Easterwâlde (Fryslân)

Easterwâlde is sûnt 1886 it haadplak fan de gemeente Eaststellingwerf yn 'e provinsje Fryslân. It doarp leit op fiif kilometer fan Appelskea oan de Opsterlânske Kompanjonsfeart yn it noarden fan de gemeente. De Opsterlânske Kompanjonsfeart, dy't ûnderdiel is fan De Turfrûte, trochsnijt it doarp. Njonken Easterwâlde sels hearre ta himrik ek in grut tal buorskippen. 

Easterwâlde is it grutste doarp fan de gemeente mei  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners.

 Skiednis 
Easterwâlde waard hiel miskien al yn 1207 neamd, doe't it kapittel fan Sint-Marie yn Utert oan in sekere Sibodo en Dodo in pleats yn 'Alferhove' ferkocht, dy't harren heit Wibrandus Tizelinga yn pacht hân hie. Yn in fuotnoat fan it dokumint waard skreaun dat Altferhove ûnbekend is, mar blykber wol yn Fryslân en by Easterwâlde yn Stellingwerf.Dr. T.H. OosterwoklGeschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 154 Yn 1228 waard Easterwâlde dúdliker neamd as in 'Goswinus út Easterwâlde' stjert by in slach tusken Friezen en Drinten. De biskop fan Utert hie de Friezen oproppen om in ein te meitsjen oan in skeel mei de fâd fan Koevorden, dy't troch de Drinten stipe waard. De manlju út Fryslân kamen by Aldeberkeap by inoar om dêrwei Drinte yn te lûken, mar waarden troch de Drinten en Stellingwervers op de heide yn Bakkefean ferslein. Ek waard de namme fan it plak dúdlik neamd yn 'e registers fan it bisdom Utert fan de jierren 1325-1326: Item Gert Guedinck een tiende tot Oesterwolde ghelegen to Stellincwarf.  

Fan oarsprong is Easterwâlde in Drintsk doarp en it is ien fan de tolve doarpen dy't harren yn 1328 ôfskieden fan Drinte en  foegen by de Friezen fan Stellingwerf. It doarp Easterwâlde ûntstie út in grut tal lytse boeremienskippen mei mienskiplike brinken, wêrfan It Oast de kearn foarme.Dr. T.H. OosterwoklGeschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 155 
De âlde tsjerke fan Easterwâlde wie foar de reformaasje oan Sint-Ursula wijd, Corpus Roemeling alhoewol't der ek boarnen binne dy't Bonifatius as patroanhillige neame.Dr. T.H. OosterwoklGeschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 174-175 Mooglik stie de earste tsjerke fan Easterwâlde op in ierkristlik tsjerkhôf by de brêge fan it Jardingapaad oer it Grutdjip. De grutte klok fan de klokkestoel datearret fan 1492. In lytsere klok út 1728 is yn 'e Twadde Wrâldkriich ferdwûn, mar nei de oarloch ferfongen. It sânstiennen doopfont is noch âlder dan de grutte klok en stamt út de 14e iuw. De  tsjerke op it hjoeddeiske plak waard yn 1735 boud. Yn 1929 krige Easterwâlde ek in grifformearde tsjerke.Dr. T.H. OosterwoklGeschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 174-175    
Sûnt it begjin fan it graven fan de Opsterlânske Kompanjonsfeart waard de feart jimmeroan langer makke oant ek Easterwâlde oan dy feart kaam te lizzen. Oan it begjin fan de 19e iuw waard súd fan it doarp it kanaal groeven, de slûs by Nanninga Fallaat (slûs nû. 5) waard yn 1816 foltôge. Easterwâlde ûntwikkele him sûnt mear nei dy feart ta en op de gritenijkaart yn de Eekhoff-atlas  fan 1849 is by de Easterwâldster brêge oan wjerskanten fan de feart al in buertsje ûntstien fan goed tsien huzen mei fierder nei it easten ta oan de noardlike wâl ek fersprate bebouwing.Dr. T.H. OosterwoklGeschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 186 

