Bud Spencer

Bud Spencer (wiere namme: Carlo Pedersoli; Napels, 31 oktober 1929 – Rome, 27 juny 2016) wie in Italjaansk akteur, regisseur, filmprodusint, senarioskriuwer, profesjoneel swimmer en politikus. Hy waard benammen bekend mei syn rollen yn 'e aksjekomeedzjes en spagettywesterns dy't er yn 'e 1970-er jierren makke mei syn langjierrige filmpartner Terence Hill. Tegearre mei Hill skreau, regisearre en produsearre er mear as tweintich fan sokke films. Yn syn jonkheid wie Spencer in súksesfol swimmer, en died er trijeris mei oan 'e Olympyske Spullen. Letter learde er foar abbekaat, liet er as útfiner ferskate oktroaien fêstlizze, helle er syn fleanbrevet foar sawol ferkearsfleantugen as helikopters, rjochte er in eigen loftfeartmaatskippij op, en wied er aktyf as regionaal politikus. Teffens die Spencer in protte goeddiedichheidswurk en skreau er in autobiografy.

Libben en karriêre
Jonkheid en oplieding
Spencer waard yn 1929 yn 'e Napolitaanske wyk Borgo Santa Lucia berne as de soan fan Alessandro Pedersoli en Rosa Facchetti. As bern al toande er grutte oanlis foar swimmen en wûn er dêryn ferskate prizen. Yn 1940, doe't Spencer alve jier wie, ferfear it gesin fanwegen syn heite wurk nei Rome, dêr't Spencer nei de middelbere skoalle gie en lid waard fan in swimklub. Mei sechstjin jier skreau er him yn oan 'e Sapienza Universiteit fan Rome, dêr't er skiekunde studearre. Yn jannewaris 1947, doe't er santjin jier wie, emigrearre er mei syn âlden nei Súd-Amearika, mei as gefolch dat er syn stúdzje ôfbrekke moast. Fan 1947 oant 1949 wurke er op it Italjaanske konsulaat yn it Brazyljaanske Recife, dêr't er learde om floeiend Portegeesk te praten.

Sportkarriêre
Yn 1949 kearde Spencer werom nei Itaalje om wetterpolo te spyljen foar de Romeinske klub Società Sportiva Lazio Nuoto. Teffens wûn er dat jiers de Italjaanske nasjonale swimkampioenskippen yn 'e dissiplines freestyle en mingde estafette. Hy wie de earste Italjaan dy't de 100 m freestyle yn minder as ien minút swom (om persiis te wêzen yn 59,5 sekonden), in rekôr dat er op 19 septimber 1950 behelle yn Salsomaggiore. Dat jiers fertsjintwurdige Spencer syn heitelân op 'e Jeropeeske kampioenskippen yn Wenen, dêr't er fyfde waard op 'e 100 m freestyle en fjirde op 'e 4 × 200 m estafette.

Op 'e Mediterrane Spullen fan 1951 yn Aleksandrië wûn Spencer in sulverne medalje op 'e 100 m freestyle. In jier letter naam er diel oan 'e Olympyske Spullen fan Helsinki, dêr't er op datselde ûnderdiel de heale finale helle. Fjouwer jier letter wied er op 'e nij fan 'e partij op 'e Olympyske Spullen fan Melbourne, dêr't er op 'e 100 m freestyle op 'e nij de heale finale helle. Yn 1960 naam er ek noch diel oan 'e Olympyske Spullen fan Rome, mar dêr waard er yn 'e kwalifikaasjestaazje al útskeakele.

As wetterpoloër wûn Spencer yn 1954 it nasjonaal kampioenskip fan Itaalje mei syn klub S.S. Lazio, en op 'e Mediterrane Spullen fan 1955 yn Barseloana behelle er mei it Italjaanske nasjonale tiim de gouden medalje. Yn 1957 beëinige er syn karriêre as wetterpoloër lykwols abrupt. Op 17 jannewaris 2005 waard oan Spencer de Caimano d'Oro ("Gouden Kaaiman") takend troch de Italjaanske Swimfederaasje. Twa jier letter, yn 2007, waard er troch dyselde organisaasje oansteld as sertifisearre swim- en wetterpolotrener. 

