Groß-Rosen

Groß-Rosen (Poalsk: Rogoźnica) yn Neder-Sileezje wie yn de Twadde Wrâldkriich in Dútsk konsintraasjekamp. It tichteby lizzend stedsje heart no oan Poalen, mar foar 1945 by Dútslân. Yn 1940 tsjinne it noch as satellytkamp foar de regio Sachsenhausen. In jier letter waard it kamp fan de nazi's ta konsintraasjekamp makke, dêr't benammen Joaden fêstset waarden. It plak fan it kamp waard troch Albert Speer keazen fanwege it pleatslik oanwêzige granyt dat nedich wie foar de bou fan de nije haadstêd Germania.

 Politike finzenen 
Yn 1942 waard Groß-Rosen oanwiisd as Nacht und Nebel-kamp. Der binne doe tsientallen Nederlânske politike finzenen, fral kommunisten, om it libben kaam.
Yn 1969 waarden de 109 Nederlân oerlibbenen fan de Nacht und Nebel-aksje dy't nei Natzweiler yn Frankryk deportearre wiene ûnderskieden mei it Borstkruis van de Stichting Vriendenkring van oud-Natzweilers, ek wol "Nacht-und-Nebel-Herdenkingskruis van de Stichting Vriendenkring van oud-Natzweilers 1940-1945-kruis" neamd. De Nederlânske oerlibbenen fan Groß-Rosen waard gjin dekoraasje foar ynsteld.

 Ferneamde finzenen 
 Boris Braun, Kroätysk heechlearaar
 Simon Wiesenthal, nazyjager

 Subkampen 
Gross-Rosen bestie lang om let út sa'n sechtich (neffens guon boarnen oant hûndert  Historia KL Gross-Rosen, Gross-Rosen Museum) subkampen, dy't ferspraat wiene oer Neder-Sileezje yn it easten fan it Dútslân fan doe en it tichteby lizzende  Sudetenland. Totaal hawwe benei 125.000 minsken yn Groß-Rosen fêstsitten. Troch it bealchjen yn it stiengat en de strieminne behanneling stoaren der 40.000 fan harren, foardat it Reade Leger it kamp 14 febrewaris 1945 befrijde.

Der waarden totaal goed 500 frouljus kampwachters oplaat dy't yn it Gross-Rosenkompleks tsjinne hawwe.

It subkamp Brněnec ûnder de Tsjecho-Slowaakske stêd Brünnlitz sieten de joaden fêst dy't troch Oskar Schindler rêden waarden.

