Spaanske mosk

De Spaanske mosk (Passer hispaniolensis) is in fûgel yn it skaai mosken (Passer) út 'e famylje moskfûgels (Passeridae).

 Ferskining 
It mantsje fan 'e soarte is ienfâldich te ûnderskieden fan 'e húsmosk (Passer domesticus). De soarten binne mei 14 oant 16 sm like grut, mar de Spaanske mosk hat lykas de fjildmosk in kastanjebrune kroan. Yn 'e briedtiid hat it mantsje lykas de húsmosk in donkere slabbe, mar nei ûnder ta giet dat by de Spaanske mosk oer yn swarte streekjes. Ek op 'e rêch is it mantsje swart streke (dêr't de húsmosk swart en brún streke is). Fierder hat de Spaanske mosk in smelle wite wynbraustreek en wite wangen, dat by de húsmosk griis is sûnder wynbraustreek. Winterdeis bliuwe de swarte streken op it boarst en de búk, mar redusearre oanwêzich. It wyfke is dêrfoaroer yn it fjild dreech te ûnderskieden fan 'e húsmosk.

 Fersprieding 
Oars as de namme tinken docht komt de fûgel net algemien en oeral yn Spanje foar. Der binne twa ûndersoarten:

 P. h. hispaniolensis (Ibearysk skiereilân, oanbuorjende eilannen yn 'e Atlantyske Oseaan, Noardwest-Afrika en Súdeast-Europa oant yn westlik Turkije.
 P. h. transcaspicus (Midden-Easten oant yn it suden fan Kazachstan, Afganistan en it westen fan Sina).

It habitat bestiet út gebieten mei wetter en in soad strûken en beammen, faak by delsettings. Dêr't de húsmosk ôfwêzich is, lykas op Malta, Sardynje, Madeira en de Kanaryske Eilannen, nimt de Spaanske mosk syn plak yn bewenne gebieten yn. De ûndersoarte P. h. transcaspicus komt ek foar yn drûgere gebieten en yn Afganistan oant 2750 m boppe seenivo. De fûgels trekke winterdeis nei Noard-Afrika, it Arabysk skiereilân en Yndia.

Noardlik fan it ferspriedingsgebiet is de fûgel in seldsume dwaalgast.

De Spaanske mosk is tige nau besibbe oan 'e húsmosk. Yn dielen dêr't de soarten byinoar komme, kruse se faak, wêrtroch't tuskenfoarmen ûntsteane. Oant koartlyn waard it takson italiae ek faak as in hybride foarm tusken de Spaanske mosk en de hûsmosk behannele. DNA-stúdzjes befêstigje dat, mar italiae is reproduktyf isolearre fan sawol de húsmosk as de Spaanske mosk en dêrom wurdt er no as de Italjaanske mosk (Passer italiae ) as in aparte soarte behannele.

 Hâlden en dragen 
Yn it grutste part fan syn ferspriedingsgebiet komt de Spaanske mosk njonken de húsmosk foar. Beide soarten briede yn kultuerlânskip, mar de Spaanske mosk liket in foarkar te hawwen foar wietere gebieten. De Spaanske mosk briedt heech yn beammen yn koloanjes, somtiden brûkt er ek nêsten fan grutte fûgels fan bygelyks earrebarren en rôffûgels.  

Lykas oare mosken yt er benammen sied, mar ek mei fruit en oar plantemateriaal. De jongen wurde meast mei ynsekten fuorre.
 Status 
De populaasjegrutte waard yn 2015 op rûchwei 61 oant 131,5 miljoen folwoeksen fûgels rûsd. De ûntwikkeling fan 'e soarte is lykwols ôfnimmend. De Spaanske mosk stiet op 'e Reade list fan 'e IUCN as net bedrige (Least Concern, 2019) klassifisearre.

Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Mosk
Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije
Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen fauna yn Kaapverdje
Kategory:Lânseigen fauna yn Sina
Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje
Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus
Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte
Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje
Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar
Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân
Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia
Kategory:Lânseigen fauna yn Iran
Kategory:Lânseigen fauna yn Irak
Kategory:Lânseigen fauna yn Israel
Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan
Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit
Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje
Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon
Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje
Kategory:Lânseigen fauna yn Malta
Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje
Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro
Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko
Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Oman
Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina
Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal
Kategory:Lânseigen fauna yn Katar
Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje
Kategory:Lânseigen fauna yn Servje
Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan
Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje
Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije
Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten
Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan
Kategory:Lânseigen fauna yn de Westlike Sahara