Ronald Giphart

Ronald Giphart (folút: Ronald Edgar Giphart; Doardt, 17 desimber 1965) is in Nederlânsk skriuwer, publisist, kollumnist, senarioskriuwer en presintator. Hy is benammen bekend wurden fan 'e romans Ik Ook van Jou, út 1992, en Phileine Zegt Sorry, út 1996. Yn 2003 skreau er it nasjonaal boekewikegeskink, de kontroversjele novelle Gala. Yn Fryslân makke er dêrnjonken noch namme troch yn datselde jier in koarte novelle yn it Frysk út te bringen.

Libben en karriêre
Ronald Giphart waard yn 1965 berne yn it Súdhollânske Doardt, as de soan fan húsfêstingsamtner Giphart en dy syn frou Wijnie Jabaaij, dy't letter foar de PvdA yn 'e Twadde Keamer komme soe. Giphart wie ien fan twa bern; syn suster is de skriuwster en sjongster Karin Giphart. Doe't syn âlden yn 1976 skieden, ferfear Giphart mei alve jier mei syn heit nei Soest, dêr't er fierder opgroeide. Yn 1987 ferhuze er nei Utert, dêr't er op syn twaentweintichste úteinsette mei in stúdzje Nederlânske taal- en letterkunde, dy't er lykwols yn it trêde jier ôfbriek. Hy fûn dêrnei wurk as nachtportier, en begûn te skriuwen as (nachtlik) tiidferdriuw.

Yn 1992 debutearre Giphart mei de roman Ik Ook van Jou, dy't in trochslaand súkses waard. Dat wie it begjin fan syn karriêre as skriuwer, wêrby't er noch ferskate oare romans skreau dy't it bysûnder goed diene, mei as bekendsten Phileine Zegt Sorry (1996) en Ik Omhels Je met Duizend Armen (2000). Dy beide boeken waarden letter ferfilme, krektlyk as Ik Ook van Jou. Yn 2003 waard er frege om it nasjonaal boekewikegeskink te skriuwen; dat waard de novelle Gala, dy't nochal wat opskuor feroarsake yn literatuerminnend Nederlân: guon kristlike boekhannels wegeren nammentlik it geskink út te jaan fanwegen de godslasterlike taal en it deryn foarkommen fan oerhoer en bedragerij. De Bond tegen het Vloeken protestearre dêr ek tsjin, en hie fierders beswier tsjin 'e sênes dy't as kwetsende foar de islaam beskôge waarden.

Datselde jiers (2003) kaam der fan Giphart by útjouwerij Steven Sterk in koarte novelle yn it Frysk út, ûnder de titel Der Is Gjin Dêr, Dêre. Dat boekje, wêrfan't it ferhaal by Wâldsein op 'e Sleattemer Mar spilet, foel der sa goed yn dat der in twadde printinge fan komme moast. Behalven romans en novelles skreau Giphart ek ferskate bondels koarte ferhalen en in pear itensiedersboeken, en publisearre er fierders boeken en artikels oer literatuer, fuotbal en himsels (syn deiboek fan 2001). Foar guon publikaasjes brûkte er it pseudonym Arnold Hitgrap (wat in anagram fan syn wiere namme is).

Njonken syn skriuwkarriêre wie Giphart wurksum as redakteur fan it literêre tydskrift Zoetermeer en as haadredakteur fan Rails, it blêd fan 'e NS. Fierders hat er kollems yn 'e Volkskrant en yn it tydskrift KijK. Yn 'e polityk wied er yn 2000 aktyf as listtriuwer foar de lokale partij Leefbaar Utrecht. Tegearre mei kollega-skriuwer Joost Zwagerman makke Giphart yn 1998 in literêre teätershow, Hamerliefde, dy't yn 2000 ferlinge wurde moast fanwegen duorjend súkses. Yn it seizoen 2005/2006 stied er op 'e planken mei Bart Chabot en Martin Bril, yn it programma Giphart en Chabot met Bril. Teffens is Giphart foarsitter fan 'e sjuery fan 'e Grutte Jongereinliteratuerpriis. Ta einbeslút presintearre er yn 2003 it literêre programma Vereeniging Het Volk Is Gansch de Taal (tegearre mei Martine Tanghe), by de NPS en de Flaamske stjoerder Canvas, en hied er yn 2007 de talkshow GiG – Giphart in Gesprek by de regionale stjoerder RTV Utert. 

Giphart skreau ek kollums foar de deiblêd de Volkskrant en foar it tydskrift KIJK. Fan augustus 2016 oant 1 febrewaris 2020 skreau Giphart alle wiken in kollum oer iten foar it Algemeen Dagblad, elk mei in resept.

Yn 2020 stie Giphart op it poadium mei Jaap Robben yn 'e show "Alle Soarten, JA".

Yn 2021 ferhuze Roland Giphart fan NPO Radio 1 nei Radio Veronica om it sneinmiddeiprogramma "Phil Collins zegt sorry" te presintearjen. Yn 2022 naam Giphart it lette nachtprogramma "Nachtclub Veronica" oer fan middernacht oant 2.00 oere moarns, dat alle moandei-, tiisdei-, woansdei- en freedtejûnen útstjoerd wurdt.

