Soest

Soest is in plak en gemeente yn de provinsje Utert. De gemeente hat  ynwenners (, boarne: CBS) en hat in oerflakte fan 46,47 km². Soest, Soesterberch en Soestdunen binne ryk oan bosken, dunen, heide en greiden dy’t oant 2009 in soad as oefenterrein brûkt waarden foar it Nederlânsk leger.

 Oare kearnen 
 Soestdunen
 Soesterberch

 Geografy 
De gemeente Soest leit yn de Utertske Heuvelrêch tusken wâld, heidelân en sândunen. De gemeente wurdt begrinzge troch Baarn yn it noarden, troch Amersfoart yn it easten, troch Leusden yn it súdeasten en troch Seist yn it suden en westen.

 Komôf namme Soest 
De namme Soest: Zoys, Soyse, Suysen, Sose: Boarne op de grins fan hege en lege grûn. Of it komt fan delsetting oan 'side-east'. De oarsprong fan it doarp leit ek oan de eastside fan de Soester Eng.

 Skiednis fan Soest 
De earste spoaren fan (tydlike) bewenning om Soest binne fûn yn de Soester Dunen. ûngefear 11.000 jier foar Kristus befolken inkele jagersgroepen dizze streek. De fynsten bestienen út inkele stiennen stikjes ark út 8000 foar Kristus. De grêfheuvels op de Engh en dy yn de Muontsebosk binne fan ûngefear 2500 foar Kristus. 

De earste fermelding fan it doarp Soest komt út 1028. Yn 2004 fierde it doarp dan ek har 975-jierrich bestean. Soest ûntstie as in koloanje út it tichtby lizzende Amersfoart. De earste boeren fêstigen har op de súdeast helling fan de Engh, in útrinner fan de Utertse Heuvelrêch. Sa wienen se beskerme tsjin de Sudersee, dy’t geregeld de Iempolder oerstreamde. De Engh waard ûntgûn en bedonge, sadat dy geskikt waard foar ikkerbou. Yn de polder weide it fee. De koloanje groeide út ta in lyts boeredoarp. Westlik, efter de Engh, lei it buorskip Heze, dat âlder as Soest wie. Heze ferdwûn lykwols trochdat de stodunen, de tsjintwurdige Soesterdunen, oan de wannel gienen en it buorskip yn de 15e iuw begroef. De namme Heze libbet noch troch yn de wiken Overhees en Hees. 

Soest wie geregeld it slachfjild fan militêren. Al yn 1278 barde op de Engh in fjildslach tusken Hollân en Utert. 
Troch de stifting fan it kleaster Mariënburg yn 1470 waard Soest wichtiger en op 26 septimber 1472 krige Soest skeperjocht. Mar al oan it begjin fan de 16e iuw waard Soest plondere en platbaarnd troch de troepen fan Maarten fan Rossum. De nonnen waarden ferkrêfte en fan it kleaster bleau neat oer as pún.
Yn de 17e iuw ûntstienen Zoestdyck en 't Hart. 't Hart wie in buorskip, dat bestie út skiephâlders en turfstekkers. Turfstekken barde trouwens al yn de 14e iuw yn it Soesterfean, mar yntinsivearre yn de rin fan de 17e iuw. De turf waard mei preammen, oer de Preamgrêft nei de Iem ferfierd.

Yn 1650 liet de doetiidske boargemaster fan Amsterdam in bûtenhûs bouwe oan de haadwei tusken Soest en Baarn, de Hofstede aen Zoestdijck, it hjoeddeiske Paleis Soestdyk, dat wyls yn it Baarnse gedielte fan Soestdyk leit. Yn 1674 liet steedhâlder Willem III it ferbouwe ta jachtslot. Soestdyk waard in doarp mei in oantal grutte bûtens, lykas Baarn, wylst Soest sels, it haaddoarp, in slûch boeredoarp bleau. Soestdyk was om 1890 in doarp dêr’t de elite út benammen Amsterdam delstruts. Sa wienen der in protte priveehuzen, mar ek ferskate hotels. De begoedigen kamen nei Soestdyk fanwege de skjinne loft en de moaie natoer. Yn 1895 gie de Soester hynstetram riden en yn 1898 waard Soest oansluten op it spoarnet. Om 1900 telde Soest noch mar 4700 sielen. Pas om 1920 groeiden Soestdyk en Soest oan elkoar. Yn 1945 telde Soest 16.000 ynwenners. Yn de jierren sechtich waard it doarp 'modernisearre'. Dat hold yn, dat in oantal bûtens sloopt waard, sadat de oerflakte fan de tunen eksxtra romte oplevere foar wenningbou en omdat it ûnderhâld fan de grutte filla’s gewoan te djoer wurden wie. De haadstrjitte fan Soestdyk ûndergie in metamorfoaze, wat efterôf net bepaald in ferbettering west hat. De steatige hearehuzen makken romte foar winkels en sosjale wenningbou. It doarp wie hjirtroch minder oantreklik woarn en stik foar stik slueten de hotels en pensjons de doarren. Bekende hotels wienen Hotel Trier, Hotel Eemland en it Oranjehotel.

