Vologda (oblast)

De oblast Vologda (Russysk: Вологодская область; Vologodskaja oblast) is in oblast yn it Noardwestlike federale distrikt fan Ruslân. De oblast waard op 23 septimber 1937 stifte.

 Skiednis 
Yn de earste iuwen fan ús tiidrekkening bestie de lânseigen befolking út de Finsk-oegryske stammen fan de Wepsen, dy't oan de Wite Mar wennen, en de Tsjûden, dy't westlik fan de Kûbenskojemar wennen. 

Pas yn de 5e oant 6e iuw begûnen de Eastslaven it gebiet te ûntsluten. De kolonisaasje fan it Russyske noarden ferrûn sawol út it westen wei troch de Ilmenslaven as út it suden wei troch de Krivitsjen.

Yn 862 waard it tsjintwurdige Belozersk as earste delsetting neamd. Yn de 12e iuw folge de stifting fan de stêden Vologda en Veliki Ustjûg. Yn dy tiid stienen de westlike dielen fan de hjoeddeiske oblast ûnder ynfloed fan it foarstedom Veliki Novgorod, wylst de sintrale en eastlike dielen by it foarstedom Rostov-Sûzdal hearde. Yn 1238 waard út Rostov-Sûzdal it ûnôfhinklike foarstedom Beloozero stifte, dat yn de 14e iuw by it Moskouske Ryk foege waard.

De measte stêden fan de tsjintwurdige oblast krigen pas ûnder de herfoarmings fan Katarina II stedsrjochten. By in earste bestjoersherfoarming waard it westlike diel fan de tsjintwurdige oblast in ûnderdiel fan it gûvernemint Ingermanland, it eastlike diel hearde by it gûvernemint Archangelgorod. Yn 1780 waard it steedhâlderskip Vologda stifte, dat yn 1796 yn it gûvernemint Vologda feroare en út sân ûjezden bestie. It eastlike diel hearde oant 1927 ta dat gûvernemint. It westlike diel hearde fan 1727 oant 1927 ta it gûvernemint Novgorod. Beide dielen waarden op 15 july 1929 ûnderdiel fan it nije Noardlike Kraj, dat dêrnei noch tydlik feroare waard yn it Noardlike Oblast. Dat bestie mar koart en in part dêrfan waard de nije oblast Vologda.  

Vologda wie yn 1918 foar fiif moanne de haadstêd fan Ruslân. Yn de stêd stiene alve ambassades fan de grutste lannen fan 'e wrâld. Fan 1941 oant juny 1944 waard in lyts diel yn it wêst beset troch Finlân.

 Geografy 
De oblast grinzget yn it noarden oan de oblasten Archangelsk, yn it easten oan Kirov, yn it suden Kostroma en Jaroslavl, yn it súdwêst oan Tver en Novgorod, yn it wêst oan Leningrad en yn it noardwêst oan de republyk Kareelje.
De oblast Vologda leit yn it noardeasten fan de Easteuropeeske Leechflakte. It reliëf is dêr heuveleftich mei wikseljend leechlân, lânrêgen en hichten. It gebiet is earm oan boaijemskatten, dy't beheind bliuwe ta turf, boumaterialen en mineraalwetter. It klimaat is tuskenbeide kontinintaal mei kâlde winters en waarme simmers. Der falt relatyf in soad rein, 500 mm yn it jier, mei in swakke evaporaasje, sadat de oblast ryk is oan rivieren, marren en poelen.   

Grutte rivieren binne de 558 km lange Sûchona mei de sydrivieren Vologda en Dvinitsa, de Jûg mei de Lûza, Mologa mei de Tsаgоdоsjtsja, de Sjeksna, de Andoma en de bopperin fan de Unzjа. Yn it súdwêst leit de Rybinsker Opslachmar, yn it wêst de Wite Mar, de Kûbena Mar en de Onegamar. De Onegamar wurdt mei de Wolga troch it Wolga-Eastsee-kanaal ferbûn. 
De plantewrâld is typysk foar de midden- en súdlike taiga. Bosken oerdekke foar likernôch 2/3 it gebiet fan de oblast. De bistewrâld is allyksa typysk foar de taiga: elanden, brune bearen, sniehazzen, stienmurden, wolven, taksen, foksen en fûgels lykas bjirk- en boskhinnen. Yn de rivieren libje salmen, brasems, snoekbearzen, bearzen, snoeken en oare fisken. 

De oblast hat twa natoerreservaten: it Nasjonale Park Rûsski Sever en it Biosfearreservaat Darvinski.

 Bestjoerlike yndieling en stêden 
De oblast is te ferdielen yn 26 rajons en de twa stedsdistrikten: it bestjoerssintrum Vologda en de noch wat gruttere yndustrystêd Tsjerepovets. Meiïnoar binne der 15 stêden en 9 plakken mei in stedsk karakter. Njonken Vologda en Tsjerepovets binne der noch twa stêden mei mear as 30.000 ynwenners: Veliki Ustjûg en Sokol. De oare alve stêden hawwe sa'n 5.000 oant 15.000 ynwenners. Likernôch 70% fan de befolking fan de oblast wennet yn de stêden.  

+ Grutste plakken Stêd / Plak mei in steds karakter (*) Russysk Wapen Ynwenners (2021) Lokaasje Tsjerepovets  Череповец  40px  312.091      Vologda  Вологда  40px   306.593     Sokol Сокол  40px  36.067     Veliki Ustjûg  Великий Устюг  40px  31.078    Sjeksna*   Шексна  40px  18.488     Grjazowets  Грязовец  40px  14.797    

 Befolkingsferrin 
 Jier  1926  1939  1959  1970  1979  1989  2002  2022 Ynwenners  1.728.000  1.601.000  1.308.000  1.296.000  1.310.000  1.355.000  1.269.600  1.139.499

 Toerisme 
Belozersk, Veliki Ustjûg, Vologda, Ustjûzjna en Totma binne histoaryske stêden. 

Belangrike musea yn de oblast binne it Nasjonale Keunst en Arsjitektuer Museum fan Vologda, de museaferienings fan Totma en Tsjerepovets en it Arsjitektuer en Folkekundemuseum yn de omkriten fan Vologda. Yn de oblast binne in pear aadlike bûtens bewarre bleaun, lykas it bûten Brjantsjaninov by Vologda, Kûprin by Ustjûzjna, it lângoed fan Igor Severjanin oan de rivier de Sûda en it bûten fan de Kachalov's yn Borisovo-Sûdskoje. Fan belang binne ek religieuze monuminten, lykas de kompleksen fan Spaso-Prilutski by Vologda en Kirillo-Belozerski-kleaster by Kirillov en oare kleasters. Troch de fresko's fan de Russyske ikoanbeskilder Dionysus stiet Feranpontovkleaster op de wrâlderfgoedlist fan UNESCO.

De oblast is ek bekend om it grutte tal houten monuminten, dat lykwols om ferskillende redenen stadichoan ôfnimt. Sa baarnde yn 1963 de Foarbeatsjerke by Vytegra ôf, de direkte foarrinner fan de ferneamde Transfiguraasjetsjerke fan Kizjy Pogost.    

De oblast hat fiif téaters, wêrfan trije yn Vologda en twa yn Tsjerepovets.


Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1937