Aldegea (Súdwest-Fryslân)

Aldegea is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân. Aldegea hat  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners.

Mei Idzegea en Sânfurd foarmet Aldegea in soarte fan ienheid, wêrfan Aldegea it sintrum mei foarsjennings is. Alle trije doarpen lizze oan it wetter, oan respektivelik de Aldegeaster Brekken de Idzegeaster Poel en it Ringwiel. 

Aldegea is in echt wetterdoarp en njonken de agraryske sektor foarmet it toerisme in wichtige boarne fan ynkommen.

 Skiednis 
[[Ofbyld:Friesland (Netherlands, May-June 2020) - 27 (50550552151).jpg|thumb|left|Hûzen oan 'e sleat tusken de Aldegeaster Brekken en de Skûtelpoel.]]
Aldegea ûntstie yn 'e midsiuwen oan 'e sleat tusken de Aldegeaster Brekken en de Skûtelpoel. Yn 'e 19e iuw groeide it doarp en krige it in kom oan 'e Aldegeaster Brekken.

Yn 1132 waard it doarp Aldakerke neamd. De oan Martinus fan Tours wijde tsjerke (of kapel) fan Aldegea foel ûnder it Sint-Odulfuskleaster fan Starum en sil doe nei alle gedachten fan hout west ha. Letter krige it doarp in stiennen tsjerke, dy't yn alle gefallen noch oant 1417 ûnder it Starumer kleaster foel. Fan dy yn 1755 ôfbrutsen tsjerke binne yn 1962 fûneminten fûn.Corpus Roemeling, oproppen 30 desimber 2023     

De oarspronklike namme fan it doarp ferwiisde nei de lokaasje fan it doarp by in âlde tsjerke. Yn 1505 waard it doarp Oldegae neamd, doe wie dus de tafoeging kerk yn 'e namme al ferfongen troch 'ga' (gea).
Aldegea hat ek in skoft in stasjon hân oan it spoar fan Ljouwert nei Starum. Tusken 1890 en 1962 hie Aldegea oan 'e Stasjonswei ek in bûterfabryk. Yn dat lêste jier waard it fabryk sletten en yn 1968 is it fabryk ôfbrutsen. Op it plak steane hjoed-de-dei wentes.Hiemside molkfabriken yn Fryslân, oproppen 30 desimber 2023

Oant 2011 lei Aldegea yn de eardere gemeente Wymbritseradiel.

 Mienskip 
Aldegea hat mei Idzegea en Sânfurd in feriening fan doarpsbelang. It yn 2021 renovearre multyfunksjonele sintrum It Joo is it doarpshûs foar de trije doarpen en De Nijsljochter is de doarpskrante. Yn 'e Aldegeaster Brekken is in natoerswimbad. 

 Tsjerke 
 PKN Aldegea en omkriten

 Skoalle 
 Kristlike basisskoalle Klaver Fjouwer
 Pjutteboartersplak De Joopykjes

 Ferienings 
 Damklub Nocht en Kriich
 Folksdûnsferiening De Heechspringers
 Follybalferiening FLO
 Fûgelwacht Aldegea e.o.
 Fuotbalferiening Aldegea
 Gymnastykferiening 'Meer bewegen voor ouderen
 IIsklub de Brekken
 Keatsferiening 't Napke Kristlike Muzykferiening Eendracht Maakt Macht 
 Kulturele Kommisje Aldegea SWF
 Oranjeferiening Aldegea SWF
 Toanielferiening Sin en Wille
 Sloeproeiferiening De Aldegeaster Skomskowers
 Tafeltennisferiening ODI
 Stifting Doris Mooltsje  
De ynformaasje oer de ferienings is ôfkomstich fan 'e hiemside fan it doarpsbelang fan Aldegea; sjoch foar de meast aktuele gegevens op: www.oudega-swf.nl

 Befolkingsferrin 
 Jier  1840   1954  1959  1964  1969  1973  2006  2015  2020 Ynwenners  245  680  670  593  544  702  690  712  737
Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2015 en 2020 Alle Cijfers
 Berne 
 Pieter van der Mark (1910-1977), AR-politikus
 Egnatius Ydema (1876-1937), keunstskilder
 Gerben Rypma (1878-1963), lânskipsskilder en dichter
 Arjen Harmens Witteveen (1894-1952), arsjitekt
 Jakob Wolthuizen (1929-2017), puzelmakker 
 Jan Haagsma (1933),  mikrobiolooch
 Marten Walinga (1967), earste wrâldkampioen Frysk damjen
 Johannes Rypma (1992), sjonger
Bustsjinst

De busline troch Aldegea wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Aldegea:

 Line 46 Snits - Aldegea en Heech: Snits - Jutryp - De Hommerts - Heech - Rigedyk - Aldegea Sintrum - Us Hiem'' - Idzegea - De Gaastmar - Heech - De Hommerts - Jutryp - Snits

 Ryksmonuminten 
 Tsjerke 

Midden yn it doarp stiet de Ankertsjerke út 1755. Yn 'e toer hinget in klok út 1623. Yn 1961/1962 hat der aksje yn it doarp west foar de tsjerke, dy't ƒ 40.000 opbrocht.

 Doris Mooltsje 
Oan 'e noardkant fan 'e Aldegeaster Brekken stiet de poldermûne it Dorusmooltsje. It boeremûntsje waard ferneamd nei boer Doris Hoekstra. Fan de út 1790 datearjende mûne wie net folle mear oer, mar mei de restauraasje en rekonstruksje fan 1998 is de mûne wer yn eare hersteld. It is de grutste spinnekopmûne fan Nederlân.

 Publikaasjes 
 "Puollen en Marren rûnom Aldegea".

 Strjitten yn Aldegea 
 Sjoch: Strjitten yn Aldegea

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.


Kategory:Doarp of stêd yn Wymbritseradiel (oant 1984)
Kategory:Doarp of stêd yn Wymbritseradiel
Kategory:Doarp of stêd yn Súdwest-Fryslân