Yn de jierren dêrnei wreide Soest him fierder út. De wiken Klaarwater en Smitsfean yn de jierren '70. Overhees yn de jierren '80. De meast resinte útwreiding is de Boerestreek, dêr’t sûnt 1997 yn fjouwer etappes boud wurdt.
Soest telt no sa’n 47.000 ynwenners.

 Berne 
 Jan van Oort (1921-2006), fioelist en striptekener/-skriuwer (Jean Dulieu)
 Piet Ekel (1921), akteur
 Jeltien Kraaijeveld-Wouters (1932), ûnderwizeres en politika
 Otto Prinsen (1936-2006), byldzjend keunstner
 Cees Waal (1943), jurist en politikus
 Ilja Gort (1951), komponist, skriuwer en wynboer
 Jack Wouterse (1957), akteur
 Robert Roest (1969), earder proffuotballer fan ûnder mear FC Utrecht
 Julien Smink (1977), hurdfytser
 Janine Jansen (1978), fioeliste
 Daniël Stellwagen (1987), skaker

 Bekende ynwenners 
 Sharon den Adel, sjongster fan Within Temptation
 Robin Ammerlaan, rôlstoeltennisser
 André Aptroot, mykolooch
 Ria Bremer, sjoernaliste en tv-presintatrise
 Caroline de Bruijn, aktrise
 Ben van der Burg, eks-hurdrider
 Edwin Diergaarde, radio-dj, 3FM
 Cees van Drongelen, eks-AVRO presintator
 Gerard Ekdom, radio-dj, 3FM
 Piet Ekel, akteur
 Dirk Jan de Geer († 1960 yn Soest), âld-minister-presidint
 Wilfred Genee, tv-presintator en sportsjoernalist
 Hindrik Gosses de Jong († 2011 yn Soest), ûnderwiisman
 Bart in 't Hout, eks-direkteur RTL Nederland
 Peter Koelewijn, sjonger, muzykprodusint en radio-dj
 Herman Kuiphof († 2008 yn Soest), sportsjoernalist en tv-kommentator
 Jacobus van Looy († 1930), (fan 1886 - 1913), keunstskilder en skriuwer
 Kim-Lian van der Meij, sjongster, aktrice, tv-presintatrise en musicalstjer
 Benny Neyman († 2008 yn Soesterberch), sjonger
 Felix Louis Ortt († 1959), filosoof, fegetariër
 Rien Poortvliet († 1995 yn Soest), tekener en skilder
 Koos Postema, ferslachjouwer en tv-presintator
 Robert Roest, earder proffuotballer fan ûnder mear FC Utrecht
 Jean-Marc van Tol, yllustrator en kartoonist
 Rinke Tolman († 1983), fjildbiolooch, dichter en skriuwer
 Chris Uiterwijk († 1995), ymker, natoer- en miljeuaktivist
 Herman van Veen, kabaretier, sjansonnier, muzikant, akteur, regisseur en skriuwer
 Conny Vink, sjongster en entertainer
 Jan Visser, skriuwer, dichter en politikus
 Erik de Vogel, akteur
 Robert Westerholt, gitarist fan Within Temptation
 Ton Willems, skilder en byldhouwer

 It besjen wurdich 
 Yn Soest stiet de dikste mammoetbeam fan de provinsje Utert 
 Op de Soester Eng is stellingnôtmole De Windhond werboud en op 10 maaie 2008 yn gebrûk nomd.
 Fan oarsprong ein 13e-iuwske Petrus en Paulustsjerke, no Alde tsjerke neamd, sûnt de bou fan de R.K. Petrus en Paulustsjerke yn 1853, krige syn hjoeddeiske uterlik foar it grutste part yn de 15e iuw. 
 Soesterdunen; Lange en Koarte Dunen, it grutste stodúnsangebiet fan de Utertse Heuvelrêch.
 De Herfoarme Emmatsjerke út 1930 is yn saaklik ekspresjonistyske styl ûntwurpen troch arsjitekt P. Beekman.
 Oan de Steenhoffstrjitte sit Museum Ald Soest yn it eardere kleaster Sint Jozef.


Kategory:Plak yn Soest
Kategory:Gemeente yn Utert
Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811