháinig an euro in áit an phunt mar airgeadra in Éirinn.
 2007 - Chuaigh An Bhulgáir agus An Rómáin san Aontas Eorpach
 2011 - Ghlac An Eastóin le hEuro
 2023 - Ghlac an Chróit le hEuro agus chuaigh siad sa Limistéar Schengen 
 2024 - Chuaigh Steamboat Willie san fhearann phoiblí
 2025 - Phléasc Cybertruck taobh amuigh den Óstán Trump i Las Vegas, Nevada
 2025 - Thiomáin antoisceach Ioslamach isteach i slua agus thosaigh sé lámhach i New Orleans, Louisiana. Maraíodh 14 dhuine.
 2026 - Tharla tine mhór i dteach tábhairne Eilvéisigh i rith ceiliúrtha don Bhliain Nua. Maraíodh 40 duine.
 2026 - Ghlac an Bhulgáir leis an Euro. Tá siad an chéad tír is fiche dul i Limistéar an euro

Tagairtí

0101
Eanáir, 01
Catagóir:Saoirí poiblí