Robert A. Heinlein

Robert A. Heinlein (folút: Robert Anson Heinlein; Butler (Missoury), 7 july 1907 – Carmel (Kalifornje), 8 maaie 1988) wie in Amerikaansk skriuwer fan 32 science fiction-romans en 59 novelles en koarte ferhalen fan dat sjenre. Fierders wied er ek essayist en senarioskriuwer. Hy wie ien fan 'e ynfloedrykste en kontroversjeelste science fiction-skriuwers út syn tiid, en makke ûnder syn karriêre gebrûk fan ferskate pseudonimen, lykas Anson MacDonald, Lyle Monroe, John Riverside, Caleb Saunders en Simon York. Heinlein ûnderboude syn ferhalen mei in wittenskiplike en technologyske oannimlikens dy't sûnt de standert wurden is fan (kwalitatyf goede) science fiction, en holp dêrmei om it sjenre ta echte literatuer te ferheffen. Tema's dy't yn syn wurk almar wer weromkomme binne it belang fan yndividuële frijheid en selsfoarsjendheid. As ien fan 'e bêst ferkeapjende science fiction-auteurs fan syn tiid wûn Heinlein fjouwer Hugo Awards, de meast prestizjeuze priis foar science fiction-literatuer, wylst er fyftich jier nei de publikaasje fan trije fan syn wurken noch trije saneamde Retro Hugo's takend krige (dy't mei weromwurkjende krêft útrikt waarden foar jierren dat der gjin Hugo Awards bestiene). 

 Libben 
Heinlein waard berne as de soan fan 'e boekhâlder Rex Ivar Heinlein en dy syn frou Bam Lyle, yn it plakje Butler, yn 'e steat Missoury, mar groeide op yn 'e grutte stêd Kansas City, yn Missoury, yn in fermidden dat kwa opfettings sterk ûnder ynfloed stie fan 'e Amerikaanske Bibelgurdle. Nei't er de middelbere skoalle ôfrûne hie, gied er nei de Amerikaanske Marine-akademy, te Annapolis, yn 'e steat Marylân, dêr't er yn 1929 ôfstudearre mei in graad yn technyske wittenskippen. Datselde jiers troude er yn Los Angeles mei Elinor Curry, dy't ek ôfkomstich wie út Kansas City, mar it houlik duorre mar in jier, en einige yn in skieding. Heinlein tsjinne fan 1931 ôf op ferskillende marineskippen, mar waard yn 1934 earfol ûntslein om't er tuberkuloaze oprûn hie. Underwilens wied er yn 1932 op 'e nij troud, diskear mei Leslyn MacDonald (1904-1981), dy't der krekt as hysels "radikale" (yn 'e Amerikaanske kontekst wol dat sizze: "linkse") politike ideeën op nei hold.

Doe't er nei in lang ferbliuw yn it sikehûs wer fierhinne opbettere wie, ûnderhold Heinlein himsels mei alderhanne wurk, wêrûnder makkelderij en sulvermynbou, wylst er ek polityk aktyf wie foar de Demokratyske Partij yn Kalifornje. Nei't er him yn 1938 om 'e nocht sels kandidaat steld hie foar it steatsparlemint, begûn er science fiction-ferhalen te skriuwen om syn skulden ôf te beteljen. It earste ferhaal dêr't er jild mei fertsjinne, Life-Line, waard yn augustus 1939 publisearre yn it tydskrift Astounding Science-Fiction. Hoewol't er ûnder de Twadde Wrâldoarloch weromkearde by de Amerikaanske marine, as aeronautysk yngenieur (op 'e marinewerf yn Philadelphia), hied er ûntdutsen dat er talint foar en aardichheid oan skriuwen hie, en sette er syn karriêre as auteur fuort. Dêrnjonken fielde er him troch it atoombombardemint fan Hiroshima en Nagasaki en it begjin fan 'e Kâlde Oarloch oanfitere om non-fiksje te skriuwen oer politike ûnderwerpen. Mei it koarte ferhaal The Green Hills of Earth, dat er yn febrewaris 1947 as earste yn in rige fan fjouwer publisearre yn it blêd The Saturday Evening Post, briek Heinlein as earste Amerikaanske science fiction-skriuwer út it saneamde "pulp-getto" troch nei literatuer.

