Ferwert

Ferwert is in doarp oan de Waadsee yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Ferwert leit noardeastlik fan Marrum, súdlik fan de Waadsee, súdwestlik fan Blije, eastlik fan Hegebeintum en noardwestlik fan Ginnum.

De buorskip De Ryp heart ek by Ferwert.

Op 1 jannewaris 2023 hie Ferwert 1.815 ynwenners.

 Geografy 
Ferwert leit yn it westlike diel fan de gemeente oan de Provinsjale dyk N357 fan Ljouwert nei Holwert, dy't it doarp ferbynt mei Marrum en Hallum nei it súdwesten en Blije nei it noardeasten. Eastlik fan  Ferwert leit likernôch in kilometer fierder it terpdoarp Hegebeintum, dêr't it oer de Ferwerter Feart mei ferbûn is. Oan de westkant ferbynt de Burmaniafeart it doarp mei Foswert. Beide fearten jouwe súdliker ferbining mei de Dokkumer Ie. Ferwert leit oan it Fryske Kustpaad. Fan 1901 oant 1936 lei it doarp oan it Dokkumer Lokaeltsje.

 Skiednis 
Ferwert ûntstie foar it begjin fan de jiertelling. It doarp leit op in kwelderwâl dêr't ek Hallum, Marrum en Blije op lizze. It is in terpdoarp, mei in terp dy't heech genôch wie om de see te sjen, mar om 1900 hinne is oan de noardwest kant it grutste part fan de terp ôfgroeven.

Súdlik fan it doarp lei oant de reformaasje it oan Jehannes de Doper wijde benediktynske dûbelkleaster Foswert (ek Betanië). Neffens in oerlevering waard it kleaster yn 860 op It Amelân stifte en ferhûze it kleaster fanwegen de ynfallen fan Wytsings yn 1109 nei Ferwert. Foswert waard yn 1580 plondere en yn 'e brân stutsen; de grûn waard troch de oerheid yn beslach nommen en letter ferkocht. Op de lokaasje steane tsjintwurdich twa pleatsen, dêr't ien fan in ryksmonumint is. Njonken fynsten betinke allinne de grêften om it kleasterterrein, strjitnammen en de namme fan in wensoarchsintrum it eartiidske kleaster.Noordelijk Oostergo. Ferwerderadeel (1981) - Herma M. van den Berg  

Yn 1999 waard de doarpsnamme offisjeel Frysktalich. 

Sûnt 2019 leit Ferwert yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente Ferwerderadiel. Ferwert hat altyd haadplak west fan Ferwerderadiel.

 Gebouwen 
States
By Ferwert stie oant 1500 hinne de Tsjallingastate en oant it begjin fan de 19e iuw de Camminghastate, dêr't it Cammingha Hôf noch fan oer is. Fierders hawwe op it doarpsgebiet de states Deniastate, Gerbrandastate, Juwsmastate en Meekmastate stien. Fan Sminiastate binne noch twa pleatsen oer.

Tsjerke

De foarse Sint-Martinustsjerke is in tsjerke út 1421. Yn de toer hingje trije klokken út 1383, 1426 en 1457. De klok út 1383 hat mooglik fan de tsjerke fan it eardere Easterbeintum west. Yn de jierren 1930 waarden in tal feroarings útfierd dy't de toer in hiel oar uterlik joegen. Sûnt 12 febrewaris 2007 is de tsjerketoer troch in yngreven restauraasje yn de  steat fan foar dy tiid werombrocht. Ek binne in oantal jierren lyn de klokken laske en ophongen oan oare liedassen.

Op de súdmuorre fan de tsjerke sit in sânstiennen sinnewizer út 1640, dy't yn 1704 fernijd waard. 

Oars
Súdlik fan it doarp stiet in lytse Amerikaanske wynmotor.

 Mienskip 
Ferwert dielt sûnt 1953 it ferieningslibben mei it oanbuorjende Hegebeintum. De beide doarpen hawwe ek in mienskiplike feriening fan Doarpsbelang. Foar de jongerein is der sûnt freed 21 jannewaris 2000 soas de Yntro.Ferwert-online, oproppen 2 maart 2023 Ferwerters wurde ek wol útmakke foar skierroeken.List Fryske skelnammen 1982, AFUK

 Beskerme doarpsgesicht 
In diel fan Ferwert is hjoed-de-dei beskerme doarpsgesicht.

 Tsjerken 
 Sint-Martinustsjerke (PKN Ferwert) (webstee)
 Liudgertsjerke (PKN Ferwert)

 Skoallen 
It doarp hat twa basisskoallen:
 Iepenbiere basisskoalle Op 'e Trije (webstee)
 Kristlike basisskoalle Op Streek (webstee) 
De lokaasje fan it Dockingakolleezje foar fuortset ûnderwiis is sûnt 2019/2020 sletten.Omrop Fryslân, 3 april 2019
 Ferienings 
 Badmintonclub Ferwert
 Brassband Excelsior Ferwert (webstee)
 Dartklub Heechfinne 
 EHBO feriening Ferwert e.o.
 Fûgelferiening De Nachtegaal (webstee)
 Fuotbalferiening Wardy Gymnastykferiening SVKV
 Iisklub Ferwert/Hegebeintum
 Keatsferiening Foswert
 Kuorbalklub Ferwert
 Lawn Tennis Club Ferwerderadiel
 Toanielferiening Ferwert (webstee)

 Berne 
 Antonius Petri (1620-1672), dûmny
 Idzert fan Burmania (1655-1708), grytman 
 Pieter Boeles (1795-1875), taalkundige en dûmny
 Gerardus Heymans, (1857-1930), filosoof, logikus en psycholooch
 Trinus Riemersma (1938-2011), Fryske skriuwer Eeltsje Boates Folkertsma (1893-1968), Fryske foarman.
 Romke Kalma (1921-2007), konsert-, opera en oratoariumsjonger.
 Oene Spoelstra (1944), Frysk skriuwer en ûnderwizer.
 Hans Jouta (1966), byldhouwer.
 Maria Sterk (1979), Fryske maratonrydster
 Befolkingsferrin 
 Jier  1830  1848  1913  1954  1959  1964  1969  1971  1973  1999 
  Ynwenners  1429  1463  1699  1965  2023  1892  1837  1898  2008 1824  Jier  2002  2004  2015  2020  Ynwenners  1874  1915   1796  1781  

 Ynfrastruktuer 

 Provinsjale Wei 
Troch Ferwert rint de N357.

 Bustsjinst 
De buslinen troch Ferwert wurde fersoarge troch Qbuzz.

 Strjitten 
Alle strjitten yn Ferwert.

 Ofbylden ryksmonuminten  

 Byldzjende keunst 

 Sjoch ek 
 Beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân
 Fryske doarpen.


Kategory:Doarp of stêd yn Noardeast-Fryslân
Kategory:Beskerme doarpsgesicht yn Nederlân
Kategory:Doarp of stêd yn Ferwerderadiel