Mûseftigen

De mûseftigen (wittenskiplike namme: Muridae) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia) en it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), dêr't û.o. de hûsmûs, de brune rôt en de swarte rôt ta hearre. Mei mear as 700 soarten is it de grutste kjifdierefamylje. Mûseftigen komme fan natuere foar yn Jeraazje, Afrika en Austraalje, mar berikten pas mei de minske, fan 1492 ôf, de Nije Wrâld, dy't earder kolonisearre wie troch de nau besibbe famylje fan 'e wrotmûseftigen. 

Mûseftigen binne yn 'e regel lytseftige bisten mei in lange sturt en útsteande snorhierren. Guon hawwe langere efterpoaten, sadat se har op in huppende manear fuortbewege kinne, wylst oaren in grypsturt hawwe om it klimmen yn beammen makliker te meitsjen. Se hawwe allegear in earsten gehoar en rooksin, en komme foar yn biotopen dy't útinoar rinne fan wâld oant gerslân oant berchtme. In stikmannich soarten, yn 't bysûnder de gerbils, hawwe har oanpast oan it libjen yn 'e woastyn, wylst de bekendste soarten trouwe, sij it yn 'e regel ûnwinske, selskipsdieren fan 'e minske wurden binne. Mûseftigen binne herbivoaren of omnivoaren, en brûke har sterke kaakspieren en altyd trochgroeiende kjiftosken net inkeld om te iten, mar ek om hoalen gnaujen yn hurde materialen, lykas hout of drûge ierde. Se plantsje har fluch fuort, mei faak ferskate grutte nêsten jongen it jier.

Famylje-opbou

 famylje mûseftigen (Muridae)
 ûnderfamylje gerbils of rinmûzen (Gerbillinae)
 tûke ammodyleftigen (Ammodillini)
 skaai ammodilen of walo's (Ammodillus): 1 soarte
 tûke gerbileftigen (Gerbillini)
 incertae sedis (yndieling ûnwis)
 skaai boarstelsturtgerbilrotten (Sekeetamys): 1 soarte
 ûndertûke gerbildieren (Gerbillina)
 skaai Afro-Aziatyske gerbils (Dipodillus): 13 soarten
 skaai echte gerbils (Gerbillus): 38 soarten
 skaai Somalyske dwerchgerbils (Microdillus): 1 soarte
 ûndertûke grutte gerbildieren (Rhombomyina)
 skaai gerbilrotten (Meriones): 17 soarten
 skaai grutte rinmûzen (Rhombomys): 1 soarte
 skaai przewalskigerbils (Brachiones): 1 soarte
 skaai sânrotten (Psammomys): 2 soarten
 tûke hierpoatgerbileftigen (Gerbillurini)
 skaai Afrikaanske gerbils (Gerbilliscus): 11 soarten
 skaai hierpoatgerbils (Gerbillurus): 4 soarten
 skaai Yndyske kealsoalgerbils (Tatera): 1 soarte
 skaai Kaapske koarteargerbils (Desmodillus): 1 soarte
 tûke tateryleftigen (Taterillini)
 skaai taterilen (Taterillus): 9 soarten
 tûke wangsekgerbileftigen (Desmodilliscini)
 skaai grousturtmûzen (Pachyuromys): 1 soarte
 skaai wangsekgerbils (Desmodilliscus): 1 soarte
 ûnderfamylje moanjesrotten (Lophiomyinae)
 skaai moanjesrotten (Lophiomys): 1 soarte
 ûnderfamylje skreeftoskboskmûzen (Leimacomyinae)
 skaai skreeftoskboskmûzen (Leimacomys): 1 soarte
 ûnderfamylje stikelmûseftigen (Deomyinae)
 skaai boarstelhierrige mûzen (Lophuromys): 33 soarten
 skaai keatrotten (Deomys): 1 soarte
 skaai ruddmûzen (Uranomys): 1 soarte
 skaai stikelmûzen (Acomys): 19 soarten
 ûnderfamylje mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (Murinae)
 incertae sedis (yndieling ûnwis)
 skaai Banahawbeammûs (Musseromys): 1 soarte
 skaai moasrotten (Mirzamys): 2 soarten
 yndieling Aethomys
 skaai boskrotten (Aethomys): 11 soarten
 yndieling Apodemus
 skaai boskmûzen (Apodemus): 21 soarten
 skaai Rhagamys: 1 soarte †
 skaai Rjûkjûaanske stikelrotten (Tokudaia): 3 soarten
 yndieling Arvicanthis
 skaai Afrikaanske skreeftoskrotten (Mylomys): 2 soarten
 skaai Etiopyske gersmûzen (Desmomys): 2 soarten
 skaai fjouwerstreekte mûzen (Rhabdomys): 2 soarten
 skaai net-streekte gersmûzen (Arvicanthis): 7 soarten
 skaai skreeftoskige somprotten (Pelomys): 5 soarten
 skaai streekte gersmûzen (Lemniscomys): 11 soarten
 yndieling Chrotomys
 skaai echte pipermûsrotten (Rhynchomys): 4 soarten
 skaai Filipynske mûzen (Apomys): 17 soarten
 skaai Lûzonske pipermûsrotten (Soricomys): 3 soarten
 skaai Lûzonske streekte rotten (Chrotomys): 5 soarten
 skaai Mount Isarog-pipermûsrotten (Archboldomys): 2 soarten
 yndieling Colomys
 skaai Afrikaanske wetterrotten (Colomys): 1 soarte
 skaai Etiopyske wettermûzen (Nilopegamys): 1 soarte
 skaai stjonkmûzen (Zelotomys): 2 soarten
 yndieling Crunomys
 skaai Filipynske en Selebespipermûsrotten (Crunomys): 4 soarten
 skaai sommerselebesrotten (Sommeromys): 1 soarte
 yndieling Dacnomys
 skaai feabeamrotten of Fea's beamrotten (Chiromyscus): 1 soarte
 skaai gruttoskige reuzerotten (Dacnomys): 1 soarte
 skaai langsturtige reuzerotten (Leopoldamys): 6 soarten
 skaai Mindoarorotten (Anonymomys): 1 soarte
 skaai paulinakalkstienrotten (Saxatilomys): 1 soarte
 skaai Seylonrotten (Srilankamys): 1 soarte
 skaai Tonkinrotten (Tonkinomys): 1 soarte
 skaai wytbúkrotten (Niviventer): 18 soarten
 yndieling Dasymys
 skaai rûchhierrige somprotten (Dasymys): 14 soarten
 yndieling Echiothrix
 skaai Selebesstikelrotten (Echiothrix): 2 soarten
 yndieling Golunda
 skaai Yndyske boskrotten (Golunda): 1 soarte
 yndieling Hadromys
 skaai Manipoereeske boskrotten (Hadromys): 3 soarten
 yndieling Halmaheramys
 skaai Halmaheraanske stikelrotten (Halmaheramys): 1 soarte
 yndieling Hybomys
 skaai bultnoasmûzen (Hybomys): 6 soarten
 skaai defûarotten (Dephomys): 2 soarten
 skaai doelrotten (Stochomys): 1 soarte
 yndieling Hydromys
 skaai Nijguineeske beverrotten (Baiyankamys): 2 soarten (foarhinne ûnderdiel fan 'e Australyske beverrotten)
 skaai Australyske beverrotten (Hydromys): 4 soarten
 skaai berchbeverrotten (Parahydromys): 1 soarte
 skaai moncktonbeverrotten (Crossomys): 1 soarte
 skaai Nijguineeske dwerchbeverrotten (Microhydromys): 2 soarten
 skaai Nijguineeske wetterrotten (Paraleptomys): 2 soarten
 yndieling Hyorhinomys
 skaai bargesnútrotten (Hyorhinomys): 1 soarte
 yndieling Lorentzimys
 skaai Nijguineeske springmûzen (Lorentzimys): 1 soarte
 yndieling Malacomys
 skaai grutearsomprotten (Malacomys): 3 soarten
 yndieling Maxomys
 skaai radjarotten (Maxomys): 17 soarten
 yndieling Melasmothrix
 skaai grutte Selebespipermûsrotten (Tateomys): 2 soarten
 skaai lytse Selebespipermûsrotten (Melasmothrix): 1 soarte