Easterwâlde hat net altiten it haadplak fan de gemeente Eaststellingwerf west, alhoewol't guon grytmannen yn Easterwâlde wol harren domisylje hiene. Tagelyk mei de mairie Aldeberkeap ûntstie yn de Frânske tiid ek in mairie Easterwâlde. Dy gemeente bestie oant 1816, it jier doe't yn Fryslân wer de âlde gritenijen ynfierd waarden en Aldeberkeap it haadplak waard fan de gritenij Eaststellingwerf. Yn 1856 waard Makkingea it haadplak fan Eaststellingwerf en pas yn 1885 waard it beslút nommen om it gemeentehûs te ferhûzjen nei Easterwâlde.Dr. T.H. OosterwoklGeschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 188-191
Mei de iepening fan de tramline De Gordyk-Easterwâlde op 21 oktober 1911 kaam in ein oan it isolemint fan Easterwâlde. In pear jier letter folge ek in ferbining mei Stienwyk (1914) en Assen (1915). In heale iuw letter waard troch de konkurrinsje fan oare soarten ferfier it spoar wer opbrutsen, mar it trasee rjochting Makkingea is noch foar in part werom te finen. De strjitnamme Trambaan ferwiist nei de tramferbining.Dr. T.H. OosterwoklGeschiedenis van Ooststellingwerfse dorpen, side 186-187 

Oant healwei de 20e iuw waard njonken Hollânsk yn Easterwâlde Frysk mar fral Stellingwerfsk praat. Alhoewol't der gjin sifers binne oer it hjoeddeiske taalgebrûk yn Easterwâlde, is it wol dúdlik út de sifers fan 2015 foar de gemeente Eaststellingwerf dat it Stellingwerfsk in soad terrein ferlern hat en noch mar in lytse minderheid Stellingwerfsk brûkt. It Frysk dêrfoaroer hat better stân holden.Taalatlas 2015

 Mienskip 
Easterwâlde hat sûnt de turfgraverij yn de 19e iuw in sintrumfunksje foar de regio en hat dêrtroch in soad foarsjennings, lykas in skoallemiensskip, fersoargingshûzen en oare sosjale foarsjennings. Oan de Snellingerdyk stiet it kultureel aktiviteitesintrum De Miente. Op tongersdei is der altyd wykmerk.

It doarp is fjouwertalich: der wurdt neist Nederlânsk (66,1% fan de ynwenners), Frysk (23,7%), Stellingwerfsk (8,7%) troch Nederlânsk-Molukse ynwenners noch Maleis (1,5%) praat.

 Tsjerken 

 Evangelyske gemeente De Levensbron
 Molukske Nasjonale Tsjerke (Geredja Nasional)
 Moluksk Evangelyske Tsjerke (Geredja Indjili Maluku)
 PKN Easterwâlde
 Grifformeard-frijmakke Tsjerke Easterwâlde
 Roomsk-katolike mienskip De Heer Die weerkomt

 Skoallen 
Basisskoallen:
 Kristlike basisskoalle De Akker
 Kristlike basisskoalle In de Kring 
 Iepenbiere basisskoalle Buttinga
 Iepenbiere basisskoalle De Toekan (foarhinne Oostenburg)
 Iepenbiere basisskoalle Boekhorst
 Spesjaal basisûnderwiis De Kamperhof
Tariedend middelber beropsûnderwiis (VMBO) - Tariedend wittenskiplik ûnderwiis (VWO):
 Stellingwerfkolleezje

Foar de alderlytsten is der it pjutteboartersplak Nijntje.
 Ferienings 
DIO is in omnyferiening foar ferskillende soarten sport.
  Angelsportferiening OKO
 Biljertklub Aan Stoot
 Gymnastykferiening DIO
 Fûgelwacht Donkerbroek
 Froulju fan no
 Fuotbalferiening Easterwâlde Fryske Krite Easterwâlde
 Histoaryske Feriening Easterwâlde en omkriten
 Kristlike Muzykferiening David
 Kuorbalferiening DIO
 Postdoweferiening De Griffioen
 Rinsportferiening Invictus

 Befolkingsferrin 
 Jier  1814  1954  1959  1964  1969  1974  2006  2009*    Ynwenners  548  3.634  4.276  4.936  6.338  8.033  9.836  9.927Gemeente Eaststellingwerf - Gemeentegids 2009-2010 Jier  2015   2020  Ynwenners  9.903  9.600
 Berne 
  Berent Prakken (1817-1871), politikus
 Hendrik Jan Popping (1885-1950), amateur-archeolooch
 Klaas Keuning (1916-2000), politikus
 Dirk ter Haar (1919-2002), natuerkundige
 Gerrit Grolleman (1920-2011)m politikus
 Hendrik Willem ter Haar (1922-2012), oprjochter stifting Alzheimer Nederlân Arjan Stroetinga (1981), âld-marathonreedrider en âld-langebaanreedrider
 Joop Alberda (25 oktober 1951), follybalcoach en sportbestjoerder
 Klaas Knillis Hofstra (1959), dichter, regisseur en presintator
 Menno Lievers (1959), âld-atleet
 Halbe Zijlstra (1969), politikus
 Marrit Steenbergen (2000) swimster

 Gea 
Der is in saneamd kuierbosk by fersoargingshûs Rikkingahof. Wa't it paad folget nei it streamdal fan it Grutdjip, komt yn in prachtich bosk by de Bentemaoden.

Om Easterwâlde hinne leit in soad natoer. 

De Kúnder of de Tsjonger ûntspringt krekt foarby De Weper. It Grut Djip is yn in noardlike bôge om Easterwâlde hinne ek noch goed yn it lânskip te werkennen, mar fan it Lyts Djip is amper mear wat te sjen. 

 Bustsjinst 
De buslinen troch Easterwâlde wurde fersoarge troch Qbuzz. De folgjende linen ride troch Easterwâlde:

 Line 14 Drachten - Easterwâlde fia Bakkefean: Drachten - Oerterp - Fryske Peallen - Sigerswâld - Bakkefean - Wynjewâld - Donkerbroek - Trije Tolhikken - Nanningaferlaat - Jan Frankensingel - Easterwâlde Busstasjon
 Line 15 It Hearrenfean - Easterwâlde: It Hearrenfean - Aldskoat - Mildaam - Ketlik - Nijhoarne - Aldhoarne - Jobbegea - Hoarnstersweach - Donkerbroek - Trije Tolhikken - Nanningaferlaat - Jan Frankensingel - Easterwâlde Busstasjon
 Line 16 Wolvegea - Easterwâlde: Wolvegea - Aldeholtpea - Nijeholtpea - Aldeberkeap - Nijeberkeap - Makkingea - Feanekoaterwei - Houtwâl - Easterwâlde Busstasjon
 Line 18 Stienwyk - Easterwâlde fia Noardwâlde: Stienwyk - Eesveen - Nijensleek - Frederiksoard - Wilhelminaoard - Noardwâlde - Easterstreek - Boyl - Elslo - Makkingea - Trije Tolhikken - Nanningaferlaat - Jan Frankensingel - Easterwâlde Busstasjon

 Buorskippen by Easterwâlde 
 Bentemaden (Bentemaoden)
 Boekhorst (Boekhost)
 Buttinga (Buttinge)
 Trije Tolhikken (Drie Tolhekken) Hegeduerswâld (Hogeduurswoold)
 Jardinga (Jardinge)
 De Knolle (De Knolle)
 Klazingea (Klaezinge) Legeduerswâlde (Legeduurswoold)
 Nanninga (Nanninge)
 Prandingea (Prandinge)
 Skottelenburch (Schottelenburg) Skrappingea (Schrappinge)
 Fenebuorren (Veneboeren)
 Fenekoaten (Venekoten)
 Weper (De Weper)

 Strjitten 
Alle strjitten yn Easterwâlde.

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.


Kategory:Doarp of stêd yn Eaststellingwerf