Wrotmûseftigen

De wrotmûseftigen (wittenskiplike namme: Cricetidae) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (Mammalia) en it skift fan 'e kjifdieren (Rodentia), dêr't û.m. de fjildmûs, de hamster, de wetterrôt en de muskusrôt ta hearre. Mei hast 600 ûnderskate soarten is it nei de mûseftigen (Muridae) de op ien nei grutste sûchdierefamylje. Wrotmûseftigen binne lânseigen yn Jeraazje en de Amearika's.

Wrotmûseftigen binne oer it generaal lytseftige bisten, al rinne se útinoar fan 'e Amerikaanske dwerchmûs (Baiomys taylori), dy't mar 7 g weaget, oant de muskusrôt (Ondatra zibethicus), mei in gewicht dat oprinne kin oant 1,8 kg. De lingte fan 'e sturten yn ferhâlding ta de grutte fan it liif rint wiid útinoar. De sturt kin by wrotmûseftigen sawol tichtbehierre as hast keal wêze. De pels is by de measte soarten brunich fan kleur, faak mei in ljochte ûnderbúkbehierring.

Wat biotopen oanbelanget, komme wrotmûseftigen foar fan gebieten mei in poalklimaat oant tropysk reinwâld en tesinzgjende woastinen. Guon soarten libje yn 'e beammen en hawwe sturten dy't spesjaal oanpast binne om op smelle tûken te balansearjen of om tûken mei fêst te gripen. Oare soarten binne semy-akwatysk en hawwe poaten mei swimfluezzen tusken de teannen. Wer oaren libje op 'e grûn en binne duchtige gravers. Wrotmûseftigen binne herbivoaren, omnivoaren of ynsektivoaren. Se hawwe allegear grutte kjiftosken om mei te gnaujen en kinne har ûnder geunstige libbensomstannichheden fluch fuortplantsje.

Famylje-opbou

 famylje wrotmûseftigen (Cricetidae)
 ûnderfamylje Democricetodontinae †
 ûnderfamylje hamsters (Cricetinae)
 skaai Allocricetus †
 skaai Amblycricetus †
 skaai Chuanocricetulus †
 skaai Collimys †
 skaai dwerchhamsters (Phodopus): 3 soarten
 skaai Gansuhamsters (Cansumys): 1 soarte
 skaai goudhamsters (Mesocricetus): 4 soarten
 skaai Hattomys †
 skaai Hypsocricetus †
 skaai Ischymomys †
 skaai Jeropeeske hamsters (Cricetus): 1 soarte
 skaai Karstocricetus †
 skaai Kowalskia †
 skaai Microtocricetus †
 skaai langsturthamsters (Tscherskia): 1 soarte
 skaai Nannocricetus †
 skaai Pannonicola †
 skaai Paracricetulus †
 skaai Rhinocricetus †
 skaai Rotundomys †
 skaai Sinocricetus †
 skaai Sintraalaziatyske hamsters (Allocricetulus): 2 soarten
 skaai ûnechte dwerchhamsters (Cricetulus): 7 soarten
 ûnderfamylje wrotmûzen (Arvicolinae)
 incertae sedis (yndieling ûnwis)
 skaai beamwrotmûzen (Arborimus): 3 soarten
 skaai heidewrotmûzen (Phenacomys): 2 soarten
 tûke Balkansniemûzen (Pliomyini)
 skaai Balkansniemûzen (Dinaromys): 1 soarte
 skaai Dolomys †
 tûke fjildmûzen (Arvicolini)
 skaai alsemfjildmûzen (Lemmiscus): 1 soarte
 skaai Atopomys †
 skaai Aziatyske fjildmûzen (Lasiopodomys): 2 soarten
 skaai berchfjildmûzen (Neodon): 16 soarten
 skaai blythfjildmûzen of Blyths fjildmûzen (Phaiomys): 1 soarte
