1909

Dit jier makket ûnderdiel út fan it desennium fan 'e 1900-er jierren.
 Foarfallen 
jannewaris
 2 - De Earste Alvestêdetocht, holden op inisjatyf fan Pim Mulier, wurdt wûn troch Minne Hoekstra fan Wergea yn in tiid fan 13 oeren en 50 minuten.
 9 - De Britske ekspedysje op Antarktika, ûnder lieding fan Ernest Shackleton, moat mei noch 97 myl te gean fanwegen gebrek oan iten it foarnimmen opjaan om 'e Súdpoal te berikken.
 15 - Yn Fryslân wurdt de Feriening De Fryske Alve Stêden oprjochte om yn it ferfolch de Alvestêdetocht te organisearjen. 
 15 - De ekspedysje fan 'e Australiër Edgeworth David berikt as earste de magnetyske súdpoal.
febrewaris
 13 - Yn it Osmaanske Ryk twinge de Jong-Turken it ôftreden ôf fan grutfizier Mehmed Kâmil Pasja.
 16 - It Keninkryk Servje kundiget de mobilisaasje ôf yn ferbân mei de oanboazjende spannings mei Eastenryk-Hongarije yn it ramt fan 'e Bosnyske Krisis.
 22 - It Amerikaanske marine-eskader dat presidint Theodore Roosevelt op 16 desimber 1907 by wize fan machtsfertoan op in reis om 'e wrâld stjoerde, komt wer thús.
 26 - It Osmaanske Ryk erkent yn it ramt fan 'e Bosnyske Krisis de anneksaasje troch Eastenryk-Hongarije fan 'e Osmaanske gebietsdielen Bosnje en Hertsegovina, yn ruil foar finansjele skealeasstelling. Dútslân, Frankryk en it Feriene Keninkryk bemiddelje yn it heech oprûne konflikt tusken Eastenryk-Hongarije en it Keninkryk Servje, dat ek oanspraak makket op Bosnje en Hertsegovina.
maart
 31 - De Dútske rykskânselier Bernhard von Bülow makket yn in taspraak foar de Ryksdei dúdlik dat Dútslân oan 'e kant fan Eastenryk-Hongarije meifjochtsje sil as der yn it ramt fan 'e Bosnyske Krisis oarloch útbrekt mei Servje en/of Ruslân oer de Eastenryksk-Hongaarske anneksaasje fan Bosnje en Hertsegovina. Servje en Ruslân bine dêrop yn.
april
 6 - De Amerikaanske ûntdekkingsreizger Robert Peary berikt as earste minske de Noardpoal, yn it selskip fan Matthew Henson en fjouwer Eskimo's.
 7-19 - Mei de ûndertekening fan it amendearre Ferdrach fan Berlyn (1878) troch de ûnderskate Jeropeeske grutmachten wurdt de Bosnyske Krisis, dy't Jeropa op 'e râne fan in grutte oarloch brocht hat, delbêde.
 13 - By in militêre steatsgreep yn it Osmaanske Ryk, dy't rjochte is tsjin 'e Jong-Turken, wurdt grutfizier Hüseyin Hilmi Pasja ôfset.
 18 - Yn 'e Sint-Piterkatedraal yn Rome fynt de hillichferklearring fan Jeanne d'Arc plak.
 19 - It Osmaanske Ryk erkent de ûnôfhinklikheid fan Bulgarije.
 24 - By in steatsgreep yn it Osmaanske Ryk, gripe de Jong-Turken de macht werom dy't harren by de kûp fan 13 april ûntnommen wie. Harren lieder, Mahmut Şevket Pasja, lit de ferantwurdliken foar dy eardere steatsgreep daliks terjochtstelle.
 27 - De Osmaanske sultan Abdül Hamid II wurdt troch de Jong-Turken twongen ta abdikaasje fanwegen syn stipe oan 'e steatsgreep tsjin harren fan 13 april l.l. Hy wurdt opfolge troch syn broer Mehmed V.
 27 - De bûnsgenoaten fan Eastenryk-Hongarije yn 'e Triple Alliânsje, Dútslân en Itaalje, erkenne formeel de Eastenryksk-Hongaarske anneksaasje fan Bosnje en Hertsegovina.
maaie
 1 - Yn Frankryk wurdt by wet fêstlein hokker sterke drank oft him 'konjak' neame mei.
