Wrâldkampioenskip fuotbal

It FIFA wrâldkampioenskip fuotbal, meastal wrâldkampioenskip fuotbal of WK fuotbal neamd, is in toernoai dat alle fjouwer jier spile wurdt troch nasjonale tiims dy't lid binne fan de FIFA. 

Skiednis
Yn 1930 waard it earste wrâldkampioenskip fuotbal yn Oerûguay holden. De iennige stêd dy't doe de stadions foar de wedstriden hie wie Montevideo der waard dat toernoai spile yn tije stadions. Dit wie twa jier earder, op moandei 28 maaie 1928, yn Amsterdam besletten. Oerûguay krige it earste WK tawiisd om te fieren dat it lân hûndert jier bestie en om't Oerûguay yn 1924 en 1928 goud wûn hie op de Olympyske Spullen en dus ien fan de bettere fuotballannen wie.

De teams waarden foar it earste wrâldkampioenskip útnûge troch de FIFA om mei te dwaan. De animo fan Jeropeeske lannen om mei te dwaan oan dit kampioenskip wie lykwols beheind. De lange reis en hege reiskosten wiene hjir de oarsaak fan. Uteinlik wist Jules Rimet, mei help fan it regear fan Oerûguay, fjouwer Jeropeeske lannen sa fier te krijen om de oerstek te meitsjen. Fanôf it twadde kampioenskip yn 1934 moatte de lannen har kwalifisearje foar it toernoai.

As trofee foar it winnende lân waard de "Victoire aux Ailes d'Or" ûntwurpen: in beker droegen troch Nikè, de Grykske goadinne fan de oerwinning. Dizze wikselbeker waard yn 1946 as earbetoan oan de inisjatyfnimmer fan it WK fuotbal omdoopt nei "Jules Rimet-beker". Yn 1970 gie dizze trofee definityf nei Brazylje: dat wie it tredde WK dat troch Brazylje wûn waard, en de regel wie doe noch dat as ien lân trije kear wrâldkampioen waard, it de trofee hâlde mocht. Yn 1983 waard de orizjinele beker stellen en nea wer weromfûn, wêrnei't it Braziliaanske fuotbalbûn in replika meitsje liet. De hjoeddeiske trofee, de "FIFA World Cup", bestiet út twa figueren op in sokkel dy't in ierdbol omheech hâlde, en is ek wer in wikseltrofee. Dizze beker waard foar it earst útrikt yn 1974 oan it doetiidske West-Dútslân.

Oan de toernoaien oant en mei 1978 diene 16 lannen mei, útsein yn 1930 (13 lannen), en yn 1938 (15 lannen, Eastenryk wie nei kwalifikaasje as gefolch fan de Anschluss opgien yn Dútslân) en 1950 (13 lannen, Yndia, Skotlân en Turkije lútsen har nei de lotting werom). 
It tal dielnimmers waard útwreide nei 24 lannen yn 1982 en dêrnei nei 32 yn 1998, wêrtroch't ek mear lannen út Afrika, Aazje en Noard-Amearika in kâns makken om diel te nimmen. Fan 2026 ôf sille der 48 lannen meidwaan oan it WK.

 Edysjes 

 Fryske fuotballers op it WK 
Theo de Jong wie yn 1974 de earste Fryske fuotballer op it wrâldkampioenskip fuotbal, hy kaam fjouwer kear yn aksje foar it Nederlânske alvetal op it wrâldkampioenskip.

 Fuotballer Jier Funksje Wedstr.(goals)Theo de Jong1974Middenfjilder4 (1)Piet Wildschut1978Ferdigener3 (0)Jan Kromkamp2006FerdigenerreserveAndries Noppert2022Doelman5 (0)

Fryske Assistint-skiedsrjochters en skiedsrjochtes op it WK*
NammeFunksjeJier Erwin Zeinstra Assistint-skiedsrjochter 20142018 Hessel Steegstra Assistint-skiedsrjochter2022 Jan de Vries Assistint-skiedsrjochter2022
* opmerking: list is mooglik net folslein.

Prizen
Njonken de Wrâldtitel wurde der ek noch in tal oare prizen útrikt

 De Golden Ball foar de bêste spiler fan it toernoai.
 De Golden Boot foar de spiler dy't de measte doelpunten makket
 De Golden Glove foar de bêste doelman fan it toernoai.
 Bêste spiler 
 Jier Fuotballer Lân 1930 José Nasazzi 1934 Giuseppe Meazza 1938 Leônidas da Silva 1950 Thomaz Soares 1954 Ferenc Puskás 1958 Didi 1962 Garrincha 1966 Bobby Charlton 1970 Pelé 1974 Johan Cruijff 1978 Mario Kempes  1982 Paolo  Rossi  1986 Diego Maradona  1990 Salvatore Schillaci  1994 Romário  1998 Ronaldo  2002 Oliver Kahn  2006 Zinédine Zidane  2010 Diego Forlán  2014 Lionel Messi  2018 Luka Modrić  2022 Lionel Messi 

 Measte doelpunten 
 Kin ek oan meardere fuotballers útrikt wurde as se likefolle doelpunten makke ha. 
 Jier Fuotballer Lân Doelpunten 1930  Guillermo Stábile    8 1934  Oldřich Nejedlý    5 1938  Leônidas    7 1950  Ademir    9 1954  Sándor Kocsis    11 1958  Just Fontaine    13 1962  Flórián Albert    4 Valentin Ivanov   Garrincha   Dražan Jerković   Vavá   Leonel Sanchez   1966  Eusébio    9 1970  Gerd Müller    10 1974  Grzegorz Lato    7 1978  Mario Kempes    6 1982  Paolo Rossi    6 1986  Gary Lineker    6 1990  Salvatore Schillaci    6 1994  Oleg Salenko    6 Christo Stoitsjkov   1998  Davor Šuker    6 2002  Ronaldo    8 2006  Miroslav Klose    5 2010  Thomas Müller    5 David Villa   Wesley Sneijder   Diego Forlán   2014  James Rodríguez    6 2018  Harry Kane    6 2022  Kylian Mbappé    8

 Bêste doelman 
 Jier Doelman Lân 1994 Michel Preud'homme  1998 Fabien Barthez  2002 Oliver Kahn  2006 Gianluigi Buffon  2010 Iker Casillas  2014 Manuel Neuer  2018 Thibaut Courtois  2022 Emiliano Martínez 


Wraldkampioenskip fuotbal
Wraldkampioenskip fuotbal