Fan 1 jannewaris 2026 ôf sil Giphart "De Taalstaat" presintearje op NPO Radio 1, as opfolger fan Frits Spits.

Giphart wie sûnt 1997 troud en hat twa soannen en in dochter. It houlik einige yn in skieding.

Wurk
Romans en novelles
 1992 – Ik Ook van Jou
 1993 – Giph
 1995 – De Beste Schrijver van Nederland (mei Bert Natter)
 1996 – Phileine Zegt Sorry
 20px Dútske oersetting: Der Volltreffer (fert. Jörg Schilling en Rainer Täubrich, 1999)
 20px Italjaanske oersetting: Phileine Chiede Scusa (fert. Claudia Di Palermo en Alessandra Corda, 2002)
 1998 – Frühstück No Future (mei Gérard van Kalmthout)
 1999 – De Voorzitter: Episodische Novelle (novelle)
 2000 – Ik Omhels Je met Duizend Armen
 20px Dútske oersetting: Ich Umarme Dich Vieltausendmal (fert. Rolf Erdorf, 2001)
 2001 – Ten Liefde!
 2003 – ... (inkeld yn 'e Fryske oersetting ferskynd)
 20px Fryske oersetting: Der Is Gjin Dêr, Dêre (fertaling Steven Sterk en Eeltsje Hettinga, 2003)
 2003 – Gala (novelle; boekewikegeskink)
 2005 – Troost
 20px Dútske oersetting: Heiß (fert. Judith Dörries, 2006)
 20px Italjaanske oersetting: Troost (fert. Claudia Di Palermo, 2006)
 2007 – Zeven Jaar Goede Seks (novelle; spesjaal skreaun foar it tydskrift Viva, ek útbrocht as podcast)
 2010 – IJsland
 2019 - Alle tijd (roman)

Ferhalebondels
 1995 – Het Feest der Liefde
 1996 – Kinky: Spannende Verhalen over Vreemde Verlangens (blomlêzing mei û.o. wurk fan Giphart sels)
 1996 – Moeders: Verhalen van Hun Zonen (ferhalebondel gearstald en ynlaat troch Giphart)
 1999 – Willem de Dikke: De Wondere Avonturen van Onze Kroonprins (mei Bert Natter)
 2009 – Mijn Vrouw & Andere Stukken
 2010 – De Blinde Reiziger
 2012 – De Wake (trije lange ferhalen, wêrfan't ien yn 2013 yn stripfoarm útjûn is troch Nanne Meulendijks)
 2021 - Nachtangst (novelle)

Oare publikaasjes
 1993 – Kwadraats Groot Literair Lees Kijk Knutsel en Doe Vakantieboek (mei Eric de Koning en Bert Natter)
 1997 – De Ontdekking van de Literatuur (mei Bert Natter)
 1998 – Planeet Literatuur
 1999 – De Liefde Die Feyenoord Heet (mei Peter Blokdijk en Rob van Scheers)
 2003 – Heldinnen (mei fotograaf Eric van den Elsen)
 2007 – Het Leukste Jaar uit de Geschiedenis van de Mensheid: Persoonlijke Kroniek 2001 (deiboek)
 2008 – Keukenprins: 100 Dagen Lezen en Schrijven over Eten
 2010 – Eten, Drinken en Slapen (mei Jonnie Boer en Sergio Herman)

Senario's
 2001 – Ik Ook van Jou (film, rezjy: Ruud van Hemert)
 2003 – Phileine Zegt Sorry (film, rezjy: Robert Jan Westdijk)
 2003 – Egoland (tillefyzjesearje by BNN)
 2005 – Hondjes (rubryk yn Villa Achterwerk, fan de VPRO)
 2005 – Ik Omhels Je met 1000 Armen (film, rezjy: Willem van de Sande Bakhuyzen)
 2007 – De Co-assistent (mei Jeroen van Baaren)
 yn tarieding – Mooie Mama's (film, rezjy: Robert Jan Westdijk)

Prizen
 1993 – Gouden Ezelsear foar Ik Ook van Jou
 2004 – C.C.S. Crone-priis foar syn hiele oeuvre

Keppelings om utens
Offisjele webside fan Ronald Giphart

Kategory:Nederlânsk romanskriuwer
Kategory:Nederlânsk koarte-ferhaleskriuwer
Kategory:Nederlânsk publisist
Kategory:Nederlânsk deiboekskriuwer
Kategory:Nederlânsk itensiedersboekeskriuwer
Kategory:Nederlânsk kollumnist
Kategory:Nederlânsk tydskriftredakteur
Kategory:Nederlânsk senarioskriuwer
Kategory:Nederlânsk telefyzjepresintator
Kategory:Nederlânsk kabaretier
Kategory:Skriuwer fan wa't ien of mear wurken yn it Frysk oerset binne
Kategory:Persoan berne yn 1965