Múnster

Múnster (Dútsk: Münster) is in stêd (kreisfreie Stadt) en gemeente yn it noardlik part fan Noard-Rynlân-Westfalen yn Dútslân. De stêd is ek de haadstêd fan it regeardistrikt mei deselde namme.

De Universiteit fan Múnster is ien fan de âldste universiteiten fan Dútslân. Yn it sintrum stiet it Hûs fan de Nederlannen.

 Skiednis 
De namme Múnster komt fan it Latynske monasterium ('kleaster') en referearret oan de oprjochting fan it bisdom Múnster troch Karel de Grutte yn 793. De earste biskop wie Liudger. Yn de Midsiuwen wie Múnster in bloeiende Hânzestêd.

Yn 1127, 1197 en 1383 hie Múnster te lijen fan grutte stedsbrânen.

Yn 1382 wurdt Múnster rekke troch de pest mei tûzenen deaden fan gefolgen. Yn 1383 baarnt in grut part fan de stêd op yn de slimste brân sûnt 1197. Noch alle jierren wurdt yn Múnster de Grosse Prozession hâlden ta oantins fan dizze twa needlotsjierren., Pest en brand in Münster - 1382/3

Yn 1534 ferjoegen de werdopersken de doetiidske biskop Frâns fan Waldeck. Doe't sy de macht yn hannen krige hiene, waard der grute dat Múnster it Nije Jeruzalem wie. De nije lieder fan de stêd, Jan Matthijs, woe allinnich hawwe dat doopte werbernen harren yn Múnster festigen; wa't dat net wiene waarden ferdreaun. De biskop organisearre in nij leger mei stipe fan sawol protestanten as katoliken en belegere de stêd. Wilens radikalisearre de beweging yn Múnster. Jan fan Leien waard de oanfierder en stelde gemienskip fan goederen en polygamy yn. In jier letter (1535) foel de stêd. Jan fan Leien waard terjochtsteld. Oan de Lambertustsjerke hinget noch altyd de koai dêr't syn lyk yn útstald waard.

De Frede fan Múnster en Osnabrück yn 1648 makke fan Múnster in ûnôfhinklik bisdom: it gebiet bleau dêrtroch roomsk-katolyk. In oar wichtich ûnderdiel fan de Frede fan Múnster wie it beëinjen fan de Tachtichjierrige Oarloch en de erkenning fan de ûnôfhinklikens fan Nederlân troch Spanje. Yn 1672 foel Múnster laat fan biskop Bernhard von Galen de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen yn. Yn Grins wurdt noch alle jierren de oerwinning op de biskop fan Múnster ("Bommen Bearend") betocht, mei it Grinzer Untset.

Yn 1802 waard Múnster ferôvere troch de Prusen en ta haadstêd fan Westfalen makke. Under de Twadde Wrâldoarloch waard Múnster foar it grutste part ferwoastge troch alliëarde bombardeminten, mar nei de kriich waard Múnster op 'en nij yn âlde styl boud.

Múnster hat tegearre mei Osnabrück in eigen fleanfjild: Lofthaven Múnster-Osnabrück.

 Berne yn Múnster 
 Annette von Droste-Hülshoff (1797-1848), dichteresse en skriuwster
 Theodor Wilhelm Achtermann (1799), byldhouwer.
 Felix von Hartmann (1851), kardinaal
 Myriam von Fürstenberg (1908-2006), Dútsk-Nederlânsk grevinne, widdo fan NSB'er Max de Marchant et d'Ansembourg
 Tanita Tikaram (1969), Britsk sjongster
 Franka Potente (1974), aktrise

 Keppeling om utens 
 Munster by StadtPanoramen - Panoramafoto's fan Múnster. 


Kategory:Plak yn Noardryn-Westfalen
Kategory:Gemeente yn Noardryn-Westfalen
Kategory:Plak stifte yn 793