Esk

De Esk (Fraxinus excelsior) is in plantesoarte út de olivefamylje (Oleaceae). It is in leafbeam dy't lânseigen is yn Jeropa. It is in beam dy't frijwat hurd waakst en sa'n 40 m heech wurde kin.

 Groei 
De beam hat in ûneven fearre blêd, dat út sân oant trettsjin dielblêden bestiet. De lansetfoarmige blêden, sûnder stâlen, steane krúslings tsjin inoar oer. De kroan fan de beam is iepen, sadat er in soad ûndergroei mooglik is. Yn de winter ferliest de beam syn blêd.

De Esk bloeit ear't it blêd der is. It blêd komt trije oant fjouwer wiken letter as by de measte oare beammen. De fruchten hawwe wjukjes dy't helpe by de fersprieding op de wyn. De knoppen binne swart, mei koart, filteftich hier en in koart staltsje. De bast bliuwt lang glêd en geef, by de âldere beam komme der ticht op elkoar steande greven yn.

 Fersprieding 
In esk freget fiedsume grûn mei leafst wetter tichteby of wiete grûn. In natuerlik eskebosk ûntstiet dan ek yn beekdellings. Yn Fryslân is de Esk sadwaande fral in beam fan de klaai.

De Esk komt foar op hast it hiele Jeropeeske kontinint, yn súd-Noarwegen en Sweden, east fan de Swarte See yn de Kaukasus en yn in smelle strook yn noard-Spanje. Fierders ek yn de Britske Eilannen, mar sûnder noardlik Skotlân en ek net yn noardwest Ierlân.

 Tapassings 
It siedwinnen kin yn twa tiden dien wurde. Yn de earste helte fan augustus is it sied noch grien, mar kin al siedde wurde, omdat it dan noch gjin kiemrêst hat. Ornaris bliuwt it sied de hiele winter sitten en moat de perioade fan de kiemrêst dien wêze ear't it sied útrinne kin en rispe wurde kin.

It hout fan de Esk is ljocht fan kleur, taai en sterk. Fanwegen dy eigenskippen wurdt it hout brûkt foar de lizzers fan gymnastyktastellen en foar stâlen fan bilen, foarken en botsen en út reden fan de flamtekening ek foar meubels, flierren en treppen. Eartiids waarden jonge tûken wol as iten foar fee brûkt. De duorsumens fan eskenhout bûtendoar is lykwols frijwat leech: it wurdt yndield yn klasse 5, de leechste klasse.

De Esk is, lykas de Wylch geskikt om knotte te wurden.

 Alde esken yn Nederlân 
 Yn it Arboretum Trompenburg te Rotterdam stean in stikmannich esken út 1870.
 Yn de polder Nieuw Bonaventura tusken Strijen en 's-Gravendeel stie oant 2001 in âlde esk fan hast 180 jier.
 Yn Dwersgrêft (ûnder Giteren) stiet de âldste esk fan Nederlân; hy is mear as 220 jier.

 Keppelings om utens 
 Ynformaasje oer eskenhout by it Sintrum Hout

Kategory:Planteskaai
Kategory:Esk (skaai)
Kategory:Beam
Kategory:Lânseigen floara yn Abgaazje
Kategory:Lânseigen floara yn Albaanje
Kategory:Lânseigen floara yn Andorra
Kategory:Lânseigen floara yn Armeenje
Kategory:Lânseigen floara yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen floara yn Belgje
Kategory:Lânseigen floara yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen floara yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen floara yn Denemark
Kategory:Lânseigen floara yn Dútslân
Kategory:Lânseigen floara yn Eastenryk
Kategory:Lânseigen floara yn Estlân
Kategory:Lânseigen floara yn Finlân
Kategory:Lânseigen floara yn Frankryk
Kategory:Lânseigen floara yn Fryslân
Kategory:Lânseigen floara yn Georgje
Kategory:Lânseigen floara yn Grikelân
Kategory:Lânseigen floara yn Guernsey
Kategory:Lânseigen floara yn Hongarije
Kategory:Lânseigen floara yn Ierlân
Kategory:Lânseigen floara yn Ingelân 
Kategory:Lânseigen floara yn Iran 
Kategory:Lânseigen floara yn Itaalje
Kategory:Lânseigen floara yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Jersey 
Kategory:Lânseigen floara yn Kazachstan
Kategory:Lânseigen floara yn Kosovo
Kategory:Lânseigen floara yn Kroaasje
Kategory:Lânseigen floara yn Letlân 
Kategory:Lânseigen floara yn Lychtenstein
Kategory:Lânseigen floara yn Litouwen
Kategory:Lânseigen floara yn Lúksemboarch (lân)
Kategory:Lânseigen floara yn Man
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen floara yn Moldaavje
Kategory:Lânseigen floara yn Montenegro
Kategory:Lânseigen floara yn Nederlân
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Ierlân
Kategory:Lânseigen floara yn Noarwegen 
Kategory:Lânseigen floara yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen floara yn Poalen
Kategory:Lânseigen floara yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen floara yn San Marino
Kategory:Lânseigen floara yn Servje
Kategory:Lânseigen floara yn Skotlân
Kategory:Lânseigen floara yn Sloveenje
Kategory:Lânseigen floara yn Slowakije
Kategory:Lânseigen floara yn Spanje
Kategory:Lânseigen floara yn Súd-Osseesje
Kategory:Lânseigen floara yn Sweden
Kategory:Lânseigen floara yn Switserlân
Kategory:Lânseigen floara yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen floara yn Turkije
Kategory:Lânseigen floara yn Wales
Kategory:Lânseigen floara yn Wyt-Ruslân
Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten
Kategory:Eksoat yn Kanada
Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân