Balk

Balk is in flekke dat sûnt 1 jannewaris 2014 by de gemeente De Fryske Marren heart. Foar dy tiid wie Balk it haadplak en it grutste plak fan de gemeente Gaasterlân (oant 1984) en Gaasterlân-Sleat (1984-2014). It doarp leit oan de súdwestkant fan de Sleattemer Mar. 

Balk hie op   ynwenners.

 Skiednis 
Balk leit tusken Harich en Wikel. Troch de flekke streamt it rivierke De Luts. Balk soe ûntstien wêze by in balke oer it rivierke; dêrom de namme. Letter is der yn alle gefallen in brêge boud. Yn it earstoan hearde Balk by Harich. Yn 1585 waard it troch Spaanske soldaten út Grins plundere. Balk waard yn de 18e iuw woltierich troch de bûterhandel en yn alle gefallen yn de 19e iuw wie it in selsstannige flekke wurden.

Balk hie fanâlds ferskate leauwensmienskippen. Ien dêrfan wie de gemeente fan menisten yn Balk, dy't tige strang yn 'e lear wie. Yn it midden fan de 19e iuw is in grutte groep nei Amearika útwykt om har dêr yn de omkriten fan Goshen yn de steat Indiana te festigjen. In gevelstien yn Balk ferwiist noch nei dy âlde leauwensmienskip. 

Oan de Wyldemerkwei wie fan 1954 oant 1969 in kamp foar de opfang fan Molukkers út Yndoneezje. Foar dy tiid wie dat in barakkekamp foar de Nederlânske Arbeidstsjinst. Wylst yn oare Molukske kampen fakentiden kristenen wennen, wie it kamp by Balk foar moslims. Likernôch 90% fan de Molukske moslims waarden oan de Wyldemerkwei opnommen. De moskee op it kamp wie de earste moskee fan Fryslân en de twadde moskee fan Nederlân. De moskee waard nei de opheffing fan it kamp ferkocht en op De Jouwer wer opboud as in loads.   

Oan de wei nei Wikel is sûnt 2016 in AZC foar 500 asylsikers. It asylsikersintrum soe yn 2021 sletten wurde, mar fanwegen de grutte ynstream fan nije asylsikers hat de gemeente de bestjoersoerienkomst twa jier ferlinge.COA, 28 oktober 2021 Ut earder ûndersyk hie bliken dien dat der ûnfoldwaande draachflak ûnder de Balksters wie om it AZC langer iepen te hâlden.Omrop Fryslân, 8 juny 2021

 Mienskip 

 Befolkingsferrin 
 Jier  1954  1959  1964  1969  1974   2004  2016  2017  2018  2021 Ynwenners  1477  1461  1569  1852  2429  3560  3915  4090  4205  4175 

 Ferienings 
 Pleatslik Belang
 Fuotbalferiening Balk 
 Iisklup Balk
 De Bears - fiskjen
 Fûgelwacht

 Tsjerken 
 It Breahûs (PKN)
 De Sint-Ludgerustsjerke is de roomske tsjerke út 1883.
 De Paadwizer (PKN)
 Fermanje

 Bekende Balksters 
 Jetze Doorman - (1881 - 1931), skermer
 Johannes van Hout (1905-1972), boargemaster
 Jouke de Vries - (1960), politikolooch.
 Frans Haarsma (1921-2009), pryster

 Krante 
Foar Balk en omkriten ferskynt de Balkster Courant. 

 Gebouwen 
Balk hat in histoaryske kearn mei in riedhûs út 1615. Oan De Luts stean in soad monumintale hals-, klok- en trepgevels mei bysûndere gevelstiennen, sierankers, ingelekopjes en sniene boppeljochten. In opfallend gebou wie de eardere feefoerfabryk De Volharding. It gebou soe ôfbrutsen en wer op 'e nij boud wurde, mar dat gyng net troch en ynstee dêrfan wurde/binne der op de frijkommende grûn hûzen boud. 

 Wettersport 
Hjoed-de-dei is Balk in sintrum foar de wettersport. Oan De Luts is sylskoalle de Ulepanne mearfâldich winner fan de Nederlânske Sylskoalle Kampioenskippen. In grutte jachthaven leit oan de râne fan de Sleattemer Mar. Foar fytsers en silers fart der in tradisjoneel skûtsje as silend beurtfear tusken Heech en Balk. Yn de wintermoannen wurdt út Balk wei op de Sleattemer Mar om de Bearenburchcup syld.

 Herman Gorter 
De flekke en it rivierke soenen de dichter Herman Gorter, wa syn pake yn de 19e iuw meniste predikant wie yn Balk, ta syn ferneamde gedicht "Maaie" ynspirearre hawwe. Dêryn skriuwt er lykwols net fan in flekke, mar fan in stedsje; en net fan in rivierke, mar fan in wettergrêft:

Een nieuwe lente en een nieuw geluid
Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit
Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht
In een oud stadje, langs de watergracht.

(In nije maitiid en in nij lûd; ik wol dat dit liet heart krekt as it fluitsjen dat ik faak hearde foar in simmernacht yn in âld stêdsje, by de wettersgrêft.)

As in oantinken stiet oan De Luts in stânbyld fan de dichter.

 Berne yn Balk 
 Ysbrand Balck (±1525), Predikant
 Anne Meines (1814), Boargemaster
 Jetze Doorman (1881), Frysk Skermer
 Johannes van Hout (1905), Boargemaster
 Watse Hiddema (1928), genêshear-direkteur

 Iepenbier ferfier 
De buslinen troch Balk wurde fersoarge troch Qbuzz. De folgjende linen ride troch Balk:

 Line 41 De Lemmer - It Hearrenfean fia Balk: De Lemmer - Wikel - Harich Rotonde - Van Swinderenstrjitte - Talmahiem - Meineszleane - Wikel - Sleat - Tsjerkgaast - Sint-Nyk - Skarsterbrêge - De Jouwer - It Hearrenfean
 Line 44 Boalsert - Snits fia Gaasterlân: Boalsert - Tsjerkwert - Parregea - Warkum - Koudum - Himmelum - Bakhuzen - Murns - Riis - Aldemardum - Nijemardum - Sondel - Wikel - Meineszleane - Talmahiem - Van Swinderenstrjitte - Harich Rotonde - Ypekolsgea - Wâldsein - Kûfurderrige - De Hommerts - Jutryp - Snits

 Strjitten 
Alle strjitten yn Balk.

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.

 Ofbylden 


Kategory:Doarp of stêd yn De Fryske Marren
Kategory:Doarp of stêd yn Gaasterlân (gemeente)
Kategory:Doarp of stêd yn Gaasterlân-Sleat