Ivanovo

Ivanovo (Russysk: Иваново) is in stêd yn 'e oblast Ivanovo yn it westlike diel fan 'e Russyske Federaasje. Ivanovo is it bestjoerlik sintrum fan 'e oblast mei deselde namme en hat 358.437 (2024) ynwenners op in oerflak fan 104,84 km². De stêd stiet bekend as in sintrum foar de produksje fan tekstylprodukten.

 Geografy 
Ivanovo leit 254 km súdeastlik fan Moskou en likernôch 100 kilometer fan 'e stêden Jaroslavl, Vladimir en Kostroma. De Uvod-rivier, in sydrivier fan de Kljazma, rint fan noard nei súd troch de stêd en ferdielt Ivanovo yn in eastlik en westlik diel. De Uvod hat yn Ivanovo twa sydrivieren: de Talka en Kharinka.

 Skiednis 
Ivanovo waard foar it earst yn 1609 neamd. De moderne stêd ûnstie yn 1871 troch it doarp, ien fan 'e Russyske sintra foar de produksje fan flaaks en ed flaaksweverijen, gear te foegjen mei it oanbuorjende Voznesenski posad, in yndustrieel sintrum mei in tal fabriken, in sikehûs en in skoalle. By de fúzje fan 'e plakken krige de stêd de namme Ivanovo-Voznesensk. Yn dy tiid hie it plak sa'n 20.000 ynwenners. Earst yn 1932 waard de namme fan 'e stêd feroare yn Ivanovo. 

Troch de grutte earmoede en de sosjale ûnrjochtfeardigens ûnstie yn Ivanovo-Voznesensk in machtige revolúsjonêre beweging, dy't in grutte rol spile yn 'e earste Russyske Revolúsje. De earmoede feroarsake sosjale spannings en makke de befolking fetber foar revolúsjonêre ideeën en it ûntstean fan in stakingbeweging. Neffens in Sovjet-histoarikus fûn de earste staking al plak yn 1871. Yn 1885 gyngen tûzenen wevers yn staking om harren easken om hegere leanen en it ôfskaffen fan nachtarbeid krêft by te setten. Pas nei it yngripen fan 'e gûverneur krigen de arbeiders tasizzings, wêrûnder in leansferheging fan 5%.

 Earste revolúsje 
Op 12 maaie 1905 begûnen arbeiders mei in algemiene staking dy't 72 dagen duorre. Tûzenen minsken namen diel oan de staking fan hast alle bedriuwen yn 'e stêd. De stakers hiene 30 easken oan 'e fabrikanten foarlein: de measte wiene ekonomysk, lykas it fêststellen fan in minimumlean, de ynfiering fan in wurkdei fan acht oeren, it ferbetterjen fan 'e sanitêre omstannichheden foar wurknimmers ensafuorthinne. Der wiene lykwols ek politike easken, lykas de fiering fan 1 maaie, in konstitusjoneel regear en de ynfiering fan demokratyske rjochten. De easken fan 'e stakers waarden ûnderstipe troch de RSDAP. De fabrikanten wegeren iepen ûnderhannelings en woene in ferkiezing fan fertsjintwurdigers fan eltse fabryk en sa ûnstie in arbeidersried fan 151 ôffurdigen, dy't bekend waard as de earste sovjet fan Ruslân. De fabrikanten woene leafst ûnderhannelings per fabryk, mar de arbeiders setten kollektive ûnderhannelings troch. De geheime tsjinst soarge ûndertusken foar ynformanten tusken de ôffurdigen. De fabrikanten joechen nei lange ûnderhannelings foar in diel belies en de arbeiders wisten konsesjes te krijen oer wurktiidferkoarting, in leansferheging en omtinken foar froulju dy't swier wiene en memmen dy't de tate joegen. De fabrikanten wegeren lykwols om alle ôfspraken nei te kommen, itjinge opskuor feroarsake ûnder de arbeiders. It net neikommen fan 'e ôfspraken late der ta dat de Arbeidersried op 19 july it wurk dellei.

