Ofkoarting

In ôfkoarting (gauris ôfkoarte ta ôfk.) is yn it skriftlik taalgebrûk in ferkoarte skriuwwize foar in wurd, wurdgroep of oare oantsjutting. De beneaming 'ôfkoarting' is in sammelbegryp foar ferskate kategoryen. Yn alle gefallen binne dêrby yn it skriuwen lykwols ien of mear letters weilitten. De ferskillende soarten ôfkoartings binne:
 ôfkoartings yn 'e ingere sin, dy't by lêzing folút útsprutsen wurde en einigje op in punt om oan te jaan dat der wat weilitten is (dus by "ensfh." en "d.w.s." lêst men "ensafuorthinne" en "dat wol sizze")
 symboalen, dat wittenskiplike notaasjes en oare koarte skriuwwizen binne, lykas "g" (fan gravity, "swiertekrêft"), "km" (foar kilometer), "l" (foar "liter"), "v" (fan velocity, "faasje"), € (foar euro) en ƒ (foar gûne)
 inisjaalwurden, wêrby't de letters fan 'e ôfkoarting apart útsprutsen wurde, lykas "wc" (útsprutsen as "weesee")
 letterwurden, wêrby't de ôfkoarting útsprutsen wurdt sa't er skreaun wurdt, lykas by "pin" of "Riagg"
 akronimen, ôfkoartings dy't mei haadletters skreaun wurde; dit binne tagelyk ek inisjaalwurden, lykas "VVD" of "GGD", of letterwurden, lykas "NATO" of "HAVO"
 wurdlidwurden, dy't opboud binne út wurdlidden fan 'e oarspronklike folute namme, lykas "horeka" (fan "hotel", "restaurant", "kafee") en Benelúks (fan "Belgje", "Nederlân", "Lúksemboarch")

List fan Fryske ôfkoartings
(Hjiryn binne inkeld algemiene ôfkoartings opnomd, dus gjin nammen fan organisaasjes, wetten ensfh.)

A
a – are
adr. – adres
a.j.b. – asjebleaft
a.j.w. – as jo wolle
apr. – april
art. – artikel
 A$ – Australyske dollar
A.T. – Alde Testamint
atm. – atmosfear
aug. – augustus

B
 b. – berne
 B. en W. – boargemaster en wethâlders
 b.g. – bygelyks
 b.g.g. – by gjin gehoar
 bgl. – bygelyks
 bh – bústehâlder
 bibl. – bibleteek
 byl. – bylage
 bys. – bysûnder
 bys.b.s. – bysûndere basisskoalle
 bys.l.s. – bysûndere legere skoalle
 bl. – bledside
 bls. – bledside
 b.l.û. – bûtengewoan leger ûnderwiis
 b.n.o. – by net opnimmen
 boarg. – boargemaster
 br. – breed, breedte of bruorren
 b.tsj. – bûten tsjinst (d.w.s. ôfswaaid út 'e kriichsmacht)
 b.û. – basisûnderwiis

C
 ¢ – dollarsint
 © – copyright
D
 dal – dekaliter
 dam – dekameter
 d.b. – deistich bestjoer
 Dep.St. – Deputearre Steaten
 dep. – departemint
 dept. – deptartemint
 des. – desimber
 dg – desigram
 dg. – dagen
 dhr. – de hear
 d.i. – dat is of dit is
 dl – desiliter
 DM – Dútske mark
 dr. – doktor
 dra. – doktoranda
 drs. – doktorandus
 ds. – dûmny (fan dominus)
 D.S. – Deputearre Steaten
 dû. – dûmny
 Dú. – Dútsk
 d.w.s. – dat wol sizze
E
 € – euro
 e. – east of easten
 EK – Europeesk kampioenskip
 e.k. – earste kertier
 eks. – eksimplaar
 ekskl. - eksklusyf
 ensfh. – ensafuorthinne
 e.o. – en oare(n) of en omkriten
 Eur. – euro

