Tibetaanske sânwilster

De Tibetaanske sânwilster (Anarhynchus atrifrons, protonym Charadrius atrifrons) is in fûgel út it skaai dûkelmantsjes (Anarhynchus) yn 'e famylje wilsterfûgels (Charadriidae). Oant koartlyn waarden de Tibetaanske sânwilster en de Sibearyske sânwilster ûnder de namme Mongoalske wilster as fûgels fan 'e selde soarte behannele. De skaainamme waard yn 2024 yn Anarhynchus feroare.

 Ferskining 
De fûgel hat donkere poaten, eagen en snaffel yn alle drachten. Simmerdeis binne de fearren griisbrún fan boppe en wyt fan ûnder. De boppekant fan 'e nekke en it boarst ha in reabrune tint. Utsein in swarte team fan 'e saffel nei it wang is it gesicht wyt oant de kiel. De fearren fan it wyfke binne fergelykber mei dy fan it mantsje, mar doffer fan kleur. Winterdeis is de fûgel te ferlykjen mei it dûkelmantsje, mar de Tibetaanske sânwilster is grutter en hat gjin wyt op 'e nekke en siden fan 'e sturt.

 Fersprieding 
De Tibetaanske wilster briedt yn bercheftige gebieten fan 'e Tiensjan en de Pamir yn it westen oer it Tibetaanske Plato oant it eastlikste Tibet. De fûgel wurdt yn trije ûndersoarten mei de folgjende fersprieding ferdield:

 atrifrons – briedt op hege plato's en yn healwoastinen boppe de beamgrins yn it westlikste Tibet, lykas ek gebieten fan Ladakh yn noardwestlik Yndia.
 pamirensis – briedt yn it oangrinzgjende Tadzjikistan en Kirgyzje; oerwinteret yn Afrika en westlik Yndia.
 schaeferi – briedt fan Tibet en noardeastlik oant Qinghai yn sintraal Sina.

By't winter migrearret de Tibetaanske wilster nei in ferspriedingsgebiet fan Súdeast-Aazje westlik troch Yndia en it Midden-Easten oant eastlik Afrika. De eastlike populaasje (schaeferi) oerwinteret fan Súdeast-Aazje oant Java.

De fûgel is in tige seldsume dwaalgast yn Europa.

 Hâlden end dragen 
De Tibetaanske sânwilster briedt lykas ek de Sibearyske sânwilster boppe de beamgrins yn bercheftige regio's oant 5.500 m yn 'e Himalaya. It habitat bestiet út dellingen mei mar in bytsje begroeiïng of tûndra- en steppegebieten by sompen of op fochtige grûn mei grint, stiennen of sân. Yn Sibearje briedt er ek oan kusten. It nêst is in yn 'e grûn groeven kûltsje.   

Winterdeis wurdt er allinnich oan sânstrannen, op waad of yn dunen waarnommen. Ut en troch is de fûgel ek yn mangrovesompen te sjen of foerazjearend op koraalriffen dy't boppe it wetter útstekke. By de migraasje kin er ek oan marren en rivieriggen of op kultiviearre lân sjoen wurde.

Yn 'e briedtiid yt de fûgel ynsekten lykas krobben, miggelarven en ek krabben. Winterdeis yt er ek weakdieren en seeboarstelwjirms.

 Status 
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar der wurdt tocht dat er yn oantal ôfnimt, hoewol net sa bot om as bedrige te beskôgjen. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) klassifisearret de soarte as net bedrige (Least Concern, 2023). De populaasje wurdt op 400.000 oant 480.000 folwoeksen fûgels rûsd.

Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Dûkelmantsje
Kategory:Lânseigen fauna yn de Yndyske Oseaan
Kategory:Lânseigen fauna yn de Reade See
Kategory:Lânseigen fauna yn de Perzyske Golf
Kategory:Lânseigen fauna yn de Súdsineeske See
Kategory:Lânseigen fauna yn de Grutte Oseaan
Kategory:Lânseigen fauna yn Afganistan
Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren
Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein
Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj
Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan
Kategory:Lânseigen fauna yn Brûnei
Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja
Kategory:Lânseigen fauna yn Sina
Kategory:Lânseigen fauna yn Dzjibûty
Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte
Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä
Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia
Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje
Kategory:Lânseigen fauna yn Iran
Kategory:Lânseigen fauna yn Irak
Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan
Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia
Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit
Kategory:Lânseigen fauna yn Kirgyzje
Kategory:Lânseigen fauna yn Laos
Kategory:Lânseigen fauna yn Maleizje
Kategory:Lânseigen fauna yn de Maldiven
Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk
Kategory:Lânseigen fauna yn Birma
Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal
Kategory:Lânseigen fauna yn Oman
Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan
Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen
Kategory:Lânseigen fauna yn Katar
Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje
Kategory:Lânseigen fauna yn de Seysjellen
Kategory:Lânseigen fauna yn it Britsk Territoarium yn de Yndyske Oseaan
Kategory:Lânseigen fauna yn Singapoer
Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan
Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka
Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan
Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan
Kategory:Lânseigen fauna yn Tadzjikistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania
Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân
Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda
Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten
Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam
Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen
Kategory:Lânseigen fauna yn de Kokoseilannen
Kategory:Lânseigen fauna yn Krysteilân