Steatsline D

Steatsline D is de neffens de Wet op de Oanlis van Steatsspoarwegen fan 18 augustus 1860 troch de Steat fan de Nederlannen oanleine spoarwei tusken Sutfen en Glanerbrug. De folsleine spoarline waard op 1 jannewaris 1868  Yn 1951 waard it part tusken Hengelo en Ynskedee elektrifisearre. 

 Skiednis 
Omdat de spoarweibou yn Nederlân relatyf stadich op gong kaam, besleat de Steat yn 1860 om tusken de wichtichste Nederlânske plakken sels spoarlinen oan te lizzen. Foar de ûntsluting fan Twente en in ferbining mei Dútslân waard Staatslijn D projektearre. De line soe Sutfen mei Hengelo, Ynskedee en Dútslân ferbine. 

De spoarline waard yn trije fazen iepene:

 Datum Traject Tuskenstasjons1 novimber 1865 Sutfen - Hengelo Lochem, Goor, Delden, Hengelo Gezondheidspark1 july 1866 Hengelo - Ynskedee Ynskedee Kennispark1 jannewaris 1868 Ynskedee - GlanerbrugYnskedee De Eschmarke

Twa wiken foardat it earste part fan de line iepene waard, kaam yn 1865 lykwols de spoarline Almelo - Salzbergen klear. Dizze spoarline wie oanlein troch de partikuliere spoarweimaatskippij Spoorweg-Maatschappij Almelo-Salzbergen (AS) en ferbûn Almelo en Hengelo mei de wichtige spoarline nei Hannover. De trochgeande ynternasjonale treinen fan de Steatsspoarwegen rieden nei it klearkommen fan Steatsline D foar in part fia de line fan de AS by Oldenzaal de grins oer. Dat wie de earste tsien jier sawiesa nedich, omdat de spoarline tusken Glanerbrug en Gronau pas yn 1875 ree wie. De spoarline wie benammen fan belang foar it frachtferfier.
Doe't de HSM de eksploitaasje op de KNLS-spoarline Dimter - Almelo en de AS-line nei Dútslân oernaam, krige dizze maatskippij yn 1892 de koartste streekrjochte ferbining tusken Amsterdam en Berlyn yn hannen. Dêrmei ferdwûn it belang fan Steatsline D foar in grut part. It trajekt Hengelo - Enschede is as iennichste part fan it trajekt yn 1951 elektrifisearre. It trajekt makket diel út fan de ferbining tusken de Rânestêd en Twinte.

Tusken Ynskedee, Glanerbrug en Gronau ried op 27 septimber 1981 de lêste trein. It spoar waard dêrnei net mear ûnderhâlden mar om strategyske redenen net opbrutsen. Tweintich jier letter, yn 2001, waard dit trajekt wer yn bedriuw steld en sûnt dy tiid ride der twa treinen yn 'e oere.

 Stasjonsgebouwen 
Lâns de spoarline ferskynden út soarte de standertstasjons fan de Steatspoarwegen. Wat opfalt is dat lâns de spoarline Sutfen - Hengelo alle stasjonsgebouwen fan de tuskenstasjons bewarre bleaun binne. Sels de sletten stasjons Markelo en Laren-Almen.

Sutfen en Hengelo krigen yn de jierren 50 in nij stasjonsgebou om 't dizze twa stasjonsgebouwen ferlern gien wiene by bombaredeminten yn de Twadde Wrâldkriich. Ynskedee krige yn dizze tiid ek in nij stasjonsgebou mar dit wie om't hja fûnen dat it stasjon te fier bûten de stêd stie.

Pas 130 jier nei de iepening fan de spoarline is der foar it earst in nij stasjon iepene. Healwei Hengelo en Ynskedee waard yn 1996 Ynskedee Kennispark iepene. By de reaktivearring fan it trajekt Enschede - Gronau yn 2001 krige Ynskedee in twadde foarstêdshalte: Enschede De Eschmarke. Yn 2012 waard der foar de tredde kear in nij stasjon iepene oan dizze line; Hengelo Gezondheidspark.

  Stasjon Type gebou Opmerkingen150px Sutfentype SS twadde Klassegebou ferlern gien yn de Twadde Wrâldkriich en ôfbrútsen yn 1952, en ferfongen troch in ûntwerp fan arsjitekt Schelling Nieuwstad Gjin stasjon sletten yn 1918 Eefde Lyts gebouke stasjon sletten yn 1932150px Laren-Almen ||type SS fiifde klasse || stasjon sletten yn 1938
|-
|150px||Lochem||type SS fjirde klasse||hjoed-de-dei is der in restaurant yn it stasjonsgebou.
|-
|150px||Markelo||type SS fiifde klasse ||Stasjon sletten yn 1953
|-
|150px||Goor||type SS fjirde klasse||
|-
| ||Wiene||Gjin||Stasjon sletten yn 1933, op it plak fan it stopplak leit hjoed-de-dei it eastlike talúd fan de yn 1935 oanleine Spoarbrêge bij Wiene 
|-
|150px||Delden||type SS fjirde klasse||It stasjonsgebou is hjoed-de-dei yn gebrûk as galery. 
|-
|150px||Hengelo Gezondheidspark||NS, abry||
|-
| ||Tuindorp-Nijverheid||Gjin||Stasjon sletten yn 1936, it stasjon lei sa'n 500 meter eastlik fan it yn 2012 iepene stasjon Hengelo Gezondheidspark.
|-
| ||Hengelo||type Hengelo||1e gebou yn 1899 ofbrútsen, 2e gebou in unyk ûntwerp fan arsjitekt G.W. van Heukelom ferlern gien yn de Twadde Wrâldkriich. 500 meter westlik is yn 1951 in folslein nij stasjon boud nei ûntwerp fan arsjitekt Schelling.
|-
|150px ||Hengelo FBK stadion||Gjin||stasjon sletten yn 2015 
|-
| ||De Waarbeek||Gjin||Stasjon sletten yn de jierren 1936.
|-
|150px ||Ynskedee Kennispark||Unyk ûntwerp||
|-
|150px||Ynskedee||type Hengelo||1e gebou yn 1952 ofbrútsen. Hja wiene fan miening dat it âlde stasjonsgebou te fier bûten it sintrum fan 'e stêd lei, it is 500 meter nei it westen ferpleatst it nije stasjons gebou is in unyk ûntwerp fan arsjitekt Schelling.
|-
| ||Hengeloschestraat||Gjin||Stasjon sletten yn 'e iere jierren 30.
|-
| ||OldenzaalschestraatGjinStasjon sletten yn 'e iere jierren 30. 150px Enschede De EschmarkeNS, Abry Glanerbrug Stasjonsgebou yn de jieren 80 ôfbrútsen.

 Sjoch ek 
 Steatslinen

Steatsline D
D
D
Kategory:Bouwurk út 1865