Heinlein wie ûnderwilens yn 1947 skieden fan Leslyn MacDonald, en op 21 oktober 1948 stapte er foar de trêde kear yn it houliksboatsje, no mei Virginia "Ginny" Gerstenfeld, mei wa't er oan syn dea ta troud bliuwe soe. Se setten harren nei wenjen yn 'e steat Kolorado, mar yn 1965 krige Virginia medyske klachten dy't feroarsake waarden troch de hichte fan harren wenplak, yn 'e Rocky Mountains, dat doe ferfearen se nei Santa Cruz, yn Kalifornje, en letter nei it deunbye Bonny Doon, dêr't se eigenhandich in folslein rûn hûs bouden (ien fan Heinlein syn hobbys wie mitseljen). Virginia hie in grutte ynfloed op Heinlein; hja wie de earste dy't syn manuskripten lies en tsjinne as model foar withoefolle fan 'e yntelliginte, fûleindich selsstannige en gauris readhierrige froulike personaazjes yn syn boeken. Boppedat miende Heinlein syn freon en kollega-science fiction-skriuwer Isaac Asimov dat Heinlein yn polityk opsjoch in skuor nei rjochts makke nei't er mei har troud wie. Heinlein syn Tramp Royale befettet twa wiidweidige apologyen foar de heksejacht op Amerikaanske kommunisten en sosjalisten troch senator Joseph McCarthy, en yn 1964 setten Heinlein en de frou harren aktyf yn foar de kampanje fan 'e Republikeinske presidintskandidaat Barry Goldwater.

Yn 1950 wûn de film Destination Moon, dêr't Heinlein it senario foar skreaun hie, in Oskar foar special effects. Fierders sette er dat jiers útein mei it skriuwen fan in rige science fiction-romans foar tiners. Heinlein skromme net om ek yn dy boeken syn eigen, almar fierder nei rjochts opskowende politike ideeën te fentilearjen. Yn 1959 waard syn (letter troch Paul Verhoeven loskes ferfilme) Starship Troopers troch syn wenstige útjouwerij Charles Scribner's Sons ôfwiisd fanwegen de kontroversjele polemyk. Dêrop socht en fûn Heinlein in oare útjouwer en hold er op mei jeugdliteratuer te skriuwen. Syn wurk fan nei dy tiid omfettet guon fan syn bêste romans, lykas Stranger in a Strange Land (1961) en The Moon Is a Harsh Mistress (1966). 

Fan 1970 ôf kampte Heinlein mei sûnensproblemen, te begjinnen mei in libbensbedriigjende oanfal fan búkfluesûntstekking, dêr't er mear as twa jier fan oan it opbetterjen wie. Sadree't er him goed genôch fielde om te skriuwen, sette er útein mei Time Enough for Love (1973), dêr't er in soad fan 'e tema's út syn lettere wurk yn yntrodusearre. Wylst er mei de frou op fakânsje wie op Tahity, krige Heinlein in TIA. De moannen dêrnei begûn er him almar wurger te fielen. It probleem waard op 't lêst identifisearre as in blokearre halsslachier, en hy ûndergie ien fan 'e earste bypass-operaasjes oan 'e halsslachier dy't ea útfierd wiene. Nei de operaasje begûn er him wer fit te fielen, en hy skreau noch fiif romans foar't er op 8 maaie 1988 yn 'e âlderdom fan tachtich jier yn syn sliep ferstoar oan longemfyseem en hertfalen, feroarsake troch syn ferslaving oan smoken.

 Wurk 

 Science fiction 
romans
 Beyond This Horizon, 1948 (earst as fúljeton yn 1942, ûnder it pseudonym Anson MacDonald)
 Sixth Column, 1949 (alt. titel: The Day After Tomorrow; earst as fúljeton yn 1942, ûnder it pseudonym Anson MacDonald)
 The Puppet Masters, 1951 (postúm werútjûn yn 1990 mei fuortsniene stikken wer teplak set)
 Double Star, 1956 (bekroand mei in Hugo Award foar bêste roman)
 The Door into Summer, 1957
 Methuselah's Children, 1958 (oarspronklik in as fúljeton ferskynde novelle, út 1941)
 Stranger in a Strange Land, 1961 (bekroand mei in Hugo Award foar bêste roman; werútjûn yn langere, oarspronklike foarm yn 1991)
 Orphans of the Sky, 1963 (roman opboud út de novelles Universe en Common Sense, beide út 1941)
 Glory Road, 1963 (nominearre foar in Hugo Award foar bêste roman)
 Farnham's Freehold, 1965
 The Moon Is a Harsh Mistress, 1966 (bekroand mei in Hugo Award foar bêste roman)
 I Will Fear No Evil, 1970
 Time Enough for Love, 1973 (nominearre foar in Nebula Award, in Locus Award en in Hugo Award foar bêste roman)
 The Number of the Beast, 1980
 Friday, 1982 (nominearre foar in Nebula Award, in Locus Award en in Hugo Award foar bêste roman)
 Job: A Comedy of Justice, 1984 (nominearre foar in Nebula Award en in Hugo Award en bekroand mei in Locus Award foar bêste roman)
 The Cat Who Walks Through Walls, 1985
 To Sail Beyond the Sunset, 1987
 For Us, The Living: A Comedy of Customs, 2003 (skreaun yn 1939, postúm publisearre)
 Variable Star, 2006 (roman fan Spider Robinson op grûn fan in plotbeskriuwing fan 8 siden troch Heinlein, út 1955)

