Latino's yn Noard-Amearika

Latino's foarmje in etnyske en linguïstyske minderheid yn 'e Feriene Steaten en Kanada. Yn 'e regel wurde ûnder dizze oantsjutting alle lju beflapt dy't Spaansktalich (of fan oarsprong Spaansktalich) binne en dy't út Midden- of Súd-Amearika komme (of wa har foarâlden oft dêrwei komme). In útsûndering foarmje dejingen dy't sels of wa har foarâlden oft út Brazylje komme, dat Portegeesktalich is; dy wurde soms wol en soms net ta de Latino's rekkene. Yn it Amerikaansk-Ingelsk is de term Latino frijwol synonym mei de likefolle brûkte oantsjutting Hispanic, mei it ferskil dat ta Hispanics ek lju út Spanje (of wa har foarâlden oft dêrwei komme) rekkene wurde. Foar dit artikel sil de breedste betsjutting fan "Latino's" oanholden wurde, dus ynkl. Brazyljanen en Spanjerts, of it moat wêze dat dat oars oanjûn wurdt.

Ras, taal, leauwe
Latino's binne in tige ferskate groep, dy't lju fan teminsten trije rassen omfettet: blanken, swarten en Yndianen. Hoewol't de grutte mearderheid Spaansktalich (of Portegeesktalich) wêze sil, hawwe party dy't al generaasjeslang yn Noard-Amearika wenje, harren eigen taal ferlern, en binne oergien op it Ingelsk (of yn guon parten fan Kanada op it Frânsk). Latino's binne foar it meastepart leden fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke, mar harren kristlike leauwe hat gauris synkretistyske eleminten ôfkomstich út 'e prekristlike natoerreligyen fan 'e lânseigen Yndiaanske folken. Fierders is der in lytse, mar groeiende protestantske minderheid fan benammen pinksterkristenen en Jehova's tsjûgen. Ek binne der almar mear dy't sekularisearje ta agnosten of ateïsten.

Demografy
Algemien
Neffens in offisjele skatting fan it Amerikaanske Folkstellingsburo wiene der yn 2012 52.961.017 Latino's yn 'e Feriene Steaten (16,9% fan 'e totale befolking), wylst út 'e Kanadeeske folkstelling fan 2011 bliken die dat der yn Kanada 870.130 Latino's wiene (oftewol 2,2% fan 'e befolking). Dat bringt it totale oantal Latino's yn Noard-Amearika op goed 53,8 miljoen minsken.

Demografy yn 'e Feriene Steaten
Hoewol't Latino's yn 'e regel as ien etno-linguïstyske groep oantsjut wurde, hâlde se sels faak fêst oan 'e âlde nasjonale identiteit fan harren lân fan komôf. Yn 'e Feriene Steaten foarmen yn 2010 binnen de Latino-mienskip de Meksikanen (ek wol Chicanos neamd) fierwei de grutste groep, mei 31.798.000 minsken (62,5% fan alle Amerikaanske Latino's), folge troch de Portorikanen, mei 4.624.000 minsken (9,1%) en dan de Kubanen, mei 1.786.000 minsken (3,5%). Sokke groepen hawwe yn 'e Feriene Steaten ek gauris harren eigen delsettingsgebiet. Sa binne de Portorikanen fral sterk fertsjintwurdige yn 'e grutte stêden oan 'e hegere eastkust (New York, Philadelphia, Baltimore, Washington, D.C., ensfh.), wylst de Kubanen benammentlik konsintrearre binne yn súdlik Floarida. Hoewol't de Meksikanen oer it hiele lân ferspraat binne, is harren oantal dochs dúdlik grutter yn 'e Amerikaanske steaten dy't oan Meksiko grinzgje: Kalifornje, Arizona, Nij-Meksiko en Teksas.

Dan binne der noch de Latino's wa har foarâlden oft al yn it Súdwesten wennen ear't dat tusken 1845 en 1850 by de Feriene Steaten kaam te hearren, en by wa't men dus net sprekke kin fan ymmigranten. Sokke lju wurde nei regio opdield yn saneamde Californios yn Kalifornje (300.000 oant 500.000); Nuevomexicanos yn Nij-Meksiko en Kolorado (mear as 340.000); en Tejanos yn Teksas (6.670.000 of 32% fan 'e Teksaanske befolking). In oare lytse groep fan foàr de Amerikaanske kolonisaasje fan Teksas en Louisiana dy't syn eigen identiteit beholden hat, binne de Isleños ("Eilanners"), Spaansktalige bewenners fan 'e Kanaryske Eilannen, dy't yn Teksas bgl. yn 1691 ferantwurdlik wiene foar de stifting fan 'e stêd San Antonio.

Latino-populaasje yn 'e Feriene Steaten neffens lân fan komôf (op grûn fan selsidentifikaasje by de folkstelling fan 2010)
 Latino-groep Populaasje % fan 'e Latino-pop. 20px Meksikanen  31.798.258  62,5% 20px Portorikanen  4.623.716  9,1% 20px Kubanen  1.785.547  3,5% 20px Salvadoranen  1.648.968  3,2% 20px Dominikanen  1.414.703  2,8% 20px Gûatemalteken  1.044.209  2,1% 20px Kolombianen  908.734  1,8% 20px Spanjerts  635.253  1,2% 20px Hondoerezen  633.401  1,2% 20px Ekwadoranen  564.631  1,1% 20px Perûvianen  531.358  1,0% 20px Brazyljanen  *371.529  0,7% Latino-groep Populaasje % fan 'e Latino-pop. 20px Nikaragûanen  348.202  0,7% 20px Argentinen  224.952  0,4% 20px Fenezolanen  215.023  0,4% 20px Panamezen  165.456  0,3% 20px Silenen  126.810  0,3% 20px Kostarikanen  126.418  0,3% 20px Bolivianen  99.210  0,2% 20px Urûguayanen  56.884  0,1% 20px Paraguayanen  20.023  <0,1% alle oaren  3.505.838  6,9% totaal  50.849.123  100% *) Dit sifer is út 2012.

