Provinsjes fan Noarwegen

Noarwegen hat in sintraal bestjoer dat yn Oslo sit hat en sûnt 1 jannewaris 2020 ferdield is yn 11 fylker (provinsjes). 
De bestjoerslaach sit tusken de sintrale oerheid, regear en parlemint (de Storting) en de gemeenten yn. Oslo is tagelyk in provinsje en in stêd. De yndieling yn fylker is sûnt 2018 mear as ien kear feroare. Yn 2018 waarden Nord-Trøndelag en Sør-Trøndelag gearfoege ta Trøndelag. Yn 2020 folge in fierdere weryndieling, en op 1 jannewaris 2024 feroaret de yndieling noch ris om't in tal weryndielingen weromdraaid wurde sille.


 Oersjoch Fylker (provinsjes) 
+De Noarske provinsjes (ynwennertallen 1 jannewaris 2022): Fylke (provinsje)HaadstêdYnwennertal(2022)Oerflak km²Tal gemeentenLânsdielOpm.Agder Kristiansand 311.13416.43425 SørlandetInnlandet  Hamar 371.25352.07246 ØstlandetMøre og Romsdal  Molde 265.84814.356 26  VestlandetNordland  Bodø 240.190 38.155 41 Nord-Norge Oslo  Oslo 699.827 454  1 ØstlandetRogalandStavanger485.7979.377  23  VestlandetTroms og FinnmarkTromsø241.73674.831  39  Nord-NorgeWurd op 1 jannewaris 2024 wer opsplitst yn twa fylker.TrøndelagSteinkjer 474.13142.20238  TrøndelagVestfold og TelemarkSkien424.832 17.46623 ØstlandetWurd op 1 jannewaris 2024 wer opsplitst yn twa fylker.VestlandBergen641.292 33.87143 VestlandetVikenMoss1.269.230 24.59351  ØstlandetWurd op 1 jannewaris 2024 wer opsplitst yn trije fylker.

Neist provinsjes is Noarwegen ek noch yn gruttere geografyske lânsdielen ferparte, sjoch de tabel. Dat is lykwols net bestjoerskundich fêstlein. (Fergelykje Sweedske lânskippen)

Skiednis
 Oant 1662 wie Noarwegen yn len en sysler yndield. Taalkundich binne der noch hieltyd spoaren fan dy yndieling te finen yn hjoeddeiske plaknammen. Yn 1662 waarden lângemeenten, distrikten, kombinearre yn fogderier en amt, dêr't fan ferwachte waard dat se yn beskate maatskiplike belangen bydroegen.
 1837: wetten oer it bestjoer fan in gemeente en de opset fan in troch it folk keazen administraasje oannommen, it Amtsting.
 1918: De beneamingen wurde feroare fan Amt en Amtsting, nei Fylke en Fylkesting.
 1924: Kristiania Fylke wurdt bestjoerlik gearfoege mei Akershus.
 1935: Kristiania Fylke wurdt omdoopt ta Oslo Fylke, en Møre ta Møre og Romsdal fylke.
 1961: In wet oangeande de fylkeskommuner (provinsjes) wurdt troch it parlemint fan Noarwegen oannommen.
 1964: gemeenterieden (en stedsrieden) krije stimrjocht foar de provinsjerieden; harren macht is ôfhinklik fan it tal ynwenners fan de gemeenten/stêden. Fylkesordføreren (keazen troch de gemeenten/stêden) is de foarsitter foar de sittingen fan it bestjoer fan de provinsje, wylst de Fylkesmann troch de steat oansteld wurdt. Noarwegen hat mar 18 Fylkesmenn om't Oslo en Akershus ien Fylkesmenn diele. Gewoanwei wurde dizze twa provinsjes dan ek "De provinsjes fan Oslo en Akershus" neamd. Om it noch yngewikkelder te meitsjen sit op Spitsbergen in troch de Kening beneamde Sysselmann, dy't deselde macht hat as de Fylkesmann.
 1968: Bergen Fylke wurdt gearfoege mei Hordaland (Bergen wurdt de haadstêd fan Hordaland).
 1976: De posysje fan de provinsje kriget in nije funksje (en plak) yn it lokale bestjoer. Direkte ferkiezingen wurde ynfierd, de Fylkesmann giet út de provinsjeried (Fylkestinget) en is net langer ferantwurdlik foar it tarieden fan de ûnderwerpen derfoar. It bestjoer leit no yn de hannen fan de troch it folk keazen leden. 
 2018: Nord-Trøndelag en Sør-Trøndelag wurde gearfoege ta de provinsje Trøndelag.
 2020: In tal provinsjes wurdt gearfoege:
 Troms en Finnmark, de twa meast noardlik lizzende provinsjes, wurde gearfoege ta Troms og Finnmark.
 Hedmark en Oppland fusearje ta de provinsje Innlandet.
 Buskerud, Akershus en Østfold foarmje de fúzjeprovinsje Viken.
 Aust-Agder en Vest-Agder fusearje ta Agder.
 Sogn og Fjordane en Hordaland wurde gearfoege ta de provinsje Vestland.
 Vestfold en Telemark wurde gearfoege ta Vestfold og Telemark
 2024: de provinsjale weryndielingen fan Troms og Finnmark, Viken en Vestfold og Telemark wurd ûngedien makke.

