Strânljurk

De strânljurk of berchljurk (Eremophila alpestris) is in fûgelsoarte yn it skaai strânljurken (Eremophila) út de famylje ljurkfûgels (Alaudidae). De fûgel hat in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet yn sawol de Nije Wrâld as yn Euraazje en Noard-Afrika.

 Ferskining 
De 16 oant 19 sm lange fûgel is boppe griisbrún en ûnder wyteftich. Dêr binne gjin grutte ferskillen tusken mantsjes en wyfkes, mar de tekening fan 'e kop makket dat mantsjes en wyfkes simmerdeis maklik te ûnderskieden binne. Yn 'e briedtiid hat it mantsje op 'e krún swarte fearkes mei langere fearkes, dy't twa hoarntsjes foarmje. Dêrûnder rint oer de foarholle in giele bân. By it each en op 'e wangen is de kop wer swart. De kiel is giel en oer it boppeboarst rint in swarte bân. Winterdeis misse syn hoartsjes en binne de kopmarkearingen minder skerp. It wyfke hat simmerdeis gjin hoarntsjes en it giel is fealer, foar in part sels griis. Ek hat se in smellere boarstbân. Winterdeis hat it wyfke op 'e krún in dúdlik patroan fan streken en de wangen binne allyksa. 

Der binne mear as fjirtich ferskillende ûndersoarten dy't yn 'e koptekening en it formaat fan inoar ferskille. By de ûndersoarten út 'e Nije Wrâld en de Euraziatyske ûndersoarten E. a. flava, E. a. brandti en E. a. atlas en Noard-Afrika bestiet gjin ferbining tusken it swart op 'e wangen en de swarte boarstbân by de oare ûndersoarten út Súdeast-Europa en Aazje is dat wol sa. Ek ha guon ûndersoarten in wite grûnkleur op 'e kop yn stee fan in giele grûnkleur. Fûgels yn it Midden-Easten ha waarmere, readbrune tinten op 'e boppedielen. By mantsjes fan 'e Europeeske ûndersoarte E. a. flava binne de swarte hoarntsjes yn it simmerkleed goed ûntwikkele, mar der binne ek ûndersoarten mei minder ûntwikkele hoarntsjes. 

 Fersprieding en systematyk 
De strânljurk is ien fan 'e meast fersprate ljurken en toant in soad morfologyske fariaasje. It is ek de iennige ljurk dy't him op natuerlike wize bûten de Alde Wrâld ferspraat hat. De fûgel briedt yn Noard-Europa, yn 'e bergen fan Súdeast-Europa, yn it noardwesten fan Afrika, yn Aazje en yn Noard-Amearika. De  E. a. peregrinais is in isolearre populaasje op in heechplateau yn Kolombia yn Súd-Amearika.

Yn 'e súdliker gebieten is de soarte meast in stânfûgel, mar de noardlike populaasjes binne trekfûgels dy't yn 'e winter nei it suden lûke. In soad populaasjes lûke nei kustgebieten om te oerwinterjen. De Skandinavyske fûgels oerwinterje ûnder oaren oan 'e Waadsee.

 Nederlân 
Strânljurken wurde meast tusken ein septimber en oant healwei april yn lytse oantallen waarnommen. De oantallen binne it heechte fan oktober oant jannewaris. De measte fûgels bliuwe oan 'e kust, fral de Waadeilannen en de Fryske en Grinslânske Waadkust, dêr't se op kwelders, diken en ikkers nei iten sykje. Mei't de winters minder strang wurde, nimt ek it oantal oerwinterjende strânljippen yn Nederlân ôf.  

 Undersoarten 
De strânljurk wurdt yn in tige grut oantal ûndersoarten ferdield. De oergongen tusken de measte ûndersoarten fan 'e wrâldpopulaasje binne klinaal, benammen yn Noard-Amearika dêr't tuskenfoarmen faak foarkomme. De folgjende list mei ûndersoarten en fersprieding folget de AviList: 

E. a. atlas - De hege plato's fan Marokko
penicillata -groep
E. a. balcanica - súdeastlik Europa
E. a. kumerloevei - westlik en sintraal Lyts-Aazje
E. a. bicornis – westlik Turkije (Taurusberchtme) oant Libanon en Palestina
E. a. penicillata - bercheftige regio's fan Lyts-Aazje, de Kaukasus en westlik Iran
E. a. albigula – bercheftige regio's fan noardlik en eastlik Iran oant de bergen fan Pamir, Afganistan en westlik Sina
elwesi groep
E. a. longirostris - noardwestlike Himalaya
E. a. teleschowi - berchkriten fan westlik Sina (meast súdeastlik Xinjiang)
E. a. khamensis – Súdwest-Sina (Kham-regio fan westlik en súdlik Sichuan)
E. a. przewalskii - noardwestlik Qinghai yn it westen fan Sina
E. a. nigrifrons – Koko Nor nei westlik Gansu yn westlik Sina
E. a. argalea - Súdwest-Xinjiang oant noardwestlik Yndia (Kasjmir oant Ladakh)
E. a. elwesi – súdlik Qinghai en súdlik Tibet oant noardlik Sikkim
E. a. brandti – steppes fan Sintraal-Aazje oant bercheftige regio's fan westlik Mongoalje en noardlik Sina
E. a. flava – noardlik Paleärktysk gebiet
alpestris groep
E. a. hoyti - Arktyske kust fan Noard-Amearika oant súdlik Kanada, oerwinteret yn it noarden fan 'e Feriene Steaten
E. a. alpestris – Arktysk noardeastlik Kanada oant Nijfûnlân, oerwinteret oan 'e kust fan it súdeasten fan 'e Feriene Steaten
E. a. praticola – súdeastlik Kanada oant sintraal en east-sintraal Feriene Steaten
E. a. giraudi - kustprêrje fan súdeastlik Teksas oant eastlik Meksiko (noardeastlik Tamaulipas)
occidentalis groep
E. a. aphrasta - noardwestlik Meksiko (Chihuahua)
E. a. lactea - noardeastlik Meksiko (Coahuila)
E. a. diaphora - noardeastlik Meksiko (Tamaulipas, Hidalgo en noardeastlik Puebla)
E. a. chrysolaema - súdlik Meksikaansk plato (Jalisco nei Michoacán, Puebla en Veracruz)
E. a. oaxacae – súdlik Meksiko (eastlik Oaxaca)
E. a. peregrina - Eastlike Andes fan Kolombia

 Ekology 
Yn it noardlike ferspriedingsgebiet komt er foar op iepen toendra en yn berchgebieten dêr't de beamgrins einiget. Yn syn súdlike ferspriedingsgebiet wurdt er op berchhellingen op hegere nivo's en op ûnfruchtbere hege plato's waarnommen. Winterdeis wurdt de fûgel meast oan see sjoen.

It nêst wurdt op 'e grûn boud en it wyfke leit meastal twa oant fjouwer aaien, dy't se yn tsien oant alve dagen útbriedt. Sadree't de jongen útkomme, soargje de âlden tegearre foar har en se kinne nei 16 oant 18 dagen fleane.

It iten bestiet út sied, oanfolle mei ynsekten yn it briedseizoen.

 Status 
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet en in grutte populaasje. Oannommen wurdt dat de soarte yn oantallen ôfnimt, mar net sa slim dat de soarte as bedrige beskôge wurde moat. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (Least Concern 2019). In rûge rûzinig út 2016 giet fan in wrâldpopulaasje fan mear as 140 miljoen folwoeksen fûgels út. De Europeeske populaasje wurdt op 2,1 oant 6,5 miljoen briedpearkes rûsd.

Kategory:Strânljurk
Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje
Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska
Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk
Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje
Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan
Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada
Kategory:Lânseigen fauna yn Sina
Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia
Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje
Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark
Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk
Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje
Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân
Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije
Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia
Kategory:Lânseigen fauna yn Iran
Kategory:Lânseigen fauna yn Irak
Kategory:Lânseigen fauna yn Israel
Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje	
Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan
Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje
Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo
Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon
Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen
Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko
Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro
Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko	
Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal
Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen
Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen
Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje
Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Servje
Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije
Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Pierre en Miquelon
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje
Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden
Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje
Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije
Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten
Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân
Kategory:Lânseigen fauna yn Wales
Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan