Rynfrankysk

It Rynfrankysk (Dútsk: Rheinfränkisch) is in sammelnamme foar in kloft Heechdútske dialekten dy't yn it westen fan Dútslân en it uterste noardeasten fan Frankryk sprutsen wurde. De dialektekloft foarmet mei it Middelfrankysk de Westmiddeldútske talekloft.

 Ferdieling 
 Hessysk, yn gâns Hessen, súdlik fan de Benrather liny.
 Noardhessysk, om Kassel, Bad Hersfeld en Fulda hinne
 Middelhessyk
 Easthessysk
 Súdhessysk, om Frankfurt am Main hinne, Rynhessen yn Rynlân-Palts
 Paltsysk, yn Palts, Saarlân en noardlike Elzas
 Foarpaltsysk, yn Foarpalts en noardlik Elzas
 Koerpaltsysk, yn Noard-Baden yn Baden-Wuertemberch en yn in koloanje yn Kutchurhan yn 'e Oekraïne
 Westpaltsysk, yn Saarlân en oangrinzgjend gebiet yn Rynlân-Palts
 Eastpaltsysk, yn 'e East-Palts en yn in koloanje oan de Neva yn Ruslân
 Pennsylvania Dútsk, yn 'e Amerikaanske steaten Pennsylvania, Ohio en Indiana, allyk yn de Kanadeeske provinsje Ontario
 Loataringsk, yn it Frânske departemint Moselle

 Begrinzging 
De dialekten wurde fan it Mûzelfrankysk skaat troch in isoglosse, de saneamde Sankt Goarer liny, ek wol bekend as de das/dat-liny. Dy isoglosse rint oer Simmern (Hunsrück) en giet by Sankt Goar de Ryn oer nei Limburch oan de Lahn en Dillenburch. Yn it noarden fan it taalgebiet wurde de dialekten oant de Benrather liny sprutsen, noardlik fan Kassel en grinzgje dêre oan it Nederdútsk. De Rynfrankyske dialekten wurde fierder skaat troch de Spierske liny fan it Eastfrankysk, it Súdfrankysk en Alemannysk. Dy isoglosse rint fan Wissembourg, Wörth am Rhein, Spiers, Sinsheim, Eberbach, Mudau en Wertheim.

 Begripsferklearring Rynfrankysk en Rynfranken 
It Rynfrankysk moat net betiisd wurde mei it Ripuarysk, dat yn parten fan it Rynlân sprutsen wurdt, benammen yn it wiid omfiemjend gebiet om Keulen, Bonn, Aken en parten fan it Berchske Lân. It Ripuarysk, dy't mei it Mûzelfrankysk it Middelfrankysk foarmet, wurdt by fersin gauris as Rynfrankysk oantsjut. Histoarysk waarden alle Franken dy't by de Ryn del wennen, oantsjut as Rynfranken (ek wol Ripuaryske Franken neamd). Dochs dat kin net langer tapast wurde op de sprekkers fan de hjoeddeistige Rynfrankyske dialekten. De measten fan harren diele gjin miene Rynfrankyske identiteit, mar sjogge harsels earder as Hessers, Paltsers, Rynhessers of leden fan oare regionale taalgroepen.

 Keppelings om utens 
 Iwwersedser – Oersetmasine foar it Rynfrankysk
 Sprachgrenzen im rheinfränkischen Sprachraum – regionalsprache.de (interaktive Karte, Dútske taalatlas)

Kategory:Taal yn Dútslân
Kategory:Taal yn Frankryk
Kategory:Dútsk dialekt