Stjelp

In stjelp is in pleats mei alle bedriuwsromtes ûnder itselde tek. De stjelp komt mear foar by feehâlderij as by ikkerbou. De ierste ôfbylden oer de stjelp komme fan in âlde kaart fan de Súdwesthoeke by Starum. 

 Skiednis en skaaimerken 
De stjelp ûntstie yn de wat minder rike dielen fan Fryslân. De stjelp wie nammentlik goedkeaper as de âldere Kop-hals-romppleats, mei't dy út ferskate boudielen bestiet.Website project "It Frysk Boerespul" - Histoaryske pleatsen De Fryske stjelp is besibbe oan de Noard-Hollânske stolp, mei omdat West-Fryslân eartiids Fryske grûngebiet wie. De grutste ferskillen tusken de stjelp en de stolp is it dak; by de stolp is it dak piramidefoarmich, by de stjelp net; en de plattegrûn, dy't fjouwerkant is by de stolp hat de stjelp netGerian Snels, Website Onderzoek "Dorps Wonen"-Boerderijen

De stjelppleats makke fral yn de twadde helte fan de 19e iuw opgong, sadat it úteinlik it meast foarkommende type pleats waard yn Fryslân. De stjelp waard beskôge as in foarútgong yn de pleatsbou.J.A. Mulder, Het huis als kenmerk van materiële cultuur van de Friese boerenelite. Een terreinverkenning op it webstee fan It Keninklik Frysk Genoatskip foar Skiednis en Kultuer, 2003

By de stjelp sitte de wendielen en de molkenkelder direkt efter de foargevel. Boppe de molkenkelder sit de opkeamer. De opset fan de skuorre is frijwat itselde as by de kop-hals-romppleats, allinne rint de kowestâl meast net oer de hiele lingte om't er opkeard wurdt troch it wengedielte dat de hiele breedte fan it gebou ynnimt.

Ek letter yn de 20e iuw waarden noch stjelpen set, mar doe faak mei harkenielen foar de souderkeamers.

 Literatuer 
 Rob C. Hekker, 'De ontwikkeling van de boerderijvormen in Nederland', yn: S.J. Fockema Andreae, R.C. Hekker en E.H. ter Kuile, Duizend jaar bouwen in Nederland, dl. 2, Amsterdam 1958, s. 195-376
 Wiebe Hoekstra, De Friese boerderij. 2500 jaar geschiedenis van de Fryske pleats, Ljouwert 2010
 Eelke Simens de Jong, 'De Fryske stjelp yn de Stellingwerven', yn: It Beaken 9 (1947), s.78-82
 Sytse Jan van der Molen, Het Friesche boerenhuis in twintig eeuwen, Assen 1942, s. 88-94.
 Ellen L. van Olst, Uilkema, een historisch boerderij-onderzoek. Boerderij-onderzoek in Nederland 1914-1934, Arnhim 1991 (deel 1: stand van het onderzoek; deel 2: beschrijvingen van boerderijen)

Kategory:Arsjitektuer yn Fryslân
Kategory:Pleats
Kategory:Wenning