 11 - Yn Bloemfontein ûndertekenje fertsjintwurdigers fan 'e Britske Kaapkoloanje, Natal, de Transvaalkoloanje en de Oranjerivierkoloanje in ferdrach oer de oprjochting fan 'e Uny fan Súd-Afrika (mei yngong fan 1910), dy't de status fan dominion krije sil binnen it Britske Ryk.
juny
 27 - De grutmachten dy't sûnt 1898 mei-inoar it eilân Kreta, yn namme noch altyd in diel fan it Osmaanske Ryk, beset hâlde (it Feriene Keninkryk, Frankryk, Itaalje en Ruslân), begjinne mei de weromlûking fan harren troepen. Under fûleindige Osmaanske protesten nimme pleatslike Gryksk-Kretinzyske autoriteiten it bestjoer fan Kreta oer.
july
 25 - De Frânske piloat Louis Blériot stekt as earste yn in fleanmasine It Kanaal oer, troch fan Kalês nei Dover te fleanen.
 26-2 augustus - In algemiene staking yn Kataloanje rint út op in arbeidersopstân yn Barseloana. Dêrby falle mear as hûndert deaden.
augustus
 4 - Catrinus Werkhoven, Sytze Abeles Kooistra en Rein Zaagemans] winne yn Frjentsjer de 56ste PC. Catrinus Werkhoven wurdt útroppen ta kening.
 5 - It Osmaanske Ryk easket fan Grikelân dat dat lân him distansjearret fan it hisen fan 'e Grykske flagge troch de befolking fan it Osmaanske eilân Kreta.
septimber
 11 - De Dútske astronoom Max Wolf werûndekt de Komeet fan Halley. Dêrmei komt foargoed fêst te stean dat dy komeet om 'e 76 jier by de Ierde weromkeart.
oktober
 13 - Nettsjinsteande protesten út 'e hiele wrâld wurdt de anargistyske foaroanman Francisco Ferrer Guardia yn Barseloana op befel fan in Spaanske militêre rjochtbank eksekutearre om't er de arbeidersopstân fan july organisearre hawwe soe.
 26 - By in oanslach yn Harbin, yn Mantsjoerije, wurdt de Japanske politikus Ito Hirobumi, dy't fjouwer kear premier fan Japan west hat en no de funksje fan residint-generaal fan Koreä beklaaid, fermoarde troch de Koreaanske nasjonalist An Jung-geun.
novimber
 11 - De Feriene Steaten geane oer ta de fêstiging fan in marinebasis op 'e Hawaï-eilannen, dy't de namme Marinstasjon Pearl Harbor krije sil.
desimber
 16 - By in steatsgreep yn Nikaragûa, dy't útfierd wurdt op oankringen en mei stipe fan 'e Feriene Steaten, wurdt presidint José Santos Zelaya ôfset.
 17 - Kening Leopold II fan Belgje komt nei in regearperioade fan 49 jier op 72-jierrige leeftyd te ferstjerren.
 23 - Albert I folget syn ferstoarne heit Leopold II op as kening fan Belgje.

 Berne 
jannewaris
 8 - Yde de Jong, Frysk keatser († 1945)
febrewaris
 3 - Jaap Paauwe, Nederlânsk fuotballer († 1982)
 13 - Vasalis, Nederlânsk dichteres en psychiater († 1998)
 13 - Herman Ridderbos, Frysk heechlearaar teology († 2007)
 15 - Miep Gies, Nederlânsk fersetsfrou, freondinne fan Anne Frank († 2010)
 18 - Matti Järvinen, Finsk spearwerper (* 1985)
 19 - Harold Smith, Amerikaansk keunstdûker (* 1958)
 22 - Sjouke Helfrich, Frysk keatser, († 1982)
 22 - Aleksander Petsjersky, Russysk-Joadsk ofsier, organisator en oanfierder fan de opstân fan de Joadske finzenen yn it ferneatigingskamp Sobibór († 1990) 
 25 - Edward Gardère, Frânsk skermer († 1997)
maart
 5 - Leo Nielsen, Deensk hurdfytser († 1985)
 12 - Nicolò Vittori, Italjaansk roeier († 1988)
 23 - Carlo Agostoni, Italjaansk skermer († 1972)
 30 - Alan Morgan, Amerikaansk siler († 1984)
 31 - Piet Jongeling, Frysk sjoernalist, fersetsstrider, politikus en berneboekeskriuwer († 1985)
april
 6 - Stella Agsteribbe, Nederlânsk turnster († 1943)
