The Spirit Ring

The Spirit Ring is in fantasy-roman fan 'e hân fan 'e súksesfolle en mannichfâld bekroande Amerikaanske skriuwster Lois McMaster Bujold. It is in op himsels steand ferhaal, dat foar it earst útjûn waard yn 1992. It is ûnderwilens oerset yn acht talen.

Eftergrûn
Begjin jierren njoggentich, nei't se sân romans en trije novellen yn it science fiction-sjenre útbrocht hie, besleat Lois McMaster Bujold om ek yn it fantasy-sjenre troch te brekken. Dêrta skreau hja The Spirit Ring, sûnder dêr yn 't foar in útjouwer foar socht te hawwen. Nei't se it boek ôf hie en om in útjouwer omsjoen hie, mar net in protte oanbiedings fûn hie, kearde se werom nei har fêste útjouwerij Baen Books, dêr't útjouwer Jim Baen The Spirit Ring foar in ridlike priis opkocht op betingst dat Bujold har neitiid wer oan science fiction wije soe, yn 'e foarm fan fierdere dielen fan har populêre Vorkosigan-kroniken. Yn 'e mande mei de hertlauwe ûntfangst troch resensinten en de midsmjittige ferkeapsifers fan The Spirit Ring neamde Bujold dizze ûnderfining "tige edukatyf".

The Spirit Ring, dat oerset wurde kin as "De Geastering", wie trouwens wol Bujold har earste boek dat yn in hardcover-edysje ferskynde. It boek is skreaun yn it personele perspektyf en waard foar it earst útjûn troch Baen Books yn novimber 1992. De earste paperback-edysje kaam út yn oktober 1993; de twadde yn oktober 1996; en de trêde yn maaie 2000. Yn maart 2002 ferskynde The Spirit Ring as e-boek en yn febrewaris 2012 as audioboek. Op 't heden (febrewaris 2013) is it allinne noch te besetten as e-boek of yn 'e Spaanske oersetting.

The Spirit Ring spilet yn in fantasy-ferzje fan it Noarditaljaanske Piëmont, dêr't tsjoenderij in fêststeand feit is en in normaal ûnderdiel fan beskate ambachten. It ferhaal is loskes basearre op ûnderskate boarnen. Ien dêrfan is De Re Metallica, fan Georgius Agricola (1494-1555), in tekst dy't postúm útjûn waard yn 1556 en 180 jier lang it lêste wurd op it mêd fan mynbou en smelterij bleau. In oaren is de autobiografy fan 'e Italjaanske goudsmid, byldhouwer, keunstskilder, soldaat en musikus Benvenuto Cellini (1500-1571).

Plot
De haadpersoan fan The Spirit Ring is de fyftjinjierrige Fiametta, de dochter fan 'e mastersmid en tsjoender Prospero Beneforte, dy't libbet yn 'e fiksjonele stêdsteat Montefoglia. Master Beneforte bedjert Fiametta, dy't syn ienlingsbern is, en hat har leard om betsjoenende metaalbewurking te ferrjochtsjen, ek al wurdt soks yn 'e regel net beskôge as foechsum foar in famke. Fiametta is yn it bysûnder bedreaun yn pyrokineze, it skeppen en behearskjen fan fjoer mei jins geast, en yn 'e iepeningssêne fan it boek is hja dwaande mei it jitten fan in liuwekopring dêr't se in leafdestsjoen oerhinne leit. Mar it docht bliken dat de betsjoening inkeld in 'oprjocht hert' identifisearret, ynstee fan sa'n hert te fangen, en Fiametta hat de straal yn as it hert dat de ring útsiket, dat is fan 'e jonge Switserske mynwurker Thur Ochs, dy't nei Montefoglia ta kommen is yn 'e hope dat syn broer Uri, dy't yn 'e paleisgarde fan hartoch Sandrino fan Montefoglia tsjinnet, him in baantsje op it hartochlik kastiel besoargje kin.

Mar Uri Ochs komt om yn 'e striid as in ambisjeuze hierlingelieder, hear Ferrante, yn Montefoglia in bloedige steatsgreep útfierd en de troan grypt. Ferrante syn kweawillige tsjoender, Vitelli, makket Uri syn lichem yn om it goed te hâlden foar letter gebrûk by it meitsjen fan in ring fan macht — de geastering út 'e titel. Fiametta en har heit, dy't tafalligerwize yn it kastiel oanwêzich wiene doe't it gefjocht útbriek, slagje deryn te ûntkommen, mar wurde efterfolge troch Ferrante syn trewanten. Master Beneforte stjert oan in hertoanfal wylst er de efterfolgers tsjinkeart sadat Fiametta útnaaie kin, en syn lichem wurdt einlings by dat fan Uri foege as helpboarne foar it meitsjen fan 'e ring.

Neitiid ûntdekke Fiametta, Thur Ochs en de pleatslike abt, faar Monreale, wat de snoade plannen fan Ferrante binne. Om dy te dwerseidzjen, smeie se in mear as libbensgrut brûnzen Perseus-byld (in masterwurk fan master Beneforte dat er fanwegen syn hommelse dea nea ôfmeitsje kinnen hat), dat út frije wil beset wurdt troch de geast fan Uri Ochs. Dy ûnoerwinlike soldaat is by steat en liedt in soadsje ûngeregeld fan stedsjers by in oanfal op it kastiel. Nei't er yn it kastiel trochkrongen is, deadet er hear Ferrante krekt foar't er ôfkuollet ta ûnbeweechlikens. Faar Monreale jout de geasten fan alle omkommen slachtoffers fan hear Ferrante absolúsje en Fiametta slagget deryn om 'e geastering teneate te dwaan, wylst master Beneforte yn geastene foarm helpt om 'e tsjoender Vitelli ûnder fuotten te heljen. It ferhaal einiget mei it houlik fan Fiametta en Thur Ochs.

Oersettings
 20px Frânsk (L'Esprit de l'Anneau Profane), fert. Iawa Tate, 1994; 
 20px Italjaansk (Terra di Incantesimi), fert. Claudia Verpelli, 1994; 
 20px Dútsk (Fiamettas Ring), fert. Michael Morgental, 1997; 
 20px Russysk (Koľca Duchov), fert. I. Gurova, 1997; 
 20px Bulgaarsk (Okovnijat Prăsten), fert. Milena Ilieva, 2001; 
 20px Japansk (Supiritto Ringo), fert. Ayako Ogiso, 2001; 
 20px Poalsk (Pierścień Duszy), fert. ?, 2004; 
 20px Spaansk (El Anillo del Espíritu), fert. Marian Tobalina, 2007;
 20px Italjaansk (L'Anello dell'Incantesimo), fert. Annarita Garnieri, 2008.

Prizen en nominaasjes
 Twadde plak foar de Locus Award foar de bêste fantasy-roman fan 1992.Bernardi, Michael, Full Translated Bibliography (www.dendarii.com).

Kategory:Literêr wurk fan Lois McMaster Bujold
Kategory:Fantasyroman
Kategory:Ingelsktalige roman
Kategory:Roman út 1992
Kategory:Literatuer oer tsjoenderij