Populisme

Populisme is in omstriden begryp foar ferskate politike stânpunten dy't de neidruk lizze op it idee fan it "gewoane folk", faak yn tsjinstelling ta in ûnderstelde elite. It wurdt gauris assosiearre mei anty-establishment en anty-politike sentiminten. It begryp ûntstie oan 'e ein fan de 19e iuw en wurdt sûnt brûkt foar ferskate politisy, partijen en bewegings, almeast yn negative ssin. Yn 'e politikology en oare sosjale wittenskippen wurde ferskate definysjes fan populisme brûkt. It komt faak foar as ûnderdiel fan politike idiologyen oan 'e rjochter as de lofterkant fan it politike spektrum.

 Terminology en skiednis  
It begryp kaam foar it earst foar yn 'e mid-19e iuw. Yn it Russyske Keizerryk waard it begryp assosjearre mei de narodniki, in loftse agraryske beweging dêr't de namme faak fan oerset wurdt as "populisten". It Russyske populisme oan 'e ein fan 'e 19e iuw hie ta doel de politike macht oer te dragen oan boeremienskippen troch middel fan in radikaal program fan agrarsyke herfoarmings, en soe in fiedboaiem foamje dy't de Russyske revolúsjes beynfloedzje. Yn 'e Feriene Steaten krige it begryp mear bekendheid troch it gebrûk dêr fan troch de yn 'e Feriene Steaten fêstige People's Party en syn foargongers, dy't warber wiene yn 'e ein fan 'e 19e iuw en begjin fan 'e 20e iuw. De parti kaam op foar lytse boeren, pleite foar in ekspansionistysk monitêr belied en tagonklike krediten, en wie foar dy tiid reedlik progressyf op it mêd fan frouljus- en minderheidsrjochten. Hoewol't de Russyske as de Amerikaanske beweging as 'populistysk" beskôge waarden, ferskilden se yn har ideologyske ynhâld en histoaryske trajekt.

Yn it begjin fan 'e 20e iuw, benammen yn Frankryk, ferskode it begryp nei de literatuer, dêr't er in sjenre fan romans oantsjutten gie dat it libben fan de legere klassen op sympatike wize beskreau. Léon Lemonnier publisearre yn 1929 in manifest foar it sjenre en Antonine Coullet-Tessier stelde der yn 1931 in priis foar yn.

It begryp kaam yn it neikriichske tiidrek yn it Latynsk-Amerikaanske politike wurdskat telâne en waard in beskaat skaaimerk fan it politike lânskip yn de regio. Yn 'e media waard it begryp ynearsten assosiearre mei garismatyske lieders dy't yn steat wiene resintlike ferstedske befolkingsgroepen te mobilisearjen, benammen insken dy't troch migraasje fan it plattelân ferdreaun waarden. Dy nije stedske groepen, dy't hieltyd mear yntegrearre rekken yn 'e elektorale polityk, waarden sjoen as in ûntsnapping oan âlder systemen fan kliïntelistyske kontrôle en begûnen it nasjonale politike libben in nije definysje te jaan. Hoewol't populisme yn dy kontekst gauris mei erchtinken besjoen waard en yn ferbân mei manipulaasje of bespyljen, hie it gauris in positive lading en waard it iepenlik troch politike figueren omearme.