Brilsee-ein

De brilsee-ein (Melanitta perspicillata) is in fûgelsoarte fan it skaai see-einen út de famylje einfûgels (Anatidae). Foar de wittenskiplike publikaasje fan 'e soarte as Anas perspicillata yn 1758 brûkte Carolus Linnaeus in beskriuwing en ôfbyld fan George Edwards.

 Beskriuwing 
It fearrekleed fan it mantsje is foar it measte swart. Allinne op 'e foarholle en yn 'e de nekke sitte wite flekken. De fûgel hat readeftige poaten en in grutte, kleurrike snaffel mei in reade boppekant, in giele punt en in ljocht plak mei dêryn in donker plak op 'e sydkant fan 'e basis. It wyfke is brún mei in donkerbrune krún en twa ljochte plakken op elts wang. Wyfkes en ienjierrige jerkjes kinne in wyteftich plak yn 'e nekke ha. Alle juvenilen hawwe in wite búk. 

 Fersprieding 
De brilsee-ein briedt yn Alaska en it noarden fan Kanada. Winterdeis trekke se oer ferskillende rûtes nei minder kâlde gebieten, fral nei de kusten fan Noard-Amaerika. De measte fûgels hawwe harren wintergebiet oer in lingte fan 5.000 km fan 'e Aleoeten yn Alaska oant it Kalifornysk Skiereilân yn Meksiko. In lyts diel bringt de winter yn West-Europa troch oant it suden fan 'e Britske eilannen. Yn Nederlân is de fûgel winterdeis in dwaalgast.  

Se briede yn 'e boreale bosken by de marren yn it noarden. Der binne mar in pear nêsten waarnommen, mar dy binne meast yn 'e buert fan spirrebosken oant wetterrike gebieten. Foar it ferfearjen sykje de fûgels baaien, ynhammen en estuaria op.

 Nêst en iten 
Yn 'e briedtiid foerazjearje see-einen yn pearkes of lytse groepkes yn swiet wetter op 'e strún nei wringeleaze dieren. De rest fan it jier libje se yn groepen fan somtiden wol tûzenen fûgels en ite se maritime organismen, lykas skaaldieren, kút en moksels. 
Se bouwe tusken healwei maaie oant begjin juny harren nêst op 'e grûn by marren, rivieren of de see yn bosken of tûndra. In lechsel bestiet út 5 oant 9 aaien, dy't nei 28 oant 30 dagen útkomme. De jonge piken moatte nei likernôch 55 dagen harren sels rêde. As se útfleane foarmje de jonge fûgels lytse groepen yn it briedgebiet foardat se nei de wintergebieten trekke. 

 Status 
Oannommen wurdt dat de populaasje lytser wurdt. De soarte hat te lijen fan 'e jacht, al wurdt dy bedriging lytser. Fierder bart it wol dat de 30 oant 40 m djip dûkende fûgels yn fiskersnetten fertize. Om't der winterdeis grutte kloften tichteby de rûtes fan oaljetankers ferbliuwe, rinne de fûgels gefaar foar oaljeloazingen. Yn novimber 2007 feroarsake in oaljeloazing by San Francisco de dea fan tûzenen fûgels. Likernôch 40% fan 'e slachtoffers wiene brilsee-einen. Alhoewol't de soarte neffens wittenskippers mei 50 oant 70% oer de lêste 40 jier efterút gien is, wurdt de soarte noch net as bedrige beskôge. Ien oaljeramp kin lykwols in grut effekt ha op 'e populaasje. 

Kategory:See-ein
Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Lânseigen fauna yn Alaska
Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada
Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten
Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko