Fersetskrús

It fersetskrús is nei de Militêre Willems-Oarder en de dêrmei ferbûne Earesabel de heechste Nederlânske ûnderskieding, dy’t bedoeld is foar persoanen dy’t yn de Twadde Wrâldkriich harren dwaande hâlden hawwe mei ferset tsjin de Dútske of Japanske besetting. It fersetskrús moat net betize wurde mei it yn 1980 ynstelde fersetsbetinkingkrús. 

It fersetskrús is op 3 maaie 1946 by Keninklik Beslút ynsteld, soks as erkenning fan bysûndere moed en belied tsjin de fijannen fan de Nederlânske saak en foar behâld fan de geastlike frijheid. De ûnderskieding waard 95 kear ferliend, wêrfan 93 kear postúm, meastal oan Nederlanners, mar ek in inkele kear oan Belgen en Frânsen. De ienichste dy’t it fersetskrús by it libben krige wie Gerard Tieman. 

 Skiednis fan it fersetskrús 
It Nederlânske ferset yn de Twadde Wrâldkriich woe yn 1945 neat witte fan ûnderskiedingen. Minsken woenen net it gefoel hawwe dat se it dienen omdat se idel wiene. It ferset wie yn de kriich libbensgefaarlik west, en it wie ûndwaanlik om ferskil tusken fersetsstriders te meitsjen. Dochs waard in grut oantal Nederlanners dekorearre mei de Britske ‘Kings’s Medal for Courage in the Cause of Freedom', it ‘George Cross’ en de Amerikaanske Medal of Freedom.  

Nei de kriich bestie it idee dat it ferset in rol spylje moatte soe yn it Nederlânske bestjoer. Keninginne Wilhelmina spruts oer de fersetsstriders as de nije eallju. De âlde elite hie yn har eagen ôfdien. De fraach kaam op of neist de al besteande Nederlânske militêre ûnderskiedingen lykas de militêre willems-oarder en de Brûnzen Liuw ek in ûnderskieding moast komme foar boargers. It regear frege advys oan in kommisje, de ried foar ûnderskiedingen en earbetoan dy’t op har beurt wer advys frege by de “grutte advyskommisje fan de yllegaliteit en oan de Binnenlânske Striidkrêften. Undertusken krige de ryksmunt al op 28 novimber 1945 de opdracht om in nije ûnderskieding te ûntwerpen.

De fraach fan de regearing waard troch in bepaalde streaming yn it ferset negatyf beoardiele, mar troch de Binnenlânske Striidkrêften waard it posityf besjoen. De regearing wie posityf oer in fersetsûnderskieding foar boargers. Der waard besluten ta in kompromis: it fersetskrús soe allinnich postúm ferliend wurde. Dochs krige ien persoan letter de ûnderskieding doe't er noch libbe en dat wie Gerard Tieman.

Op 7 maaie 1946 waarden de earste fersetskrúsen postúm oan 50 Nederlanners ferliend. De útrikking oan harren famyljeleden barde twa dagen letter yn Paleis op de Daam yn Amsterdam. Op 24 oktober 1946 folgen de earste ûnderskiedingen oan Belgyske en Frânske fersetsstriders. It lêste fersetskrús waard yn 1955 ferliend oan Bernardus IJzerdraat. Yn alle gefallen gie de ûnderskieding mei in persoanlike brief fan Keningin Wilhelmina nei de famylje.

 De ûnbekende Joadske soldaat 
Op foardracht fan de Nederlânske ambassadeur yn de Feriene Steaten, Mr. Eelco Nicolaas van Kleffens, waard op 17 oktober 1947 in fersetskrús takend oan de ûnbekende Joadske soldaat dy’t yn it Getto fan Warsjau syn libben joech foar de frijheid fan alle folken.

 It uterlik fan it fersetskrús 
It fersetskrús is in Latynsk krús fan brûns dat dekt wurdt troch in keningskroan. Op it krús is Sint Joris ôfbyld dy’t fjoerspuiende draak oan syn spear riuwt. Op de earmen binne de wurden “trou oant yn de dea” te lêzen. De efterside fertoant in flamjend swurd mei twa brutsen keatlingen.   

Takende fersetskrusen
It fersetskrús waard ferliend oan:

 namme KB Herman Jan van Aalderen sjef seinwezen NS Swol, 4 oktober 1886 Bergen-Belsen, 31 maaie 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Pieter van As haltewachter NS Rotterdam, 25 jannewaris 1899 Amersfoart, 29 desimber 1942 Nr. 17, 7 maaie 1946 Markus Assies amtner  Eaststellingwerf, 26 jannewaris 1919 Overveen, 6 juny 1944 Nr. 14, 16 desimber 1952 Jan Jozua Barendsen Soldaat  Amsterdam, 11 septimber 1882 Apeldoarn, 2 oktober 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Jacobus Andreas Beekman yngenieur  Delft, 17 augustus 1912 Doart, 8 juny 1945 Nr. 14, 16 desimber 1952 Hendrikus Dirk Jan Beernink  Lichtenvoorde, 3 febrewaris 1910 Swol, 8 febrewaris 1945 Nr. 58, 25 july 1952 Laurens Rijnhart Beijnen seefplate-fabrikant  Brummen, 23 septimber 1896 Brummen, 13 april 1945 Nr. 10, 22 desimber 1952 Cornelia Johanna van den Berg-van der Vlis  Den Haach, 28 oktober 1892 Vries, 8 septimber 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Ludovicus Adrianus Bleys pryster  Tilburg, 17 oktober 1906 Goarkum, 17 augustus 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Gerrit de Boer skôgen hannel er  Meppel, 26 july 1923 Meppel, 24 desimber 1944 Nr. 14, 16 desimber 1952 Arend Andries Bontekoe kaptein KNYL  Naarden, 13 oktober 1895 Sachsenhausen, 13 jannewaris 1945 Nr. 14, 16 desimber 1952 Edzard Jacob Bosch van Rosenthal wettergreve  Doardt, 27 maaie 1892 Almen, 2 april 1945 Nr. 58, 25 july 1952 Dirk Arie van den Bosch predikant vise- foarsitter NCRV  Hazerswoude, 23 oktober 1884 Amersfoart, 20 maart 1942 Nr. 17, 7 maaie 1946 Iman Jacob van den Bosch ôfdielingssjef Philips  Grins, 30 maaie 1891 Westerbork, 28 oktober 1944 Nr. 17, 7 maaie  1946 Jan Harm Bosch belestingynspekteur  Nijkerk, 21 juny 1900 Ynskedee, 1 april 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Jacob Carel Julius Baron Brantsen funksjonaris Nederlânske Reade Krús Parys  Angerlo, 24 oktober 1877 Buchenwald, 9 desimber 1944 Nr. 5, 20 maaie 1950 Arthur Lucien Charroin Ynspekteur by de Frânske Sureté Nationale Saint-Martin-de-Valgalgues, 16 juny 1906 Bergen-Belsen, febrewaris 1945 Nr. 5, 20 maaie 1950 Fritz Gerhard Marie Conijn studint gymnasium  Alkmar, 27 juny 1923 Kamp Vught, 5 septimber 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Marius Crans yndolooch  Swol, 1 oktober 1917 Batavia, 23 novimber 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Roelof Jan Dam rektor gymnasium  Barneveld, 18 novimber 1896 Assen, 10 april 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Freerk Datema bankbetsjinner  Oosterhesselen, 30 april 1922 Assen, 30 desimber 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Karel Hendrik Derkzen van Angeren prokuraasjehâlder  Hof van Delft, 2 febrewaris 1903 Keulen, 25 novimber 1943 Nr. 1, 22 oktober 1946 Hendrik Dienske  Schiedam, 30 juny 1907 Helmstedt, 16 febrewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Jan Louis Guillaume Doornik offisier by it Frânske Legioen  Parys, 26 juny 1905 Parys, 29 augustus 1941 Nr. 5, 20 maaie 1950 Vital Dreyfus arts  Besançon, 2 oktober 1901 earne yn de Pyreneeën, desimber 1942 Nr. 5, 20 maaie 1950 Nicolas Dupont gendarme  Kerling, 27 july 1900 Lübeck, 3 maaie 1945 Nr. 5, 20 maaie 1950 Franciscus Duwaer direkteur drukkerij  Amsterdam, 1 jannewaris  1911 Overveen, 10 juny 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Samuel Esmeijer folontêr/klerk gemeentepolysje Driebergen, 20 desimber 1920 Apeldoarn, 29 novimber 1944 Nr. 14, 16 desimber 1952 Gustaaf Henri Gelder studint  Batavia, 8 july 1919 De Haach, 21 jannewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Joan Gelderman advokaat/prokureur  Oldenzaal, 18 novimber 1918 Vught, 4 septimber  1944 Nr. 58, 25 july 1952 Willem Johannes Gertenbach drukker/útjouwer   Zandvoort, 14 maart 1904 Soesterberch, 5 febrewaris 1943 Nr. 17, 7 maaie 1946 Etienne Albert Giran pryster  Vauvert, 17 augustus 1871 Buchenwald, 13 septimber 1944 Nr. 5, 20 maaie 1950 Oliver Giran studint  Sèvres, 14 septimber 1920 Angers, 16 april 1943 Nr. 5, 20 maaie 1950 Cornelis Hendrik de Groot amtner EZ  De Haach, 13 oktober 1913 Amsterdam, 8 maart 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Paul Gustave Sidonie Guermonprez direkteur Alg. Sekretariaat fan de Nederlânske Uny  Gint, 28 desimber 1908 Overveen, 10 juny 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Albertus Hahn pianofabrikant  Grins, 12 mei 1885 Neuengamme, 17 febrewaris 1945 Nr. 14, 16 desimber 1952 Walraven van Hall bankier  Amsterdam, 10 febrewaris 1906 Haarlim, 12 febrewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Johan Coenraad Heriold Folmer van Hanxleden Houwert keapman  Medemblik, 8 april 1906 Limmen-Uitgeest, 7 jannewaris 1945 Nr. 10, 22 desimber 1951 Theodore Willem Lodewijk Baron van Heemstra haadyngenieur seinwêzen NS  Sassenheim, 27 maart 1883 Sutfen, 31 maart 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Johannes Jacobus Hendrikx ûnderwizer ULO  Venlo, 17 febrewaris  1917 by transport fan Sachsenhausen nei Neuengamme, febrewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Johannes Louis Hesselberg studint TH Delft  Madioen, 22 augustus 1919 Kamp Vught, 30 augustus 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Wolter Jacobus Heukels opsichter PTT Dimter, 23 juny 1892 Utert, 22 jannewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Izaak van der Horst notarisklerk  Aarlanderveen, 4 maart 1909 Vught, 4 septimber 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Johannes ter Horst bakker Ynskedee, 1 april 1913 Usselo, 23 septimber 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Hendrik Pieter Hos medysk-analist  Haarlim, 1 desimber 1906 Skeveningen, 11 maaie 1944 Nr. 17, 7 maaie1946 Jozef Felix Henri Marie Baron van Hövell van Wezeveld en Westerflier studint rjochten  Maastricht, 12 jannewaris 1919 Neuengamme, 5 jannewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Bernardus IJzerdraat learaar/gobelin restaurateur  Haarlim, 13 oktober 1891 Skeveningen, 13 maart 1941 Nr. 14, 13 septimber 1955 Louis Jansen fertsjinstwurdiger   Amsterdam, 28 maart 1900 Skeveningen, 9 oktober 1943 Nr. 17, 7 maaie 1946 Andries Kalter gruthanneler yn grienten en jirpels  Rotterdam, 11 novimber 1904 Swol, 28 maart 1945 Nr. 4, 7 desimber 1951 Gerrit Willem Kastein neurolooch  Sutfen, 25 juny 1910 De Haach, 19 febrewaris 1943 Nr. 17, 7 maaie 1946 Albert Keuter doopsgezinde predikant  Bloksyl, 7 jannewaris 1892 Bergen-Belsen, 10 maart 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Taeke Johan Kroeze studint Ermelo, 13 april 1920 Apeldoarn, 2 desimber 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Dirk Mara Rijk Hendrik Kroon elektrotechnikus  De Haach, 27 mei 1909 Limmen-Uitgeest, 7 jannewaris 1945 Nr. 10, 22 desimber 1951 Helena Theodora Kuipers-Rietberg haadbestjoerslid BGV  Winterswyk, 26 maaie 1893 Ravensbrück, 27 desimber 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Arthur Meerwaldt advokaat/prokureur  Amsterdam, 23 oktober 1918 Escherhausen, 8 jannewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Johannes Antonius Alphonsus Mekel heechlearaar TH Delft  Bedum, 22 desimber 1891 Sachsenhausen, 2 maaie 1942 Nr. 17, 7 maaie 1946 Job Daniël van Melle boekhâlder  Goes, 26 maaie 1897 Amsterdam, 14 april 1945 Nr. 10, 22 desimber 1951 Denis Claire Baudouin Mesritz advokaat  De Haach, 16 novimber 1919 Rathenau, 16 maart 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Marie-Loise Clémentine Meunier winkelfrou Genas, 15 febrewaris 1890 Ravensbrück, 25 jannewaris 1945 Nr. 5, 20 maaie 1950 Julius Josephus Mohr direkteur KLM Parys  Haarlim, 1 febrewaris 1893 Buchenwald, 5 febrewaris 1945 Nr. 5, 20 maaie 1950 Jan Leo Moonen pryster, sekretaris fan de Biskop fan Roermond  Heerlen, 31 augustus 1895 Bergen-Belsen, 2 april 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Adrianus Cornelis Nagtegaal timmerman  Mijdrecht, 22 july 1912 Apeldoarn, 10 jannewaris 1945 Nr. 14, 22 desimber 1952 Frederik Nieuwenhuijsen assuradeur  Amsterdam, 3 oktober 1905 Haarlim-Noard, 12 febrewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Bob Oosthoek akteur/dosint  Rotterdam, 25 juny 1912 by Hengelo, 12 oktober 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Jacobus Oranje heachlearaar VU Amsterdam  Berkel en Rodenrijs, 27 july 1898 Amsterdam, 6 april 1946 Nr. 17, 7 maaie 1946 Tjeerd Pannekoek haadbestjoerder NCAB politikus  Kloosterburen, 1 desimber 1886 Mauthausen, 18 desimber 1944 Nr. ?, ? Johannes Post lânbouwer  Hollandscheveld, 4 oktober 1906 Overveen, 16 july 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Albert Jan Rozeman amtner gemeente Hoogeveen  Saandyk, 29 maart 1914 Overveen, 6 juny 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Victor Henri Rutgers heechlearaar VU Amsterdam ARP-politikus  De Bosk, 16 desimber 1877 Bochum, 5 febrewaris 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Frits Rudolf Ruys studint ekonomy  Rotterdam, 23 desimber 1917 Rotterdam, 3 novimber 1944 Nr. 14, 22 desimber 1952 Willem Santema winkelier  Skearnegoutum, 2 maart 1902 Kamp Vught, 10 augustus 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Jannetje Johanna Schaft studinte rjochten UfA  Haarlim, 16 septimber 1920 Bloemendaal, 17 april 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Jonkhear Johan Schimmelpenninck direkteur wynhandel  Rhenen, 30 septimber 1887 Amersfoart, 29 juli 1943 Nr. 14, 16 desimber 1952 Richard Leonard Arnold Schoemaker heachlearaar TH Delft  Roermond, 5 oktober 1886 Sachsenhausen, 3 maaie 1942 Nr. 17, 7 maaie 1946 Geert Schoonman soldaat Wormerveer, 31 augustus 1917 Fleanfjild Twinte, 13 oktober 1944 Nr. 58, 25 july 1952 Willem Pieter Speelman studint VU Amsterdam  Vlagtwedde, 20 jannewaris 1919 Halfweg, 19 febrewaris  1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Marinus van der Stoep bedriuwslieder Beesd, 27 septimber 1917 Rotterdam, 9 april 1945 Nr. 14, 16 desimber 1952 Benjamin Marius Telders heachlearaar  RU Leien  De Haach, 19 maart 1903 Bergen-Belsen, 6 april 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Antonius Otto Hermannus Tellegen direkteur GGD Zeist  Swol, 25 mei 1907 Overveen, 23 oktober 1943 Nr. 10, 22 desimber 1951 Oltman Reinder Thomsen assistint -opsichter NS  Ljouwert, 5 novimber 1910 Heveskes, 28 april 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Gerard Tieman (as inige net- postúm) studint analistenskoalle Amsterdam, 1 maart 1926 Nr. 5, 9 july 1946 Titus Willem de Tourton Bruyns ynspekteur fan de Domeinen  Teteringen, 14 mei 1898 Buchenwald, 6 april 1943 Nr. 17, 7 maaie 1946 Leendert Marinus Valstar túnker  Naaldwijk, 10 augustus 1908 Vught, 4 septimber 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Gerrit Jan van der Veen byldhouwer  Amsterdam, 26 novimber 1902 Overveen, 10 juny 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 David Verloop studint rjochten RU Utrecht  Utert, 8 jannewaris 1921 Brussel, 7 maart 1944 Nr. 1, 22 oktober 1946 Mathilde Adrienne Eugénie Verspyck  Semarang, 16 juny 1908 Ravensbrück, 11 febrewaris 1945 Nr. 1, 22 oktober 1946 Pierre Marie Robert Versteegh offisiers Keninklike Marresjesee  Kedoengbanten, 6 juny 1888 Sachsenhausen, 3 maaie 1942 Nr. 17, 7 maaie 1946 Cornelis Vlot haadbestjoerslid NJV  Koudekerke, 29 novimber 1906 Haarlim, 26 oktober 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Gabrielle Weidner  Brussel, 17 augustus 1914 Frankfurt a/d Oder, 15 febrewaris 1945 Nr. 1, 23 maaie 1950 Johan Hendrik Westerveld bedriuwslieder Haarlim, 21 augustus 1880 Sachsenhausen, 3 maaie 1942 Nr. 17, 7 maaie 1946 Herman Bernard Wiardi Beckman haadredakteur deiblêden Arbeiderspers, SDAP-politikus  Nymwegen, 4 febrewarris 1904 Dachau, 15 maart 1945 Nr. 17, 7 maaie 1946 Johannes Wilhelmus Wildschut amtner  Den Bosch, 28 novimber 1913 Leonberg, 31 jannewaris 1945 Nr. 14,16 desimber 1952 Johan Reinier Ernest Wüthrich direkteur hannelsbedriuw Coevoerden, 9 desimber 1903 Haarlim, 26 oktober 1944 Nr. 17, 7 maaie 1946 Lammert Zwanenburg lânbouwer  Aldhoarne gem. Skoatterlân, 22 juny 1894 Kamp Westerbork, 19 oktober 1944 Nr. 58, 25 july 1952  De ûnbekende Joadske Soldaat dy’t “yn het Getto fan Warsjau har libben joech foar de frijheid fan alle folken” Nr. ?, 17 oktober 1947

Kategory:Nederlânsk ferset yn de Twadde Wrâldkriich
Kategory:Nederlânske ûnderskieding
Kategory:Priis of ûnderskieding ynsteld yn 1946