F
 ƒ – gûne (fan floryn)
 ₣ – Frânske frank
 fa. – firma
 febr. – febrewaris
 ferl. – ferlykje
 fgl. – fergelykje
 fig. – figuerlik
 F.K. – Feriene Keninkryk
 f.Kr. – foar Kristus
 fl. – gûne (fan floryn)
 f.l.n.rj. – fan lofts/links nei rjochts
 f.m. – folle moanne
 F.N. – Feriene Naasjes
 foars. – foarsitter
 fr. – franko, frou (oansprektitel), froulik
 Fr. – Frysk of Frânsk
 f.rj.n.l. – fan rjochts nei lofts/links
 Frl. – Fryslân
 fs. – fers
 F.S. – Feriene Steaten
 F.S.A. – Feriene Steaten fan Amearika
G
 g – gram of swiertekrêft (fan gravity)
 GB – Grut-Brittanje
 G.B. – Grut-Brittanje
 gem. – gemeente
 ges. – gesang
 gr. – gram of grutte
 griff. – grifformeard
H
 h – oere (fan heur)
 h. – heech of hichte
 H. – Hillige
 ha – hektare
 haadred. – haadredaksje
 h.b. – haadbestjoer
 herf. – herfoarme
 h.f.s. – haad fan de skoalle
 hg – hektogram
 hist. – histoarje
 hl – hektoliter
 hm – hektometer
 horeka – hotel-restaurant-kafee-sektor
 hr. – hear
 h.û – heger ûnderwiis

I
 ¥ – Japanske yen
 i.b.s. – iepenbiere basisskoalle
 id. – idem
 ient. – iental
 iep. – iepenbier
 ierdr. – ierdrykskunde
 y.f.m. – yn ferbân mei
 y.g.m. – yn gearwurking mei
 i.l.s. – iepenbiere legere skoalle
 ynf. – ynfinityf
 Ing. – Ingelsk
 ynkl. - ynklusyf
 ynsp. – ynspeksje of ynspekteur
 ynst. – ynstelling of ynstitút 
 ynstj. – ynstjoerder
 y.o. – yn opdracht
 y.o.f. – yn opdracht fan
 y.p.f. – yn pleats fan
 y.pl.f. – yn pleats fan
 y.s.f. – yn stee fan
 y.st.f. – yn stee fan
 it. – inkeltal
 its. – itselde

J
 jann. – jannewaris
 jg. – jiergong
 jn. – juny
 jl. – july
 jr. – jier of junior
 jrg. – jiergong
K
 K.B. – Keninklik Beslút
 ken. – keninklik
 keiz. – keizerlik
 kg – kilogram
 kl – kiloliter
 kl. – klasse
 km – kilometer
 ko. – kompanjon
 komp. – kompanjon
 k.p. – knokploech
 K$ – Kanadeeske dollar

L
 l – liter
 l. – lang of lingte; lofter/linker of lofts/links
 £ – Britske pûn (fan livre)
 ₤ – Italjaanske lire
 lett. – letterlik
 l.k. – lêste kertier of likernôch
 l.l. – lêstlyn (foar data; Nederlânsk: jongstleden)
 l.û. – leger ûnderwiis
 lut. – luthersk
M
 m – meter
 M. – Mynhear (yn oanhef, boppe oan brief)
 µ – mikro (µg, µl, µm)
 maks. – maksimaal of maksimum
 manl. – manlik
 meart. – meartal
 m.d. – mei dielnimming
 mfr. – mefrou
 m.fr.g. – mei freonlike groetnis
 m.fr.gr. – mei freonlike groetnis
 mg – miligram
 m.g. – mei groetnis
 m.gr. – mei groetnis
 m.h.d. – mei hertlike dielnimming
 m.h.f. – mei help fan
 m.h.g. – mei hertlike groetnis
 m.h.gr. – mei hertlike groetnis
 m.h.l. – mei hertlike lokwinske(n)
 m.h.t. – mei hertlike tank
 m.y.d. – mei ynlike dielnimming
 m.y.f. – mei yngong fan
 mij. – maatskippij
 mil. – militêr
 min. – minimaal, minimum, minister, ministearje of minuten
 minn. – minnist of minnistysk
 ml – mililiter
 m.l. – mei lokwinske(n)
 mm – milimeter
 m.o.w. – mei oare wurden
 mrt. – maart
 mt. – meartal
 m.t. – mei tank
 m.t.o. – mei tank oan
 m.û. – middelber ûnderwiis

