Ekseterboek

It Ekseterboek, yn it Ingelsk: Exeter Book, en ek bekend ûnder de Latynske namme Codex Exoniensis, is in tsiende-iuwske samling fan Aldingelske poëzij, en ien fan mar fjouwer fan sokke samlingen dy't oerlevere binne. Teffens is it de grutste fan dy fjouwer. It is neamd nei de Súdingelske stêd Ekseter, greefskip Devon,  en wurdt bewarre yn 'e Librije fan 'e Katedraal fan Ekseter (ûnder de oantsjutting MS 3501). Dêr is it al sûnt 1050, doe't it oan 'e librije kado dien waard troch Leofric, de earste biskop fan Ekseter. Nei alle gedachten hie it oarspronklik 131 siden, mar de earste acht dêrfan binne op in net neier oantsjutber stuit ferlern gien en ferfongen troch acht oare siden.

It is net persiis dúdlik wannear't it Ekseterboek datearre wurde moat, mar it wie perfoarst ien fan 'e wurken dy't yn 'e tsiende iuw it ljocht seagen ûnder de grutte weroplibbing fan 'e Aldingelske literatuer ûnder ynfloed fan 'e geastlike oarder fan 'e benediktinen. Yn 'e regel giet men derfan út dat it skreaun is yn 'e perioade tusken 960 en 990.

Behalven gedichten befettet it Ekseterboek ek mear as njoggentich riedlingen, dy't skreaun binne yn 'e Angelsaksyske styl en kwa ûnderwerp útinoar rinne fan it godstsjinstich oant it wrâldsk. Guon binne dûbelsinnich op it skabeljeuze ôf, lykas riedling 25:

 Aldingelske tekst Fryske oersetting 
Ic eom wunderlicu wiht wifum on hyhte
neahbuendum nyt; nægum sceþþe
burgsittendra nymthe bonan anum. 
Staþol min is steapheah stonde ic on bedde
neoðan ruh nathwær. Neþeð hwilum
ful cyrtenu ceorles dohtor
modwlonc meowle þæt heo on mec gripe
ræseð mec on reodne reafath min heafod
fegeð mec on fæsten. Feleþ sona
mines gemotes seo þe mec nearwað
wif wundenlocc. Wæt bið þæt eage. 
Ik bin in treftich skepsel foar froulju yn ferwachting
in tsjinst ferliend oan myn buorlju. Ik doch 
gjin boarger kwea, útsein allinnich dy't my deadocht. 
Myn stamme stiet rjochtop, ik stean oerein op bêd, 
behierre earne dêrûnder. In tige tsjeppe
boeredochter doar somtiden,
grutske faam, nei my te gripen
my oan te fallen yn myn readens, myn holle 
te plonderjen, set my finzen yn in bolwurk, 
fielt myn kundskip direkt,
frou mei frissele hier. Wiet sij dat each.Antwurd: in sipel.

Ynhâld fan it Ekseterboek
 Christ I
 Christ II
 Christ III
 Guthlac A
 Guthlac B
 Azarias
 The Phoenix
 Juliana
 The Wanderer
 20px Fryske oersetting: De Balling (fert. Klaas Bruinsma, 1987)
 The Gifts of Men
 Precepts
 The Seafarer
 20px Fryske oersetting: De Seeman (fert. Klaas Bruinsma, 1986)
 Vainglory
 Widsith
 The Fortunes of Men
 Maxims I
 The Order of the World
 The Rhyming Poem
 The Panther
 The Whale
 The Partridge
 Soul and Body II
 Deor
 Wulf and Eadwacer
 riedlingen 1-59
 The Wife's Lament
 The Judgment Day I
 Resignation
 The Descent into Hell
 Alms-Giving
 Pharaoh
 The Lord’s Prayer I
 Homiletic Fragment II
 riedling 30b
 riedling 60
 The Husband's Message
 The Ruin
 riedlingen 61-95

Kategory:Ingelsktalige dichtbondel
Kategory:Aldingelske literatuer
Kategory:Midsiuwske dichtbondel