Bjørnstjerne Bjørnson

Bjørnstjerne Bjørnson (Kvikne (Tynset, Hedmark), 8 desimber 1832 – Parys, 26 april 1910) wie in Noarske skriuwer, sjoernalist en politikus. Yn 1903 ûntfong Bjørnson de Nobelpriis foar de Literatuer. Hy is ek de auteur fan de tekst fan it Noarske folksliet Ja, vi elsker dette landet. Mei Henrik Ibsen, Jonas Lie en Alexander Kielland wurdt er rekkene ta de Grutte Fjouwer fan de Noarske letterkunde.

Yn 1857 publisearre Bjørnson Synnøve Solbakken, de earste fan syn boereromans. Yn 1858 waard dy folge troch Arne, yn 1860 troch En glad Gut ('In blide jonge'), en yn 1868 troch Fiskerjenten ('It fiskersfanke'). Dat binne de wichtichste fertsjintwurdigers fan syn boereferhalen, de bonde-fortellinger. (A biographical essay, 1910, troch William Morton Payne, oersetter fan ferskillend wurk fan Bjørnson.)

 Betiid wurk 
Bjørnson woe graach sêgen út it eachpunt fan boeren wei skriuwe, dy't de foarm fan nasjonale drama's krije moasten, saneamde folke-stykker. De earste dêrfan wie in ien-akter dy't him yn de 12e iuw ôfspile, Mellem Slagene (Tusken de slaggen), skreaun yn 1855 en útbrocht yn 1857. Hy waard foaral beynfloede troch de stúdzje fan Jens Immanuel Baggesen en Adam Gottlob Oehlenschläger by dit stik, skipe by in besite oan Kopenhagen. Mellem Slagene waard folge troch Halte-Hulda (Lamme Hulda) yn 1858, en Kong Sverre (Kening Sverre) yn 1861. Syn wichtichste wurk oant doe ta wie de politike trilogy Sigurd Slembe (Sigurd de Minne), útbrocht yn 1862

 Bjørnson's hûshâlding 
Bjørnson wie de soan fan dûmny Peder Bjørnson en Inger Elise Nordraach. Hy boaske Karoline Reimers (1835-1934) yn 1858. Sy krigen seis bern, dêr't fiif fan folwoeksen waarden:
 Bjørn Bjørnson (1859–1942)
 Einar Bjørnson (1864–1942)
 Erling Bjørnson (1868–1959)
 Bergliot Bjørnson (1869–1953)
 Dagny Bjørnson (1871–1872)
 Dagny Bjørnson (1876–1974)

 Wurk 
 Mellem Slagene, ('Tusken de slaggen troch') sêge drama, 1857
 Synnøve Solbakken, boereferhaal, 1857
 Arne, 1859
 En glad Gut, ('In blide jonge) 1860
 Halte-Hulda, ('Lamme Hulda') 1858
 Kong Sverre, (Kening Sverre) 1861
 Sigurd Slembe, ('Sigurd de Minne') 1862
 Maria Stuart i Skotland, ('Mary Stuart yn Skotlân') 1863
 De Nygifte, ('De nij-trouden') 1865
 Fiskerjenten, 1868
 Arnljot Gelline, epyske rige 1870
 Digte og Sange, ('Gedichten en sangen') 1880
 Brudeslåtten, boereferhaal, 1872
 Sigurd Jorsalafar, sêge drama, 1872
 En fallit, ('De falliten ') drama, 1875
 Redaktøren, ('De redakteur') drama, 1875
 Kaptejn Mansana, (Kaptein Mansana) roman, 1875
 Kongen, ('De kening') 1877
 Magnhild, 1877
 Det ny system, ('It nije systeem') 1879
 Leonarda, 1879
 En hanske , 1883
 Støv, 1882
 Over ævne, første stykke, ('De minsklike macht te boppe - I') 1883
 Det flager i byen og på havnen, 1884
 På guds veje, ('Op God syn wize ') 1889
 Fred, oratoarium, 1891
 Over oevne, annet stykke, ('De minsklike macht te boppe - II') 1895
 Paul Lange og Tora Parsberg, 1898
 Daglannet, 1904
 Når den ny vin blomstrer, ('At de nije wyn bloeit') 1909
 Norges Vel, kantate, 1909

 Keppeling om utens 
 Nobelpriisbiografy.

Kategory:Noarsk toanielskriuwer
Kategory:Noarsk romanskriuwer
Kategory:Noarsk koarte-ferhaleskriuwer
Kategory:Noarsk lietsjeskriuwer
Kategory:Noarsk sjoernalist
Kategory:Winner fan de Nobelpriis foar de Literatuer
Kategory:Persoan berne yn 1832
Kategory:Persoan stoarn yn 1910