Wejherowo

Wejherowo (Kasjûbysk: Wejrowò, Dútsk: Neustadt in Westpreußen, earder Weyersfrey) is in stêd yn de woiwodskip Pommeren yn Poalen.

 Geografy 
De stêd leit yn it histoaryske gea West-Prusen yn de brede delling fan de Reda, westlik fan de Bocht fan Gdańsk op in hichte fan 30 meter boppe de Eastsee en likernôch 20 kilometer noardwestlik fan de havenstêd Gdynia.

 Stifting 
Wejherowo waard yn 1643 as Wola Wejherowska troch de woiwode fan de woiwodskip Malbork en de Poalske ealman Jakub Wejher stifte. De plaknamme waard yn it Dútsk oerset as Weyersfrey. De stifter hie ornearre dat it plak deselde stedsrjochten hawwe moast as oare stêden yn 'e krite en dêrfandinne waard de nije stêd it saneamde 'Kulmer Rjocht' takend. De privileezjes fan de stêd waarden yn 1655 ferliend en troch kening Jan II akkordearre.  
By de Earste Dieling fan Poalen yn 1772 anneksearre it Keninkryk Prusen it grutste part fan de Pommerellen. De stêd waard ûnderdiel fan de nije Prusyske provinsje West-Prusen en de Dútske namme Weyersfrey waard feroare yn Neustadt in Westpreußen. Foar de ûntwikkeling fan de stêd wie de foarming fan de lânkring Neustadt en de oansluting yn 1870 op it spoar fan Danzig (Gdańsk)-Stettin (Szczecin) fan grut belang.

Yn dy tiid foarmen Poalen en Kasjûben yn de lânkring Neustadt in mearderheid fan 59.3% fan de befolking. De stêd Neustadt hie lykwols in Dútske mearderheid. Neffens de folsktelling fan 1910 telde de befolking 9.804 ynwenners, wêrfan 71% Dútsers, 25% Kasjûben en 4% Poalen.

Nei de Earste Wrâldkriich waard de stêd ûnderdiel fan de Twadde Poalske Republyk. 

Wejherowo waard op 9 septimber 1939 ynnommen troch de Dútske Wehrmacht. It grutste part fan de joadske mienskip waard fermoarde en yn it ramt fan de Intelligenzaktion waarden ek in soad Poalen oppakt, opsletten en dêrnei deportearre nei it doarpke Piaśnica Wielka, dêr't hja deasketten waarden. Under harren wiene ek de boargemaster en studinten fan de hegere skoallen. Leararen út de stêd waarden mei oare Poalske leararen nei konsintraasjekamp Mauthausen stjoerd. 

Yn maart 1945 makke it Reade Leger in ein oan de Dútske besetting en waard Wejherowo wer in Poalske stêd.

 Befolkingsûntwikkeling 
Jier 1789  1853  1905  1943  1960  1970  1980  1990Ynwenners 700  2.500  8.389  16.490  24.500  33.800  42.400  46.800Jier 2000  2011  2021	Ywenners  46.200   49.922  48.735

 It besjen wurdich 
Wejherowo is in religieus sintrum foar de Kasjûben. It doel fan de beafeart is de patroanhillige fan de stêd, de Mem Gods, in genedebyld dy't yn 1999 troch paus Jehannes Paulus II kroand waard.  

 Bouwurken 
 de Kalvaryberch;
 it Slot fan de famylje Keyserling (no museum);
 it riedhûs út 1650;
 de stiftstsjerke fan de Hillige Trijeienheid út 1643;
 de kleastertsjerke Sint-Anna út de 17e iuw mei in ynrjochting út de 18e iuw.

 Museum 
  Museum fan Kasjûbyske en Pommerske Literatuer en Muzyk

Kategory:Plak yn Poalen
Kategory:Plak stifte yn de 17e iuw