Arum

Arum is in Frysk doarp yn it uterste noarden fan 'e gemeente Súdwest-Fryslân. It doarp leit yn 'e Greidhoeke, noardlik fan Wytmarsum en hat  ynwenners (). 

Under it doarp falle ek de buorskippen Baarderbuorren en de Grauwe Kat.

 Namme 
De âldste boarne dy't oer Arum skriuwt is fan 1275 as Aldenum. Yn 'e iere 15e iuw komt Aeldrum en letter ek Alderum. De fariant Arum komt sûnt 1466 foar. Ferskate kaarten út de 16e iuw neame Alt Arum. In kaart mei Fryske farianten út 1595 neamt Arom. Yn 'e 19e iuw ferskine Arum en Aarum.

De namme is nei alle gedachten ôflaat fan "hiem" fan 'e persoanenamme "Alder", dat de grûnbetsjutting "eal" hat.

 Skiednis 
Yn in stik lân op Baarderbuorren is in skelet fûn fan in bern, dat dêr om likernôch 100 jier foar de jiertelling begroeven wêze moat. Dêrom wurdt tocht dat Arum doe ûntstien is, op it plak fan Baarderbuorren.

Op 4 july 1380 waard tichtby Arum in fjildslach levere tusken de muontsen fan de Lúntsjerk en dy fan Aldekleaster, wêrby't mear as 130 man omkamen. Goed 50 jier letter yn 1420 waard dêr fannijs slach levere. De eallju Sicke Gratinga en Gale Hania, swier ferwûne, waarden doe nei Lúntsjerk werombrocht. Hania soe stjerre oan syn ferwûnings.
Yn 1895 waard by de ôfgraving fan in terp in lyts houten swurd fûn út it jier 600.

Foarname famyljes dy't it foar it sizzen hienen yn Arum wiene: Beijma (Baaiemerleane); Van Sytzama (Sytzamawei) en Fan Cammingha (Fan Camminghawei).

It measte ferfier yn Arum gie earder oer it wetter. Yn 1890 komt der yn Arum in tramstasjon.

Oant de gemeentlike weryndieling fan 2011 wie it part fan 'e gemeente Wûnseradiel.

 Doarpswapen 
It wapen fan Arum bestiet út trije fliëkamen. Om't de boeren eartiids bekend stiene om harren fliejepleach. Hja fûnen dêrom de fliejekaam út. De Arumer boeren binne der nea folle better fan wurden, want se ha der nea in oktroai op hân.

 Mienskip 
300px|thumb|Eardere dokterswente út 1882
300px|thumb|Kammingastate út 1886
300px|thumb|Utsjoch fan 'e tsjerketoer ôf
De feriening foar Doarpsbelang behertiget de belangen foar it doarp. It âldste doarpshûs fan Fryslân waard yn 1926 yn Arum oprjochte. It wie in houten geboutsje dat mei in foarskot fan de doarpsdokter oankocht waard troch it Departemint fan de Maatskippij ta Nut fan 't Algemien. It kontaktbledsje hjit De Skille.

 Underrjocht 
Oant 2017 hie it doarp twa skoallen; de iepenbiere skoalle De Opslach en de kristlike skoalle De Hoekstien. Dêrnei binne de ta skoallen gearfoege ta de moetingskoalle De Oanrin.

 Ferienings 
 Fuotbalferiening Arum
 Tennisferiening Arum
 GF Sparta - gymnastyk
 Keatsferiening Willem Westra
 Thrium - foljebal
 Kulturele Kommisje
 Frysk Selskip Arum
 Teater Selskip Arum
 iisklup Arum
 CMV Wubbenus Jacobs (fanfare)

 Tsjerke 
 Protestantske tsjerke Hitsum-Achlum-Arum-Kimswert

 Befolkingsferrin 
 1954  1959  1964  1969  1974  2004  2013  2025 1.269  1.202  1.134  1.061  971  1.044  1.105Alle Cijfers  1.040

 Tsjerken 

Ferneamde Arumers
 Berne yn Arum 

 Pieter Baukes Yetsenga (1865-1943), keatser
 Seakle Greijdanus (1871-1948), teolooch
 Jacob Wijngaard (1944), wiskundige en heechlearaar

 Stoarn yn Arum 

 Pieter Baukes Yetsenga (1865-1943), keatser

 Ferskaat 
Yn de eardere slachterij sit no it Rock&Roll museum

 Strjitten 
Alle strjitten yn Arum

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen
 Slach by Arum.


Kategory:Doarp of stêd yn Wûnseradiel
Kategory:Doarp of stêd yn Súdwest-Fryslân