Heideljurk

De heideljurk (Lullula arborea) is in fûgel yn it monotypyske skaai heideljurken (Lullula) út de famylje ljurkfûgels (Alaudidae). De fûgel libbet op sângrûn en komt yn Fryslân as briedfûgel allinnich yn it súdeasten en op 'e Waadeilannen foar.

 Ferskining 
Beamljurken wurde likernôch 15 sm lang en binne brune fûgels mei in koarte sturt. Oars as by de gewoane ljurk binne de siden fan 'e sturt net wyt mar ljochtbrún. De soarte hat in brede krêmkleurige wynbraustreek dy't fier nei efter giet. De boppedielen binnne gielbrún mei donkere streken. Op 'e wjukrâne by de wjukbocht is in donker plak mei in wite râne. De ûnderkant is ljocht mei wat streekjes op it boarst en de kiel. De snaffel is finer as dy fan 'e ljurk en de poaten binne fleiskleurich. Juvenilen binne bûnter en ha gjin lange streken op 'e rêch.

 Fersprieding 
De heideljurk waard foar it earst wittenskiplik beskreaun yn 1758 troch Linnaeus ûnder de wittenskiplike namme Alauda arborea en dy sette de soarte tegearre mei de gewoane ljurk yn it skaai Alauda. In 1829 sette Johann Jakob Kaup de heideljurk yn it monotypysk skaai Lullula, dêr't er oant de dei fan hjoed noch hieltiten is ûnderbrocht. Genetyske stúdzjes wize út dat de heidljurk de sustersoarte is fan 'e skaaien Alauda en Galerida. 

De heideljurk briedt yn in grut diel fan Europa, fan súdlik Skandinaavje oant noardlik Afrika en eastlik oant yn Europeesk Ruslân en Turkmenistan. De noardlike en súdeastlike populaasjes binne trekfûgels, wylst de meast westlike en súdlike populaasjes stânfûgels binne.

Meast wurdt de heideljurk yn twa ûndersoarten ferdield mei de folgjende fersprieding:

 Lullula arborea arborea (noardlike heidlurk) – de nominaatfoarm briedt yn Europa oan yn Portegal, Noard-Spanje, Noard-Itaalje, de noardlike Balkan, Noardwest-Roemeenje en de Oekraïne.
 Lullula arborea pallida (Zarudny, 1902), ynklusyf de flavescens (Ehmcke, 1903) en de wettsteini (Niethammer, 1943), briedt fan Súd-Europa oant de Krim,  de Kaukasus en Turkmenistan.

 Nederlân 
Oant yn 'e 19e iuw wie de fûgel yn Nederlân net in soad te sjen. Om 1900 hinne begûn de heideljurk syn opmars as breidfûgel yn 'e dunen en dêrnei wreide de fûgel him op 'e sângrûn út. Sûnt 1985 is de populaasje yn Nederlân foars tanommen. De briedpopulaasje fan 'e heideljurk wurdt yn Nederlân op likernôch 5200 oant 6600 (2018-2020) rûsd, lytsere oantallen oerwinterje yn Nederlân, meast yn 'e dunen. De rest fan 'e Nederlânske populaasje oerwinteret yn Súdwest-Europa. De grutste konsintraasjes binne yn 'e dunen oan 'e kust, yn Drinte, op 'e Feluwe, it easten fan Noard-Brabân en it noarden fan Limburch te finen. Yn Fryslân komt de fûgel allinnich yn it súdeasten en op 'e Waadeilannen foar.

 Hâlden en dragen 
It nêst wurdt oer generaal makke fan gers, woartels, moas en plantemateriaal yn in kûltsje yn 'e grûn. It brieden begjin ier, de earste aaien wurden somtiden al foar maart lein. Meastentiids wurde der trije oant fiif aaien lein. It wyfke briedt de wyfeftige aaien mei brune plakjes yn 13 oant 15 dagen út. Beide âlders fuorje de jongen en de jonge fûgeltsjes ferlitte it nêst nei in lytse twa wiken. De famylje bliuwt de hiele simmer oant yn 'e hjerst byinoar. De heideljurk kin yn in jier meardere kearen briede.

Lykas oare soarten yn 'e famylje is de heideljurk as folwoeksen fûgel fral fegetarysk, mar yn it briedseizoen yt er ek middelgrutte ynsekten. It dieet bestiet foar it measte út sied en ynsekten lykas krobben, miggen en motten. 

 Status 
De heideljurk hat in ûnbidich grut ferspriedingsgebiet en de populaasje wurdt as stabyl beskôge. De Ynternasjonale Uny foar Natuerbehâld klassifisearret him as net bedrige (Least Concern, 2024) op 'e Reade list. De wrâldpopulaasje wurdt op likernôch 5 miljoen oant 10 miljoen folwoeksen fûgels rûsd (2018).

Kategory:Heideljurk
Kategory:Ljurkfûgel
Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Algerije	
Kategory:Lânseigen fauna yn Andorra	
Kategory:Lânseigen fauna yn Armeenje	
Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk	
Kategory:Lânseigen fauna yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen fauna yn Bachrein	
Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân	
Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje	
Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje
Kategory:Lânseigen fauna yn Syprus
Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark
Kategory:Lânseigen fauna yn Egypte
Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk
Kategory:Lânseigen fauna yn Georgje
Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Gibraltar
Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân
Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije
Kategory:Lânseigen fauna yn Iran
Kategory:Lânseigen fauna yn Irak
Kategory:Lânseigen fauna yn Israel
Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Jordaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Koeweit
Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Libanon
Kategory:Lânseigen fauna yn Lybje
Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen
Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)
Kategory:Lânseigen fauna yn Malta
Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje
Kategory:Lânseigen fauna yn Monako
Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro
Kategory:Lânseigen fauna yn Marokko	
Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen
Kategory:Lânseigen fauna yn Palestina
Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen
Kategory:Lânseigen fauna yn Portegal
Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino
Kategory:Lânseigen fauna yn Servje
Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije
Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Spanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden
Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Syrje
Kategory:Lânseigen fauna yn Tuneezje
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkmenistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Turkije
Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân
Kategory:Lânseigen fauna yn Abgaazje
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Osseesje
Kategory:Lânseigen fauna yn Wales