Binnenstêd (Snits)

De Binnenstêd, statistysk Snits binnen de grêften, is in histoaryske wyk binnen de stêd Snits. De wyk hie (yn 2008) 1020 ynwenners en hat in oerflak fan 28 hektare (wêrfan 1 hektare wetter).

Gâns de Binnenstêd is in beskerme stedsgesicht.

 Lizzing en berikberheid 
De wyk grinzet yn it noarden oan de wiken Noardeasthoek en Beammebuert, yn it noardeasten oan de Ljouwerterdyk, yn it súdeasten it Sperkhim, yn it suden oan de Lemmerwei-East, yn it súdwesten oan de Lemmerwei-West, en yn it westen oan de Stasjonsbuert en yn it westen oan de wyk Noarderhoek I.

De Prins Hindrikkaai en de Singel foarmje de wichtichste ferkearsieren fan de wyk.

De wyk wurdt begrinze troch de stedsgrêft en de Kolk.

 Histoarje en bebouwing 

 Oarsprong 
De binnenstêd leit op in âlde lântonge oan de Ie. It is de âldste wyk fan Snits en foarmet it hert en de oarsprong fan de stêd. De bebouwing fan de binnenstêd konsintrearre him om de Martinytsjerke dy't op in terp stiet, oan ít súdein fan de sânrich. De earste stedsfoarming giet werom oant de 11e iuw.

Snits hat ferskate grutte stêdbrânen hân, mar de brân fan 1295 wie bysûnder om't yn de ferslachjouwing foar it earst skreaun waard oer "it stêdke Snits". Yn stêdbaarnen gong neffens lettere boarnen in part fan de stêdsdokuminten teloar, dat earst mei't Karel V ýn 1523 de stêd op 'e nij stêdsrjochten joech, koe Snits him offisjeel wer stêd neame. ^Dy stêdsrjochten waarden daalks brûkt om de stêdwâlen te fersterken mei in muorre. Sa waard wat no de Binnenstêd is in folslein ommuorre stêd, as ienige stêd yn Fryslân. Fan de wâlen binne noch in pear lytse stikken oer; fan de muorre is allinnich de Wetterpoarte oerbleaun.

Yn 1456 hie Snits in stêdboek oannaam, wat it begjin fan in bloeiperioade as hannelsstêd wie, dy't oant ± 1550 duorje soe en fan Snits in hannelsstêd meitsje soe. In protte gebouwen yn de Binnenstêd hâlde dy perioade yn it ûnthâld.

 17e-20e iuw 
De binnenstêd bloeide yn de 17e en 18e iuw opnij op troch de goede ferbinings. De Súdwesthoeke oriïntearre him benammen op de stêd en toanoanjouwende keap-, en ambachtsllju bouden harren wen- en bedriuwsgebouwen oan de binnengrêften. De pânen út de 17e iuw binne faak werkenber oan harren topgevels, de gebouwen út de 18e iuw hawwe faak neo-klassistyske listgevels, mar sokke gevels wienen sa populêr dat ek âldere gebouwen yn dy 18de en 19de iuw faak sa'n nije gevel krigen. Letter yn de 19e iuw nom de eklektyske bouwstyl de oerhân, ûnder lieding fan arsjitekt Albert Breunissen Troost. Letter folgen gebouwen fan neogoatyske en neo-renêssânsestyl fan de hân fan Nicolaas Molenaar. In soad fan dizze gebouwen foarmje mei de Martinytsjerke en de stedsgrêften noch altiten it hjoeddeiske byld fan de Snitser binnenstêd.

 Strjitnammeferklearring 
Inkele bekende strjitten yn Sneek en in ferklearring fan harren strjitnamme binne:

 Strjitnamme  Ferneaming Baaihûsgrêft  Nei it dêr earder steande baaihûs Bolwurk  Nei oerbliuwsels fan de ferdigeningswurken fan de stêd Botniakaai  Nei Duko fan Botnia, yn de 17e iuw grytman fan Wymbritseradiel Galigastrjitte en -promenade  Nei it laach Galiga, dat in stins bewenne op de hoeke fan it Liuwenburch en de Galigastrjitte Grutsân  Nei gedachten nei sân, om't de iggen gjin boude stienen kaaien wienen. Harinxmakaai  Nei bekend Snitser laach Lytssân  Nei it Sân, it wetter troch de stêd; it oarspronklike Sân waard Grutsân. Liuwenburch  Nei de dêr steande eardere stins fan Louw Donia (famyljewapen Donia's is in reade liuw) Rienck Bockemakaai  Nei Rienck Bockema, beliend mei it baluwskip fan Olde Waghenbrugghe (letter earder Wymbritseradiel) Skarnestrjitte  Nei it âldfryske wurd scharn, dat ôfsluten hoeke betsjut Supemerk  Nei ferkeaplokaasje fan sûpe (yn it Snitsersk Suupmerk nei it wurd suup; foarhinne Potsstrjitte en Finkenburch) Waachplein  Nei de waachgebouwen ferneatige troch de Dútsers op 15 april 1945 by de úttocht fan Dútske troepen

 Winkelje en útgean 
In de wyk binne de grutte winkelstrjitten fan Snits, wêrûnder it Easterdyk, de Wide Burchstrjitte en it Skiepmerkplein. Ek it útgeanslibben is yn dizze wyk konsintrearre. Om de Merkstrjitte en Lytse Tsjerkestrjitte binne ferskate kafeekes en klups te finen 

 Weromkommende eveneminten 
Alle jierren wurde der yn de binnenstêd in soad eveneminten organisearre:
 Datum  Evenemint  Lokaasje Elke freed yn july  Toeristyske merk  Hiele binnenstêd Elke tongersdei yn july en augustus  Muzykterras  Merkstrjitte Moannen july o/m septimber  Snitser Simmer  Binnenstêd en Boalserterpoarte Freed foar de earste sneon yn augustus  Snitswike  Hiele binnenstêd en omlizzende wiken Lêste sneon yn augustus  Swinging Sneek  Hiele binnenstêd en horeka

 Gerjocht en polityk 
Yn de Binnenstêd sit ek de bestjoerlike macht: it Stêdhûs en gemeentehûs fan Súdwest-Fryslân. Oant it bejin fan de 21ste iuw stie oan de Merkstrjitte ek it Kantongerjocht.

Yn de begjinjierren fan de 21ste iuw is de Gemeente Snits begûn oan in werynrjochtingsprojekt foar de wyk. By dit project wurdt ûnder mear de riolearring, it strjitmeubilêr, de strjitferljochting en de strjitfluorring ferfongen.

 It besjen wurdich 
Sjoch ek: list fan ryksmonuminten yn Snits
Yn de wyk steane ek in tal ryksmonuminten, wêrûnder:

 It Stêdhûs
 De Grutte of Martinytsjerke 
 De Sint-Martinustsjerke
 Brandenburch
 't Fluithûs
 Twintsk Bierhûs
 De Wynberch
 Grytmanshûs
 Ald Boarger Weeshûs

Ek it besjen wurdich binne:
 De stokerij fan Widdo Joustra 
 De earste C&A fan Nederlân

 Foarsjennings 
As foarsjennings sitte yn de wyk:
 Bibleteek
 Frysk Skipfeart Museum
 Kantongerjocht Snits
 VVV/ANWB
 Bioskoop CineSneek
 Poppoadium It Bolwurk

Yn de wyk binne ek in tal toeristyske foarsjennings, wêrûnder ôffeartplakken foar rûnfeartboaten.

Binnenstêd