Subkamp - doetiidske namme (lân)Tsjintwurdige namme (lân)Geokoördinaten Aslau (DE) Osła (PL) 51.317, 15.75 Bautzen (DE) Bautzen (DE) 51.180968, 14.428116 Bernsdorf (CS) Bernartice (okres Písek) (CZ) 49.370289, 14.37747 Birnbäumel (DE) Gruszeczka (PL) 51.4738989064778, 17.1640777587891 Görlitz (DE) Görlitz (DE) 51.153139, 14.975297 Bad Warmbrunn (DE) Cieplice Slaskie Zdrój (PL) 50.870066, 15.684884 Bolkenhain (DE) Bolków (PL) 50.921559, 16.11436 Brandhofen (DE) Spohla (DE) 51.404795, 14.2678 Breslau-Lissa (DE) Wroclaw (PL) 51.11, 17.03 Breslau I und II (DE) Wroclaw (PL) 51.11, 17.03 Breslau-Hundsfeld (DE) Wroclaw (PL) 51.11, 17.03 Brieg (DE) Brzeg (PL) 50.849998, 17.469999 Brünnlitz (CS) Brněnec (CZ) 49.6234444202973, 16.5248966217041 Bunzlau I und II (DE) Boleslawiec (PL) 51.259998, 15.56 Christianstadt (DE) Krzystkowice (PL) 51.798953, 15.235579 Dyhernfurth I und II (DE) Brzeg Dolny (PL) 51.27, 16.739999 Dörnhau (Riese) (DE) Kolcach (PL) 50.6646961949819, 16.3946914672852 Erlenbusch (Riese) (DE) Olszyncu (PL) 50.717, 16.367 Falkenberg (Riese) (DE) Sokoleč (PL) 50.65, 16.46 Freiburg (DE) Świebodzice (PL) 50.86, 16.329999 Friedland (DE) Mieroszów (PL) 50.66849, 16.200605 Fünfteichen (DE) Miloszyce (PL) 51.0526176322973, 17.3134231567383 Fürstenstein (Riese) (DE) Ksiaz (PL) 52.63, 18.25 Gabersdorf (CS) Libec (CZ) 50.5857162430775, 15.9473419189453 Gablonz (CS) Jablonec nad Nisou (CZ) 50.729999, 15.159999 Gassen (DE) Jasień (PL) 51.7523272717487, 15.0107574462891 Gebhardsdorf (DE) Giebultów (PL) 50.15, 19.88 Geppersdorf (DE) Milecice (PL) 51.01559, 15.52761 Grafenort (DE) Gorzanów (PL) 50.353415, 16.568302 Grulich (DE) Kraliky (CZ) 50.080001, 16.77 Gräben (DE) Grabina/Strzegom (PL) 50.960089142779, 16.3459610939026 Großkoschen (DE) Großkoschen (DE) 51.494406, 14.064268 Grünberg II (DE) Zielona Góra (PL) 51.939998, 15.489999 Grünberg I (DE) Zielona Góra (PL) 51.939998, 15.489999 Guben (DE) Guben (DE) 51.95224, 14.714819 Halbau (DE) Iłowa (PL) 51.49683, 15.19736 Halbstadt (CS) Meziměstí (CZ) 50.619998, 16.25 Hartmannsdorf (DE) Miloszow (PL) 51.0055460846572, 15.2485084533691 Hirschberg (DE) Jelenia Góra (PL) 50.909999, 15.729999 Hohenelbe Vrchlabí (CZ) 50.619998, 15.609999 Kaltwasser (Riese) (DE) Zimna Wódka (PL) 50.433, 18.317 Kamenz (DE) Kamenz (DE) 51.268215, 14.09391 Kittlitztreben (DE) Kotlicki Trebin (PL) 51.38, 15.6 Klein-Radisch (DE) Klein-Radisch (DE) 51.342024, 14.645495 Kleinschönau / Zittau (DE) Sieniawka (PL) 50.8972949294088, 14.8447608947754 Kratzau (CS) Chrastava (CZ) 50.819999, 14.97 Kurzbach (DE) Bukowice (powiat Milicki) (PL) 51.3956980631563, 17.3681831359863 Kunnerwitz (DE) Kunnerwitz (DE) 51.1179364451665, 14.9362993240356 Landeshut (DE) Kamienna Góra (PL) 50.79, 16.03 Langenbielau I (DE) Bielawa (PL) 50.689998, 16.61 Langenbielau II (DE) Bielawa (PL) 50.689998, 16.61 Lärche (Riese) (DE) Glinica (PL) 50.733, 16.333Lauban (DE) Giebultow (PL) 50.15, 19.88 Libau (DE) Lubawka (PL) 50.70697, 15.99748 Ludwigsdorf (DE) Bojanice (PL) 50.7772869007486, 16.5024948120117 Mittelsteine (DE) Scinawka Srednia (PL) 50.52, 16.5 Märzbachtal (Riese) (DE) ? (PL) 50.6800901249347, 16.4125442504883 Merzdorf (DE) Marciszów (PL) 50.8451884330723, 16.0269927978516 Morchenstern (CS) Smržovka (CZ) 50.740001, 15.239999 Niederoderwitz (DE) Niederoderwitz (DE) 50.9523712294541, 14.7244262695312 Niesky (DE) Niesky (DE) 51.2962760949399, 14.8219299316406 Neusalz an der Oder (DE) Nova Sol (PL) 51.810001, 15.71 Neuhammer (DE) Nowa Kuznia (PL) 51.393100666418, 15.8197975158691 Ober Altstadt (CS) Horní Staré Mesto / Trutnov (CZ) 50.569999, 15.899999 Oberwüstegiersdorf (Riese) (DE) Gluszyca Gorna (PL) 50.66, 16.38 Peterswaldau (DE) Pieszyce (PL) 50.720001, 16.59 Parschnitz (CS) Trutnov (CZ) 51.2962760949399, 14.8219299316406 Reichenau (CS) Rychnov u Jablonce nad Nisou (CZ) 50.6849302821149, 15.1480865478516 Rennersdorf (DE) Rennersdorf (DE) 51.0182633534823, 14.7887992858887 Rauscha (DE) Ruszów (PL) 51.412793, 15.17469 Sackisch (DE) Zakrze (PL) 50.43333, 16.25 Schatzlar (CS) Žacléř (CZ) 50.6644785767519, 15.9087181091309Schlesiersee (DE) Slawa (PL) 51.882271, 16.078831 St. Georgenthal (CS) Jiřetín pod Jedlovou (CZ) 50.9947431179034, 14.5661544799805 Säuferwassertal des Baches Klobia (Riese) / Kaltwasser (DE) Zimna (PL) 50.433, 14.317 Tannhausen und Zentralrevier (Riese) (DE) Jedlinka (PL) 50.7, 16.37 Treskau (DE) Owińska (PL) 52.51, 16.98 Waldenburg (DE) Wałbrzych (PL) 50.779998, 16.28 Weißwasser / Lausitz (DE) Weißwasser (DE) 51.502306, 14.634685 Weißwasser / Mähren (DE) Bila Voda (CZ) 50.0200937192332, 16.7460823059082 Wiesau (DE) Laka (PL) 51.2992814807878, 15.5706310272217 Wolfsberg / Wüstewaltersdorf (Riese) (DE) Walim (PL) 50.6981973660456, 16.4417266845703 Wüstenröhrsdorf (Gräfisch-Röhrsdorf) (DE) Rędziny (powiat Częstochowski) (PL) 50.68, 19.86 Wüstewaltersdorf (Riese) (DE) Walim (PL) 50.6981973660456, 16.4417266845703 Wüstegiersdorf (Riese) (DE) Głuszyca (PL) 50.66, 16.38 Zillerthal-Erdmannsdorf (DE) Mysłakowice (PL) 50.85, 15.77

 Literatuer yn 't Nederlânsk 
 W.L. Harthoorn, Verboden te sterven. (kommunist en NN-finzene)
 J. Teunissen, Mijn belevenissen in de Duitse concentratiekampen. (lid fan De Geuzen, gjin NN-finzene)

 Keppelings om utens 
 Groß-Rosenmuseum Rogoźnica
  bundesrecht.juris.de


Kategory:Nazy-konsintraasjekamp yn Dútslân
Kategory:Nazy-konsintraasjekamp yn Poalen
Kategory:Sileezje
Kategory:Skiednis fan Poalen
Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1940
Kategory:Organisaasje opheft yn 1945