Anne Wadman

Anne Sybe Wadman (Langwar, 30 novimber 1919 - Snits, 6 febrewaris 1997) wie in Frysk (toaniel)skriuwer, dichter, literatuerkritikus en letterkundige dy't ek yn it Nederlânsk skreaun hat.

 Biografy 
Wadman wie de âldste fan Gatze Wadman, gemeenteûntfanger, en Taetske de Jong.

Hy studearre Nederlânsk, skiednis, Frysk en musikology oan de Universiteit fan Amsterdam; en promovearre yn 1955 cum laude op in dissertaasje oer de 19e-iuwske skriuwer Hjerre Gjerrits van der Veen. As learaar en konrektor stie er oan ferskillende ûnderwiisynstellingen yn Fryslân en Grins. De Fryske skriuwster Hylkje Goïnga wie syn twadde frou.

Doe't er 15 jier wie kaam Wadman yn de kunde mei de Fryske Beweging. Dêr lizze de woartels fan syn skriuwerij. Hy begjint him los te meitsjen fan de 'bewegers' tusken 1945 en 1963. Hy waard in grut pleiter foar it modernisearjen fan de Fryske literatuer; dy moast kwa tematyk net ôfwike fan de Jeropeeske literatuer. 

Hy wurdt algemien erkend as ien fan de grutste figueren yn de Fryske literatuer fan de 20e iuw.
As redakteur en kritikus wie er ferbûn oan literêre tydskriften sa as Podium en De Tsjerne; en oan deiblêden sa as de Ljouwerter Krante, en de Frysktalige edysjes fan De Waarheid en Het Vrije Volk.
Polityk wie er links oriïntearre; hy hie goede kontakten mei de skriuwer Theun de Vries en filosoof Lolle Nauta. Wadman publisearre ek yn it Nederlânsk en hat besocht ek bûten Fryslân troch te brekken. Dat slagge him net en guonts tinke dat Wadman doe hast safier wie en jou de skriuwerij deroan., Grimmig eerlijk, dissertaasje, 2009. Ryksuniversieit Grins / Afûk
Fierders joech er inkelde jierren it ienmanstydskrift De Teannewâder út. Dêryn ferskynde ûnder oaren syn oersetting fan Sartres La putain respectueuse mei de titel 'In slet fan tsien dollar'.

Wadman wie saakkundich yn it werk fan Simon Vestdijk; wêroan't er ferskate essaybondels wijde. Begjin tachtiger jierren ûntstie it plan om mei Hans Visser in biografy fan Vestdijk te meitsjen. Dit plan koe net útfierd wurde omdat de widdo fan Vestdijk har meiwurking einige. Doe hat Wadman him weromlutsen.

 Bibliografy (ûnfolslein)
eigen wurk yn it Frysk
1945 – Fan Tsien Wâllen
1945 – Op Koart Front 
1948 – Fioele en Faem 
1949 – Reedridder 
1951 – Kritysk Konfoai (essays)
1960 – Yn 'e Lytse Loege
1960 – Hoe Moat Dat Nou, Marijke? 
1962 – De Oerwinning fan Bjinse Houtsma 
1963 – De Smearlappen
1964 – Kûgels foar in Labbekak
1966 – By de Duvel to Bycht
1968 – De Feestgongers
1969 – Mei Abraham Fûstkje
1970 – It Rammeljen fan de Pels (yn it Nederlânsk as Een Klein Sadistisch Trekje)
1973 – As in Lyts Baeske
1982 – Yn Adam's Harnas 
1990 – De Fearren fan de Wikel
1990 – It Kritysk Kerwei (resinsjes en skôgings 1950-1970)
1994 – Oer Oarmans en Eigen (essays en resinsjes 1972-1994)
1994 – In Okse nei de Slachtbank
2010 – De oarloch fan Wadman (omnibus)
 Kûgels foar in Labbekak
 In Bolle yn 'e Reak
 De Fearren fan de Wikel
eigen wurk yn it Nederlânsk
1949 – Frieslands Dichters  (blomlêzing)
1963 – De Smeerlappen
1965 – Handdruk en Handgemeen: Leesavonturen met Simon Vestdijk  (essays)
1983 – Een Klein Sadistisch Trekje
1984 – De Verkrachting
1987 – De Terechtstelling
oersettings
1987 – Woyzeck (nei Woyzeck, fan Georg Büchner)
tydskrift
 Ienmanstydskrift De Teannewâder, 1961-1963

 Keppeling om utens 
 Fideofragmint Omrop Fryslân
 Biografy ING
 Skriuwersside Tresoar
 Skriuwersside DBNL

Kategory:Frysk romanskriuwer
Kategory:Frysk dichter
Kategory:Frysk toanielskriuwer
Kategory:Frysk essayist
Kategory:Frysk publisist
Kategory:Frysk tydskriftredakteur
Kategory:Skriuwer yn it Frysk
Kategory:Frysk oersetter
Kategory:Oersetter nei it Frysk
Kategory:Frysk literatuerkritikus
Kategory:Frysk letterkundige
Kategory:Nederlânsk romanskriuwer
Kategory:Nederlânsk dichter
Kategory:Nederlânsk toanielskriuwer
Kategory:Nederlânsk essayist
Kategory:Nederlânsk publisist 
Kategory:Nederlânsk tydskriftredakteur
Kategory:Nederlânsk oersetter
Kategory:Nederlânsk literatuerkritikus
Kategory:Nederlânsk letterkundige
Kategory:Persoan berne yn Langwar
Kategory:Persoan stoarn yn Snits
Kategory:Persoan berne yn 1919
Kategory:Persoan stoarn yn 1997