Coláiste na bhFiann

Is eagraíocht Ghaeilge do dhaoine óga í Coláiste na bhFiann (CnaF). Cuireann CnaF cúrsaí samhraidh Gaeltachta ar fáil do dhéagóirí.  Bhunaigh an péidifileach cruthanta, Domhnall Ó Lubhlaí, an eagraíocht sa bhliain 1968.  

 Stair 
Thosaigh an eagraíocht i Ros Muc, Co. na Gaillimhe sa bhliain 1968 le seasca dalta.  Bhí rath as cuimse ar Choláiste na bhFiann le linn na 1970idí agus 1980idí, tráth a tháinig méadú leanúnach ar líon na ndaltaí a d’fhreastail ar an choláiste. Cuireadh sonrú go háirithe sa dóigh a gcloífí go docht le riail an Bhéarla agus tugadh suntas fosta don leagan amach míleata a bhí ar imeachtaí an choláiste. Gné eile a bhain le fás Choláiste na bhFiann, an aicme nua ceannasaithe a bhíothas á cothú ann.

Faoi dheireadh na 1980idí, bhí gar do dhá mhíle dalta ag freastal ar chúrsaí Choláiste na bhFiann in ionaid éagsúla ar fud na tíre. Thar an daichead bliain1968-2008, d'fhreastail breis is caoga míle dalta ar chúrsa le CnaF. 

 Conspóid 
De réir eagarfhocal Cuisle (Deireadh Fómhair 1998),  nuair a bhunaigh Domhnall Ó Lúbhlaí CnF, ba é an teoiric a bhí aige go raibh cuid de na coláistí samhraidh a bhí ann "róbhog"; theastaigh tumadh iomlán sa teanga lena chinntiú go bhfoghlaimeodh daoine "i gceart" í. Léiríonn líon na n-iardhaltaí a lean leis an teanga i mórán réimsí den saol cé chomh héifeachtach is a bhí an polasaí seo i rith na mblianta (féach thíos). Ach ba mhinic freisin a tharraing na coláistí drochmheas an phobail anuas orthu féin – agus ar ghaeilgeoirí i gcoitinne – toisc an bealach docht dolúbtha ina gcuirtí na rialacha i bhfeidhm. 

Sa bhliain 1997, cuir i gcás, bhí raic mhór ann faoi chás Mhichelle Hartnett (17), as Baile an tSaoir, Baile Átha Cliath. B’amhlaidh go raibh an cailín ag ithe a    bricfeasta lá nuair a lig sí sraoth aisti. Céard a dúirt sí ach excuse me lena compánaigh ag bord. Mheas lucht an choláiste gur abairt iomlán i mBéarla a dúirt sí agus cuireadh abhaile í. Bhí múisiam ar dhaoine faoi ghnéithe eile de chúrsaí Choláiste na bhFiann sna 1990idí. Manglam cumhachtach de "chúis na teanga", den chreideamh Caitliceach agus den  phoblachtánachas a bhí ann ag an am. 

 Sna 2020idí 
Stiúrann Coláiste na bhFiann, i rith 2025, Coláistí Samhraidh i gCo. na Mí, Ros Muc (Co. na Gaillimhe), agus Gaoth Dobhair.  

Tá struchtúr traenála ceannasaíochta ag Coláiste na bhFiann a mhúineann forbairt sóisialta, freagracht agus neamhspleáchas do dhaoine óga.

Tá tríocha club óige ar a dtugtar Cumann na bhFiann timpeall na tíre a thugann deis do dhaltaí a cuid Gaeilge a chleachtadh i rith na bliana. Bíonn imeachtaí agus turais as baile eagraithe do dhaltaí na gclubanna seo.

 Iarscoláirí 
 Hector Ó hEochagáin, Láithreoir teilifíse
 Cynthia Ní Mhurchú, Láithreoir teilifíse, abhcóide agus polaiteoir
 Carrie Crowley, Láithreoir teilifíse
Catherine Martin, polaiteoir
 Marian Richardson, RTÉ
 Ray Yates (Mac Giolla Geata), Aisteoir
 Ros Lipsett, Mainicín
 Ré Ó Laighléis, Scríbhneoir
 Marisa Mackle (Nic an Ghoill), Scríbhneoir
 Eimear Nic an Bháird, Eagrathóir House & Home
 Seán Ó Ceallaigh, Gael Linn
 Julian De Spáinn, Ard-Rúnaí Conradh na Gaeilge
 Liam Ó Maolaodha, Oireachtas na Gaeilge
 Lorcán Mac Gabhann, Glór na nGael
 Daithí Mac Cárthaigh, Conradh na Gaeilge
 Pádraig Ó Ceithearnaigh, Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge
 Muireann Ní Mhóráin, Stiúrthóir, An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta & Gaelscolaíochta
 Ciarán Mac an Bháird, Fiontar OCBÁC
 Emer Ní Bhrádaigh, Fiontar OCBÁC
 Dr. Conchúr Ó Brádaigh, Ollscoil na Gaillimhe
 Dr. Conchúr Giollagán, Ollscoil na Gaillimhe
 Gearóid Denvir, Ollscoil na Gaillimhe & Coláiste Chamuis
 Mait Ó Brádaigh, Spleodar
 Ciarán Mac Samhráin, Luas
 Orla De Búrca, Oifig an Choimisinéara Teanga
 Caibrini De Barra, Oifigeach Pleanála Teangan na Déise
 Rónán Ó Caollaí, Stiúrthór, Gravitate
 Sinéad Nic Niallaigh, Deloitte & Touche
 Irene Ní Mhuireagáin, Cumarsáid Creative
 Aisling De Barra-Taaffe, Ógras
 Niall (Traic) Ó Braonáin, Bainisteoir Sheirbhísí Iar Aire, Coláiste na bhFiann
 Caitríona Ní Cheallaigh, Cathaoirleach Feidhmitheach, Coláiste na bhFiann

 Féach freisin 

 Domhnall Ó Lubhlaí

 Tagairtí 

 Naisc sheachtracha 
 www.colaistenabhfiann.ie
 Lá: Suíomh Nua Idirlín ag Coláiste na bhFiann 
 Léarscáil na gCúrsaí Samhradh

Fiann
Catagóir:Gaeloideachas