't Waar

't Waar (Grinslânsk: t Woar) is in lintdoarp yn de gemeente Aldamt yn de provinsje Grinslân yn it klaaipart fan it Aldamt. It foarmet in twillingdoarp mei Nieuw-Scheemda, dêr't it fanâlds ek tsjerklik by hearde.

De namme fan it doarp ferwiist nei in kearslûs (in waar of woar) yn it Termunterzijldiep, dy't yn 1611 boud waard en regelje it ôfwetterjen. Om tefoaren te kommen dat de doarpen Noardbroek en Nieuw-Scheemda, dy't leger leine, lêst krigen fan feanwetter út Scheemda, Meeden en Súdbroek, waard de bopperin fan it kanaal op fêste tiden ôfsletten.

It doarp leit op in ynverzjerêch yn it stik fan de Doalert dat ynpoldere waard, dat foarme waard troch de ouwerwâl fan de lytse rivier de Munter Ae. De âldste kearn is Molenhorn, dat op in terp leit. De nôtmûne waard yn 1598 al neamd. De hjoeddeiske doarpskearn leit tusken it Termunterzijldiep en it Ol Daipke, dat yn 1665 groeven waard, en ynearsten as farwei nei Grins ornearre waard, mar it ûnderhâld dêrfan wie suterich.

't Waar ûntjoech him om 1700 hinne ta in warber hannelsplakje mei in skoalle (1701), in pelmûne (1698) en in grutte middenstân. Ek stie der in grutte bûtenpleats dy't bewenne waard troch de rike famylje Geertsema út Grins wei. By it pachtersoproer fan 1748 waard de pleats plondere. Op it plak kaam letter de houtseachmûne fan de famylje Van Houten.

De skoalle gie yn 1934 ticht.

't Waar lei sûnt 1910 oan de spoarline Súdbroek - Delfsyl, dêr't it doarp it stopplak Nieuw Scheemda-'t Waar hie mei Nieuw-Scheemda. Dat stopplak waard yn 1934 sletten en dêrnei de spoarline ek ôfbrutsen. 

Waar, 't