Njirrewoartel

De njirrewoartel (wittenskiplike namme: Bistorta officinalis, syn. Persicaria bistorta) is in plantesoarte út de readskonkfamylje  (Polygonaceae).

 Namme 
De namme is ôflaat fan de slangeftige woartel. Ek de soartoantsjutting bistorta wiist yn dy rjochting, dat betsjut twa kear draaid.

 Determinaasje 
Njirrewoartel is in fêste krûdplant. Se is mei har slangfoarmige woartelstôk en allinnichsteande bloeistâle mei tichte, rôze bloeiwize en is troch syn karakteristyk foarme blêden goed te determinearjen. De 30–100 sm hege plant begjint mei in woartelroset en hat in rjochtopsteande stâle mei in ierfoarmige bloeiwize. Hjirby komme de manlike en froulike blommen oan ien stâle foar. De út in woartelrozet ûntspringende blêden binne trijehoekich-aairûn. De plant groeit oan iggen fan sleatten, faak yn groepen. De bloeitiid rint fan maaie oant augustus.

 Ekology 
Njirrewoartel stiet op sinnige oant ljocht bedutsen, fochtige oant sompige, matich soere, itens- en humusrike, kalkearme sân-, liem- of lichte klaai en ferdraacht gjin bekalking, ûntwettering en beweiding. De plant groeit foaral yn wiete gerslannen, by sleatten lâns en yn ljochte bosken. Hy fermearderet har foaral fegetatyf. It is in yndikatoarsoarte foar it oan it oerflak kommen fan kwelwetter. De plant wurdt ek kweekt as tún- en stinzeplant en ferwylderet faak.

De plant is de weardplant foar de reade fjoerflinter en de ringeachpearelmoerflinter.

 Syntaksonomy 
Yn de syntaksonomy stiet njirrewoartel te boek as kensoarte foar de assosjaasje fan ingelwoartel en moeraszegge.

 Fersprieding 
Yn Europa komt de plant oeral foar, útsein yn it noarden fan Skandinaavje. Ek yn Aazje komt de plant yn de tuskenbeiden streken foar. Yn Noard-Amearika is de plant ynfierd, se kin der ûnder oare yn Alaska fûn wurde. Ek op oare plakken is de plant soms ynboargere.

Yn Nederlân is de soart frij seldsum yn Noard-Brabân en yn it súdeasten, seldsum yn Gelderlân, Oerisel en yn it noardeasten en earne oars tige seldsum. De plant komt yn it wyld foaral by feanrivierkes foar; it tal groeiplakken nimt stadichoan ôf. Yn België is de njirrewoartel algemiener yn Walloanje dan yn Flaanderen. Yn Flaanderen is in dúdlik eastlik swiertepunt waar te nimmen. Yn Limboarch, Antwerpen, East-Flaanderen en Flaamsk-Brabân hat it gros fan'e groeiplakken in natuerlik karakter. Inkeld yn de Ardennen is it in algemiene soart.

 Gebrûk 
Al yn 'e 15e iuw waard de plant brûkt yn 'e genêskunde. It krûd wie al earder beskreaun, mar dan ûnder oare nammen. De plant waard brûkt tsjin skuorbot en as wûnkrûd of bloedstjelpend middel. Troch de foarm fan de woartel koe it neffens de signatuerlear tapast wurde by njirrebiten en oar gif. In âlde namme foar it krûd wie dan ek Serpentaria. It is noch altyd ien fan de bêste gearlûkende krûden. Yn it ferline waard de plant in soad as griente iten, benammen de spruten en it jong blêd. Se waard ek brûkt by it learloaien.

 Keppeling om utens 
 Njirrewoartel op Stinzenflora-monitor.nl
 Njirrewoartel op 'e webside fan 'e Botanyske Tún fan Kew

Kategory:Stinzeplant
Kategory:Plantesoarte
Kategory:Readskonk (famylje)
Kategory:Lânseigen floara yn Abgaazje
Kategory:Lânseigen floara yn Albaanje
Kategory:Lânseigen floara yn Andorra
Kategory:Lânseigen floara yn Armeenje
Kategory:Lânseigen floara yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen floara yn Belgje
Kategory:Lânseigen floara yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen floara yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen floara yn Dútslân
Kategory:Lânseigen floara yn Eastenryk
Kategory:Lânseigen floara yn Estlân
Kategory:Lânseigen floara yn Fatikaanstêd 
Kategory:Lânseigen floara yn Frankryk
Kategory:Lânseigen floara yn Fryslân
Kategory:Lânseigen floara yn Georgje
Kategory:Lânseigen floara yn Gibraltar
Kategory:Lânseigen floara yn Grikelân
Kategory:Lânseigen floara yn Guernsey
Kategory:Lânseigen floara yn Hongarije
Kategory:Lânseigen floara yn Ingelân 
Kategory:Lânseigen floara yn Itaalje
Kategory:Lânseigen floara yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Jersey 
Kategory:Lânseigen floara yn Kosovo
Kategory:Lânseigen floara yn Kroaasje
Kategory:Lânseigen floara yn Letlân 
Kategory:Lânseigen floara yn Lychtenstein
Kategory:Lânseigen floara yn Litouwen
Kategory:Lânseigen floara yn Lúksemboarch (lân)
Kategory:Lânseigen floara yn Moldaavje
Kategory:Lânseigen floara yn Monako
Kategory:Lânseigen floara yn Montenegro
Kategory:Lânseigen floara yn Nederlân
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen floara yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen floara yn Poalen
Kategory:Lânseigen floara yn Portegal
Kategory:Lânseigen floara yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen floara yn San Marino
Kategory:Lânseigen floara yn Servje
Kategory:Lânseigen floara yn Sibearje
Kategory:Lânseigen floara yn Skotlân
Kategory:Lânseigen floara yn Sloveenje
Kategory:Lânseigen floara yn Slowakije
Kategory:Lânseigen floara yn Spanje
Kategory:Lânseigen floara yn Súd-Osseesje
Kategory:Lânseigen floara yn Switserlân
Kategory:Lânseigen floara yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen floara yn Turkije
Kategory:Lânseigen floara yn Wales
Kategory:Lânseigen floara yn Wyt-Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Marokko
Kategory:Lânseigen floara yn Yndia
Kategory:Lânseigen floara yn Irak
Kategory:Lânseigen floara yn Iran
Kategory:Lânseigen floara yn Japan
Kategory:Lânseigen floara yn Nepal
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Koreä
Kategory:Lânseigen floara yn Pakistan 
Kategory:Lânseigen floara yn Sina
Kategory:Lânseigen floara yn Súd-Koreä
Kategory:Eksoat yn Denemark
Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten
Kategory:Eksoat yn Finlân
Kategory:Eksoat yn Ierlân
Kategory:Eksoat yn Yslân
Kategory:Eksoat yn Kanada
Kategory:Eksoat yn Man
Kategory:Eksoat yn Noard-Ierlân
Kategory:Eksoat yn Noarwegen
Kategory:Eksoat yn Sweden