Ogham (alfabet)

Ogham (Aldiersk: ogam, soms ek, neffens de earste trije letters:beth luis nion.) is in alfabet dat yn de 5e en 6e iuw brûkt waard foar Primityf-Ierske en soms Brytoanyske of Piktyske ynskripsjes op stiennen; teffens komt it yn in stikmannich Aldierske manuskripten foar (hoewol't dy teksten sels yn it Latynske alfabet skreaun binne.

It is in skrift fan rjochte streken mei oarspronlik 20 letters dy't oardere binne yn fjouwer groepen fan fiif letters. Letter is der yn fyfde lettergroep oan taheakke. 

Ogham-stiennen binne fral te finen yn Ierlân, Skotlân, súdlik Wales, Cornwall en Devon.

De letters fan it ogham-skrift hjitte nei beammen dy't hieltyd mei in oare letter begjinne. Dat der wurdt net sein "aa, bee, see, dee", mar "ailm, beith, coll, dair". Ek Latynske letters hienen earder yn it Iersk dy nammen.

De oarsprong fan ogham is net witten: neffens in 15e-iuwsk geskrift, The Book of Ballymote, wie ogham yn it earstoan in geheime gebeartetaal fan de druïden, mar dat wurdt hjoeddedei betwifele meidat der gjin oare referinsjes fûn binne.

Ogham-ynskripsjes binne faak te finen op âlde grêfstiennen yn Ierlân en Wales, faak hawwe sy dêrneist deselde tekst yn it Latynske alfabet. 

 It Ogham-alfabet 
De Ogham-tekens binne yn Unikoade fêstlein as U+1680 o/m 169C neffens de tabel hjirûnder:

 heks  Namme BetsjuttingLatyn heks  NammeBetsjuttingLatyn1680 SPAASJE       1690  AILM  YpA1681  BEITH Bjirk B1691  ONN   BremO1682LUISLijsterbesL1692 UR    SkrobberheideU1683  FEARN Els  F1693  EDAD  PopelierE1684  SAIL  Wylch S1694  IDAD  TaksisI1685  NION  Esk   N1695 EABHADH 1686  UATH  HagedoarnH?1696  OR     1687  DAIR  Iik  D1697UILLEANN 1688  TINNE HulstT1698  IFIN   1689  COLL  HazzenútC1699EAMHANCHOLL 168A  CEIRT Appel   Q169A  PEITH  168B  MUIN  Wynrank?M169BVEER 168C  GORT  KlimmerblêdG169COMKEARDE FEAR 168D NGEADAL       168E STRAIF KrikelbeamZ?168F  RUIS   FlearbeamR

 Keppelings om utens 
 Eversons Oghiemside
 Ogham-stien

Kategory:Iersk
Kategory:Ierske mytology
Kategory:Skiednis fan Ierlân
Ogham alfabet
Kategory:Paleografy