jeugdromans
 Rocket Ship Galileo, 1947
 Space Cadet, 1948
 Red Planet, 1949
 Between Planets, 1951
 The Rolling Stones, 1952 (alt. titel: Space Family Stone)
 Farmer in the Sky, 1953 (earst yn in beheinde ferzje as fúljeton yn 1950, ûnder de titel "Satellite Scout"; bekroand mei in Retro Hugo foar bêste roman)
 Starman Jones, 1953
 The Star Beast, 1954
 Tunnel in the Sky, 1955
 Time for the Stars, 1956
 Citizen of the Galaxy, 1957
 Have Space Suit—Will Travel, 1958 (nominearre foar in Hugo Award foar bêste roman)
 Starship Troopers, 1959 (bekroand mei in Hugo Award foar bêste roman)
 Podkayne of Mars, 1963

koarte ferhalen en novelles
 Life-Line, 1939
 Let There Be Light, 1940
 Misfit, 1939
 The Roads Must Roll, 1940
 Requiem, 1940
 If This Goes On—, 1940 (earste novelle)
 Coventry, 1940
 Blowups Happen, 1940
 Magic, Inc., 1940 (alt. titel: The Devil Makes the Law)
 Solution Unsatisfactory, 1940 (as Anson MacDonald)
 Let There Be Light, 1940 (as Lyle Monroe)
 Successful Operation 1940 (alt. titel: Heil!; as Lyle Monroe)
 Universe, 1941
 —We Also Walk Dogs 1941 (as Anson MacDonald)
 Common Sense, 1941
 Methuselah's Children, 1941 (útwreide en as roman publisearre yn 1958)
 Logic of Empire, 1941
 They, 1941
 —And He Built a Crooked House—, 1941
 By His Bootstraps, 1941 (as Anson MacDonald)
 Lost Legacy, 1941 (alt. titel: Lost Legion; as Lyle Monroe)
 Elsewhen, 1941 (alt. titel: Elsewhere; as Caleb Saunders)
 Beyond Doubt, 1941 (as Lyle Monroe, mei Elma Wentz)
 The Unpleasant Profession of Jonathan Hoag, 1942 (as John Riverside)
 Waldo, 1942 (as Anson MacDonald)
 My Object All Sublime, 1942 (as Lyle Monroe)
 Goldfish Bowl, 1942 (as Anson MacDonald)
 Pied Piper, 1942 (as Lyle Monroe)
 Space Jockey, 1947
 It's Great to Be Back!, 1947
 The Green Hills of Earth, 1947
 Jerry Was a Man, 1947
 Columbus Was a Dope, 1947 (as Lyle Monroe)
 On the Slopes of Vesuvius, 1947
 Ordeal in Space, 1948
 The Long Watch, 1948
 Gentlemen, Be Seated!, 1948
 The Black Pits of Luna, 1948
 Our Fair City, 1948
 Delilah and the Space Rigger, 1949
 Gulf, 1949
 Nothing Ever Happens on the Moon, 1949
 The Man Who Sold the Moon, 1950, (bekroand mei in Retro Hugo foar bêste koarte ferhaal)
 Destination Moon, 1950 (koart ferhaal; datselde jiers noch omwurke ta it senario foar de film mei deselde namme)
 The Year of the Jackpot, 1952
 Project Nightmare, 1953
 Sky Lift, 1953
 The Menace From Earth, 1957
 Tenderfoot in Space, 1956 (as fúljeton yn 1958)
 The Man Who Traveled in Elephants, 1957 (alt. titel: The Elephant Circuit)
 —All You Zombies—, 1959
 Searchlight, 1962
 Free Men, 1966 (skreaun yn 1946)

 Oare fiksje 
koarte ferhalen en novelles
 A Bathroom of Her Own, 1946
 Water Is for Washing, 1947
 They Do It with Mirrors, 1947 (as Simon York)
 Poor Daddy, 1949
 Cliff and the Calories, 1950
 The Bulletin Board, 1951
gedichten
 Dance Session, 1946 (leafdesdicht)
 The Witch's Daughter, 1946

