Dûbeldevenredigens

Dûbeldevenredigens is in prinsipe binnen it ûntwerp fan it kiessysteem, wêrby't it gewicht fan stimmen sawol lykwichtich ferdield wurdt tusken partijen as tusken territoriale ienheden. It doel is om in lykwicht te finen tusken partijpolitike en territoriale fertsjintwurdiging. It is gjin fêst systeem, mar earder in ideaal of stribjen dy't op ferskate manieren ynterpretearre en tapast wurde kin.

 Prinsipes 
Dûbeldevenredigens hat twa pylders:

 Partijpolitike evenredigens: 10% fan 'e stimmen foar in partij = 10% fan 'e mandaten foar in partij
 Geografyske evenredigens: 10% fan 'e stimmen út in regio = 10% fan 'e mandaten foar dy regio

 Doel en tapassing 
Dûbeldevenredigens besiket te foarkommen dat grutte partijen of regio's ûnevenredige ynfloed krije, wylst lytse partijen of regio's marginalisearre wurde. Of oarsom, dat lytse partijen of tinbefolke regio's strukturiel oerfertsjintwurdige binne. It wurdt benammen brûkt by de gearstalling fan parleminten yn lannen dêr't omtinken jûn wurdt oan sawol partijpolityk ferskaat as geografyske sprieding.

 Foarbylden fan dûbeldevenredigens yn 'e praktyk 
Der binne ferskate manieren om it prinsipe fan dûbeldevenredigens yn 'e praktyk te bringen. Hjir binne trije konkrete foarbylden:

 It Skandinavyske model mei lykmakkermandaten 
Yn lannen lykas Sweden, Noarwegen en Denemarken wurdt it systeem fan lykmakkermandaten brûkt. Kiezers stimme op partijen binnen distrikten, mar guon fan 'e mandaten wurde lanlik opnij ferdield om de partijpolitike proporsjonaliteit fan 'e ferkiezing te garandearjen. Dit komt ticht by it ideaal fan dûbeldevenredigens, om't it systeem stribbet nei sawol regionale as partijpolitike balâns. Sweden en Denemarken hawwe in proseduere en berekkeningsmetoade om de lykmakkermandaten oan 'e regio's ta te wizen. Noarwegen ferdielt (foar de ferkiezings) alle mandaten ûnder alle regio's en jout elke regio 1 lykmakkermandaat.

 Switserske kantons: de Pukelsheim-metoade 
Yn Switserlân wurdt in metoade brûkt dy't basearre is op it wurk fan wiskundige Friedrich Pukelsheim. Syn model, bekend as de dûbeldevenredige mandaatferdieling, is basearre op it útgongspunt dat de definitive sitferdieling dûbelproporsjoneel is: dus sawol geografysk as partijpolityk proporsjoneel. De berekkeningsmetoade is ûntworpen om mandaten tagelyk sa lykwichtich mooglik oer partijen en regio's te ferdielen.

 Dútslân: ôfskaffing fan oerhingmandaten om nasjonale proporsjonaliteit te garandearjen 
It Dútske Bundestag-systeem brûkte lang oerhingmandaten: mandaten dy't ûntsteane as in partij mear distrikten wint as har proporsjonele oandiel fan 'e stimmen rjochtfeardiget. Om dit te kompensearjen waarden ekstra mandaten takend oan oare partijen; de saneamde Ausgleichmandaten . Resinte herfoarmings hawwe lykwols nasjonale evenredigens folslein garandearre. Dit is in technyske ymplemintaasje fan dûbeldevenredigens, wêrby't sawol it federale karakter (steaten) as stimgelikensens (evenredigens) garandearre binne.
Kategory:Kiesstelsel