Andesstikelsturt

De Andesstikelsturt (Oxyura ferruginea) is in fûgel út de famylje fan 'e einfûgels (Anatidae). It is ien fan 'e seis soarten fan it skaai stikelsturten (Oxyura).

 Beskriuwing 
Andesstikelsturten binne lytse kompakte eintsjes mei in brede snaffel en in lange sturt, dy't faak as in waaier rjocht oerein stiet. Se ha in frij koarte dikke nekke. Yn 'e briedtiid is it jerkje kastanjebrún en ha er in swarte kop en nekke mei in helderblauwe snaffels. Bûten de briedtiid is er boppe griisbrún en bleker fan ûnder. De snaffels binne dan griis. 

Wyfkes en mantsjes fan in jier binne brúneftich, in bytsje lykas de jerkjes winterdeis, mar se ha in streek oer it ljochte plak op it wang. 

 Fersprieding 
De Andesstikelsturt is in stânfûgel fan 'e Andes. Syn ferspriedingsgebiet leit tusken it suden fan Kolombia yn it noarden oant it suden fan Argentynje en Sily. De soarte wurdt of monotypysk behannele of yn twa ûndersoarten ferdield:

 Oxyura ferruginea andina – sintrale en eastlike Andres fan Kolombia.
 Oxyura ferruginea ferruginea – fan it suden fan Kolombia oant it suden fan Argentynje en Sily.

De noardlik ûndersoarte andrina wurdt faak as in hybride foarm fan 'e Andes- en Amerikaanske stikelsturt (Oxyura jamaicensis)  beskôge. Eartiids waard de soarte ek as in ûndersoarte fan 'e Amerikaanske stikelsturt behannele en guon dogge dat noch. 

 Gedrach 
Andesstikelsturten briede op sompige marren en fivers tusken tichte begroeiïng. It nêst wurdt tusken hege beplanting boud fan plantemateriaal. In nêst kin út fiif oant fyftjin aaien bestean. 

De fugels dûke en swimme ûnder wetter. Se ite meast sied en woartels fan wetterplanten, wetterynsekten en kreefteftigen.   

 Status 
Andesstikelsturten ha in grut ferspreidingsgebiet, mar oannommen wurdt dat de oantallen ôfnimme. De tebekgong is lykwols net sa grut dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. Wetlands International rûsde de populaasje yn 2023 tusken 35.000 en 110.000 fûgels, itjinge 23.300 oant 73.300 folwoeksen fûgels betsjut. De IUCN kategorisearret de soarte as net bedrige op 'e Reade list.

 Keppeling om utens 
 BirdLife, oproppen 2 febrewaris 2025.
 IUCN, oproppen 2 febrewaris 2025.
 Ebird, oproppen 2 febrewaris 2025.
 Avibase, oproppen 2 febrewaris 2025.

Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Stikelsturt
Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje
Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia
Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador
Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia
Kategory:Lânseigen fauna yn Perû
Kategory:Lânseigen fauna yn Sily