Shakespeare in Love

Shakespeare in Love is in Britsk-Amerikaanske film út 1998 ûnder rezjy fan John Madden, en mei yn 'e haadrollen Joseph Fiennes en Gwyneth Paltrow. It kin sjoen wurde as in romantyske komeedzje, mar likegoed kin it as in tragikomeedzje opfetten wurde. It ferhaal, dat skreaun waard troch Marc Norman en Tom Stoppard, giet oer de elizabetaanske toanielskriuwer William Shakespeare, dy't behelle rekket yn in ferbeane leafdesaffêre wylst er syn trageedzje Romeo en Julia oan it skriuwen is. De foarfallen út 'e film binne folslein fiktyf, al binne de rollen fan Shakespeare sels en ferskate oare personaazjes basearre op histoaryske figueren. Dêropta ferwize in protte rollen, teksten en ûntwikkelings yn 'e plot nei Shakepeare syn toanielstikken. Shakespeare in Love, dat oerset wurde kinne soe as "Shakespeare Fereale", wûn in grut tal prizen, wêrûnder trije BAFTA's (de wichtichste Britske filmpriis) en sân Oscars, û.o. foar de bêste film, bêste aktrise (Gwyneth Paltrow) en bêste byrol fan in aktrise (Judi Dench).

Plot
Yn it Londen fan 1593 is William Shakespeare in earme toanielskriuwer foar Philip Henslowe, de eigner fan 'e skouboarch The Rose. Hy wurket oan in nije komeedzje, Romeo en Ethel, de Seerôversdochter, mar mei't er lêst hat fan writer's block is er net by steat om dat toanielstik ôf te meitsjen. Likegoed begjint er mei audysjes foar de rol fan Romeo. In jongfeint dy't fan Thomas Kent hjit, kriget de rol nei't er yndruk op Shakespeare makke hat by syn audysje, en dêrby de toanielskriuwer flaaike hat mei syn leafde foar Shakespeare syn eardere stikken. It docht lykwols al gau bliken dat Kent eins Viola de Lesseps is, de dochter fan in begoedige keapman dy't o sa graach toanielspylje wol, mar har dêrfoar as man ferklaaie moat om't toanielspyljen yn 'e Elizabetaanske Tiid foar froulju ferbean is en alle frouljusrollen troch manlju en opslûpen jonges spile wurde.

Nei't Shakespeare har wiere identiteit ûntdutsen hat, begjinne hy en Viola temûk in hertstochtlike affêre. Hja fungearret foar him as in soarte fan muze, en hy kriget wer ynspiraasje om te skriuwen. Op advys fan syn kollega Christopher Marlowe, mei wa't er in freonlike rivaliteit ûnderhâldt, wurket Shakespeare it stik dêr't er mei dwaande is hielendal om ta wat de trageedzje Romeo en Julia wurde sil. Viola en hy witte lykwols dat harren leafde gjin lang libben beskern wêze sil, mei't Viola har âldelju foar har in houlik oan it beävensearjen binne mei Lord Wessex, in ealman dy't it jild fan 'e rike keapmansfamylje brek is. Boppedat is Shakespeare sels in troud man, al is er al tiden by de frou wei. As Viola ûntbean wurdt oan it Keninklik Hof, ferklaait Shakespeare himsels as in frou, en beselskippet er har as har nicht. Oan it hof bepraat er Wessex om der £50,— ûnder te ferwedzjen dat gjin toanielstik it wêzen fan 'e wiere leafde werjaan kin. As Romeo en Julia in súkses wurdt, sil Shakespeare as toanielskriuwer it jild winne. Keninginne Elizabeth I, dy't graach oer Shakespeare syn stikken mei, stimt der mei yn om tsjûge foar de weddenskip te wêzen.

Edmund Tilney, de Master of the Revels, in hofdignitaris dy't û.m. oer de skouboargen giet, wurdt it geroft trochdien dat der in frou diel útmakket fan it toanielselskip yn The Rose, en jout befel om dat teäter te sluten foar ûnseedlikheid. No't Romeo en Julia poadium noch haadrolspylster mear hat, liket it derop dat it nea opfierd wurde sil, oant Richard Burbage, de eigner fan 'e konkurrearjende skouboarch The Curtain Shakespeare syn seal oanbiedt. Shakespeare nimt sels de rol fan Romeo op him, wylst in opslûpen jonge de rol fan Julia spilet. Viola heart dat it stik opfierd wurde sil op har troudei, en nei de seremoanje giet se temûk nei de skouboarch ta. Krekt foar't de opfiering úteinsette sil, kriget de jonge dy't Julia spylje moat ynienen it burd yn 'e kiel. Op it lêste nipperke ferfangt Viola him, dy't dan dus in jonge spilet dy't in famke spilet. Viola en Shakespeare harren hertstochtlike werjefte fan 'e ferbeane minners Romeo en Julia lit it hiele publyk de siken stûkje.

