Piëmont

Piëmont (Italjaansk: Piemonte, Piëmonteesk: Piemont) is in regio yn Itaalje, oprjochte yn 1948. De haadstêd is Turyn. De namme Piemonte betsjut yn it Italjaansk letterlik 'oan de foet fan de bergen'. Piëmont grinzget oan Switserlân en Frankryk en oan de Italjaanske regio's Liguerje, Emilia-Romagna en Lombardije.

De taal dy't meast praat wurdt is Italjaansk, mar dêrnjonken wurdt der ek Frânsk en wat Oksitaansk sprutsen. 

 Lânskip 
It lânskip is yn trije parten op te dielen: 
 it Alpegebiet mei as heechste berch de Gran Paradiso (4.061 meter), 
 de Po-flakte mei de grutte stêden,
 it heuveleftige gebiet.

 Skiednis yn it koart 
Piëmont makke mear as tûzen jier part út fan it Romeinske ryk. Oan 'e ein fan 'e Romeinske tiid, waard it yn 'e tiid fan it Grutte Folkeferfarren ferskate kearen plondere troch rûnswalkjende folken. It kaam yn besit fan 'e Ostrogoaten en letter de Longobarden. Under Karel de Grutte makke it diel út fan it Frankyske ryk. 

Yn 'e rin fan 'e midsiuwen sloegen de markizen fan Piëmont foar master op. It Hûs fan Savoye makke Piëmont ûnderhearrich en Frankryk en de Habsburgers hawwe in soad om it gebiet fochten. 

Yn 1718 waard Piëmont feriene mei Sardynje en de Habsburchske keizer skonk harren de keningstitel (Keninkryk Sardynje). Nei de besetting troch Napoleon yn 1798 kamen de Eastenrikers oan 'e macht. Sy makken it gebiet ta in marjonettesteat mei Klemens fan Metternich oan it haad. Sûnt 1847 kaam de befolking hieltyd faker yn opstân tsjin de Eastenrikers en yn 1859 waarden sy troch de Piëmontezen en de Frânsken ferneatigjend ferslein yn 'e slach by Solferino. 

Yn 1861 waard Victor Emanuel II ta kening fan it feriene Itaalje kroand. Sûnt dy tiid is Piëmont Italjaansk gebiet

 Provinsjes 
De regio bestiet njonken de metropolitane stêd Turyn út sân provinsjes:
 Kaart  Wapen Provinsje Ofk.  Haadstêd Oantalgemeenten200px 30px  Alessandria  AL  Alessandria 18730px  Asti  AT  Asti 11830px  Biella  BI  Biella 7430px  Cuneo  CN  Cuneo 24730px  Novara  NO  Novara 8730px  Metropolitane stêd Turyn  TO  Turyn 31230px  Verbano Cusio Ossola  VB  Verbania 7430px  Vercelli  VC  Vercelli 82

 Gemeenten 
Understeand de 10 grutste Piëmonteeske gemeenten neffens ynwennertal op 28 febrewaris 2024 (provinsjale haadstêden en de grutstedske stêd Turyn mei fette letters wjerjûn.  

PosysjeWapenGemeenteYnwennertalOerflak(km²)Befolkingstichtens(km²)Hichte(m boppe seenivo)ProvinsjeMetropolitane stêd1º30pxTorino846.430		130,016481,16239TO2º30pxNovara102.644103,05986,89162NO3º30pxAlessandria92.067	203,57451,3995AL4º30pxAsti73.797	151,31488,61123AT5º30pxCuneo55.978	119,67466,68534CN6º30pxMoncalieri55.970	47,531183,61219TO7º30pxCollegno48.129	18,102698,12302TO8ºRivoli46.86229,501593,18390TO9º30pxNichelino46.07720,562251,55229TO10º30pxSettimo Torinese45.771		31,461476,12207TO

Gemeenten yn Piëmont mei in heger ynwennertal fan mear as 20.000 ynwenners (sifers 28 febrewaris 2024): 

PosysjeWapenGemeenteYnwennertalOerflak(km²)Befolkingstichtens(km²)Hichte(m boppe seenivo)Provinsje Metropolitane stêd11º30pxVercelli45.68179,78575,02130VC12º30pxBiella42.97946,69935,17420BI13ºGrugliasco36.70513,132795.13293TO14º30pxChieri35.95054,20662,58283TO15º30pxPinerolo35.47250,34706,12376TO16°30pxCasale Monferrato32.22686,21385,26116AL17º30pxVenaria Reale32.08120,441605.58262TO18º30pxAlba31.15553,59582,48172CN19º30pxVerbania30.00637,49802,99197VB20º30pxBra29.75859,53494,98290CN21º30pxCarmagnola28.10895,72296,09240TO22º30pxNovi Ligure27.33955,20503,37197AL23º30pxTortona26.61598,87274,02122AL24ºChivasso26.18851,24519,28183TO25º30pxFossano24.211130,15188,14375CN26º30pxOrbassano23.01822,211043.00273TO27º30pxIvrea22.49630,11765,46253TO28º30pxMondovì22.06087,05255,76395CN29ºSavigliano21.777110,79193,54320CN30º30pxBorgomanero21.22132,27657,86307NO31º30pxTrecate20.94238,22533,39136NO

 Ofbylden 


Kategory:Regio fan Itaalje
Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1948