Latino-populaasje yn 'e Feriene Steaten per steat (op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010)
 Amerikaanske steat Latino-populaasje % fan 'e steatsbefolking 20px Kalifornje  14.013.719  37,6% 20px Teksas  9.460.921  37,6% 20px Floarida  4.223.806  22,5% 20px Porto Riko  3.688.455  99,0% 20px New York  3.416.922  17,6% 20px Illinois  2.027.578  15,8% 20px Arizona  1.895.149  29,6% 20px Nij-Jersey  1.555.144  17,7% 20px Kolorado  1.038.687  20,7% 20px Nij-Meksiko  953.403  46,3% 20px Georgia  853.689  8,8% 20px Noard-Karolina  800.120  8,4% 20px Washington  755.790  11,2% 20px Pennsylvania  719.660  5,7% 20px Nevada  716.501  26,5% 20px Firginia  631.825  7,9% 20px Massachusetts  627.654  9,6% 20px Konettikut  479.087  13,4% 20px Marylân  470.632  8,2% 20px Oregon  450.062  11,7% 20px Michigan  436.358  4,4% 20px Indiana  389.707  6,0% 20px Utah  358.340  13,0% 20px Ohio  354.674  3,1% 20px Wiskonsin  336.056  5,9% 20px Oklahoma  332.007  8,9% 20px Kansas  300.042  10,5% Amerikaanske steat Latino-populaasje % fan 'e steatsbefolking 20px Tennessee  290.059  4,6% 20px Minnesota  250.258  4,7% 20px Súd-Karolina  235.682  5,1% 20px Missoury  212.470  3,5% 20px Louisiana  192.560  4,2% 20px Arkansas  186.050  6,4% 20px Alabama  185.602  3,9% 20px Idaho  175.901  11,2% 20px Nebraska  167.405  9,2% 20px Iowa  151.544  5,0% 20px Kentucky  132.836  3,1% 15px Rhode Island  130.655  12,4% 20px Hawaï  120.842  8,9% 20px Mississippy  81.481  2,7% 20px Delaware  73.221  8,2% 20px Distrikt Kolumbia  54.749  9,1% 20px Wyoming  50.231  8,9% 20px Alaska  39.250  5,5% 20px Nij-Hampshire  36.704  2,8% 20px Montana  28.565  2,9% 20px West-Firginia  22.268  1,2% 20px Súd-Dakota  22.119  2,7% 20px Amerikaanske Famme-eilannen  18.504  17,4% 20px Maine  16.935  1,3% 20px Noard-Dakota  13.467  2,0% 20px Fermont  9.208  1,5%

Demografy yn Kanada
Yn Kanada, dêr't de Latino's oer it algemien konsintrearre binne yn 'e grutte stêden fan it suden, lykas Toronto, Montreal, Ottawa en Vancouver, binne de Spanjerts mei 326.000 minsken (37,4%) fierwei de grutste groep, folge troch de Meksikanen, mei 70.000 minsken (8%) en de Kolombianen (7%) mei 61.000 minsken.

Latino-populaasje yn Kanada neffens lân fan komôf (op grûn fan selsidentifikaasje by de folkstelling fan 2011)
 Latino-groep Populaasje % fan 'e Latino-pop. 20px Spanjerts  325.750  37,4% 20px Meksikanen  69.695  8,0% 20px Kolombianen  60.555  7,0% 20px Salvadoranen  43.655  5,0% 20px Perûvianen  26.715  3,1% 20px Silenen  25.195  2,9% 20px Brazyljanen  22.920  2,6% 20px Argentinen  18.870  2,2% 20px Fenezolanen  16.005  1,8% 20px Gûatemalteken  15.285  1,8% 20px Ekwadoranen  13.635  1,6% 20px Kubanen  13.340  1,5% Latino-groep Populaasje % fan 'e Latino-pop. 20px Nikaragûanen  8.945  1,0% 20px Dominikanen  8.450  1,0% 20px Paraguayanen  7.110  0,8% 20px Urûguayanen  6.600  0,8% 20px Hondoerezen  5.805  0,7% 20px Bolivianen  4.605  0,5% 20px Kostarikanen  4.095  0,5% 20px Panamezen  2.445  0,3% 20px Portorikanen  380  <0,1% alle oaren  170.075  19,5% totaal  870.130  100%

Latino-populaasje yn Kanada per provinsje (op grûn fan gegevens út 2011, mar inkeld fan Latynsk-Amerikanen; fan Spanjerts binne der op dit mêd gjin gegevens beskikber
 Kanadeeske provinsje Latino-populaasje % fan 'e prov. befolking 20px Ontario  172.560  1,4% 20px Kebek  116.380  1,5% 20px Alberta  41.305  1,2% 20px Britsk-Kolumbia  35.465  0,8% 20px Manitoba  9.140  0,8% 20px Saskatchewan  3.255  0,3% 20px Nij-Skotlân  1.360  0,2% Kanadeeske provinsje Latino-populaasje % fan 'e steatsbefolking 20px Nij-Breunswyk  1.160  0,2% 20px Prins Edwardeilân  235  0,2% 20px Nijfûnlân en Labrador  185  <0,1% 20px Yukon  105  0,3% 20px Noardwestlike Territoaria  105  0,3% 20px Nunavut  30  0,1%

Gallery


Kategory:Etnyske groep yn de Feriene Steaten
Kategory:Etnyske groep yn Alaska
Kategory:Etnyske groep yn Kanada