Noardske geal

De Noardske geal (Luscinia Luscinia) is in sjongfûgel yn it skaai gealtsjes (Luscinia) út de famylje fan 'e miggesnappers (Muscicapidae).

 Ferskining 
De Noardske geal wurdt 15 oant 17 sintimeter lang en hat in soad fan 'e gewoane geal. De Noardske geal is wat grutter, donkerder en minder readbrún. Ek de sang is oars: de Noardske geal hat in ratteljende sang, wylst de geal in melodieuze en fluitsjende sang hat. Ek út it genetysk ûndersyk hat bliken dien dat it dúdlik om twa ferskillende soarten giet en sels de foarkar foar habitat is oars: de Noardske geal kiest foar fochtige bosken, wylst de gewoane geal leaver de strûken, de boskrânen en tunen opsiket.
Yn it fjild falt it lykwols net altiten ta om de gewoane geal en de Noardske geal útinoar te hâlden. By it ringjen of by it finen fan in dea eksimplaar is it ûnderskied wol betrouber fêst te stellen: de bûtenste hânpin fan in gewoane geal is altiten langer as de hândekfearren, wylst dy by de Noardske geal altiten koarter is.

 Fersprieding 
Wylst de gewoane geal yn West- en Súd-Europa foarkomt, libbet de Noardske geal yn East- en Noard-Europa fan Denemark en it noarden fan Dútslân yn it westen oant djip yn Ruslân mei de Ob as eastlike grins. Yn augustus en septimber trekke de Noardske gealen nei it easten fan Afrika en yn april of maaie komme se werom yn harren briedgebieten. Opfallend is dat de meast westlike fûgels in oare rûte werom nimme. 

Yn it westlike grinsgebiet fan it briedgebiet fan Denemark nei it súdeasten oant de Swarte See is in smelle stripe, dêr't de gewoane geal en de Noardske geal tagelyk foarkomme, mar wol elk yn it eigen habitat. 

 Hâlden en dragen 
De Noardske geal nêstelet op tsjustere, fochtige plakken tichteby de grûn. It nêst wurdt boud troch it wyfke en is makke fan drûge blêden, strie, woartels, tûkjes en moas en somtiden hier. Yn it bekerfoarmige nêst wurde yn maaie fjouwer of fiif brune aaikes lei en troch it wyfke útbret. De aaien komme nei trettjin oant fjirtjin dagen út, wylst de jongen mar alve oant tolve dagen yn it nêst bliuwe. Se ferlitte it nêst foardat se fleane kinne.

Noardlike nachtegalen ite meast lytse ynvertebraten lykas ynsekten, spinnen, wjirms en yn 'e lette simmer ek lytse fruchten lykas beien.

 Status 
De Noardske geal hat in tige grut ferspriedingsgebiet. De oantallen fan 'e populaasje wurde rûsd op 15 oant 24 miljoen folwoeksen fûgels (2021) en oannommen wurdt dat de populaasje stabyl is. Dêrfandinne stiet de Noardske geal as net bedrige (Least Concern, 2025) op 'e Reade list fan 'e IUCN.

Kategory:Gealtsje
Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk
Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein
Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Botswana
Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen fauna yn Kongo (Demokratyske Republyk)	
Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus
Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark
Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte
Kategory:Lânseigen fauna yn Eritreä	
Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Etioopje
Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje
Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân
Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije
Kategory:Lânseigen fauna yn Iran
Kategory:Lânseigen fauna yn Irak
Kategory:Lânseigen fauna yn Israel	
Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Kazachstan
Kategory:Lânseigen fauna yn Kenia	
Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit
Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon
Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen
Kategory:Lânseigen fauna yn Malawy
Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje
Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro
Kategory:Lânseigen fauna yn Mozambyk
Kategory:Lânseigen fauna yn Namybje	
Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen
Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina
Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen
Kategory:Lânseigen fauna yn Katar
Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje 
Kategory:Lânseigen fauna yn Saûdy-Araabje
Kategory:Lânseigen fauna yn Servje
Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije
Kategory:Lânseigen fauna yn Somaalje	
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Afrika
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Sûdan
Kategory:Lânseigen fauna yn Sûdan
Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden
Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje
Kategory:Lânseigen fauna yn Tanzania
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije	
Kategory:Lânseigen fauna yn Uganda	
Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Arabyske Emiraten
Kategory:Lânseigen fauna yn Oezbekistan	
Kategory:Lânseigen fauna yn Jemen
Kategory:Lânseigen fauna yn Sambia
Kategory:Lânseigen fauna yn Simbabwe