Koalhydraat

Yn de gemy is in koalhydraat (ek wol sûker of sacharide neamd) in beskaat type ferbining fan koalstof-, wetterstof- en soerstofatomen dêr't de wetterstof- en soerstofatomen mei in ferhâlding fan 2:1 by foarkomme. Ek ôfliedings mei oare eleminten en oare ferhâldings wurde wol ûnder de sûkers rekkene salang se in likense basisstruktuer hawwe.

 Yndieling fan koalhydraten 
Der binne ferskate manearen om koalhydraten yn te dielen:
 op grutte fan de Molekulen
 op tal fan koalstofatomen yn it molekúl
 op gemyske reaksje

 Yndieling op grutte 
Koalhydraten kinne bestean út 1, 2, inkelde of folle monosacharide-ienheden.
 monosachariden, monomearen
 disachariden, dimearen
 oligosachariden, oligomearen
 polysachariden, polymearen

 Yndieling op tal koalstofatomen 
Om de koalhydraten yn te dielen op tal fan koalstofatomen wurde de telwurden (3) tri-, (4) tetr-, (5) pent-, (6) heks- ensfh. brûkt. Nei ien fan dizze telwurden komt dan de útgong -oaze. Bygelyks mei heksoaze wurde alle koalhydraten mei seis koalstofatomen miend.

 Yndieling op gemyske reaksje 
Koalhydraten hawwe yn de iepen keatlingstruktuer altyd in dûbeldbûn soerstofatoom. As dit soerstofatoom oan de ein fan de keatling sit, dan is de ferbining in aldehyde en hawwe wy it oer in aldoaze, sit it dûbeldbûn soerstofatoom yn it midden fan de keatling, dan is de ferbining in keton en hawwe wy it oer in ketoaze. Aldoazen reageare maklik mei oksydearjende stoffen, ketoazen net. Aldoazen wurden ek wol redusearjende sûkers neamd. Glukoaze (dat makke wurdt troch fotosynteze) is de ferneamdste aldoaze. As oksydearjende stoffen wurde brûkt:
 Tollens, op basis fan Ag+
 Benedicts, op basis fan Cu2+
 Fehlings, ek op basis fan Cu2+

 Tabel 
Tabel mei koalhydraten (monosachariden), sortearre op tal koalstofatomen en gemyske reaksje:
aldoazeketoaze
trioazeglyseraldehydedihydroksyaseton
tetroazeerytroazetreoazeerytruloaze
pentoazearabinoazelyksoazeksyloazeriboazeksiluloazeribuloaze
heksoazealloazealtroazegalaktoazeglukoazeguloazemannoazetaloazeydoazefruktoazepsikoazesorboazetagatoaze

Kategory:Skiekunde