 Ferhalebondels en omnibusedysjes 
ferhalebondels
 The Man Who Sold the Moon, 1950
 Waldo & Magic, Inc., 1950
 The Green Hills of Earth, 1951
 Assignment in Eternity, 1953
 Revolt in 2100, 1953
 The Robert Heinlein Omnibus, 1958
 The Menace From Earth, 1959
 The Unpleasant Profession of Jonathan Hoag, 1959 (alt. titel: 6 X H)
 Three by Heinlein, 1965
 A Robert Heinlein Omnibus, 1966
 The Worlds of Robert A. Heinlein, 1966
 The Past Through Tomorrow, 1967
 The Best of Robert A. Heinlein, 1973
 Expanded Universe, 1980
 Off the Main Sequence, 2005
omnibusedysjes
 A Heinlein Trio, 1980 (omnibus fan The Puppet Masters, Double Star en The Door Into Summer)
 The Fantasies of Robert A. Heinlein, 1999 (omnibus fan Waldo & Magic, Inc. en The Unpleasant Profession of Jonathan Hoag)
 Infinite Possibilities, 2003 (omnibus fan Tunnel in the Sky, Time for the Stars en Citizen of the Galaxy)
 To the Stars, 2004 (omnibus fan Between Planets, The Rolling Stones, Starman Jones en The Star Beast)
 Four Frontiers, 2005 (omnibus fan Rocket Ship Galileo, Space Cadet, Red Planet en Farmer in the Sky)
 Outward Bound, 2006 (omnibus fan Have Space Suit—Will Travel, Starship Troopers en Podkayne of Mars)

 Non-fiksje 
 No Bands Playing, No Flags Flying, 1973 (skreaun yn 1947)
 2 artikels foar de Encyclopædia Britannica oer Paul Dirac en antymatearje, en oer bloedûndersyk)
 Spinoff, in artikel oer de kommersjalisaasje fan útfinings dy't dien binne foar en troch de NASA en it Amerikaanske romtefeartprogramma, publisearre yn it tydskrift Omni, yn 1980
 Grumbles from the Grave, 1989 (postúm, semy-autobiografysk)
 Take Back Your Government: A Practical Handbook for the Private Citizen, 1992 (oarspronklike titel: How To Be A Politician)
 Tramp Royale, 1992 (reisferhaal)

Prizen en nominaasjes
 Jier Priis Resultaat Kategory Foar1950Retro Hugo Awardwûnbêste koarte ferhaalThe Man Who Sold the Moonwûnbêste romanFarmer in the Sky1951Retro Hugo Awardwûnbêste dramatisearre produksje, lange foarmDestination Moon1956Hugo Awardwûnbêste romanDouble Star1959Hugo Awardnominearrebêste romanHave Space Suit―Will Travel1960Hugo Awardwûnbêste romanStarship Troopers1962Hugo Awardwûnbêste romanStranger in a Strange Land1964Hugo Awardnominearrebêste romanGlory Road1967Hugo Awardwûnbêste romanThe Moon Is a Harsh Mistress1973Nebula Awardnominearrebêste romanTime Enough for Love1974Hugo Awardnominearrebêste romanTime Enough for LoveLocus Awardnominearrebêste romanTime Enough for LoveScience Fiction Writers of Americawûnbeneaming ta "grutmaster"n.f.t.1978Seiun-priis (Japansk)wûnbêste oersette lange fiksjeI Will Fear No Evil1983Hugo Awardnominearrebêste romanFridayLocus Awardnominearrebêste romanFridayNebula Awardnominearrebêste romanFridayPrometheus Awardnominearren.f.t.FridaywûnPrometheus Hall of Fame Award (dield 1ste plak mei Ayn Rand, Atlas Shrugged)The Moon Is a Harsh Mistress1984Nebula Awardnominearrebêste romanJob: A Comedy of Justice1985Hugo Awardnominearrebêste romanJob: A Comedy of JusticeLocus Awardwûnbêste romanJob: A Comedy of Justice1987Prometheus AwardwûnPrometheus Hall of Fame Award (dield 1ste plak mei Ayn Rand, Anthem)Stranger in a Strange Land1989Prometheus Awardnominearren.f.t.To Sail Beyond the Sunset1996Prometheus AwardwûnPrometheus Hall of Fame AwardRed Planet1997Prometheus AwardwûnPrometheus Hall of Fame AwardMethuselah's Children1998Prometheus AwardwûnPrometheus Hall of Fame AwardTime Enough for LoveScience Fiction and Fantasy Hall of Fameynhuldige as lidn.f.t.n.f.t.2003Prometheus AwardwûnPrometheus Hall of Fame AwardRequiem2013Hall of Famous Missouriansynhuldige as lidn.f.t.n.f.t.

Keppelings om utens
Offisjele webside fan it Robert A. Heinlein Genoatskip

Kategory:Amerikaansk romanskriuwer
Kategory:Amerikaansk koarte-ferhaleskriuwer
Kategory:Amerikaansk science fiction-skriuwer
Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf
Kategory:Amerikaansk persoan fan Ingelsk komôf
Kategory:Persoan berne yn 1907
Kategory:Persoan stoarn yn 1988