 Oktoberrevolúsje 
Op 21 oktober 1918 waard yn Ivanovo-Voznesensk en omkriten in grutte staking ûnder lieding fan Michail Vasiljevitsj Frûnze en oare bolsjewiken útroppen. Op 25 oktober hearden se dat de macht yn Petrograd yn hannen wie fan 'e bolsjewiken. De ried fan Ivanovo-Voznesensk, dy't al lang op dy ûntwikkeling tared wie, organisearre no sels in revolúsjonêr haadkertier en sa foel de macht fan Ivanovo-Voznesensk yn hannen fan 'e Sovjets sûnder it lossen fan ien skot.
Yn 'e jierren 1920 en 1930 makke de stêd in grutte bloei troch. De stêd waard in sintrum fan de modernistyske keunst. Yn 1932 waard Ivanovo-Voznesensk omdoopt ta Ivanovo. Yn itselde tiidrek gyng in grut diel fan it kulturele erfgoed fan 'e stêd ferlern. De measte tsjerken fan 'e stêd waarden ôfbrutsen en alle âlde begraafplakken waarden sûnder rekken te hâlden mei de gevoelens fan bewenners opheven. Guon fan dy gebouwen waarden doe ek al beskôge as weardefolle monuminten en der wiene minsken dy't harren útsprieken tsjin de ferneatiging, lykas de arsjitekt L.A. Iljin, mar it wie om 'e nocht. Op it plak fan 'e ôfbrutsen tsjerken fan it eardere Pokrovski-kleaster waard yn 1939 in teäter iepene en op it sintrale plein fan 'e stêd, it Plein fan 'e Revolúsje, waard op it plak fan in earder tsjerkekompleks begûn mei de bou fan it Hûs fan 'e Sovjets. Yn 1989 wie der noch mar ien otterdokse tsjerke yn 'e stêd foar de earetsjinst beskikber. In groep froulju gyng doe yn hongerstaking op 'e treppen fan 'e Maria-Presintaasjetsjerke om te easkjen dat it gebou werom jûn waard oan 'e Tsjerke om it wer te iepenjen foar de earetsjinst. De saak soarge foar in soad omtinken yn 'e media, sawol yn as bûten de Sovjet-Uny en einige mei de oerdracht fan it gebou oan de Russysk-Otterdokse Tsjerke. Yn 1991 waard de tsjerke ûnderdiel fan in kleaster.  

Nei it ynstoarten fan 'e Sovjet-Uny stûke de yndustry by de oerskeakeling nei de merkekonomy. Oarsaken wiene it ferbrekken fan 'e ekonomyske bannen mei de Sintraal-Aziaatyske lannen dy't katoen leveren, heffings en de koartsichtigens fan nije bedriuwsmanagers. Tsjintwurdich binne der noch mar in pear fabriken mei ferâldere wurkprosessen. Guon sektoaren, lykas de kleanyndustry en de grut- en detailhannel yn tekstyl, behellen oan it begjin fan 'e 21e iuw wer nije ekonomyske súksessen.

 Klimaat 
Ivanovo hat in kontinintaal klimaat mei lange, kâlde winters en koarte, waarme simmers. De kâldste moanne is jannewaris mei in trochsneed temperatuer fan -12,1 ° C. De waarmste moanne is july, mei in trochsneed temperatuer fan 18,1 ° C.

 Befolkingsûntwikkeling 
Demografyske ûntwikkeling fan Ivanovo fan 1897 oant 2019Jier18971939195919701979198920022010 2020'2024''' befolking54.208285.182335.161419.639464.526481.042431.721408.330404.598358.437

 Stedsyndieling 
StedsrajonRussyske nammeYnwenners1 jannewaris 2006OpmerkingFrûnsenskiФрунзенский110.487Ferneamd nei Michail FrûnseLeninskiЛенинский150.593Ferneamd nei Vladimir LeninOktjabrskiОктябрьский87.790Oflaat fan Oktjabr (Oktober, itjinge slacht op de Oktoberrevolúsje)SovetskiСоветский64.198 Namme betsjut Sovjetyske Rajon
</center>

Kategory:Plak yn Ivanovo (oblast)
Kategory:Plak stifte yn 1608
Kategory:Gouden Ring (Ruslân)