Liens

LiensKaart van Friesland / Kaart fan Fryslân, 1986, in útjefte fan it Provinsjaal Bestjoer fan Fryslân, de Fryske Akademy, de Ljouwerter Krante, VVV Fryslân-Ljouwert, Falkplan-Suurland B.V. Eindhoven. (Nederlânsk en offisjeel: Leens; Grinslânsk: Lains) is in plak yn de gemeente It Hegelân (oant 1 jannewaris 2019 gemeente De Marne) yn de provinsje Grinslân, Nederlân. Foar 1990 wie Liens in selsstannige gemeente, dy't yn dat jier gearfoege is mei de gemeenten Ulrum, Eenrum en Kloosterburen ta de gemeente Ulrum. Yn 1992 krige de nije gemeente de namme fan de krite, "De Marne". Fan 2019 ôf heart it doarp by de gemeente It Hegelân. It doarp hat sa'n 1.800 ynwenners.

 Eardere gemeente 
De eardere  gemeente Liens bestie neist it haadplak út de neikommende doarpen en buorskippen: Douwen, Ewer, Grijssloot, Grut Maarslach, Kattenburg, Lyts Maarslach, Menskewear, Roodehaan, Schouwen, 't Stort, Warfhuzen, Wehe-den Hoorn en Zuurdijk. It gemeentehûs stie yn Wehe-den Hoorn.

 Skiednis 
Liens leit op âlde kweldergrûn, dy't al yn de izertiid, tusken de 6e en 9e iuw f.Kr. bewenne rekke is, en dêr't in rige wieren op oanlein binne op in ouwerwâl. Liens leit mei Túnsterwier,  Wehe, De Houw, Ulrum en Elens op dy wâl. Sa't bliken dien hat is de Túnsterwier in wichtich archeologysk fynplak. 

It drûchmeitsjen en bedykjen fan de kwelders binne de Benediktiner muontsen mei útein set en it wurk is letter fuortset troch de wetterskippen. Yn it westlik part fan de Marne foarmen Liens, Ulrum en Vierhuizen in sylfest. It wetter waard lost troch de Houwersyl. 

De tsjerke fan Liens is mei oare doarpstsjerken yn Noard Grinslân fanwegen Karel de Grutte stichte troch  de preester Liudger. Ut in list fan pleatslike parochys fan it bisdom Munster is de grutte fan de doarpstsjerken te rekonstruearjen: om 1300 hinne wennen yn Liens al sa'n 2600 minsken. Nei de reformaasje dy't troch Maurits van Oranje krêftich trochset waard, bleau Liens ien fan de plakken mei in lytse katolike minderheid. De Petrustsjerke gie oer nei de Nederdúts Grifformearde Tsjerke (letter de Nederlânske Herfoarme Tsjerke). De katoliken moasten útwike nei skûltsjerken, faak wienen dy yn pleatsen. Yn de 19e iuw kaam Liens ûnder de parochy Wehe den Hoorn.

De Ofskieding yn de Nederlânske herfoarme Tsjerke, dêr't dûmny Hendrik de Cock út Ulrum yn 1834 mei begûn wie, rekke Liens ek. In grut part fan it herfoarme tsjerkefolk folge De Cock yn de simmer fan 1835. Nei de doleânsje (1886), ûnder lieding fan Abraham Kuyper, waard der yn Liens ek in gemeente fan de Grifformearde Tsjerken yn Nederlân stifte.
De krústsjerke fan Liens is fan likernôch 1100, it skip is it âldste part. it dwersskip en it koar binne fan de iere 13e iuw. De oarspronklike sealdaktoer is yn 1863 ferfongen, mar in part fan it dowestiennen fûnemint is bewarre bleaun. "Stoulen, banken, stoulen, banken, zoo ludt groode klok van Lains...", sa begjint in gedicht fan de yn Liens berne dichter Willem ten Berge. De tsjerke is foaral bekend fanwege it oargel makke troch de ferneamde oargelbouwer Albertus Anthoni Hinsz. 

Yn de 19e iuw wie der politike ûnrêst en ferset yn liberale en yntellektuele rûnten, ûnder oaren predikanten, yn de regio. De ekonomyske tebekgong yn de kontrei waard taskreaun oan hege belestingen. Petysjes by de Kening en de Gûverneur smieten neat op. Liens stie yn dy tiid, mei in ferwizing nei de Belgyske Opstân, fanwege de rebûlje in skoftke bekend as ‘Klein Brussel’. It Marnegebiet hie ek te lijen fan de lânboukrisis fan 1880 mei syn slimme sakjen fan 'e prizen op de wrâldmerk. It ynfieren stoommasines yn de lânbou en it brûken fan keunstdong soargen lang om let dat de boeren de krisis te boppe komme koenen.

De Marneline, dy't ek Liens oandie, waard op 1 april 1922 iepene en al wer sletten op 24 novimber 1940.

 Rekreaasje 
Troch Liens rint de Europeeske kuierrûte E9, pleatslik North Sea Trail of Waad- en Wierepaad neamd. De E9 rint fan de Portegeeske kust nei de Baltyske steaten.
Yn Liens is it NatoerDochSintrum Ynsektewrâld (NatuurDoeCentrum Insektenwereld) festige.

 Kultuer 
Simmerdeis jouwe bekende oargelisten oargelkonserten op it Hinszoargel yn de Petrustsjerke.
De boarch Verhildersum, mei yn de tún bylden fan Eddy Roos. 
Tichteby Verhildersum stiet it museum foar lânbou 'Welgelegen'.

Keunstners dy't yn Liens berne binne of wenne hawwe:
 Willem ten Berge
 C.O. Jellema
 Jakob Rietema
 Anna Sipkema 
 Ede Staal 
 Hendrik Werkman

 Oare bekende persoanen 
 Jan ten Berge S.J., misjonaris en fersetsstrider
 Flip Buurmeijer, politikus
 Petrus Fokkes Tammens, NSB-boargemaster fan Grins
 Wiepke Harm Timersma, fersetsstrider

Kategory:Plak yn It Hegelân
Kategory:Plak yn De Marne (Grinslân)
Kategory:Eardere gemeente yn Grinslân