Italo-Westlike talen

De Italo-Westlike talen foarmje yn 'e klassifikaasje fan guon taalkundigen in taalkloft binnen de Romaanske taalfamylje, dêr't de Italo-Dalmatyske en de Westromaanske groepen by ûnderbrocht wurde. De Súdromaanske en Eastromaanske talen wurde dan as aparte groepen sjoen, dy't net ta de Italo-Westlike talen rekkene wurde, mar dêrmei op ien hichte steane. Dizze yndieling is lykwols mear op politike as op taalkundige kritearia basearre, mei't de skiedsline tusken de Westromaanske en Eastromaanske talen eins dwers troch it Italjaanske taalgebiet hinne rint. 
Utlis
De Romaanske talen foarmje ien fan 'e grutste subgroepen fan 'e Yndo-Jeropeeske supertaalfamylje, dêr't ek û.m. de Germaanske, Keltyske en Slavyske talen ta hearre. It ferdielen fan 'e Romaanske talen yn ûnderskate subgroepen is dreech om't dêrby taalkundige kritearia faak oantaast wurde troch politike omtinkens dy't eins neat mei taalkunde te krijen hawwe. It knyppunt is de status fan it Italjaansk. Hoewol't leken Itaalje ornaris fan 'e Switserske grins oan 'e 'Tean' fan 'e Lears ta sjogge as ien taalgebiet, rint eins de skiedsline tusken de Westromaanske en de Eastromaanske talen dwers oer it Italjaansk Skiereilân hinne. 

De Italjaanske standerttaal sels, dy't fierhinne basearre is op it Toskaansk, hat alteast histoarysk mear gemien mei it Roemeensk as mei it Frânsk en it Spaansk, en heart dêrom ta de Eastromaanske talen. De dialekten út Noard-Itaalje, lykas it Lombardysk fan Milaan en it Piëmonteesk fan Turyn, hawwe lykwols mear gemien mei it Frânsk en hearre dêrom ta de Westromaanske talen. Om't in taal no ienris net ta twa ferskillende taalgroepen hearre kin, moat dat betsjutte dat Lombardysk, Piëmonteesk en de oare saneamde Gallo-Italyske taalfoarmen hielendal gjin dialekten fan it Italjaansk binne, mar selsstannige talen dy't troch histoaryske foarfallen en geografyske omstannichheden ûnder ynfloed fan it Italjaansk kommen binne te stean. 

Soks is foarstanners fan 'e Italjaanske ienheid in stikel yn 'e foet. Om it hiele Italjaanske taalgebiet by ien inkele taalgroep ûnder te bringen, sadat taalfoarmen yn Itaalje fan it Sisyljaansk yn it suden oant it Lombardysk yn it noarden oantsjut wurde kinne as dialekten fan it Italjaansk, is dêrom de Italo-Westlike taalkloft betocht. Dêryn wurde de Italo-Dalmatyske talen, dy't eins mei de Balkanromaanske talen de Eastromaanske groep foarmje, oan 'e Westromaanske talen fêstkeppele. Foar dy yndieling is wat te sizzen as men poer sjocht nei de sitewaasje fan hjoed de dei. Tsjintwurdich hawwe de Italo-Dalmatyske talen foar it meastepart de mienskiplike skaaimerken ferlern dy't se oarspronklik dielden mei de Balkanromaanske talen. De measte taalkundigen binne lykwols fan tinken dat dizze yndieling histoarysk sjoen net doocht. De yndieling fan 'e Italo-Dalmatyske talen by de Eastromaanske groep is dêrom noch altyd it gongberst.

