Toon Tellegen

Toon Tellegen (folút: Antonius Otto Hermannus Tellegen; Brielle, 18 novimber 1941) is in Nederlânsk skriuwer, dichter en dokter dy't benammen bekend is om syn berneboeken. Fral syn fabels oer bisten lykas de eamel, it iikhoarntsje, de oaljefant en de sprinkhoanne binne tige populêr en wurde ek in soad troch folwoeksenen lêzen fanwegen de fermaaklike en bizarre sitewaasjes en filosofyske djipgong.

Libben en karriêre
Tellegen waard yn 1941 berne yn Brielle (of De Bryl), yn it súdlike part fan 'e provinsje Súd-Hollân. Hy studearre genêskunde oan 'e Ryksuniversiteit Utert en fêstige him as hûsdokter yn Amsterdam, nei't er trije jier lang ûntwikkelingswurk yn Kenia dien hie.

Nei't er al in stikmannich jierren gedichten foar folwoeksenen skreaun hie, sette Tellegen útein mei it skriuwen fan ferhalen foar syn eigen bern. Yn 1984 ferskynde syn earste berneboek, mei as titel Er Ging Geen Dag Voorbij: Negenenveertig verhalen over de eekhoorn en de andere dieren. Yn it wurk fan Tellegen spylje bisten as de eamel, it iikhoarntsje, de oaljefant en de sprinkhoanne faak de haadrol. De ferhalen hawwe gauris in filosofysk karakter. Ferskate boeken fan Tellegen binne mei prizen bekroand.

Toon Tellegen skriuwt noch altyd en mei grutte regelmjittigens gedichten. Sa skreau er foar it keunstwurk Straatpoëzie Tuindorp Oostzaan it fers Als een Pijl uit een Onzekere Boog, dat ynspirearre waard troch de stjerrebylden. Njonken poëzij en proaza produsearret Tellegen ek toanielstikken, lykas Leven met een Onbekende: Toneelstuk voor Ria Eimers en Niemand Anders, dat er foar aktrise Ria Eimers skreau, en dat yn jannewaris 2008 yn premiêre gie yn it O.T. Theater yn Rotterdam.

Yn 2012 hie Tellegen in kameoroltsje as skriuwer yn 'e ferfilming fan syn eigen boek Mijn Avonturen door V. Swchwrm. Yn 2017 waarden 41 fan Tellegen syn moaiste ferhalen oerset yn it Frysk troch Anne Tjerk Popkema en útjûn troch Utjouwerij Regaad ûnder de titel Teltsjes fan Tellegen.

Wurk
Tellegen syn jeugdboeken en syn wurken foar folwoeksenen kinne faak mar dreech faninoar skaat wurde. In protte fan syn berneboeken mei bisteferhalen wurde ommers troch folwoeksenen lêzen en syn proaza en poëzij wurdt ek troch de jongerein wurdearre. De ûndersteande yndieling is makke op basis fan gegevens fan Utjouwerij Querido en de Keninklike Bibleteek yn De Haach.

 Berneboeken / Jeugdliteratuer 
 1984 – Er Ging Geen Dag Voorbij: Negenenveertig verhalen over de eekhoorn en de andere dieren
 1985 – "Ik Ga op Reis," Zei de Eekhoorn (beheinde oplaach fan 45 eksimplaren)
 1987 – Toen Niemand Iets te Doen Had
 1989 – Langzaam, Zo Snel Als Zij Konden
 1990 – Het Feest op de Maan
 1991 – Misschien Waren Zij Nergens
 1991 – Juffrouw Kachel
 1993 – Bijna Iedereen Kon Omvallen
 1993 – Jannes 
 1994 – Mijn Vader
 1995 – De Verjaardag van de Eekhoorn
 1995 – Misschien Wisten Zij Alles: 214 verhalen over de eekhoorn en de andere dieren (befettet in cd dêr't Tellegen guon ferhalen op foarlêst)
 1996 – Brieven aan Niemand Anders
 1996 – De Ontdekking van de Honing
 1996 – De Verschrompeling van de Olifant
 1996 – Teunis
 1997 – Dokter Deter
 1998 – Mijn Avonturen door V. Swchwrm (berneboekewikekado)
 1998 – De Verjaardag van Alle Anderen
 1999 – De Genezing van de Krekel
 2000 – Ze Sliepen Nog
 2001 – Taartenboek 
 2002 – Is Er Dan Niemand Boos?
 2004 – Plotseling Ging de Olifant Aan
 2005 – Midden in de Nacht
 2005 – Pikkuhenki
 2006 – De Eenzaamheid van de Egel
 2007 – Post voor Iedereen
 2007 – Dierenverhalen van Toon Tellegen & Het Wisselend Toonkwintet (hark-cd)
 2007 – Ik Zal Je Nooit Vergeten
 2007 – De Almacht van de Boktor
 2008 – Morgen Was het Feest
 2009 – Het Vertrek van de Mier
 2009 – Iedereen Was Er
 2009 – Maar Niet uit het Hart: Dierenverhalen over Afscheid
 2009 – Met Hart en Ziel: Dierenverhalen voor Elk Feest
 2009 – Een Hart onder de Riem: Dierenverhalen vol Troost
 2009 – Na aan het Hart: Dierenverhalen vol Vriendschap
 2009 – Beterschap: Dierenverhalen over Ziekte en Gezondheid
 2009 – Welterusten: Dierenverhalen over Slaap en Sluimer
 2009 – Goede Reis: Dierenverhalen over Vertrek en Aankomst 
 2009 – Houd Moed: Dierenverhalen over Verdriet en Eenzaamheid
 2010 – Het Wezen van de Olifant
 2010 – Mano de Brandweerjongen
 2010 – Waar Is Mo?
 2010 – Als Feda Slaapt
 2010 – Wat Dansen We Heerlijk
 2011 – Het Geluk van de Sprinkhaan
 2013 – Het Lot van de Kikker
 2014 – Het Verlangen van de Egel
 2015 – De Tuin van de Walvis
 2015 – Heden Niet Jarig
 2017 – Teltsjes fan Tellegen: Alventritich Bisteferhalen (blomlêzing út Tellegen syn wurk, oerset nei it Frysk troch Anne Tjerk Popkema)
 2017 – Wij Alleen
 2018 - Scherven brengen geluk. Dierenverhalen over vriendschap.
 2019 - De genezing van de krekel, mei yllustraasjes fan Gwen Stok, (byldroman)
 2020 - Ze wisten er meer van. Veel meer verhalen over de eekhoorn en de andere dieren
 2021 - De hele tijd, mei yllustraasjes fan Geerten Ten Bosch
 2021 - De egel, dat ben ik, yn 'e mande mei Annemarie van Haeringen
 2022 - Het verlangen van de Egel, mei Annemarie van Haeringen
 2022 - De liefste wens

 Proaza 
 1994 – Twee Oude Vrouwtjes
 1998 – Dora: Een Liefdesgeschiedenis
 2000 – De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne
 2000 – Enkele Onwaarschijnlijke Aantekeningen van Dante Alighieri bij het Schrijven van Zijn Goddelijke Komedie
 2002 – Brieven aan Doornroosje
 2008 – Een Nieuwe Tijd (blomlêzing mei wurk fan Tellegen, Elspeth Diederix, Paul Faassen, Harmen Liemburg, René Knip, Vittorio Roerade, Rauser, Hans Muller, Typophonics)
 2014 – Ze dachten allemaal: verhalen over de krekel en andere dieren
 2015 - Een vorig leven.
 2018 - De seringenboom - Herinneringen aan mijn broer
 2023 - Waar gaan we eigenlijk heen, gearwurke mei Thé Tjong-Khing
 2024 - Een nieuw begin

