Gemaal

|-
|thumb|Gemaal by Zierikzee
|-
|thumb|Interieur fan in dieselgemaal yn Rijswijk (Súd-Hollân)
|-
|thumb|Gemaal Van Sasse by Grave
|-
|thumb|Fizelgemaal De Leyens, Soetermar
|}
In gemaal is in ynrjochting om wetter fan in leger nei in heger nivo te bringen. Gemalen wurde opdield yn wettergemalen en rioelgemalen. It wettergemaal bringt of hâldt wetter yn in peilgebiet, bygelyks in polder, op in bepaald peil. In rioelgemaal is in skeakel yn it transport fan rioelwetter.

 Wettergemalen 
Wettergemalen kinne nei ferskate kriteariums opdield wurde:

 Nei it te bemealen gebiet
it boezemgemaal In gemaal foar in boezem).
it poldergemaal In gemaal foar in polder.

 Nei de funksje 
 in ôffiergemaal It gemaal pompt wetter út in bepaald gebiet. Dit is de meast-foarkommende tapassing.
 in oanfiergemaal It gemaal pompt wetter yn in bepaald gebiet.
 in ûnderbemealing Deselde taak as in ôffiergemaal, mar dan binnen it gebiet fan in (grut) gemaal. De oantsjutting wurdt ek wol brûkt foar in lyts poldergemaal (inkele hektaren) dat it wetter op de boezem lost. De essinsje is dat it in peil leech hâldt.
 in opmealing Deselde taak as in ôffiergemaal, mar dan binnen it gebiet fan in (grut) gemaal. De essinsje is dat it in peil heech hâldt.

 Nei de soarte fan oandriuwing 
in mûne, ornaris in wynmotor
in stoomgemaal
in diselgemaal
in elektrysk gemaal

 Rioelgemalen 

In rioelgemaal wurdt brûkt yn in rioelstelsel om ôffalwetter nei in heger peil te bringen of oer langere ôfstân te transportearjen. Rioelgemalen binne faak lytser as de hjirboppe neamde poldergemalen omdat se in lytser gebiet betsjinje en allinnich ôffalwetter en mar in diel fan it reinwetter te ferwurkjen krije.

Rioelgemalen besteane trochstrings út in ûntfangstkelder en in bestjoeringsgeboutsje of bestjoeringskast. De pompen wurde hast altyd elektrysk oandreaun.
Rioelgemalen binne ûnder te ferdielen yn trije kategoryen:

 Wiete kelder 
De pompen binne saneamde dompelpompen en steane hielendal ûnder wetter yn de ûntfangstkelder. Sa'n kelder is meast minimaal 2,5 meter djip, alhoewol't folle grutter djiptes ek foarkomme. De pompen wurde troch in liedstange nei ûnderen takele en de parsside fan de pomp falt troch in klau yn in keppeling oan de parslieding. De pomp hat oan de ûnderside in iepening mei in snijwurk om grutte stikken te fersnijen.

 Drûge kelder 
De pompen stean yn in drûge kelder njonken de ûntfangstkelder. De pompen sûgje wetter oan fia in lieding en parse it in parslieding in.

 Boostergemalen 
Boostergemalen - ûntwikkele foar drinkwetterbedriuwen, baggelders, offshore-bedriuwen en de petrogemyske yndustry - wurde sûnt in pear jier ek ynset foar it transport fan ôffalwetter troch parsriooelliedingen. De boostertechnyk betsjut it ferheegjen fan de druk yn floeistofliedingen, troch de floeistof streekrjocht fan ien pompynstallaasje nei de folgjende te parsen. Boostergemalen binne regelber, se spylje yn in op de hoeveelheid oanfierd ôffalwetter. It grutte foardiel is dat gjin ûntfangstkelder nedich is. It systeem wurdt dêrtroch folle lytser as in tradisjoneel rioel. Bykommende foardielen binne ek dat der gjin enerzjyferlies is by de útstream yn de kelder en dat it systeem folslein sluten is wêrtroch't gjin stjonkoerlêst ûntstiet.

De bekendste tapassing fan boostergemalen foar rioelwetter is yn Amsterdam fan arsjitekt Maarten van Bremen. Dêr is begjin 2006 in nije sintrale rioelwettersuveringsynrjochting (rwzi) yn it Westlik Havengebiet iepene. De nije rwzi suvert al it Amsterdamske rioelwetter, dat oanfierd wurdt troch 49 km parsrioellieding en 4 boostergemalen.

 Wurking 
It feitlike ferpleatsen fan it wetter bart middels in skeprêd, in fizel of ferskate soarten pompen. By gemalen binne de folgjende pompen tapast (yn folchoarder fan ferskining): sûgerpomp, sintrifugaalpomp, skroefpomp (horizontaal of fertikaal pleatst) en skroefsintrifugaalpomp. 
Ek wurdt wol in fizelpomp brûkt.

 Bedriuwswissichheid 
Tsjintwurdich hawwe de measte gemalen de mooglikheid om op ôfstân betsjinne te wurden, dêrneist wurde se troch kompjûters bewekke (tillemetry). Hjirby kontrolearret in kompjûter op in sintrale post de wurking fan it gemaal. Sa wurdt foarkommen dat steuringen net opmerke wurde. Ek kin in tillemetrysysteem advizen jaan oer previntyf ûnderhâld. De measte gemalen hawwe faak mear pompen as needsaaklik om útfal fan in pomp troch in oare pomp opfange te litten (oertalligens). Sa hawwe in soad rioelgemalen 2 pompen wylst der gewoanwei mar ien tagelyk draait. Sadree't der in steuring yn in pomp sinjalearre wurdt troch de apparatuer of yn âldere ynstallaasjes troch de minsk dan wurdt in oare pomp ynskeakele.

 Bysûndere gemalen 
 Nederlân 
 Fryslân 
 Yr. D.F. Woudagemaal

 Grinslân 
 De Waterwolf
 Den Deel
 Stad & Lande
 De Drie Delfsilen
 Schaphalstersyl
 Noordpoldersyl

 Oerisel 
 A.F. Stroink
 gemaal Wetering
 gemaal Barsbekerbinnenpolder

 Flevolân 
 gemaal De Blocq van Kuffeler
 gemaal Wortman
 gemaal Colijn
 gemaal Lovink
 gemaal Vissering
 gemaal Smeenge
 gemaal Buma

 Utert 
 Gemaal De Koekoek
 Gemaal De Pleyt
 Gemaal De Keulefeart
 Gemaal De Hoekse Molen

 Noard-Hollân 
 Gemaal Lely
 Gemaal De Leeghwater
 Gemaal De Cruquius
 Gemaal De Lynden
 Gemaal De Bolstra
 Gemaal De Kening Willem I
 Gemaal Halfweg

 Súd-Hollân 
 Vakgemaal De Leyens

 Noard-Brabân 
 Gemaal Van Sasse

 Gelderlân 
 Hollânsk-Dútsk gemaal

 Keppelings om utens 
 Nasjonale Mûne- en Gemalendei
 Nederlandse Gemalestifting




no:Vannverk
pl:Oczyszczanie ścieków
sv:Vattenverk