Frysk alfabet

It Fryske alfabet hat net lykas it Latynske alfabet 26, mar 24 letters. De Q en de X fan it Latynske alfabet wurde yn it Frysk net skreaun. 

 Oersjoch 
 Grutte letters A  B  C  D  E  F  G  H  I/Y  J  K  L   M  N  O  P  R  S  T  U  V  W   Z Lytse letters a  b  c  d  e  f  g  h  i/y  j  k  l m  n  o  p  r  s  t  u  v  w  z Nammen aa  bee  see  dee  ee  ef  gee  haa  ii/Fryske y  jee  kaa  el em  en  oo  pee  er  es  tee  uu  fee  wee  zet

 Fonetysk skriuwen 
It Fryske skrift is foar it meastepart fonetysk skreaun. Om't de Fryske taal in grutte rykdom en ferskaat oan lûden hat, binne der in soad diakrityske tekens. Hjir in rychje:

    Fryske diakretyske tekens skerpteken    é        ú    breedteken â  ê     ô  û    trema ä  ë  ï  ö  ü    klamteken à  è  ì  ò  ù  ỳ gearskriuwing Æ  æ         

De lûden mei in trema of in klamteken jouwe gjin oare lûden oan: it trema jout oan dat in lûd net ta in mearlûd heart; it klamteken wurdt brûkt om klam op in wurdlid te lizzen.

It is yn it Frysk wol tastien, mar net wisânsje om op haadletters diakrityske tekens te setten. De ligatuer æ en de ligatuer Æ wurde somtiden yn nammen of by in âldere stavering brûkt.

 Ĳ 
Lykas yn it Nederlânsk is ek yn it Frysk net dúdlik at de ĳ (Ĳ) in letter apart is of in gearskriuwing.

 Yn oare Fryslannen 
Alhoewol’t it dêr sprutsene Frysk troch de skieding fan iuwen (en yn it gefal fan it eilâns-Noardfrysk faaks sels troch in oare oarsprong) sa oars is as it Westerlauwerske Frysk, dat men hast fan aparte talen sprekke kin, is it Fryske karakter dochs dúdlik oanwêzich.
Dochs komme gauris oare lûden foar. Mei dêrom wurde gauris oare tekens brûkt.
 Sealtersk 
It Sealtersk brûkt it trema " foar deselde lûden as dy by de Dútske umlauttekens, ek as it net om histoaryske umlaut giet, dus ä, ö, ü.
De Sealter sch komt oerien mei de Hollânske en dus net mei de Dútske, dy’t mear fan sj hat. Dêrom wurdt ek wolris sk skreaun, wat oan ‘e ein fan in wurd dan wol wer de krekte útspraak oanjout.

 Mooringer Noardfrysk 
Dat hat út it Deensk it teken å oernommen foar ús koarte iepene o-lûd: dåt, ås.
Umlauttekens wurde op sawat deselde wize brûkt as yn it Sealtersk. Foar sch jildt hjir wol in útspraak dy’t ticht by de Dútske leit.
 Sylter Noardfrysk 
Dat brûkt in lizzende streek as langteteken: ā, ē.
It trema wurdt allinne brûkt yn ö, ü. 
Brutsene lûden wurde oanjûn mei ia, ua.
Bysûnder is it teken đ, dat itselde lûd oanjout as th yn Ingelsk this.
 Ferring-Öömrang 
Brûkt ä, ö, ü en ia, ua. 

 Sjoch ek 
 Frysk op kompjûters

Kategory:Latynsk alfabet
Kategory:Frysk