Rodrigues

Rodrigues is in eilân fan 'e arsjipel fan 'e Maskarenen dat by Mauritsius heart. De haadstêd is Port Mathurin. It 108 km² grutte eilân leit likernôch 560 km eastlik fan Mauritsius yn 'e Yndyske Oseaan en wurdt troch koraalriffen omklamme.

 Skiednis 
De ûnbewenne Maskarenen wiene al bekend by de Arabieren, dy't Rodriues Dina a Robi neamden. It eilân waard ferneamd nei Diogo Rodrigues, in stjoerman fan in lytse Portegeeske float ûnder oanfiering fan Pedro Mascarenhas yn 1538, dy't by de arsjipel lâns farde op reis nei Goä.

Yn 1601 lannen Nederlanners op it eiland, doe't hja nei it easten op reis wiene. Oars as Mauritsius waard Rodrigues nea offisjeel troch Nederlân yn besit nommen. Foar in lang skoft bleau it eilân allinne in oriïntaasjepunt foar skippen dy't nei Yndia farden of as plak om by stoarmen te wachtsjen of skyldpoddefleis of swiet wetter yn te slaan. Yn 1691 besocht in lytse groep Frânske hugenoaten op Rodrigues de protestantske republyk Eden te stitsjen. Se krigen it oan 'e stôk mei de Nederlanners en mar acht man wisten it eilân te berikken. Foar it earst hie Rodrigues no bewenners, dy't harren op it fruchtbere eilân goed ûnderhâlde koene. Om 't hja dêr gjin frouen hiene, joegen hja it nei twa jier op en mei in sels boud skip farden se nei Mauritsius, dêr't de Nederlanners harren ynrekkenen om 't se fan spionaazje fertocht warden. De manlju waarden nei it lytse eilân Île aux Fouquets deportearre en letter waarden se nei Batavia brocht en nei Frankryk útset. 
Yn 1725 besochten Frânsen op 'e nij it eilân te kolonisearjen. De kolonisten fongen tûzenen reuzeskyldpodden en ferkochten dy oan de foarbyfarrende skippen. Yn 1735 ûntstie de earste bebouwing fan Port Mathurin. Letter wie der ek in soarte strafkoloanje fan Frankryk. 

Yn it ramt fan 'e Sanjierrige Kriich foelen de Britten yn 1761 it eilân oan. De Frânske skippen yn 'e haven waarden ferneatige en de likernôch 70 Frânske ynwenners hiene no fierder gjin kontakt mear mei de bûtenwrâld. Ek de folgjende Britske en Frânske striidkwestjes bleaune net sûnder gefolgen foar Rodrigues. Om it strategysk wichtige Mauritsius te blokkearjen, brûkten de Britten it eilân as basis. Op 27 desimber 1808 kaam in float fan 21 skippen mei 16.000 man om it eilân offisjeel en militêr by Grut-Brittanje te foegen. Om dat te kearen besochten de Frânsen om as ôfskrikking fan it eilân in leprakoloanje te meitsjen. Foar de fersoarging fan 'e troepen waarden tûzenen reuzeskyldpodden ôfslachte en de bosken kapt. It eilân tsjinne op 29 oktober 1810 as útgongspunt foar de ynvaazje op 'e eilannen Reünion en Mauritsius. 

Mei it Ferdrach fan Parys yn 1814 krige Frankryk it eilân Reünion werom, wylst Rodrigues en Mauritsius by Grut-Brittanje bleau. Neffens in folkstelling bestie yn 1804 de befolking út 22 Europeanen en 82 slaven út Madagaskar en Mozambyk. De slaven krigen yn 1839 harren frijheid werom en de Afrikaanske befolking fan it eilân libben fral fan fee op gebiet dat fan 'e Kroan wie.    

Oan it begjin fan 'e 20e iuw wie it libben op Rodrigues goed. Der wie op it eilân foar de doe noch lytse befolking fan 3.000 ynwenners genôch te iten. Fleis en fisk wiene goed te beteljen en de krisis yn 'e sûkerreityndustry op Mauritsius spile net op Rodrigues. It eilân befoarriede Mauritsius en de feehâlderij, de fiskerij en de lânbou bloeide. Yn 1930 telde it eilân al 8.000 ynwenners.    

Om't de mearderheid fan 'e katolike ynwenners harren net identifisearren mei Mauritsius, dat neffens har troch hindoes oerhearske wurdt, wie de befolking net foar de ûnôfhinklikens fan Mauritsius yn 1968 te rissen. De Yndo-Mauritsjaanske funksjonarissen waarden op it Kreoalske eilân foar kolonisten oansjoen. De winsk fan 'e befolking om by it Feriene Keninkryk te bliuwen waard lykwols yn Londen ôfwiisd. 

Yn 2002 waard it eilân in autonoom ûnderdiel fan Mauritsius. 

 Bestjoer 
Rodrigues is ferdield yn 14 gemeenten of sônes. De sônes binne fierder ferdield yn 182 plakken. Sûnt 2002 is Rodrigues in autonome regio binnen Mauritsius mei in eigen folksfertsjintwurdiging, de Rodrigeeske Regionale Assimblee.

 Befolking 
De taal op it eilân is benammen Mauritiaansk kreoalsk. De befolking is foar 96% katolyk, 3% anglikaansk en de rest is islamitysk, hindoe of boeddistysk.

Yn 'e 18e iuw besochten Frânsen it eilân te ûntwikkeljen en hja hellen Afrikaanske slaven nei it eilân, de foarâlders fan 'e hjoeddeiske bewenners. Mei't it eilân yn 1809 yn hannen foel fan 'e Britten waard de slavernij ôfskaft. De Britten hellen nei it ôfskaffen fan 'e slavernij tsientûzenen kontraktarbeiders út Yndia om te wukjen op 'e monokultuersûkerreidplantaazjes. Hjoed-de-dei foarmet de Yndiaaske befolking op Mauritsius de mearderheid. Op Rodrigues hat de sûkerreittylt nea in grutte rol spile en dêrom foarmje de Kreoalen dêr in grutte mearderheid.

 Natoer 
Rodrigues hie in spesifike natoer mei in soad endemyske soarten, dy't mei de komst fan minsken op it eilân útstoaren. It meast ferneamd is mooglik de Rodriguessolitêr, dy't yn 'e 18e iuw útstoar. Oare bekende soarten binne de Rodriguesprotter en de Rodriguespappegaai (Necropsittacus rodericanus). De noch restearende endemyske dieren wurde earnstich bedrige.

Kategory:Eilân yn Mauritsius
Kategory:Eilân yn de Yndyske Oseaan
Kategory:Autonome regio
Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 2002