 Poëzij 
 1980 – De Zin van een Liguster
 1981 – De Aanzet tot een Web
 1982 – Beroemde Scherven
 1984 – De Andere Ridders
 1985 – Ik en Ik
 1987 – Mijn Winter
 1989 – In N. en Andere Gedichten
 1991 – Een Langzame Val
 1992 – Een Dansschool
 1994 – Tijger onder de Slakken
 1998 – Gewone Gedichten
 1996 – Als We Vlammen Waren
 1997 – Over Liefde en over Niets Anders
 1999 – Er Ligt een Appel op een Schaal (blomlêzing út Tellegen syn poëzij)
 2000 – Gedichten 1977-1999 (samle fersen)
 2000 – Kruis en Munt
 2001 – De Een en de Ander
 2001 – Een Man en een Engel (beheinde oplaach fan 399 eksimplaren)
 2002 – Alleen Liefde
 2002 – Wie A Zegt: Gedichten
 2004 – Minuscule Oorlogen (Niet met het Blote Oog Zichtbaar)
 2004 – Daar Zijn Woorden Voor (blomlêzing út Tellegen syn poëzij)
 2005 – ...m n o p q... 
 2006 – Raafvogels
 2008 – Hemels en Vergeefs
 2009 – Stof dat als een Meisje
 2011 – Schrijver en Lezer
 2012 – De Optocht
 2014 – De Werkelijkheid
 2016 - Wonderbaarlijk buigt zich over water
 2018 - Glas tussen ons
 2019 - Een van ons zal omkijken – Zijn mooiste gedichten.
 2021 - Tot de winter er op volgt
 2023 - Langs een helling
 2023 - Voor elkaar

 Toaniel 
 1966 – Jimmy Walker
 1980 – Wespen
 2007 – Leven met een Onbekende
 2009 – Twee Oude Vrouwtjes
 2015 – Een Vorig Leven

Oar
 1989 – Het Vonnis (senario foar in koarte film)

Prizen en nominaasjes
 jier priis resultaat kategory foar1969ANV-Visser Neerlandia-priiswûnn.f.t.Als Moeder Ergens Ziek van Is1988Gouden Griffelwûnn.f.t.Toen Niemand Iets te Doen Had1990Sulveren Griffelwûnn.f.t.Langzaam, Zo Snel Zij Konden1992Woutertje Pieterse Priiswûnn.f.t.Juffrouw Kachel1993Jan Campert-priiswûnn.f.t.Een Dansschool1994Gouden Griffelwûnn.f.t.Bijna Iedereen Kon OmvallenSulveren Griffelwûnn.f.t.JannesWoutertje Pieterse Priiswûnn.f.t.Bijna Iedereen Kon Omvallen1997Sulveren Griffelwûnn.f.t.TeunisTheo Thijssenpriiswûnn.f.t.hiele oeuvre1999Sulveren Griffelwûnn.f.t.De Verjaardag van Alle Anderen2000De Gouden Ule Literatuerpriiswûnn.f.t.De Genezing van de Krekel2007Constantijn Huygens-priiswûnn.f.t.hiele oeuvre2012Popescu Prizewûnn.f.t.Raptors (Ingelske oersetting fan Raafvogels)2015Sulveren Paletwûnn.f.t.Is Er Dan Niemand Boos?2016Sulveren Griffelwûnbêste berneboek fan 6 jier ôfDe Tuin van de Walvis

Keppelings om utens
Kjoek.nl oer Toon Tellegen

Kategory:Nederlânsk romanskriuwer
Kategory:Nederlânsk koarte-ferhaleskriuwer
Kategory:Nederlânsk berneboekeskriuwer
Kategory:Nederlânsk dichter
Kategory:Nederlânsk toanielskriuwer
Kategory:Nederlânsk dokter
Kategory:Nederlânsk ûntwikkelingswurker
Kategory:Skriuwer fan wa't ien of mear wurken yn it Frysk oerset binne
Kategory:Persoan berne yn 1941