N
 n. – noard of noarden
 nas. – nasjonaal of nasjonaliteit
 nasj. – nasjonaal of nasjonaliteit
 nat. – natuerlik(e)
 n.e. – noardeast of noardeasten
 Ned. – Nederlân of Nederlânsk
 Ned. herf. – Nederlânsk-herfoarme
 NK – Nederlânsk kampioenskip
 n.Kr. – nei Kristus
 nl. – nammentlik
 n.m. – nije moanne
 n.o.f. – nei oanlieding fan
 n.o.t.k. – neier oerien te kommen
 nov. – novimber
 n.p. – net parkearje
 nr. – nûmer
 n.s. – neiskrift
 N.T. – Nije Testamint
 ntl. – nammentlik
 nû – nûmer
 n.w. – noardwest of noardwesten
 NZ$ – Nijseelânske dollar

O
 oanl. – oanlieding
 o.b. – oan board
 o.e.m. – oant en mei
 ôfb. – ôfbylding
 ôfk. – ôfkoarting
 ôfl. – ôflevering of ôflieding
 ôfl.f. – ôflaat fan
 ôfstj. – ôfstjoerder
 okt. – oktober
 o/m – oant en mei
 o/m – oant en mei
 opm. – opmerking
 o.s. – oansteande
P
 p.a. – per adres
 p/a – per adres
 par. – paragraaf
 p.b. – provinsjale bibleteek
 pmt. – pûnsmjit
 pn. – pûn
 pongh. – ponghâlder
 prof. – professor
 prot. – protestantsk
 prov. – provinsjaal of provinsje
 Prov. St. – Provinsjale Steaten
 ps. – psalm
 P.S. – post skriptum
 pst. – persint
 ₧ – Spaanske peseta

R
 ® – registered trademark
 red. – redaksje of redakteur
 rel. – relaasje of relatyf
 rem. – remonstrantsk
 resp. – respektivelik
 rj. – rjochter of rjochts
 r.k. – roomsk-katolyk
 ₨ – Yndiaaske rûpy

S
 $ – Amerikaanske dollar
 s. – (bled)side, sint (munt), súd of suden
 sa – sintiare
 san. – saneamd
 s.e. – súdeast of súdeasten
 sek. – sekonde
 sept. – septimber
 sg – sintigram
 s.g.a.n. – sa goed as nij
 sikt. – siktaris
 sj. – sjoch
 s.j. – sûnder jiertal
 sj.d. – sjoch dêr
 sj. ek – sjoch ek
 sj.o.k. – sjoch oare kant
 sj.o.s. – sjoch oare side
 skath. – skathâlder
 skr. – skriuwer (siktaris)
 sl – sintiliter
 sm – sintimeter
 s.m. - sadomasogisme
 sn. – soan
 s.n. – saneamd
 spr. – sprekker
 sr. – senior of suster (ferpleechster)
 St. – Sint (hillige) of Steaten
 s.t. – simmertiid
 sust. – susters
 s.v.p. – s'il vous plaît (Frânsk): asjebleaft
 s.w. – súdwest of súdwesten

T
 tab. – tabel
 tah. – taheakke
 tak. – takommende (tiidsoantsjutting)
 t.b. – tuberkuloaze
 t.b.c. – tuberkuloaze
 tel. – telefoan
 temp. – temperatuer
 test. – testamint
 till. – tillefoan
 t.k. – takommende (tiidsoantsjutting)
 t.s. – te sizzen (op kwitânsje folge troch bedrach)
 t.w. – te witten
U
 û. haadred. f. – ûnder haadredaksje fan
 û.l.f. – ûnder lieding fan
 û.m. – ûnder mear
 ûng. – ûngefear
 û.o. – ûnder oare(n)
 û. red. f. – ûnder redaksje fan
V
 v – faasje (fan velocity)
W
 w. – west of westen
 wc – húske (fan water closet, "wetterkast")
 widd. – widdo
 WK – wrâldkampioenskip
 w.t. – wie tekene (Nederlânsk: was getekend) of wintertiid

Y
sjoch: i

Kategory:Taalkunde
Kategory:Stavering