 skaai Cromeromys †
 skaai fjildmûzen (Microtus): ±60 soarten
 skaai Hibbardomys †
 skaai Huananomys †
 skaai Jeraziatyske gerslânwrotmûzen (Alexandromys): 14 soarten
 skaai Jordanomys †
 skaai Kilarcola †
 skaai Middensineeske fjildmûzen (Proedromys): 2 soarten
 skaai Mimomys †
 skaai Nebraskomys †
 skaai Nemausia †
 skaai Promimomys †
 skaai Prosomys †
 skaai sniemûzen (Chionomys): 3 soarten
 skaai Súdsineeske fjildmûzen (Volemys): 2 soarten
 skaai Villanyia †
 skaai wetterrotten (Arvicola): 3 soarten
 tûke Floaridawetterrotten (Neofibrini)
 skaai Floaridawetterrotten (Neofiber): 1 soarte
 skaai Proneofiber †
 tûke halsbânlemmings (Dicrostonychini)
 skaai hâlsbânlemmings (Dicrostonyx): 11 soarten
 skaai Predicrotonyx †
 tûke ierdlemmings (Ellobiusini)
 skaai ierdlemmings (Ellobius): 5 soarten
 skaai Ungaromys †
 tûke lemmings (Lemmini)
 skaai bosklemmings (Myopus): 1 soarte
 skaai echte lemmings (Lemmus): 5 soarten
 skaai lemmingmûzen (Synaptomys): 2 soarten
 skaai Plioctomys †
 tûke muskusrotten (Ondatrini)
 skaai muskusrotten (Ondatra): 1 soarte
 tûke prometeuswrotmûzen (Prometheomyini)
 skaai prometeuswrotmûzen of Prometeus' wrotmûzen (Prometheomys): 1 soarte
 skaai Stauchomys †
 tûke reade wrotmûzen (Clethrionomyini, foarh. Myodini)
 skaai berchwrotmûzen (Alticola): 12 soarten
 skaai Guildayomys †
 skaai Himalayawrotmûzen (Hyperacrius): 2 soarten
 skaai paterdavidswrotmûzen of pater Davids wrotmûzen (Eothenomys): 8 soarten
 skaai Pliolemmus †
 skaai Pliomys †
 skaai Pliophenacomys †
 skaai reade wrotmûzen (Clethrionomys, foarh. Myodes): 5 soarten
 skaai readgrize wrotmûzen (Craseomys), 7 soarten
 skaai Sineeske wrotmûzen (Caryomys): 2 soarten
 tûke steppelemmings (Lagurini)
 skaai steppelemmings of echte steppelemmings (Lagurus): 1 soarte
 skaai ûnechte steppelemmings (Eolagurus): 2 soarten
 ynformele groep mûzen en rotten fan de Nije Wrâld
 ûnderfamylje echte mûzen en rotten fan de Nije Wrâld (Sigmodontinae)
 incertae sedis (yndieling ûnwis)
 skaai Galapagosreuzerotten (Megaoryzomys): 1 soarte †
 skaai juliomûzen (Juliomys): 3 soarten
 tûke akodonten (Akodontini)
 skaai Andeaanske rotten (Lenoxus): 1 soarte
 skaai bolomûzen (Necromys): 9 soarten
 skaai Brazyljaanske pipermûsrotten (Blarinomys): 1 soarte
 skaai brûsys (Brucepattersonius): 7 soarten
 skaai graafmûzen (Oxymycterus): 17 soarten
 skaai karmozynnoasrotten (Bibimys): 3 soarten
 skaai kempgersmûzen of Kemps gersmûzen (Deltamys): 1 soarte
 skaai reuzerotten (Kunsia): 2 soarten
 skaai Roraimamûzen (Podoxymys): 1 soarte
 skaai serradomûzen (Thalpomys): 2 soarten (de serrado is in soarte fan tropyske savanne yn Brazylje)
 skaai somprotten fan de Nije Wrâld (Scapteromys): 2 soarten
 skaai Súdamerikaanske gersmûzen (Akodon): 43 soarten
 skaai Súdamerikaanske ierdmûzen (Juscelinomys): 3 soarten
