Capability Brown

Capability Brown, berne Lancelot Brown (Kirkharle (Northumberland), 1716 - Londen, 6 febrewaris 1783) wie in Ingelske lânskips- en túnarsjitekt. Hy waard berne yn Northumberland en wie yn tsjinst by aadlike famyljes om harren tunen yn te rjochtsjen. Bekende plakken dêr't er arbeide hat, binne Blenheim Palace yn de omkriten fan Oxford, de Kew Gardens by Londen en Warwick Castle. 

Lancelot Brown jildt as de skepper fan de Ingelske lânskipsstyl. Feitlik gie Brown fierder mei it wurk fan arsjitekten as Charles Bridgeman, John Vanbrugh en William Kent en makke er de lânskipstún folsleiner en grutskaliger. Teffens ûntwikkele er yngewikkelde drainaazjesystemen. Hy hat mear as 170 parken ûntwurpen yn 30 jier en waard in ryk man.

Guon histoaryske tunen wurde no beheard troch de National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty/National Trust, te fergelykjen mei de Belgyske Commissie voor Monumenten en Landschappen en de Vereniging Natuurmonumenten yn Nederlân mei dit ferskil dat de National Trust in rjochtspersoan is, dy't eigener en behearder fan de domeinen.

Brown krige  "Capability" oan syn namme taheake, om't yn eltse tún wol in "mooglikheid" seach om dizze te feroarjen yn in lânskipstún. De lânskipstún wie in reaksje op de foarmelike, strang oardere, renêssânsetunen mei in muorre der omhinne. Bûten de boppeneamde foarbylden yn Ingelân, binne moaie foarbylden fan lânskipstunen, de Landcommanderij Alden Biesen te Bilzen, de abdij fan Herckenrode en it Kastiel fan Hex. Yn Noard-Nederlân hat Lucas Roodbaard ferantwurdlik west foar in protte tunen yn de lânskipsstyl. 

 Neitins 
Brown syn poulêrens waard hurd minder nei syn dea, om't syn wurk dochs sjoen waard as in wat sêfte ferzje fan de wylde natoer. De Romantisy út dy tiid hiene leaver spektakulêrder tunen fol mei dramatyske effekten. Boppedat wiisde Brown sierstrûken en blommen ôf yn in tiid dat der tûzenen nije eksoatyske planten oanbean waarden. Yn de 19e iuw wie der yn it generaal yn protte krityk op syn wurk, mar yn de 20e iuw waard de wurdearring stadichoan wer grutter en tsjintwurdich is er wer populêr. 

 Skaaimerken fan de Ingelske lânskipstún
 soart fan tafallich lykjende, 'natuerlike', asymmetryske oanlis.
 fariaasje yn patroanen fan paden en wetterpartijen op romme weagjende gersflakten.
 nijsgjirrige ôfwikseling fan groepen planten/beammen en túnornaminten, sa as in timpel, Sineeske pagoade, hermitaazje en oare eksoatyske, saneamde 'follys'

 Bibliografy 
 Howard Colvin, A Biographical Dictionary of British Architects 1600–1840 (New Haven, Yale University Press, 1954)
 Thomas Hinde, Capability Brown: The Story of a Master Gardener (New York, W. W. Norton, 1987)
 Dorothy Stroud Capability Brown (Londen: Faber and Faber, 1950)
 Sarah Rutherford, Capability Brown and His Landscape Gardens (Londen: National Trust Books, 2016)
 Roger Turner, Capability Brown and the Eighteenth Century English Landscape (New York: Rizzoli, 1985)

 Keppeling om utens 
Lancelot Brown
Syn libben en wurk
Biografyske ynformaasje
Capability Brown's earste túnplant wurdt ta libben brocht nei 250 jier, The Telegraph, 19 febrewaris 2009

Kategory:Ingelsk lânskipsarsjitekt
Kategory:Ingelsk túnarsjitekt
Kategory:Persoan berne yn 1716
Kategory:Persoan stoarn yn 1783