 yndieling Micromys
 skaai dwerchbeammûzen (Haeromys): 3 soarten
 skaai dwerchmûzen (Micromys): 2 soarten
 skaai langsturtklimmûzen (Vandeleuria): 3 soarten
 skaai pinsielsturtbeammûzen (Chiropodomys): 6 soarten
 skaai pinsielsturtrotten (Hapalomys): 2 soarten
 skaai vernayklimmûzen (Vernaya): 1 soarte
 yndieling Millardia
 skaai Aziatyske sêfthierrige rotten (Millardia): 4 soarten
 skaai blanfordmûzen (Madromys): 1 soarte
 skaai Yndyske rotten (Cremnomys): 2 soarten
 skaai Manipoereeske mûzen (Diomys): 1 soarte
 yndieling Mus
 skaai echte mûzen (Mus): 41 soarten
 skaai streekrêchmûzen (Muriculus): 1 soarte
 yndieling Oenomys
 skaai Afrikaanske strewellerotten (Grammomys): 13 soarten
 skaai akasiarotten (Thallomys): 4 soarten
 skaai Kanaryske reuzerotten (Canariomys): 2 soarten †
 skaai lavamûzen (Malpaisomys): 1 soarte †
 skaai Middenafrikaanske strewellerotten (Thamnomys): 3 soarten
 skaai Mount Oku-rotten (Lamottemys): 1 soarten
 skaai readnoasrotten (Oenomys): 2 soarten
 yndieling Otomyines
 skaai fluitsjende rotten (Parotomys): 2 soarten
 skaai Karoorotten (Myotomys): 2 soarten
 skaai poelrotten of skreeftoskrotten (Otomys): 19 soarten
 yndieling Phloeomys
 skaai dizerotten (Crateromys): 4 soarten
 skaai Lûzonske en Mindanaooske wâldrotten (Batomys): 5 soarten
 skaai Lûzonske rotten (Carpomys): 2 soarten
 skaai ranksturtdizerotten (Phloeomys): 2 soarten
 yndieling Pithecheir
 skaai apepoatige rotten (Pithecheir): 2 soarten
 skaai grize beamrotten (Lenothrix): 1 soarte
 skaai lytsearbeamrotten (Pithecheirops): 1 soarte
 skaai margaretarotten (Margaretamys): 3 soarten
 skaai Selebessêfthierrotten (Eropeplus): 1 soarte
 skaai trijetyntoskige rotten (Lenomys): 1 soarte
 yndieling Pogonomys
 skaai beammûzen fan de Alde Wrâld (Chiruromys): 3 soarten
 skaai boarstelmûzen (Coccymys): 4 soarten
 skaai buhlerboarstelmûzen (Coryphomys): 1 soarte †
 skaai Floareshoalerotten (Spelaeomys): 1 soarte †
 skaai grutte mozayksturtrotten (Mammelomys): 2 soarten
 skaai grypsturtrotten (Pogonomys): 6 soarten
 skaai heechlânboarstelmûzen (Abeomelomys): 1 soarte
 skaai iikhoarntoskrotten (Anisomys): 1 soarte
 skaai Nijguineesk rotten (Macruromys): 2 soarten
 skaai Nijguineeske wytsturtrotten (Xenuromys): 1 soarte
 skaai reuzebeamrotten (Mallomys): 7 soarten
 skaai rummlermozayksturtrotten (Pogonomelomys): 2 soarten
 skaai wytearrotten (Hyomys): 2 soarten
 yndieling Pseudomys
 skaai Australyske mûzen (Pseudomys): 23 of 24 soarten (ôfhinklik fan 'e fraach oft de Kimberleymûs as in aparte soarte beskôge wurdt)
 skaai Australyske springmûzen (Notomys): 10 soarten
 skaai Australyske twiichnêstrotten (Leporillus): 2 soarten
 skaai beamrotten (Mesembriomys): 2 soarten
 skaai breedtoskrotten (Mastacomys): 1 soarte
 skaai forrestmûzen (Leggadina): 2 soarten
 skaai grousturtrotten (Zyzomys): 5 soarten
 skaai kninerotten (Conilurus): 2 soarten
 yndieling Rattus
 skaai boarstelrotten (Bandicota): 3 soarten
 skaai echte rotten (Rattus): 66 soarten
 skaai Filipynske berchrotten (Limnomys): 2 soarten
 skaai Filipynske wâldrotten (Bullimus): 3 soarten
 skaai Floareslangsnútrotten (Paulamys): 1 soarte
 skaai Floaresreuzerotten (Papagomys): 2 soarten
 skaai heuvelrotten (Bunomys): 7 soarten
 skaai koartsturtige boarstelrotten (Nesokia): 2 soarten
 skaai Komodorotten (Komodomys): 1 soarte
 skaai langpoatrotten (Tarsomys): 2 soarten
 skaai Luzonbreedtoskrotten (Abditomys): 1 soarte
 skaai Luzonkoartnoasrotten (Tryphomys): 1 soarte
 skaai Palawanrotten (Palawanomys): 1 soarte
 skaai Rjûkjûaanske langsturtige reuzerotten (Diplothrix): 1 soarte
 skaai Searamrotten (Nesoromys): 1 soarte
 skaai Selebesreuzerotten (Paruromys): 1 soarte
 skaai Selebesrotten (Taeromys): 7 soarten
 skaai sodybeamrotten (Kadarsanomys): 1 soarte
 skaai Sûndareuzerotten (Sundamys): 3 soarten
 skaai wyttoskrotten (Berylmys): 4 soarten
 yndieling Stenocephalomys
 skaai Afrikaanske boskmûzen (Hylomyscus): 21 soarten
 skaai Afrikaanske grize rotten (Heimyscus): 1 soarte
 skaai Afrikaanske sêfthierrotten (Praomys): 14 soarten
 skaai Etiopyske smelkoprotten (Stenocephalemys): 4 soarten
 skaai rju-oermûzen (Myomyscus): 4 soarten
 skaai rju-oerrotten (Mastomys): 8 soarten
 yndieling Uromys
 skaai bananerotten (Melomys): 23 soarten
 skaai echte mozayksturtrotten (Paramelomys): 9 soarten
 skaai kealsturtrotten (Solomys): 5 soarten
 skaai readbúkmozayksturtrotten (Protochromys): 1 soarte
 skaai reuzekealsturtrotten (Uromys): 10 soarten
 yndieling Xeromys
 skaai Nijguineeske echte wettermûzen (Leptomys): 5 soarten
 skaai Nijguineeske ûnechte wettermûzen (Pseudohydromys): 12 soarten
 skaai ûnechte wetterrotten (Xeromys): 1 soarte

Kategory:Sûchdierefamylje
Kategory:Kjifdier