 skaai swarte gersmûzen (Thaptomys): 1 soarte
 tûke blêdearmûzen (Phyllotini)
 skaai Andeaanske blêdearmûzen (Phyllotis): 14 soarten
 skaai Andeaanske mûzen (Andinomys): 1 soarte
 skaai Andeaanske somprotten (Neotomys): 1 soarte
 skaai fespermûzen (Calomys): 14 soarten
 skaai garleppmûzen of Garlepps mûzen (Galenomys): 1 soarte
 skaai grutearmûzen (Auliscomys): 3 soarten
 skaai Ichthyurodon: 1 soarte †
 skaai knynrotten (Reithrodon): 2 soarten
 skaai leechlânblêdearmûzen (Graomys): 4 soarten
 skaai oaljefantsearmûzen (Loxodontomys): 2 soarten
 skaai Olympicomys: 1 soarte †
 skaai Punamûzen (Punomys): 2 soarte
 skaai sâltflaktemûzen (Salinomys): 1 soarte
 skaai sidehierrige woastynmûzen (Eligmodontia): 6 soarten
 skaai Sileenske rotten (Irenomys): 1 soarte
 skaai Tafimys: 1 soarte †
 skaai tapekûa's (Tapecomys): 1 soarte primordial tapecua
 skaai Tsjakomûzen (Andalgalomys): 3 soarten
 skaai tsjintsjillamûzen (Euneomys): 4 soarten
 skaai tsjintsjillamûzen fan de Altiplano (Chinchillula): 1 soarte
 tûke braaklân-, klim- en beammûzen (Thomasomyini)
 skaai Atlantyske wâldmûzen (Delomys): 3 soarten
 skaai beammûzen fan de Nije Wrâld (Rhagomys): 2 soarten
 skaai berchmûzen (Aepeomys): 2 soarten
 skaai braaklânmûzen (Thomasomys): 37 soarten
 skaai klimmûzen fan de Nije Wrâld (Rhipidomys): 18 soarten
 skaai Kolombiaanske wâldmûzen (Chilomys): 1 soarte
 skaai Rio de Sjanêrobeamrotten (Phaenomys): 1 soarte
 skaai ruschirotten of Ruschi's rotten (Abrawayaomys): 1 soarte
 skaai wilfredmûzen of Wilfreds mûzen (Wilfredomys): 1 soarte
 tûke fiskrotten (Ichthyomyini)
 skaai Ekwadorfiskrotten (Anotomys): 1 soarte
 skaai fiskrotten (Neusticomys): 6 soarten
 skaai krabberotten (Ichthyomys): 4 soarten
 skaai Middenamerikaanske wettermûzen (Rheomys): 4 soarten
 skaai Súdamerikaanske wettermûzen (Chibchanomys): 2 soarten
 tûke gersmûzen en langklaumûzen (Abrotrichini)
 skaai edwardlangklaumûzen of Edwards langklaumûzen (Notiomys): 1 soarte
 skaai gersmûzen (Abrothrix): 8 soarten
 skaai langklau-ierdmûzen (Geoxus): 1 soarte
 skaai langklaumûzen (Chelemys): 3 soarten
 skaai pearsonlangklaumûzen of Pearsons langklaumûzen (Pearsonomys): 1 soarte
 tûke katoenrotten (Sigmodontini)
 skaai katoenrotten (Sigmodon): 14 soarten
 tûke readnoasmûzen (Wiedomyini)
 skaai Cholomys: 1 soarte †
 skaai readnoasmûzen (Wiedomys): 2 soarten
 tûke rysrotten (Oryzomyini)
 skaai Atlantyske rysrotten (Drymoreomys): 1 soarte
 skaai beamrysrotten (Oecomys): 16 soarten
 skaai brasiliamûzen of Brasilia's mûzen (Microakodontomys): 1 soarte
 skaai dizerysrotten (Nephelomys): 12 soarten
 skaai dwerchrysrotten (Oligoryzomys): 18 soarten
 skaai echte rysrotten of rysrotten (Oryzomys): 8 soarten
 skaai Ekwador- en Galapagosrysrotten (Aegialomys): 2 soarten
 skaai Galapagosmûzen (Nesoryzomys): 4 soarten
 skaai grize rysrotten (Eremoryzomys): 1 soarte
 skaai hammondrysrotten of Hammonds rysrotten (Mindomys): 1 soarte
 skaai langsnorhierrige rysrotten (Transandinomys): 2 soarten
 skaai lytse rysrotten (Microryzomys): 2 soarten
 skaai lundamfibyrotten of Lunds amfibyrotten (Lundomys): 1 soarte
 skaai Middenamerikaanske rysrotten (Handleyomys): 8 soarten
 skaai moerasrotten (Holochilus): 3 soarten
 skaai Perûviaanske rysrotten (Oreoryzomys): 1 soarte
 skaai reidmûzen (Zygodontomys): 2 soarten
 skaai reinwâldrysrotten (Hylaeamys): 7 soarten
 skaai reuzerysrotten (Megalomys): 4 soarten †
 skaai rottekoprysrotten (Sooretamys): 1 soarte
 skaai rûchhierrige mûzen (Neacomys): 8 soarten
 skaai serradorysrotten (Cerradomys): 6 soarten (de serrado is in soarte fan tropyske savanne yn Brazylje)
 skaai stikelmûzen fan de Nije Wrâld (Scolomys): 2 soarten
 skaai Súdamerikaanske wetterrotten (Nectomys): 5 soarten
 skaai swarte rysrotten (Melanomys): 3 soarten
 skaai Ucayaliwetterrotten (Amphinectomys): 1 soarte
 skaai ûnechte rysrotten (Pseudoryzomys): 1 soarte
 skaai vespuccikjifdieren of Vespucci's kjifdieren (Noronhomys): 1 soarte †
 skaai wetterrysrotten (Sigmodontomys): 2 soarten
 skaai wiid fersprate riisrotten (Euryoryzomys): 6 soarten
 ûnderfamylje klimrotten fan de Nije Wrâld (Tylomyinae)
 tûke echte klimrotten fan de Nije Wrâld (Tylomyini)
 skaai grutearbeamrotten (Ototylomys): 1 soarte
 skaai klimrotten (Tylomys): 7 soarten
 tûke fesperrotten (Nyctomyini)
 skaai Jûkatanfesperrotten (Otonyctomys): 1 soarte
 skaai Middenamerikaanske fesperrotten (Nyctomys): 1 soarte
 ûnderfamylje Noardamerikaanske mûzen en rotten (Neotominae)
 tûke Amerikaanske dwerchmûzen (Baiomyini)
 skaai Amerikaanske dwerchmûzen (Baiomys): 2 soarten
 skaai brune mûzen (Scotinomys): 2 soarten
 tûke goudmûzen (Ochrotomyini)
 skaai goudmûzen (Ochrotomys): 1 soarte
 tûke Amerikaanske hamsterrotten (Neotomini)
 skaai allenhamsterrotten of Allens hamsterrotten (Hodomys): 1 soarte
 skaai dwerchhamsterrotten (Nelsonia): 2 soarten
 skaai Galushamys †
 skaai echte hamsterrotten (Neotoma): 22 soarten
 skaai magdalenarotten (Xenomys): 1 soarte
 skaai Repomys †
 tûke hartemûzen (Reithrodontomyini)
 skaai Bensonomys †
 skaai Cimarronomys †
 skaai Floaridamûzen (Podomys): 1 soarte
 skaai Jacobsomys †
 skaai lâningterotten (Isthmomys): 2 soarten
 skaai Meksikaankse fulkaanmûzen (Neotomodon): 1 soarte
 skaai Misjoäkaanske hartemûzen (Osgoodomys): 1 soarte
 skaai nôtmûzen fan de Nije Wrâld (Reithrodontomys): 22 soarten
 skaai reuzehartemûzen (Megadontomys): 3 soarten
 skaai Symmetrodontomys †
 skaai sprinkhoanmûzen (Onychomys): 3 soarten
 skaai ûnechte hartemûzen (Habromys): 7 soarten
 skaai wytpoatmûzen of echte hartemûzen (Peromyscus): 55 soarten

Kategory:Sûchdierefamylje
Kategory:Kjifdier