Tilney arrivearret yn 'e skouboarch mei Wessex, dy't einlings begrepen hat wêr't syn nije breid hinne gien is. Tilney is fan doel en pak it hiele publyk op foar ûnseedlik hâlden en dragen, mar syn plan rint op 'e klippen as bliken docht dat de keninginne ûnder de taskôgers is. Hoewol't Elizabeth Viola werom ken, ûntmaskeret se har net, mar ferklearret se ynstee dat de rol fan Julia spile is troch Thomas Kent. It leit lykwols bûten de macht fan 'e keninginne om in wettich houlik te ûntbinen, dat se oarderet "Kent" om Viola op te heljen, sadat dy mei har man Wessex skip gean kin nei de koloanje Firginia. Elizabeth stelt fierders dat Romeo en Julia it wêzen fan 'e wiere leafde goed werjûn hat, en dat Wessex Shakespeare dus £50,— skuldich is, persiis it bedrach dêr't Shakespeare ferlet fan hat om in oandiel yn it foaroansteande toanielselskip de Lord Chamberlain's Men te keapjen. Dêrop draacht de keninginne Shakespeare op om 'e oare kear, foar trijekeningen, wat fleurigers te skriuwen.

Viola en Shakespeare nimme ôfskie, allebeide berêstend yn har lot. De film beslút as Shakespeare úteinset mei it skriuwen fan 'e komeedzje Trijekeningejûn, en him dêrby foarstelt dat syn leafste oanspielt op 'e kust fan in frjemd lân, nei't se skipbrek lit hat. Hy prakkesearret lûdop: "Want hja sil foar ivich myn heldinne wêze, en har namme sil wêze... Viola", in sterke jonge skipbreklinge dy't harsels ferklaait as in jongfeint (sjoch: Trijekeningejûn).

Rolferdieling
haadrollen
 personaazje  akteur/aktrise  William Shakespeare Joseph Fiennes  Viola de Lesseps Gwyneth Paltrow 

byrollen
 personaazje  akteur/aktrise  Philip Henslowe Geoffrey Rush  Lord Wessex Colin Firth  Ned Alleyn Ben Affleck  keninginne Elizabeth I Judi Dench  Edmund Tilney Simon Callow  Ralph Bashford Jim Carter Richard Burbage Martin Clunes  Dr. Moth Antony Sher  de minne Imelda Staunton  Hugh Fennyman Tom Wilkinson  Wabash Mark Williams  Sam Gosse/Juliet Daniel Brocklebank  Lady De Lesseps Jill Baker  Will Kempe Patrick Barlow  John Webster Joe Roberts  de earste skipper Simon Day  Christopher 'Kit' Marlowe Rupert Everett 

Produksje
It oarspronklike idee foar Shakespeare in Love foel senarioskriuwer Marc Norman oan 'e ein fan 'e tachtiger jierren al yn. Hy liet regisseur Edward Zwick in kladferzje fan it senario sjen, en doe't it nijs dêroer begûn te sirkulearjen, bea aktrise Julia Roberts oan om 'e rol fan Viola te spyljen. Zwick hie lykwols beswieren tsjin Norman syn senario, en hierde toanielskriuwer Tom Stoppard yn om it te ferbetterjen.

De film gie yn 1991, mei Zwick as regisseur, de produksjefaze yn by filmstudio Universal Studios, mar hoewol't de dekôrs en kostúms al makke waarden, wie de rol fan Shakespeare noch altiten iepen. Julia Robert hold út dat nimmen oars as Daniel Day-Lewis dy rol goed spylje koe, mar Day-Lewis hie gjin belangstelling foar de rol, en doe't Roberts him net oerhelje koe, loek sy har ek út it projekt werom. Dat wie seis wike foar't de opnamen begjinne soene. De produksje waard stillein, en Zwick, dy't mei it projekt begûn te suteljen, slagge it earst mar net om oare studio's der waarm foar te meitsjen.

Uteinlik toande Miramax Films belangstelling foar it senario, mar dy studio woe John Madden as regisseur hawwe. Miramax-direkteur Harvey Weinstein waard de produsint, en wist Hollywood-akteur Ben Affleck en de Britske Shakespeare-fertolkster dame Judi Dench te bepraten om lytse roltsjes yn 'e film te ferfoljen. Joseph Fiennes en Gwyneth Paltrow waarden oanlutsen om 'e haadrollen te spyljen. Uteinlik wie Shakespeare in Love yn 1998 klear, al waard de film noch flink oanpast nei de earste testfertoanings. Sa waard de sêne mei Shakespeare en Viola yn it boat op 'e nij filme om it emosjoneler te meitsjen, en fierders waarden guon tekstregels fannijs opnommen om 'e redens foar Viola har houlik mei Wessex te fertsjutskjen. De ein waard ûnderskate kearen feroare, oant Stoppard úteinlik betocht dat syn ôfskie fan Viola Shakespeare ynspirearje koe ta in nij toanielstik.

Prizen en nominaasjes
(Alle ûndersteande prizen waarden útrikt yn 1999 foar films makke yn 1998.)
 Priis Kategory Foar Resultaat Oscar bêste film David Parfitt, Donna Gigliotti, Marc Norman, Harvey Weinstein en Edward Zwick wûn bêste aktrise Gwyneth Paltrow wûn bêste byrol fan in aktrise Judi Dench wûn bêste art director Martin Childs en Jill Quertier wûn bêst kostúmûntwerp Sandy Powell wûn bêste filmmuzyk Stephen Warbeck wûn bêste oarspronklike senario Marc Norman en Tom Stoppard wûn bêste rezjy John Madden nominearre bêste byrol fan in akteur Geoffrey Rush nominearre bêste sinematografy Richard Greatrex nominearre bêste filmeditor David Gamble nominearre bêste fisazjy Lisa Westcott en Veronica Brebner nominearre bêste lûd Robin O'Donoghue, Dominic Lester en Peter Glossop nominearre BAFTA bêste film David Parfitt, Donna Gigliotti, Marc Norman, Harvey Weinstein en Edward Zwick wûn bêste byrol fan in aktrise Judi Dench wûn bêste filmeditor David Gamble wûn bêste rezjy John Madden nominearre bêste haadrol fan in aktrise Gwyneth Paltrow nominearre bêste haadrol fan in akteur Joseph Fiennes nominearre bêste byrol fan in akteur Geoffrey Rush nominearre bêste byrol fan in akteur Tom Wilkinson nominearre bêste sinematografy Richard Greatrex nominearre bêste oarspronklike senario Marc Norman en Tom Stoppard nominearre bêste fisazjy en hierstyl Lisa Westcott nominearre bêste lûd Robin O'Donoghue, Dominic Lester, Peter Glossop en John Downer nominearre Anthony Asquith Award foar bêste filmmuzyk Stephen Warbeck nominearre bêste kostúmûntwerp Sandy Powell nominearre bêste produksje-ûntwerp Martin Childs nominearre Ynternasjonaal Filmfestival fan Berlyn Goudene Bear David Parfitt, Donna Gigliotti, Marc Norman, Harvey Weinstein en Edward Zwick nominearre Sulverne Bear Marc Norman en Tom Stoppard wûn Directors Guild of America Award útsûnderlike rezjyprestaasje yn in film John Madden nominearre Golden Globe bêste film (musical of komeedzje) David Parfitt, Donna Gigliotti, Marc Norman, Harvey Weinstein en Edward Zwick wûn bêste aktrise yn in film (musical of komeedzje) Gwyneth Paltrow wûn bêste senario Marc Norman and Tom Stoppard wûn bêste regisseur John Madden nominearre bêste byrol fan in akteur (film) Geoffrey Rush nominearre bêste byrol fan in aktrise (film) Judi Dench nominearre Screen Actors Guild Award útsûnderlike prestaasje fan in cast yn in film de hiele cast wûn útsûnderlike prestaasje fan in akteur yn it haadrol Joseph Fiennes nominearre útsûnderlike prestaasje fan in aktrise yn it haadrol Gwyneth Paltrow wûn útsûnderlike prestaasje fan in akteur yn it byrol Geoffrey Rush nominearre útsûnderlike prestaasje fan in aktrise yn it byrol Judi Dench nominearre Writers Guild of America Award bêste oarspronklike senario Marc Norman en Tom Stoppard wûn New York Film Critics Circle Award bêste senario Marc Norman en Tom Stoppard wûn

Keppelings om utens
  Offisjele webside fan Shakespeare in Love
  Ynformaasje oer Shakespeare in Love yn 'e Internet Movie Database

Kategory:Shakespeare
Kategory:Britske romantyske komeedzje
Kategory:Britske histoaryske film
Kategory:Amerikaanske romantyske komeedzje
Kategory:Amerikaanske histoaryske film
Kategory:Histoaryske komeedzjefilm
Kategory:Ingelsktalige film
Kategory:Film fan Miramax Films
Kategory:Film fan Universal Pictures
Kategory:Film fan John Madden
Kategory:Film út 1998
Kategory:Film oer de Elizabetaanske Tiid
Kategory:Film oer froulju ferklaaid as manlju
Kategory:Film oer in bekend persoan
Kategory:Werjefte fan William Shakespeare yn keunst en kultuer
Kategory:Werjefte fan Elizabeth I fan Ingelân yn keunst en kultuer
Kategory:Winner fan de Oscar foar Bêste Film
Kategory:Winner fan de Golden Globe foar Bêste Film – Musical of Komeedzje