Fulkaan

In fulkaan is in berch dy't jiske en lava spuit (hiele waarme, raande stien) út in magma grûnlaach djip ûnder de grûn. De measte fulkanen hawwe in krater by de top. Magma wurdt lava neamd as it út de fulkaan spuit is. 

De measte fulkanen binne te finen yn gebieten dêr't tektoanyske platen oan elkoar grinze. Op dy plakken kin de magma nei boppe komme. In lyts part fan de fulkanen hat net direkt mei tektoanyske prosessen te krijen omdat se net op in tektoanyske plaatgrins lizze. By sokke fulkanen komt in mantelplom út de djippe ierdmantel nei it ierdoerflak.

 Ferneamde fulkanen 
 Etna (Sisylje, Itaalje)
 Hekla (Yslân)
 Kilauea (Hawaiï, Feriene Steaten fan Amearika)
 Krakatau (Rakata, Yndoneezje)
 Mauna Loa (Hawaiï, Feriene Steaten fan Amearika)
 Mauna Kea (Hawaiï, Feriene Steaten fan Amearika)
 Mount Baker (Washington, Feriene Steaten fan Amearika)
 Mount Erebus (Ross Island, Antarktika)
 Mount Hood (Oregon, Feriene Steaten fan Amearika)
 Mount Fuji (Honjû, Japan)
 Mount Rainier (Washington, Feriene Steaten fan Amearika)
 Mount Shasta (Kalifornje, Feriene Steaten fan Amearika)
 Mount St. Helens (Washington, Feriene Steaten fan Amearika)
 Novarupta (Alaska, Feriene Steaten fan Amearika)
 Olympus Mons (Mars)
 Popocatépetl (Meksiko-Puebla steat grins, Meksiko)
 Surtsey (Surtsey island, Yslân)
 Santorini (Santoriny eilân, Grikelân)
 Tambora (Sumbawa, Yndoneezje)
 Teide (Teneryf, Kanaryske Eilannen, Spain)
 Vesuvius (hoppe fan Naples, Itaalje)
 Mount Ruapehu (Noard-Eilân, Nij-Seelân)
 Mount Edziza (Britsk Kolombia, Kanada)
 Yellowstone (Wyoming, Feriene Steaten fan Amearika)

 Nijsgjirrich 
 Yn Fryslân is der ûnder de Waadsee, sa likernôch healwei de liny Harns-Flylân, in deade fulkaan te finen, de Súdwâlfulkaan.

 Literatuer 
 Macdonald, Gordon A., en Agatin T. Abbott. (1970). Volcanoes in the Sea. Universiteit fan Hawaiï Printer, Honolûlû. 441 p. 
 Ollier, Cliff. (1988). Volcanoes. Basil Blackwell, Oxford, Grut-Brittanje, ISBN 0-631-15664-X (hurde omslach), ISBN 0-631-15977-0 (papier omslach).

 Keppeling om utens 

 The ISGS Fulkaan side
 Tillefyzje program (BBC) oer it foarsizze fan de Popocatepetl's 2000 útbarsting
 Films fan fulkaan útbarstings


Kategory:Fulkanology
Kategory:Geology
Kategory:Berch
Kategory:Berchtme