 12 - Frederick Franck, Nederlânsk byldzjend keunstner en skriuwer († 2006)
 16 - Bauke Miedema, Frysk boer, astronoom en ynstrumintmakker († 1995)
 18 - Dolph van der Scheer, Nederlânsk reedrider († 1966)
 21 - Wolter Nijenhuis, Frysk bestjoerder († 1988)
 28 - Miles Bellville, Ingelsk siler († 1980)
 30 - keninginne Juliana fan de Nederlannen  († 2004)
maaie
 14 - Godfrey Rampling, Ingelsk atleet († 2009)
 15 - James Mason, Ingelsk akteur († 1984)
 27 - Joseph Schauers, Amerikaansk roeier († 1975)
 30 - Benny Goodman, Amerikaansk muzikant († 1986)
juny
 6 - Isaiah Berlin, Britsk filosoof en politikolooch († 1997)
 12 - Max Tailleur, Nederlânsk kabaretier († 1990)
 12 - Eleanor Saville, Amerikaansk swimster († 1998)
july
 1 - Emmett Toppino, Amerikaansk sprinter († 1971)
 5 - Bill Wheatley, Amerikaansk basketballer († 1992)
 12 - Valerio Perentin, Italjaansk roeier († 1998)
 18 - Sjoerd Zeldenthuis, Frysk reedrider († 1984)
 22 - Lal Shah Bokhari, Pakistaansk hockeyer († 1959)
 24 - George Saling, Amerikaansk atleet († 1933)
 24 - Carlyle Tapsell, Yndiaask hockeyer († 1975)
 31 - Olivér Halassy, Hongaarsk wetterpoloër en swimmer († 1946)
augustus
 9 - Ivan Fuqua, Amerikaansk atleet († 1994)
 13 - Wilhelmina von Bremen, Amerikaansk sprintster († 1976)
 15 - G.A. van Oorschot, Nederlânsk útjouwer en skriuwer († 1987)
 20 - Willy Ruys, Nederlânsk akteur († 1983)
 25 - Alberto Ghilardi, Italjaansk hurdfytser († 1971)
 27 - Leo Sexton, Amerikaansk kûgelstjitter († 1968)
septimber
 6 - Michael Galitzen, Amerikaansk keunstdûker († 1959)
 12 - Hendrik "Bull" Verweij, Nederlânsk ûndernimmer, mei-oprjochter Veronica († 2010)
 13 - Frits Thors, Nederlânsk nijslêzer († 2014)
 14 - Arend Hauer, Nederlânsk akteur († 1985)
 17 - Gerard van Hulst, Nederlânsk komponist, dirigint, skriuwer en keunstskilder († 1990)
 17 - Piet Worm, Nederlânsk keunstner († 1996)
 19 - Ferdinand Porsche, Eastenryksk automobylpionier († 1998)
oktober
 4 - Benjamin Pieter Liese, Nederlânsk politikus († 1985)
 13 - Klaas Hanzen Heeroma, Skylger dichter en taalkundige († 1972)
 15 - Sam Balter, Amerikaansk basketballer († 1998)
 21 - Frank Brewin, Ingelsk hockeyer († 1976)
 22, - Derk Sibolt Hovinga, Nederlânsk dichter († 1990)
 24 - Bill Carr, Amerikaansk atleet († 1966)
 25 - Edward Flynn, Amerikaansk bokser († 1976)
 28 - Francis Bacon,  Ingelsk keunstskilder († 1992)
 28 - James Blair, Amerikaansk roeier († 1992)
 29 - Frank Wykoff, Amerikaansk atleet († 1980)
novimber
 8 - Shabban Shahab-ud-Din, Yndiaask hockeyer († 1983)
 22 - Douwe Tamminga, Frysk dichter en skriuwer († 2002)
 24 - Hotze de Roos, Frysk berneboekenskriuwer († 1991)
 26 - Eugène Ionesco, Roemeensk-Frânsk skriuwer († 1994)
desimber
 28 - Mien van den Berg, Nederlânsk turnster († 1996)

 Ferstoarn 
febrewaris
 17 - Geronimo, opperhaad fan de Tsirikahûa-Apachen (* 1829)
maart
 20 - Sientje van Houten, Nederlânsk keunstskilderesse (* 1834) 
july
 3 - Thomas McDougall, Amerikaansk militêr (* 1845)
septimber
 9 - Sjirk de Wal, Frysk keatser (* 1852)
desimber
 17 - kening Leopold II fan Belgje (* 1835)
 11 - Myles Moylan, Amerikaansk militêr (* 1838)
 10 - Reade Wolk (Red Cloud), opperhaad fan 'e Lakota (* 1822)
 26 - Frederic Remington, Amerikaansk keunstskilder (* 1861)
 27 - Nicolaas Pierson, Nederlânsk bankier en politikus (* 1839)


Kategory:20e iuw