Nijlân (Súdwest-Fryslân)

Nijlân is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân oan de A7 tusken Boalsert en Snits. Troch it doarp hinne rint de Nijlanner Feart. Nijlân hat  ynwenners (). 

Ta it doarp hearre de (eardere) lytse buorskippen Blanksens, Koarns, Jongedyk, Sylsterbuorren en Tsjaard.

Yn it jier 2025 fierde Nijlân syn 750 jierrich bestean.

 Wapen 
Op it doarpswapen stean twa oksekoppen dy't mei in keatling oan inoar keppele binne. Neffens de leginde is it doarp ûntstien troch twa oksen dy't it úteinlike stee fan 'e tsjerke fêststelden.

 Skiednis  
It doarp is ûntstien yn it súdlike part fan 'e drûchfallen Middelsee en waardt yn Latynske boarnen yn de 13 iuw Nova Terra neamd, itjinge letterlik "nij lân" betsjut. Yn 1275 wurdt Dodakerke nunc vocatur Noua terra oantroffen, yn 1335 Dodakirka en yn 1399 Doedenkerke. Yn de boarne fan 1275 wurdt neamd dat der doe al in feroaring fan 'e namme west hie. De namme ferwiist nei de persoansnamme Dodo/Doede, dêr't in grûnbetsjutting yn relaasje ta "folk" yn ferburgen sit. Dy namme ferwiist mooglik nei de abt fan kleaster Blomkamp by Hartwert, dy't mooglik de tsjerke stifte hat en dy't ek de grûnlizzer fan Nijekleaster by Skearnegoutum wie,. It twadde part fan 'e namme ferwiist nei de karspel.

Yn 1381 komt Nyalanda foar en yn 1399 Nijenlande. Yn 1453 wurdt yn it Aldfrysk Nia land en de âldste Nijfryske fariant komt op in kaart fan 1595: Nielaen itjinge útsprutsen waard as "Nye lân".

It komdoarp ûntstie op in krúspunt fan diken, dy't yn de 13e iuw, of mooglik al foar 1100 stifte waard. De dyk fan Snits nei Boalsert waard justjes súdlik fan de kearn fan it doarp oanlein. Dy dyk waard byldbepalend foar it doarp dêr't it doarp in yndruk fan in dykdoarp by krige. Yn 1882 kaam Nijlân oan it spoar fan de tramwei Snits-Boalsert, dêr't de earste steamtram fan Fryslân op kaam te riden. De doarpsherberch waard de tramhalte. Yn 1947 waard de tramwei sletten.

Oant 2011 lei Nijlân yn de gemeente Wymbritseradiel.

 Beskerme doarpsgesicht 
It âldste diel fan it doarp om de herfoarme Nikolaastsjerke hinne is oanwiisd as beskerme doarpsgesicht. Dy kwalifikaasje is ûnder oaren fertsjinne om't de tsjerkegrêft dy't hielendal om it tsjerkhôf hinne rint. It tsjerkhôf hat in ovale foarm, mei oan 'e westkant in wyt beplastere pastorije mei grutte tún. Noardliker is it fikarishûs en oan 'e noardkant de âlde patorijepleats. Oan it eastlike part fan 'e tsjerkegrêft dêr't lytse strjitsjes en stegen op útkomme, is it âldste part. Oan 'e súdkant stiet in steatlike kop-hals-romppleats.

Súdlik fan 'e doarpskom rint de Tramstrjitte mei de markante doarpsherberch.

 Tsjerke  

Yn 'e 13e iuw waard de earste tsjerke stifte. De hjoeddeistige letgoatyske tsjerke komt fan de iere 16e iuw. Yn 'e noardmuorre binne noch oerbliuwsels fan de âlde tsjerke ferwurke. De ôfwikseljende giele en reade kleastermoppen  binne by it weropbouwen brûkt. De regelmjittige ôfwikseling fan de grutte spitsbôgefinsters en bearen jout in karakteristyk gebou. De toer mei achtkante spits waard in kear ferhege. De klokken waarden dêr ek mei ferhege en in twadde rige kloksgatten waarden oanbrocht. 

 Mienskip 
It doarp hat in feriening foar Doarpsbelang. It Nijslân is de doarpskrante. Basisskoalle De Earste Trimen sit mei jongereinhonk De Pallet yn it multyfunksjonele sintrum De Mande.
Elts jier wurd op Peaskemoandei yn "De Mande" Aaipop hâlden, it grutste Frysktalige popfestival. 

 Ferienings 
 Fuotbalferiening Nijlân- fuotbal
 Toanielselskip Nijlân - toaniel
 Excelsior - muzyk
 Nocht en Warber - gymnastyk
 Terra Nova - gospelkoar
 OTIB - follybal
 Oranjeferiening Nijlân
 't Plúmke - badminton
 Herberch fan Nylân - darten
 't Tramhúske - tennis
 Wês Tûk - jeu de boules
 Aldlân, Koarnlân en Stinslân  - boarterstúnferienings
 SBGG / Op it griene lekken / Weinich Keu's / Net oer de bân út - biljerte

 Tsjerke 
 Protestantske Gemeente Nijlân

 Befolkingsferrin 
 1954  1959  1964  1969  1974  2006  2013  2025 736  719  654  642  657 1023  1005Alle Cijfers  970

 Ynwenners  
 Julia Burgers-Drost (1938 - 2013), Nederlânsk skriuwster

 Berne yn Nijlân 
 Fredericus Anna Jentink (1844-1913), soölooch
 Trui Jentink (1852-1918), sosjalist, feminist en publisist
 Rommert Pollema (1890-1965), politikus
 Jouke Hoekstra (1948), dirigint en muzykpedagooch
 Joke Tjalsma (1957), actrise

 Strjitten 
 Botniastrjitte -
 Camstrastrjitte -
 Dr. P J Hoedemakerstrjitte - Philippus Jacobus Hoedemaker
 Eile Pôle -
 Fedde Hokwerdastrjitte -
 Hege Wier -
 Hendrik Pollemastrjitte - Hendrik Pollema
 Hiddemawei -
 Hottingawei -
 Huniadyk -
 Ingenawei -
 Jongedyk -
 Jonkerspaad -
 Koarnleane -
 Roordastrjitte -
 Singel -
 Skieppeleane -
 Smidstrjitte -
 Sylsterbuorren - buorskip Sylsterbuorren west fan Nijlân, ek Nijlannerbrêge neamd
 Tramstrjitte -
 Trije Diken - 
 Tsjaarddyk - nei it buorskip Tsjaard
 Tsjerkegrêft -

 Iepenbier ferfier 
 Busline: It Hearrenfean - Nijehaske - Aldehaske - Haskerhoarne - De Jouwer - Snits - Nijlân Rykswei - Boalsert vv.

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.
 Beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân

 Keppeling om utens  
 Webstee fan Nijlân


Kategory:Doarp of stêd yn Wymbritseradiel (oant 1984)
Kategory:Doarp of stêd yn Wymbritseradiel
Kategory:Doarp of stêd yn Súdwest-Fryslân
Kategory:Beskerme doarpsgesicht yn Nederlân