Nylgoes

De Nylgoes (Alopochen aegyptiaca) of de Egyptyske goes is in fûgelsoarte út de famylje einfûgels Anatidae. Oarspronklik komt de Nylgoes foar yn Afrika besuden de Sahara, mar tsjintwurdich komt de fûgel ek yn grutte oantallen yn Belgje, Denemark, Dútslân, Grut-Brittanje, Frankryk, Nederlân en Sweden foar. De soarte is net skou en is ek regelmjittich yn stedsparken of op grienfoarsjennings oan wetter te sjen.

 Beskriuwing 
Nylguozzen binne 63 oant 73 sm lang en ha in gewicht fan likernôch 2,5 kg. Mantsjes en wyfkes binne wat fearrekleed oanbelanget lyk oaninoar. Se krije de folwoeksen kleuren as se fjouwer oant fiif moanne âld binne. 

Dan binne de plakken om it each en op it boarst hielendal ûntwikkele. De fûgels ha relatyf hege, bleekreade poarten, in bleekreade snaffel en in griene wjukspegel.

 Fersprieding 
It oarspronklike ferspriedingsgebiet fan 'e soarte leit yn Afrika, fral besuden de Sahara en yn 'e delling fan 'e Nyl. It leefgebiet leit oan marren, sompen, rivieren. 

Sûnt de jierren 1960 hat de soarte in populaasje op it Europeeske fêstelân. Foar dy tiid wiene der ek al briedgefallen yn Ingelân, mar ûntsnapte sierfûgels wisten sûnt de jierren 1960 yn Nederlân te brieden. As eksoat komt de fûgel hjoed-de-dei yn in grut part fan West-Europa foar. Dêrnjonken binne der ek net-lânseigen populaasjes yn Israel, Palestina en Jordaanje en yn de Feriene Arabyske Emiraten en Oman. 

Yn Nederlân briedt de fûgel sûnt 1967 by De Haach, letter ek by Grins en yn it rivieregebiet. Sûnt 1980 groeide it ferspriedingsgebiet fan 'e soarte nei de rest fan it lân. Nei Nederlân waarden ek Belgje, Lúksemboarch, Dútslân, noardlik Frankryk, Denemark en súdlik Sweden kolonisearre. Dêrby spilen de grutte rivieren in grutte rol. Hjoed-de-dei lizze de grutste konsintraasjes fan 'e fûgels yn ús lân yn 'e Rânestêd en it rivieregebiet. Sovon rûst it oantal Nederlânske briedpearen op 7.700-13.000 (2018-2020). It oantal oerwinterjende Nylguozzen berrint yn 'e tsientûzenen. De groei fan 'e oantallen is nei de tige flugge groei al wat oan it ôfflakken. Dat hat ek te meitsjen mei it tastean fan it ôfsjitten fan in oantal fûgels yn guon provinsjes.   

Nylguozzen binne hast yn hiel Fryslân te sjen.

 Gedrach 
De reintiid foarmet it begjin fan it briedseizoen. Yn it westen en suden fan Afrika falt dat briedseizoen yn 'e moannen juny oant en mei septimber. Yn Kenia briedt de soarte it hiele jier troch. Se binne tige territoariaal en ferneare gjin oare einen yn it territoarium. It komt de fûgels net sa krekt wat de lokaasje fan it nêst oanbelanget. Se wurde tusken rotsen of tusken it reid boud, mar likegoed yn beamholtes. Ek stelle se de nêsten fan oare gruttere fûgels en se binne sels net te benaud om rôffûgels oan te fallen. Beide skaaien briede en beide âlders soargje foar it grutbringen fan 'e piken. 

Se ite sied, blêd, gers en panten. Ut en troch frette se ek wringeleaze dieren. 

 Status 
Nylguozzen ha in grut ferspriedingsgebiet. Yn it oarspronklike ferspriedingsgebiet liket de populaasje ôf te nimmen. Der wurdt yn Afrika in soad op 'e fûgel jage. Yn Europa nimme de oantallen ta en wurdt it ferspriedingsgebiet grutter. 

De Nylgoes wurdt op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige klassifisearre.

 Keppeling om utens 
 Birdlife, oproppen 8 febrewaris 2025.
 IUCN, oproppen 8 febrewaris 2025.
 Ebird, oproppen 8 febrewaris 2025.
 Fûgelbeskerming, oproppen 8 febrewaris 2025.

Kategory:Goes (fûgel)
Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Foksgoes
Kategory:Lânseigen fauna yn Angoala
Kategory:Lânseigen fauna yn Benyn
Kategory:Lânseigen fauna yn Boerkina Faso
Kategory:Lânseigen fauna yn Boerûndy
Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana
Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty
Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte
Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä
Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje
Kategory:Lânseigen fauna yn Gambia
Kategory:Lânseigen fauna yn Gana
Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee
Kategory:Lânseigen fauna yn Guinee-Bissau 
Kategory:Lânseigen fauna yn Ivoarkust
Kategory:Lânseigen fauna yn Kameroen
Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia
Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)
Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Republyk) 
Kategory:Lânseigen fauna yn Lesoto
Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy
Kategory:Lânseigen fauna yn Maly 
Kategory:Lânseigen fauna yn Mauretaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk
Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje
Kategory:Lânseigen fauna yn Nigearia
Kategory:Lânseigen fauna yn Niger
Kategory:Lânseigen fauna yn Rûanda
Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia
Kategory:Lânseigen fauna yn Senegal
Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe
Kategory:Lânseigen fauna yn de Sintraal-Afrikaanske Republyk
Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika
Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan
Kategory:Lânseigen fauna yn Swazylân
Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania
Kategory:Lânseigen fauna yn Togo
Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjaad
Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda
Kategory:Eksoat yn Belgje
Kategory:Eksoat yn Denemark
Kategory:Eksoat yn Dútslân
Kategory:Eksoat yn de Feriene Arabyske Emiraten
Kategory:Eksoat yn Frankryk
Kategory:Eksoat yn Fryslân
Kategory:Eksoat yn Ingelân
Kategory:Eksoat yn Israel
Kategory:Eksoat yn Jordaanje
Kategory:Eksoat yn Lúksemboarch (lân)
Kategory:Eksoat yn Nederlân
Kategory:Eksoat yn Oman
Kategory:Eksoat yn Palestina
Kategory:Eksoat yn Sweden
Kategory:Eksoat yn Switserlân