Weachmaster

In weachmaster (in lienfertaling fan it Sweedske vågmästare) is in politike partij yn in parlemint dy't twa ferskillende blokken oan de macht helpe kin. Dizze partij spilet dêrom in beskiedende rol by it foarmjen fan it regear en by wichtige stimmingen.

De term is fergelykber mei keningmakker, dy't in nij regear helpt om oan 'e macht te kommen. It ferskil is dat de weachmaster kieze kin tusken twa opsjes ynstee fan ien opsje. Benammen binnen blokpolityk en minderheidskabinetten liedt dit ta in oanhâldende strategyske rol yn stimmingen en beliedsfoarming.

 Sweden 
Yn it Sweedsk wurdt dizze term vågmästare neamd, wat yn it Frysk ek letterlik 'weachmaster' betsjut. Oarspronklik ferwiisde de term nei in lieder of partij dy't strategysk gebrûk makket fan ferskowende mearderheden om har eigen foarstellen der troch te krijen. Dit fereasket in hege mjitte fan politike ûnderhannelingsfeardigens.

 1920-er jierren oant de jierren 1980 
Yn 'e jierren 1920 waard it wurd vågmästare foar it earst figuerlik brûkt yn 'e polityk. Liberaal Carl Gustaf Ekman liede in regearing dy't gearwurke mei sawol lofts as rjochts. Hy waard sein in "master fan weagen" te wêzen en "masterlik" belied te fieren. De Liberalerna- regearing ûnder lieding fan Ola Ullsten (1978-1979) kin ek beskôge wurde as in "master fan weagen" yn 'e oarspronklike sin fan it wurd, om't it navigearre tusken de rjochtse partijen en de sosjaaldemokraten, benammen op it mêd fan enerzjybelied.

 De jierren '90 en '00 
Yn Sweden wie de Griene Partij de meast ynfloedrike partij tusken de blokken by de ferkiezings fan 1998 oant 2006. Dêrfoar hienen de Centerpartiet en Liberalerna ek in posysje as weachmasters, lykas Ny Demokrati, dat tusken 1991 en 1994 fertsjintwurdige wie yn 'e Ryksdei.

 Sûnt de jierren 1910 
De Sweden Demokraten kamen op 19 septimber 2010 yn 'e Ryksdei mei 5,7% fan de stimmen, en fêstigen har dêrmei as weachmaster. Fertsjintwurdigers fan 'e oare parlemintspartijen joegen lykwols oan dat se ûnder gjin omstannichheden stipe fan 'e Sweden Demokraten sykje soene. De fersterke rol fan 'e Sweden Demokraten as weachmaster nei de parlemintsferkiezings fan 2014 late ta it Desimber-akkoart, in oerienkomst dy't yn 2015 brutsen waard, mar fan krêft bleau oant de parlemintsferkiezings fan 2018.

Tidens de formaasje nei de ferkiezings fan 2018 wiene de Liberale Demokraten, en benammen de Sintrumpartij, de beslissende faktor yn 'e liederskipsferkiezing: se koenen kieze tusken Ulf Kristersson en Stefan Löfven. De partijen keazen derfoar om gear te wurkjen mei de Sosjaaldemokraten en de Grienen yn it saneamde Jannewaris-akkoart. Sûnt dat akkoart berikt waard, hat de Sosjalistyske Vänsterpartiet yn 'e Ryksdei as weachmater fungearre tusken de Jannewarispartijen en de rjochtse opposysje (Moderaterna - Kristdemokraterna - Sverigedemokraterna).

Kategory:Polityk
Kategory:Polityk yn Sweden