Aktearkarriêre
Fanwegen syn mânske postuer en spierde uterlik waard Spencer yn 1949 frege foar in lyts roltsje yn 'e komeedzje Quel Fantasma di Mio Marito (útbrocht yn 1950). Yn 1951 spile er in lid fan 'e Pretoriaanske Garde yn it histoaryske epos Quo Vadis?, dat yn Itaalje opnommen waard troch de Amerikaanske studio MGM. Letter hied er út en troch rollen yn lytse Italjaanske films, lykas Siluri Umani (1954) en Un Eroe dei Nostri Tempi (1955). Syn earste gearwurking mei Terence Hill wie yn 1959, yn Annibale.

Nei de Olympyske Spullen fan 1960 troude Spencer mei Maria Amato, de dochter fan 'e ferneamde Italjaanske filmprodusint Giuseppe Amato, mar yn 't earstoan koe de filmyndustry him net in soad skele. Ynstee sleat er in kontrakt mei RCA Records om teksten te skriuwen foar bekende Italjaanske sjongers as Ornella Vanoni en Nico Fidenco, wylst er ek meiwurke oan 'e soundtrack fan guon films. Nei't syn kontrakt ôfrûn, ûntjoech er him yn 1964 ta dokumintêremakker foar de Italjaanske nasjonale omrop RAI.

Yn 1967 bea regisseur Giuseppe Colizzi Spencer in rol oan yn 'e film Dio Perdona... Io No! (yn Nederlân útbrocht ûnder de titel De Duivel Kent Geen Genade), wêryn't er op 'e nij de tsjinspiler fan Terence Hill (wiere namme: Mario Girotti) wêze soe. Yn 't earstoan wiisde Spencer de rol ôf, mar úteinlik liet er him dochs omprate, net allinnich om mei te spyljen, mar ek om syn burd stean te litten en om hynsteriden te learen. Om't it om in western gie, waard de beide haadrolspilers frege om Ingelske nammen oan te nimmen; Spencer kombinearre dêrta de foarnamme fan 'e troch him bewûndere akteur Spencer Tracy mei syn favorite biermerk Budweiser.

Mei Terence Hill foarme Spencer neitiid hast tweintich jier lang in ûnôfskiedlik duo. Se makken mei-inoar mear as tweintich films, meast spagettywesterns en aksjekomeedzjes (knokfilms), wêrfan't Spencer ferskaten regisearre en produsearre, wylst er teffens aktyf wie as senarioskriuwer. Dizze films hiene hast allegear sawol Italjaanske as Ingelske titels, en waarden yn Nederlân útbrocht ûnder Nederlânsktalige titels, hoewol't se net neisyngronisearre mar ûndertitele waarden. De bekensten wiene: De Snelste Vuisten van het Wilde Westen (1969), De Linker- en de Rechterhand van de Duivel (1970), De Vier Vuisten van de Duivel (1971), De Vier Vuisten de Lucht In (1972), Pas Op Of We Slaan Erop (1974), Vier Vuisten Hebben de Tropenkolder (1983) en Vier Vuisten in het Kwadraat (1984). Fral yn Jeropa hiene Spencer en Hill hjirmei grut súkses.

Yn in fraachpetear sei Spencer oer Hill: "Terence is as in broer foar me, en krekt as bruorren binne we it net altyd iens, en hy kin soms in ferfelende klier wêze. [laket] Us relaasje wurdt wat dat oangiet werjûn yn ús films. [...] We mochten altyd graach mei-inoar wurkje, en dat sil de reden wol wêze dat we tegearre sa'n soad films makke hawwe." Nei 1983 gie it wat tuike-oan mei Spencer syn aktearkarriêre, en fan dy tiid ôf lei er him ek mear ta op tillefyzjewurk. Yn 'e twadde helte fan 'e jierren tachtich spile er, sûnder Hill, Jack 'Big Man' Clementi yn 'e Big Man-filmrige, wêryn't er as perfester de striid mei de misdie oanbûn. Dy films hiene lykwols mar midsmjittich resultaat. Yn 'e 1990-er jierren hied er, ek sûnder Hill, wol in beskaat nij súkses yn in rige tillefyzjefilms mei as titel Extralarge, wêryn't er as resjersjeur Jack 'Extralarge' Costello op 'e nij de misdie te liif gie.

Oar wurk
Nei de film De Vier Vuisten de Lucht In, út 1972, behelle Spencer syn fleanbrevet foar sawol ferkearsfleantugen as helikopters. Yn 1984 rjochte er in eigen loftfeartmaatskippij op mei as namme Mistral Air, wêrby't er him benammen talei op it ferfier fan poststikken en pylgers, mar letter die er it bedriuw oer oan Poste Italiane en kocht ynstee in tekstylfabryk dêr't klean foar bern makke waarden. Teffens learde Spencer foar abbekaat, en liet er as útfiner ferskate oktroaien fêstlizze. Fierders finansierde en ûnderstipe er in grut tal goeddiedichheidsorganisaasje op it mêd fan bern.

Yn 2005 gie Spencer de polityk yn en stelde er him kandidaat foar it regionale parlemint fan Lazio foar Silvio Berlusconi syn Forza Italia-partij. Spencer sei dat er frijwol alle beroppen alris útoefene hie, behalven balletdûnser, jockey en politikus, en om't balletdûnsjen en hynsteracen fanwegen syn postuer neat wurde koe, woed er it mar ris as politikus prebearje. De opposysje bekritisearre him foar it bedriuwen fan 'showbiz-polityk', en hy ferlear syn ferkiezing.

Priveelibben
Spencer troude yn 1960 mei Maria Amato, de dochter fan 'e ferneamde Italjaanske filmprodusint Giuseppe Amato (û.m. ferantwurdlik foar La Dolce Vita). Ut dat houlik waarden twa soannen berne, Giuseppe (1961) en Diamante (1972), en ien dochter, Christine (1962).

Ferstjerren
Spencer kaam op 27 juny 2016 yn syn wenplak Rome te ferstjerren, yn 'e âlderdom fan 86 jier. Hy liet syn frou, trije bern, fiif pakesizzers en seis oerpakesizzers nei. Syn autobiografy waard yn 2011 publisearre troch de útjouwerij Schwarzkopf & Schwarzkopf.

Filmografy
 Films mei Terence Hill 
 jier Ingelske titel Italjaanske titel Nederlânske titel rol 1959  Hannibal  Annibale  Annibale  Rutario 1967  God Forgives, I Don't  Dio Perdona... Io No!  De Duivel Kent Geen Genade  Earp Hutch 1968  Ace High  I Quattro dell'Ave Maria    Hutch Bessy 1969  Boot Hill of Boots Hill  La Collina degli Stivali  De Snelste Vuisten van het Wilde Westen  Hutch 1970  They Call Me Trinity  Lo Chiamavano Trinità  De Linker- en de Rechterhand van de Duivel  Bambino 1970  Blackie, the Pirate  Il Corsaro Nero  De Duivel Hale Je  Skull 1971  Trinity is Still My Name   ... Continuavano a Chiamarlo Trinità  De Vier Vuisten van de Duivel  Bambino 1972  All the Way, Boys  Più Forte, Ragazzi  De Vier Vuisten de Lucht In  Salud 1974  Watch Out, We're Mad  Altrimenti Ci Arrabbiamo  Pas Op Of We Slaan Erop  Ben 1974  The Two Missionaries  Porgi l'Altra Guancia  Vier Vuisten voor het Geloof  Padre Pedro 1977  Crime Busters  I Due Superpiedi Quasi Piatti  Twee door het Dolle Heen  Wilbur Walsh 1978  Odds and Evens  Pari e Dispari  Even en Oneven  Charlie Firpo 1979  I'm for the Hippopotamus  Io Sto con gli Ippopotami  Vier Vuisten op Safari  Tom 1981  Who Finds a Friend, Finds a Treasure  Chi Trova un Amico, Trova un Tesoro  Vier Vuisten Hebben de Tropenkolder  Charlie O'Brien 1983  Go For It  Nati con la Camicia  De Vier Vuisten Slaan op Hol  Doug 1984  Double Trouble  Non c'è Due Senza Quattro || Vier Vuisten in het Kwadraat || Greg Wonder / Antonio Coimbra de la Coronilla y Azevedo
|-
| 1985 || Miami Supercops || I Poliziotti dell'Ottava Strada || || Steve Forrest
|-
| 1994 || Troublemakers || Botte di Natale''   Moses

 Films sûnder Terence Hill 
 jier Ingelske titel Italjaanske/Spaanske titel Nederlânske titel rol opmerkings 1950   Quel Fantasma di Mio Marito   figurant  as Carlo Pedersoli 1951  Quo Vadis?    lid f.d. Pretoriaanske Garde  as Carlo Pedersoli 1954  Human Torpedoes  Siluri Umani  Magrini  as Carlo Pedersoli 1955  A Hero of Our Times  Un Eroe dei Nostri Tempi   Fernando  as Carlo Pedersoli 1957  A Farewell to Arms  Addio alle Armi   carabiniere  as Carlo Pedersoli 1968  Today Its Me, Tommorow Its You  Oggi a Me... Domani a Te   O'Bannion   1968 Beyond the Law  Al Di là della Legge   James Cooper   1969 Crime of Defeat  Dio È con Noi   kpl. Jelinek   1969 The Five Man Army  Un Esercito di Cinque Uomini   Mesito   1971  Four Flies on Grey Velvet  Quattro Mosche di Velluto Grigio   Godfrey 'God'   1972  Black Turin  Torino Nera   Rosario Rao   1972  It Can Be Done... Amigo!  Si Può Fare... Amigo!  Amen Broeder, Amen  Hiram Coburn   1972  A Reason to Live, A Reason to Die  Una Ragione per Vivere, Una per Morire  Een Reden om te Sterven  Eli Sampson   1973  Even Angels Eat Beans   Anche gli Angeli Mangiano Fagioli  Charlie Smith   1974  Flatfoot: A Fistful of Hell  Piedone lo Sbirro  Platvoet  ynspekteur 'Flatfoot' Rizzo   1974  Turn the Other Cheek  Porgi l'Altra Guancia   Padre Pedro   1975  Flatfoot in Hong Kong  Piedone a Hong Kong  Platvoet in Hongkong ynspekteur 'Flatfoot' Rizzo   1976  Soldier of Fortune  Soldato di Ventura   Hector Fieramosca   1977  Charleston Charleston    1978  Knock-Out Cop  Piedone l'Africano  Platvoet in Afrika ynspekteur 'Flatfoot' Rizzo   1978  They Call Him Bulldozer  Lo Chiamavano Bulldozer   Bulldozer   1979  The Sheriff and the Satellite Kid  Uno Sceriffo Extraterrestre... Poco Extra e Molto Terrestre  De Sheriff Ziet Ze Vliegen  sheriff Hall   1979  Flatfoot in Egypt  Piedone d'Egitto  Platvoet in Egypte  ynspekteur 'Flatfoot' Rizzo   1980  Why Do You Have to Pick on Me?  Chissà Perché Capitano Tutte a Me?  De Sheriff Maakt Zich Kwaad  sheriff Hall   1981  Buddy Goes West  Occhio Alla Penna   Buddy   1982  Thieves and Robbers  Cane e Gatto  Bud Deelt Doffe Dreunen Uit  sersjant Parker   1982  Banana Joe  Banana Joe  Banana Joe   1982  Big Bomber  Bomber  Bud Graziano   1986  Aladdin Superfantagenio  djin   1988  Big Man: The False Etruscan    Jack 'Big Man' Clementi   1988  Big Man: An Unusual Insurance    Jack 'Big Man' Clementi   1989  Big Man: Let the Buried Lie    Jack 'Big Man' Clementi   1989  Big Man: A Policy for Hell || || || Jack 'Big Man' Clementi || 
|-
| 1989 || Big Man: Another Falling Star || || || Jack 'Big Man' Clementi || 
|-
| 1989 || Big Man: Boomerang || || || Jack 'Big Man' Clementi || 
|-
| 1991 || Speaking of the Devil || Un Piede in Paradiso || || John 'Bull' Webster || 
|-
| 1991 || ExtraLarge I: Black and White || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1991 || ExtraLarge I: Moving Target || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1991 || ExtraLarge I: Black Magic || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1991 || ExtraLarge I: Cannonball || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1991 || ExtraLarge I: Miami Killer || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1991 || ExtraLarge I: Jo-Jo || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1992 || ExtraLarge II: Lord of the Sun || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1993 || ExtraLarge II: Gonzales' Revenge || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1993 || ExtraLarge II: Ninja Shadow || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1993 || ExtraLarge II: Diamonds || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1993 || ExtraLarge II: Condor Mission || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1993 || ExtraLarge II: Indians || || || Jack 'Extralarge' Costello || 
|-
| 1997 || We Are Angels 1 || Noi Siamo Angeli 1 || || Orso || 
|-
| 1997 || We Are Angels 2 || Noi Siamo Angeli 2 || || Orso || 
|-
| 1997 || We Are Angels 3 || Noi Siamo Angeli 3 || || Orso || 
|-
| 1997 || We Are Angels 4 || Noi Siamo Angeli 4 || || Orso || 
|-
| 1997 || We Are Angels 5 || Noi Siamo Angeli 5 || || Orso || 
|-
| 1997 || We Are Angels 6 || Noi Siamo Angeli 6 || || Orso || 
|-
| 1997 || Fireworks|| Fuochi d'Artificio || || bline sjonger || 
|-
| 1997 || To the Limit || Al Limite || || Elorza || 
|-
| 2000 || Sons of the Wind || Hijos del Viento || || Quintero || 
|-
| 2001 || Father Hope || Padre Speranza || || Don Vasari || 
|-
| 2002 || 3 - 4 Ever || || || Bops || 
|-
| 2003 || Singing behind Screens || Cantando dietro i Paraventi || || kaptein || 
|-
| 2009 || Killing Is My Business, Honey''    Pepe  

Keppelings om utens
  Offisjele webside fan Bud Spencer
  Folsleine filmografy fan Bud Spencer yn 'e Internet Movie Database (IMDb)

Kategory:Italjaansk filmakteur
Kategory:Italjaansk telefyzje-akteur
Kategory:Italjaansk filmregisseur
Kategory:Italjaansk filmprodusint
Kategory:Italjaansk dokumintêremakker
Kategory:Italjaansk senarioskriuwer
Kategory:Italjaansk lietsjeskriuwer
Kategory:Italjaansk amtner
Kategory:Italjaansk swimmer
Kategory:Italjaansk wetterpoloër
Kategory:Italjaansk Olympysk dielnimmer
Kategory:Italjaansk politikus
Kategory:Italjaansk abbekaat
Kategory:Italjaansk útfiner
Kategory:Italjaansk piloat
Kategory:Italjaansk ûndernimmer
Kategory:Italjaansk filantroop
Kategory:Italjaansk autobiograaf
Kategory:Napolitaansk persoan
Kategory:Persoan berne yn 1929
Kategory:Persoan stoarn yn 2016