 Underferdieling 

 Italo-Westlike talen
 Italo-Dalmatyske talen
 Dalmato-Romaanske talen
 Dalmatysk †
  Istrioatysk (of Istrysk)
  Italo-Romaanske talen
 Fenesiaansk
 Middenitaljaanske talen
 Galloereesk
 Italkiaansk (Judeo-Italjaansk)
 Korsikaansk
 Markysk
 Romeinsk
 Sabynsk
 Sassareesk
 Toskaansk
  Italjaansk (d.w.s. Standertitaljaansk)
  Umbrysk
  Súditaljaanske talen
 Kalabrysk
 Napolitaansk
 Salentynsk
  Sisyljaansk
  Westromaanske talen
 Britsk-Romaansk †
 Gallo-Romaanske talen
 Franko-Provansaalsk (Arpitaansk)
 Gallo-Italyske talen
 Emyljaansk
 Gallo-Italysk fan Basilikata
 Gallo-Italysk fan Sisylje
 Liguerysk
  Monegaskysk
 Lombardysk
 Eastlombardysk
  Ynsûbrysk (of Westlombardysk)
 Piëmonteesk
  Romanjoalsk
 Oïlyske talen
 Boergondo-Romaanske talen
 Boergondysk
  Frank-Komteesk
 Franko-Romaanske talen
 Loataringsk
 Normandysk
 Anglo-Normandysk †
 Aurenjeesk (of Alderneyaansk) †
 Guernseyaansk
 Jerseyaansk
  Sarkeesk
 Fransynske talen
 Berrisjoansk
 Boerboneesk
 Orléaneesk
 Parysk
 Frânsk (d.w.s. Standertfrânsk)
  Sarfatysk (of Judeo-Frânsk) † 
  Toerangaarsk
 Pikardysk
 Sjampeneesk
  Waalsk
 Gallo-Anzjevynske of Armorikaanske talen
 Anzjevynsk
  Gallo-Bretonsk
  Poitevynsk-Sêntongeeske talen
 Poitevynsk
  Sêntongeesk
 Oksitano-Romaanske talen (kin ek yndield by Ibearo-Romaansk)
 Falinsiaansk (faak as dialekt fan it Katalaansk sjoen)
 Katalaansk
 Algearysk
  Baleaarsk
  Oksitaansk
 Gaskonsk
 Araneesk
  Beärneesk
  Haadoksitaansk
 Noardoksitaansk
 Auvernjatysk
 Fivaro-Alpynsk
  Limûsynsk
  Súdoksitaansk
 Langedoksk-Guyenneesk
  Provansaalsk
  Sjûadit (of Judeo-Provansaalsk) †
  Reto-Romaanske talen
 Friûlysk
 Ladynsk 
 Noanysk
 Retoromaansk
 Jauwersk
 Neder-Ingadynsk
 Opper-Ingadynsk
 Surmiraansk
 Sursilvaansk
  Sûtsilvaansk
  Solandrysk
  Ibearo-Romaanske talen
 Oksitano-Romaanske talen (kin ek yndield by Gallo-Romaansk)
 Falinsiaansk (faak as dialekt fan it Katalaansk sjoen)
 Katalaansk
 Algearysk
  Baleaarsk
  Oksitaansk
 Gaskonsk
 Araneesk
  Beärneesk
  Haadoksitaansk
 Noardoksitaansk
 Auvernjatysk
 Fivaro-Alpynsk
  Limûsynsk
  Súdoksitaansk
 Langedoksk-Guyenneesk
  Provansaalsk
  Sjûadit (of Judeo-Provansaalsk) †
 Pyreneesk-Mozarabyske talen
 Aragoneesk
  Mozarabysk †
  Westibearyske talen
 Astuero-Leoneeske talen
 Astuerysk
 Ekstremadoereesk
 Kantabrysk
 Leöneesk
  Mirandeesk
 Kastyljaanske talen
 Kastyljaansk 
 Andalûsysk
 Mantsjegysk
  Spaansk (d.w.s. Standertspaansk)
  Sefardysk (of Ladino of Judeo-Spaansk)
  Lusitanyske talen (of Galiko-Portegeeske talen)
 Barrankweensk
 Falaansk (of Galiko-Ekstremadoereesk)
 Galisysk
 Judeo-Portegeesk †
  Portegeesk

Kategory:Romaanske talen