Louisiaden

De Louisiaden of de Louisiade-arsjipel is in grut gebiet fan likernôch 100 eilannen, foar in part fulkanysk en foar in part koraaleilannen. De arsjipel leit súdeastlik fan Nij-Guinea, tusken de Salomonssee yn it noarden en de Koraalsee yn it suden. De Louisiaden meitsje diel út fan 'e provinsje Milne Bay fan Papoea Nij-Guinea.

 Geografy 
De arsjipel leit 200 km súdeastlik fan Nij-Guinea is leit oer in gebiet fan mear as 160 kilometer ferspraat oer in oseaangebiet fan 26.000 fjouwerkante kilometer tusken de Salomonssee yn it noarden en de Koraalsee yn it suden. It totale lânoerflak fan 'e eilannen is sawat 1.871 fjouwerkante kilometer mei Vanatinai (Sudest) as it grutste.

Rogeia, Samarai en Sariba lizze it meast by Nij-Guinea, wylst de eilannen Misima, Vanatinai en Rossel fierder eastlik lizze.

 Skiednis 
De eilannen waarden yn 1606 troch Luis Váez de Torres ûntdutsen, doe dy op reis wie fan Súd-Amearika nei Austraalje. Louis Antoine de Bougainville neamde de arsjipel yn 1768 nei de doetiidske Frânske kening Loadewyk XV. De Slach yn de Koraalsee yn 1942 fûn plak yn dizze regio.

De Slach by de Koraalsee fan 1942 waard nei de Japanske besetting yn dat jier tichteby útfochten.

 Befolking 
De ynwenners fan 'e Louisiaden binne foar it grutste part Melaneezjers mei yn guon gebieten Polynezyske en Mikronezyske ynfloeden. Der is in grut etnysk ferskaat yn Papoea Nij-Guinea yn it algemien en dat jildt ek foar de Louisiaden: elk eilân (en sels doarpen) kin in eigen etnyske identiteit hawwe. Ynwenners ha in sterke bân mei de natuer, famyljebannen binne tige wichtich en de kultuer is tradisjoneel. 

De measte minsken sprekke in lokale Austronezyske of Papoeaanske taal. In foarbyld is Misima-Paneati, in Austronezyske taal dy't op Misima-eilân sprutsen wurdt. Pidgin-Ingelsk (Tok Pisin) wurdt ek brûkt as lingua franca en Ingelsk is ien fan 'e offisjele talen fan Papoea Nij-Guinea. De grutte mearderheid fan 'e befolking yn de Louisiaden is kristlik, benammen troch it misjonêre wurk yn 'e 19e en 20e iuw. It grutste part is anglikaansk of katolyk.

 Ekonomy 
Op it eilân Misima wie in grutte goudmyn, dy't sûnt 1990 aktyf wie en eksploitearre waard troch it Kanadeeske bedriuw Placer Dome. De myn levere hûnderten miljoen dollars oan goud, mar wie kontroversjeel wat de ferdieling fan 'e winst en de skea foar it miljeu oanbelanget. Yn 2004 waard de myn sletten. Der binne lykwols noch jimmeroan goudreserves yn 'e grûn.

De befolking libbet fan fiskerij, lânbou foar eigen gebrûk en ambachten. 

 Natoer 
Gruttere eilannen lykas Misima, Rossel en Sudest (Tagula) hawwe bergen en reinwâlden. Lytse eilannen binne faak kalkstienplato's mei kokospalmen en sânstrannen.  

It klimaat is tropysk mei yn 'e reintiid in soad rein. De temperatuer is trochstrings 24-30°C. De eilannen binne foar in grut part noch oarspronklik en ryk oan natuer mei ferskate endemyske bisten, wêrûnder fûgels, kilkerts en hagedissen en ek beammen. Ek it maritime libben om de eilannen hinne is ryk mei koraalriffen, skyldpodden, dolfinen en in grut tal fisksoarten. 

Kategory:Eilân yn Papoea Nij-Guineä
Kategory:Eilân yn de Grutte Oseaan