Reade blebberbei

De reade blebberbei (Vaccinium vitis-idaea) is in plant út de heidefamylje (Ericaceae).

 Beskriuwing 
De dwerchstrûk wurdt tusken de 10 en 40 sm heech en hat in kompakte, rjochtopsteande foarm. De ovale blêden binne ôfwikseljend pleatst en twadielich rangskikt. Se binne donkergrien en leareftich. Oan 'e ein fan de tûkjes komme troskes mei meast wite, somtiden wat rossige, klokfoarmige blomkes. De blommetroskes besteane út fjouwer blommen. By oare soarten blebberbeien binne dat meastentiids fiif. Ein aughustus, begjin septimber rypje de beien yn fiif oant seis wike fan wyt nei helder read. Kultifearre rassen rypje ûnder geunstige omstannichheden ein septimber, begjin oktober nochris. De reade blebberbei is in grienbliuwende plant.

 Fersprieding 
Omdat de reade blebberbei winterhurd is (oant -22 °C) komt de soarte oaral op it noardlik healrûn foar, oant de noardpoalsirkel yn Grienlân. Yn Nederlân is de soart ûnder oaren te finen yn Sallân en op de Feluwe. Se hawwe in foarkar foar sinnige drûge plakken op soere, skrale grûn mar ferneare ek skaadrike bosken en earme sângrûn.

 Fermeardering 
Reade blebberbeien fermearderje harren neist bestowing ek troch it foarmjen fan ûndergrûnske útrinners. Hoewol de reade blebberbei faaks te finen is yn de buert fan de blauwe blebberbei (Vaccinium myrtillus) kruse de soarten mar selden. De hybride tusken beide soarten hjit Vaccinium × intermedium.

 Tapassings 
De reade blebberbei wurdt faak by wyldgerjochten servearre yn de keukens fan noard- en sintraal Europa, benammen yn Skandinaavje, Poalen en Ruslân. Omdat de frucht frijwat soer is, wurdt dy selden rauw iten en meastentiids ferwurke ta kompôte.
De frucht befettet ûnder oaren fitamine C, fitamine B1, fitamine B2, fitamine B3 en β-karoteen en mineralen as kalium, kalsium, magnesium en fosfaat.

Oan de blêden wurde genêskrêftige eigenskippen taskreaun. De dêryn foarkommende stof antosyaan soe nier- en blaasynfeksjes foar komme kinne.

Kategory:Plantesoarte
Kategory:Heide (famylje)
Kategory:Lânbougewaaks
Kategory:Lânseigen floara yn Abgaazje
Kategory:Lânseigen floara yn Albaanje
Kategory:Lânseigen floara yn Andorra
Kategory:Lânseigen floara yn Armeenje
Kategory:Lânseigen floara yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen floara yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen floara yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen floara yn Denemark
Kategory:Lânseigen floara yn Dútslân
Kategory:Lânseigen floara yn Eastenryk
Kategory:Lânseigen floara yn Estlân
Kategory:Lânseigen floara yn de Fêreu-eilannen
Kategory:Lânseigen floara yn Finlân
Kategory:Lânseigen floara yn Frankryk
Kategory:Lânseigen floara yn Fryslân
Kategory:Lânseigen floara yn Georgje
Kategory:Lânseigen floara yn Guernsey
Kategory:Lânseigen floara yn Hongarije
Kategory:Lânseigen floara yn Ierlân
Kategory:Lânseigen floara yn Ingelân 
Kategory:Lânseigen floara yn Yslân
Kategory:Lânseigen floara yn Itaalje
Kategory:Lânseigen floara yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Jersey 
Kategory:Lânseigen floara yn Kazachstan
Kategory:Lânseigen floara yn Kosovo
Kategory:Lânseigen floara yn Kroaasje
Kategory:Lânseigen floara yn Letlân 
Kategory:Lânseigen floara yn Lychtenstein
Kategory:Lânseigen floara yn Litouwen
Kategory:Lânseigen floara yn Man
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen floara yn Moldaavje
Kategory:Lânseigen floara yn Montenegro
Kategory:Lânseigen floara yn Nederlân
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Ierlân
Kategory:Lânseigen floara yn Noarwegen 
Kategory:Lânseigen floara yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen floara yn Poalen
Kategory:Lânseigen floara yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen floara yn San Marino
Kategory:Lânseigen floara yn Servje
Kategory:Lânseigen floara yn Sibearje
Kategory:Lânseigen floara yn Skotlân
Kategory:Lânseigen floara yn Sloveenje
Kategory:Lânseigen floara yn Slowakije
Kategory:Lânseigen floara yn Spanje
Kategory:Lânseigen floara yn Súd-Osseesje
Kategory:Lânseigen floara yn Sweden
Kategory:Lânseigen floara yn Switserlân
Kategory:Lânseigen floara yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen floara yn Turkije
Kategory:Lânseigen floara yn Wales
Kategory:Lânseigen floara yn Wyt-Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Alaska
Kategory:Lânseigen floara yn de Feriene Steaten
Kategory:Lânseigen floara yn Grienlân
Kategory:Lânseigen floara yn Japan
Kategory:Lânseigen floara yn Kanada
Kategory:Lânseigen floara yn Mongoalje
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Koreä
Kategory:Lânseigen floara yn Sina
Kategory:Lânseigen floara yn Sint-Pierre en Miquelon
Kategory:Lânseigen floara yn Súd-Koreä