Reade toartel

De reade toartel (Streptopelia tranquebarica) is in fûgel yn it skaai toarteldowen (Streptopelia) út 'e famylje dowen (Columbidae). De soarte waard yn 1804 troch Johann Hermann beskreaun as Columba tranquebarica en komt regionaal tige faak foar. Op Aziatyske merken wurdt de fûgel ek foar it fleis ferhannele.

 Beskriuwing 
De reade torteldowe wurdt 20,5 sintimeter lang. De sturt is relatyf koart en de wjukken binne opfallend puntich. Beide skaaien hawwe in swarte bân op 'e efterkant fan 'e nekke, mar der is seksueel dimorfisme.
It mantsje hat in blau-grize kop en nekke. De kiel is ljochter. De mantel, rêch en dekfearren binne readbrún. It boarst en de búk binne ljochter as it boppebealchje en binne earder griisbrún. De stút en boppesturtdekveren binne donker blaugriis. De sturtfearren binne griisbrún. De twa bûtenste sturtfearren hawwe opfallend grutte, wite bûtenrânen oan 'e úteinen. De snaffel is donker. De iris is donkerbrún.

Wyfkes lykje yn harren fearrekleed op 'e Turkske toartel. Se misse de readbrúne fearren dy't foar it boppebealchje fan 'e mantsjes sa karakteristyk binne. De fearren oan 'e boppekant fan it lichem is frij dof gielbrún. De kop en nekke binne wat donkerder en brúnichgriis.

 Fersprieding 
Reade toartels libje meast yn Yndia, Nepal, Bangladesj, Tibet, Birma, Assam, Laos, Kambodja en Fjetnam. Se komme boppedat ek op 'e Andamanen en yn it noarden fan 'e Filipinen foar. Yn dielen fan it ferspriedingsgebiet is it in soad foarkommende fûgel en faak de talrykste toarteldowesoarte. Der binne twa ûndersoarten: 

 Streptopelia tranquebarica humilis: eastlik Nepal oant noardlik Sina en de Filipinen.
 Streptopelia tranquebarica tranquebarica: Pakistan, Yndia en westlik Nepal.

Reade toarteldowen libje yn in iepen habitat. Se komme ek foar op lânbougrûn en drûge bosken, yn berch- en heuvelbosken.

 Hâlden en dragen 
De soarte is foar it measte in stânfûgel. Se ite sied en grien, jong blêd en knoppen. It nêst sit heech yn beammen. In lechsel bestiet út twa, krêmkleurige aaikes.   

 Sierfûgel 
Reade torteldowen binne yn 1858 foar it earst yn Ingelân ymportearre. Se komme net in hiel soad as sierfûgel foar, alhoewol't de fûgel sûnt de jierren 1980 faker holden waarden Se wurde selden ymportearre en wylde fûgels binne nochal skrikeftich yn 'e foliêre. Yn finzenskip fokte reade torteldowen binne lykwols folle nueter. Se binne net winterhurd en moatte oerwinterje yn in froastfrij hok.

 Status 
De fûgel komt algemien en op guon plakken talryk foar. Oannommen wurdt dat de soarte lykwols ôfnimt. De IUCN klassifearret de fûgel as net bedrige (LC). 
 Keppeling om utens 
 Birdlife
 Ebird
 Avibase

Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Toarteldo
Kategory:Lânseigen fauna yn Bangladesj
Kategory:Lânseigen fauna yn Birma
Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan
Kategory:Lânseigen fauna yn de Filipinen
Kategory:Lânseigen fauna yn Fjetnam
Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia
Kategory:Lânseigen fauna yn Yndoneezje
Kategory:Lânseigen fauna yn Japan
Kategory:Lânseigen fauna yn Kambodja
Kategory:Lânseigen fauna yn Laos
Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal
Kategory:Lânseigen fauna yn Pakistan
Kategory:Lânseigen fauna yn Sina
Kategory:Lânseigen fauna yn Sry Lanka
Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan
Kategory:Lânseigen fauna yn Tailân
Kategory:Lânseigen fauna yn de Andamanen en Nikobaren
Kategory:Eksoat yn Singapoer