Andesein

De Andesein of (fanwegen de toefe) toefertsein (Lophonetta specularioides) is in fûgel út de famylje einfûgels (Anatidae). Philip Parker King beskreau yn 1828 de soarte foar it earst wittenskiplik. 

De Andesein waard eartiids as Anas specularioides ta it skaai fan 'e echte einen rekkene, mar om 't de Andesein him yn 'e ûntwikkeling al ier fan 'e oare soarten yn de famylje einfûgels ôfspjalte, wurdt de Andesein as in apart skaai beskôge.      

 Beskriuwing 
De Andesein is in middelgrutte, griisbrún flekte ein fan likernôch 50 oant 60 sm lang. De ein is tusken de 900 gram en 1,1 kilo swier. Jerken binne grutter as wyfkes, hawwe in dúdliker markearing en de toefe fan 'e jerk is wat langer as dy fan it wyfke, mar fierder is der gjin geslachtsdimorfisme tusken de geslachten. 

De nekke, it kin en it gesicht binne ljochtgriis. De fearren fan 'e mantel, rêch en de boppedekfearren fan 'e wjukken binne donkerbrún mei ljochtere dielen. De krún fan 'e ein is donkerbrún. Om it each is it swart, de eagen sels fariearje fan read oant giel. Snaffel en poaten binne donkergriis. It speculum is oan 'e bûtenkant irisearjend pears of brûns en hat in brede wite râne.

Juvenilen hawwe in soad fan 'e folwoeksen fûgels, mar ha gjin toefe en it swarte gebiet om it each ûntbrekt. 

 Fuortplanting 
De einen briede twa oant trije kear yn 't jier en de briedtiid hinget ôf fan 'e geografyske lokaasje. Yn 'e Andes briedt de ein yn 'e moannen oktober oant april en yn it suden fan Súd-Amearika yn 'e regel fan septimber oant jannewaris.   

Yn 'e briedtiid binne toeferteinen foar oare einen oer tige fûl by it ferdigenjen fan it territoarium. Se binne dêrby net benaud en jeije sels folle gruttere einfûgels lykas guozzen fuort.  

It nêst leit op 'e grûn tichteby de kant fan it wetter. It lechsel bestiet út fiif oant acht krêmkleurige aaien. It wyfke briedt de aaien yn 30 dagen út en it jerkje helpt by it grutbringen fan 'e piken, dy't nei tsien oant alve wiken fleane kinne.  

 Undersoarten en fersprieding 
De Andeseinen hat twa ûndersoarten:

 L. s. alticola: fan sintraal Perû oant sintraal Sily en it noarwesten fan Argentynje.
 L. s. specularioides 
De nominaatfoarm fan 'e Patagoanyske toefertsein (L. s. specularioides) is in stânfûgel en foar in part trekfûgel en libbet yn it suden fan Sily en Argentynje oant yn Fjoerlân. De trekfûgels binne de einen, dy't yn 'e hegere dielen libje. Op 'e Falklâneilannen is de ein ien fan 'e meast foarkommende einen en in stânfûgel. It oantal fan dizze ûndersoarte wurdt op 10.000 oant 25.000 pearkes rûsd.

De Andes-toefertsein (L. s. alticola) is in briedfûgel fan 'e heechlizzende Andesmarren fan Perû en komt yn súdlike rjochting oant de regio Junín foar. De ûndersoarte komt ek yn it suden fan Bolivia, it noarden fan Sily en it uterste westen fan Argentynje foar. Yn 'e saneamde Punasône is it de meast foarkommende einfûgel. It oantal wurdt op 100.000 yndividuën rûsd. Winterdeis trekke se nei hichten fan 2.000 boppe seenivo.

 Status 
Neffens de Reade list fan 'e IUCN is de populaasje stabyl. Dêrom hat de Andesein de status fan net bedrige.

Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Einfûgel
Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje
Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia
Kategory:Lânseigen fauna yn Perû
Kategory:Lânseigen fauna yn Sily
Kategory:Lânseigen fauna yn de Falklâneilannen