Nutekreaker (fûgel)

De nutekreaker (Nucifraga caryocatactes) is in fûgel út it skaai fan de nutekreakers yn de famylje fan de Kriefûgels.

 Foarkommen 
De nutekreaker is mei in 32 oant 35 sm. like grut as de Houtekster. De soarten hawwe lykwols net deselde foarm: de Nutekreaker hat in koartere sturt en in gruttere kop. De fûgel hat in wjukspanwiidte fan 50 oant 58 sm. en in gewicht fan 120 oant 170 gram.

Mantsjes en wyfkes hawwe deselde kleuren. De fearren binne meast donkerbrún mei wite flekken. De fearren boppe op de kop, de wjukken en de boppekant fan de sturt binne hast swart. De ûndersturtfearren en it lêste part fan de sturtfearren binne wyt. 

 Fersprieding 
De nutekreaker komt meast foar yn nuddelbosken. Syn libbensgebiet is beheind ta de plakken dêr't de spjirre, pynbeam en hazzenutebeam foarkomme. Sa komt de soarte foar yn Súd Skandinaavje, Súd Finlân, de Baltyske Steaten en fan Poalen oant yn Sibearje. Ek yn Dútslân komt de Nutekreaker foar, yn it Middenberchtme en de Alpen.

 Taksonomy 
Der binne njoggen ûndersoarten:
 Nucifraga c. carycatactes Linneaus 1758, de normale foarm dy't yn Jeropa foarkomt
 Nucifraga c. macrorhynchos C. L. Brehm 1823, yn de Oeral en east dêrfan
 Nucifraga c. rothschildi Hartert 1903, komt foar yn Tien Schan 
 Nucifraga c. japonicus Hartert 1897, komt foar yn Japan 
 Nucifraga c. interdicta
 Nucifraga c. macella
 Nucifraga c. hemispila
 Nucifraga c. multipunctata dizze fjouwer ûndersoarten komme yn de Himalaya 
 Nucifraga c. owstoni komt foar op Taiwan

 Iten 
Simmerdeis libbet de nutekreaker it meast fan ynsekten en yt er dêrneist ek noch hagedissen, kikkerts, fûgelaaien en lytse fûgels út it nêst. Yn de neisimmer yt er ek beien. Winterdeis yt er meast de siedden fan de nuddelbeammen. It leafst de pynappelpitten, mar ek de hazzenuten.

By it iten fan nuten pakt de nutekreaker de nút yn syn poat en spjalt dy mei syn sterke snaffel yn stikken. Ek de pynappelpitten knapt er mei syn snaffel yn stikken.

De nutekreaker leit ek in foarrie oan foar by't winter. Hy hakket mei syn snaffel in gat yn de grûn en makket it dêrnei wider troch syn snaffel hieltiten yn 't wiidst iepen te dwaan. Dêrnei wurdt syn krop fol mei pynappelpitten en hazzenuten yn it gat lege. De foarriegatten wurde troch de fûgel ek at der in laach snie leit sûnder lang sykjen weromfûn.

 Fuortplanting 
De nutekreaker makket syn nêst meast betiid yn it jier heech yn de nuddelbeammen, ornaris flakby de stamme. It meast wurde dêrfoar spjirren of dinnen brûkt. It wyfke leit sa'n 3 as 4 aaien dy't yn 16 oant 21 dagen útbret wurde. De jongen fleane nei in trije wiken út.

Kategory:Fûgelsoarte
Kategory:Nutekreaker
Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Birma
Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije 
Kategory:Lânseigen fauna yn Bûtan
Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk
Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk
Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân
Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Japan
Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo
Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje 
Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen
Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein
Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje
Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro
Kategory:Lânseigen fauna yn Nepal
Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä
Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen
Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen 
Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje
Kategory:Lânseigen fauna yn Sina
Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje
Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije
Kategory:Lânseigen fauna yn Súd-Koreä
Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden
Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân
Kategory:Lânseigen fauna yn Taiwan
Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân
Kategory:Lânseigen fauna yn Yndia