Fylker fan 2018 oant 2020
Fylke (provinsje)HaadstêdOerflak km²% fan it totale oerflakLânsdielAkershus Oslo 4.917 1,5%ØstlandetAust-Agder Arendal9.212 2,8% Sørlandet Buskerud Drammen 14.9274,6% Østlandet Finnmark Vadsø 48.637 15,0% Nord-NorgeHedmark Hamar 27.3888,5% Østlandet Hordaland Bergen 15.6344,8% Vestlandet Møre og Romsdal Molde 15.1044,7% Vestlandet Nordland Bodø38.46311,9% Nord-NorgeOppland Lillehammer 25.1917,8% Østlandet Oslo Oslo 4540,1% Østlandet Rogaland Stavanger 9.3262.9% Vestlandet Sogn og Fjordane Leikanger18.6195,7% Vestlandet Telemark Skien 15.3134,7% Østlandet Troms Tromsø 25.8488,0% Nord-NorgeTrøndelagSteinkjer42.20212,7% TrøndelagVest-Agder Kristiansand7.2812,2% Sørlandet Vestfold Tønsberg 2.2160,7% Østlandet Østfold Sarpsborg 4.1831,3% Østlandet 

Fylker fan 1976 oant 2018
Fylke (provinsje)HaadstêdOerflak km²% fan it totale oerflakLânsdielAkershus Oslo 4.917 1,5%ØstlandetAust-Agder Arendal9.212 2,8% Sørlandet Buskerud Drammen 14.9274,6% Østlandet Finnmark Vadsø 48.637 15,0% Nord-NorgeHedmark Hamar 27.3888,5% Østlandet Hordaland Bergen 15.6344,8% Vestlandet Møre og Romsdal Molde 15.1044,7% Vestlandet Nord-Trøndelag Steinkjer 22.3966,9% TrøndelagNordland Bodø38.46311,9% Nord-NorgeOppland Lillehammer 25.1917,8% Østlandet Oslo Oslo 4540,1% Østlandet Rogaland Stavanger 9.3262.9% Vestlandet Sogn og Fjordane Leikanger18.6195,7% Vestlandet Sør-Trøndelag Trondheim18.8325,8% Trøndelag Telemark Skien 15.3134,7% Østlandet Troms Tromsø 25.8488,0% Nord-NorgeVest-Agder Kristiansand7.2812,2% Sørlandet Vestfold Tønsberg 2.2160,7% Østlandet Østfold Sarpsborg 4.1831,3% Østlandet 

Sjoch ek
 Lânsdielen fan Noarwegen

Kategory:Geografy fan Noarwegen