Gielnekamazône

De gielnekamazône (Amazona auropalliata) is in fûgelsoarte yn it skaai amazônepappegaaien út de famylje Pappegaaien fan Afrika en de Nije Wrâld (Psittacidae). De tige bedrige fûgel waard yn 1842 as auro-palliatus publisearre troch René Primevère Lesson. .

 Skaaimerken 
Gielnekamazômnes binne likernôch 36 sm lange fûgel. De fûgel is foar it measte frien en hat in heldergiel plak op 'e nekke. Op 'e fjouwer bûtenste haadslachpinnen sit read, dy't in wjukspegel foarmje. De sturt is foar in part gielgrien. De snaffel is bleek oant donkergriis, lykas ek de eachring.    

 Fersprieding 
De soarte wurdt yn trije ûndersoarten ferdield:

 Amazona auropalliata auropalliata: komt foar yn it suden fan Meksiko oant noardwestlik Kosta Rika.
 Amazona auropalliata parvipes: komt foar oan 'e Miskitokust yn it easten fan Hondoeras en noardeasten fan Nikaragûa.
 Amazona auropalliata caribaea: komt foar op 'e Islas de la Bahía, Hondoeras.

 Status 
Ut tellingen hat bliken dien dat de populaasjes yn in grut part fan it ferspriedingsgebiet ôfnimme. Yn Kosta Rika en Nikaragua binne de oantallen tebekrûn en op in soad plakken binne populaasjes hielendal ferdwûn. Wylst de populaasje yn it suden fan Gûatemala yn 'e jierren 1980 en 1990 tusken de 30.000 en 50.000 fûgels telde, waarden yn 2019 mar minder as 500 fûgels yn itselde gebiet fûn (Muccio 2019), itjinge in delgong fan likernôch 98% oer trije generaasjes (35 jier) betsjut. Yn El Salvador is de soarte fan earder bewenne lokaasjes ferdwûn. De grutste bedrigingen foarmje it ferlies fan habitat en de ynternasjonale hannel fan 'e soarte.

De gielnekamazône wurdt as ien fan 'e meast sochte papegaaieftigen beskôge yn 'e Midden-Amerikaanske fûgelhannel. Yn 'e jierren 1990 waard hast 100% fan 'e bekende nêsten yn súdlik Gûatemala plondere. Ut resinte ûndersiken op merken die bliken dat sûnt 2016 de hannel wer tanommen is yn Managua, Rivas en oare stêden, ek al is soks by wet ferbean. Yn Kosta Rika waard likernôch in tredde fan 'e nêsten plondere, goed foar sawat 85% fan alle waarnommen nêsten. Streuperij kin ek ynfloed hawwe op 'e takomstige fuortplanting fan 'e soarte, om't by it weiheljen fan 'e jongen út it nêst de beam fernield wurdt. As gefolch dêrfan kin de beam net mear brûkt wurde as nêstplak. Der wurdt oannommen dat likernôch twa kear safolle fûgels út it wyld fuorthelle wurde as foar eksport registrearre, basearre op in stjertesifer fan 54% by de fangst en trochfier.Loro Parque Fundación, oproppen 26 juny 2025.

Mei stipe fan it World Parrot Trust hat it Mesoamerican Parrot Census Network frijwilligers ynskeakele om de status fan gielnekamazônes yn har ferspriedingsgebiet te beoardieljen en te helpen by it behâld.

In rûzing fan 2020 giet út fan in totale populaasje fan 1000 oant 2500 fûgels. De IUCN klassifisearret de soarte op 'e Reade list as krityk.

 Foliêrefûgel 
Gielnekamazônes immitearje lûden maklilk en yn finzenskip bestjut dat ek de minsklike spraak. Dat is nei alle gedachten ek de reden wêrom't er populêr is yn ' e avikultuer. 

 Keppeling om utens 
 Mesoamerican Parrot Census Network.


Kategory:Amazônepappegaai
Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Bedrige fûgel
Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador
Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala
Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras
Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika
Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko
Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa