Lier (distrikt)

Lier is in distrikt (Landkreis) yn East-Fryslân, yn de Dútske dielsteat Nedersaksen, dat opjrochte is yn 1932. It distrikt hat in oerflak fan 1085,77 km² en in tal ynwenners fan  ().

 Geografy 
It distrikt Lierhat in oerflak fan sa likernôch 1.086 km² en wurdt begrinzge troch de Kreisfreie Stadt Emden, de Waadsee en Noardsee yn it noarden, de Nederlânske grins yn it westen en it distrikt Auwerk, distrikt Wittmund yn it noarden, distrikt Kloppenburch yn it easten en it distrikt Iemslân yn it suden. It lânskip wurdt karakterisearre troch grutte feangebieten, wetterwegen, polderlânskippen en de rivier de Iems, dy't in wichtige rol spilet yn de regio.

It distrikt omfettet de stêd Lier en fjouwer histoaryske lânskippen deromhinne: Reiderlân yn it westen, Moormerlân yn it noarden, Oerledingerlân yn it súdeasten en Lengenerlân yn it noardeasten. Ek de Waadeilannen Boarkum en Lütje Hörn binne part fan it distrikt.

 Skiednis 
De skiednis fan it gebiet fan it hjoeddeistige distrikt Lier giet werom nei de midsiuwen. It gebiet wie oarspronklik bewenne troch de Friezen en hat in rike skiednis fan hannel en seefeart. It haadplak Lier wie it sintrum foar de hannel yn turf en agraryske produkten. 

Nei de Prusyske anneksaasje fan it Keninkryk Hannover, wwarden op 1 april 1885 de doetiidske amten Lier en Strickhausen, allyk de stêd Lier gearfoege ta de krite Lier (Kreis Leer), mei de stêd Lier as haadplak. Nei de Prusyske kriteherfoarming op 1 oktober 1932 waarden de kriten Weener en Lier en de gemeente Boarkum gearfoege ta de hjoeddeistige distrikt Lier.

Yn de Twadde Wrâldkriich hat de regio net in soad te lijen hân. De grutste skea kaam fan weromlûkende Dútske militêren dy't de brêge oer de Iems opbliezen tsjin de oplûkende Alliearden. 

De algemiene weryndieling yn Nedersaksen sette yn it distrikt Lier útein op 1 july 1968 mei it gearfoegjen fan 'e gemeenten Heisfelde en Loga mei de stêd Lier. Op 1 july 1972 skaten de gemeenten Petkum en Widdelswehr har fan it distrikt Lier ôf en waarden se by de stêd Emden yndield.

Op 1 jannewaris 1973 wie der in grutte weryndieling fan it distrikt doe't ferskate gemeenten fusearren, dêr't ûnder oaren de nije gemeenten Dollart, Moormerland, Rhauderfehn, Uplengen en Westoverledingen by foarme waarden. De gemeenten Hatshausen, Jheringsfehn en Boekzetelerfehn fan it distrikt Auwerk waarden oan 'e gemeente Moormerland tafoege. De gemeente Stiekelkamperfehn waard mei de gemeente Neuefehn út it distrikt Auwerk gearfoege ta de nije gemeente Neukamperfehn.

Op 1 maart 1974 waard Idafeen, dat oant doe part fan 'e gemeente Strukelje yn it distrikt Kloppenburch wie, lang om let part fan 'e gemeente Ostrhauderfehn en dêr waard it in part fan it distrikt Lier troch. Idafeen hearde dust oant 1974 offisjeel ta it Sealterlân en dus ek ta it Aldenburger Múnsterlân. It waard lykwols út Ostrhauderfehn wei kolonialsiearre, de omgongstaal wie it Eastfrysk Plat en de oerhearskjende leauensrjochting wie it evangelysk-luthersk.

Op 1 novimber 2001 fusearren de fiif gemeenten fan 'e gearwurkingsgemeente (Samtgemeinde) Bunde (Boen, Bunde, Bunderhee, Dollart en Wymeer) ta de ienheidsgemeente (Einheitsgemeinde) Bunde.

 Stêden en gemeenten 
De neikommende stêden en gemeenten lizze yn it distrikt:
StêdenFrije gemeentenGearwurkingsgemeenten Boarkum
 Lier
 Weener Bunde
 Jemmingen
 Moormerland
 Ostrhauderfehn
 Rhauderfehn
 Uplengen
 Westoverledingen Samtgemeinde Hesel
 Brinkum
 Firrel
 Hesel
 Holtland
 Neukamperfehn
 Schwerinsdorf
 Samtgemeinde Jümme
 Detern
 Filsum
 Nortmoor

 Untjouwing ynwenners 
400px|right|Befolkingingspyramide foar de lânkring Lier (boarne: Sensus 2011.)

De lânkring Lier waard yn 1932 troch de fúzje mei de krite Weener fergrutte.

 Jier Ynwenners Boarne 1890  48.955  https://eirenicon.com/rademacher/www.verwaltungsgeschichte.de/leer.html 1900  52.871   1910  56.645   1925  61.266   1939  99.258   1950  132.303   1960  121.200   1970  135.800   1980  141.600   1990  145.344  Landkreis Leer Demografie 2000  161.425   2010  164.705   2015  167.548  2020  171.483  

 Ekonomy en ynfrastruktuer 
De ekonomy fan Landkreis Lear wurdt foar in grut part droegen troch de lânbou, yndustry, skipfeart en toerisme. De regio is bekend om syn agraryske produkten, lykas molke, tsiis en griente. De haven fan Leer is in wichtich ekonomysk sintrum, mei skipfeart en logistyk as wichtige sektoaren. De grutste bedriuwen binne it teebedriuw Bünting (12.300 meiwurkers), rederij Hartmann AG (5000 meiwurkers), boustoffen Egbert Wilts GmbH (300 meiwurkers) en Logaer Maschinenbau GmbH (300 meiwurkers).

Toerisme spilet in belangrike rol, benammen op Boarkum en yn de histoaryske binnenstêd fan Lear. De regio is goed ferbûn troch in netwurk fan sneldiken (A31 en A28) en wetterwegen (Iems en Leda). Oare gearwurkjende havens yn de regio binne Emden, Delfsyl en Iemshaven. Der binne spoarlinen yn alle fjouwer wynrjochtingen, dus nei Emden, Aldenboarch, Münster en Grins. Noardlik fan de stêd Lear leit in lyts fleanfjild dat benammen troch hobbyfleanders brûkt wurdt. 

 Polityk 
It distrikt wurdt bestjoerd troch de Kreisrat. Dy bestiet yn Lier út 54 leden én de streekrjocht keazen foarsitter fan de Kreisrat: de Lânried. De gearstalling fan de Kreisrat:

Partij2006201120162021SPD  24  21  21  20CDU  19  18  18  16Bündnis 90/Die Grünen  4  7  5  7Alternative für Deutschland  -  -  4  3AWG  3  3  2  -FDP  2  1  1  3Moin  -  -  1  3Die Linke  -  2  1  1Die Friesen  -  1  1  -Moormerländer Löwen  -  -  -  1Bürger für Rhauderfehn  1  1  -  -

 Keppeling om utens 
 Hiemside fan it Landkreis Lier

Kategory:Distrikt yn East-Fryslân
Kategory:Distrikt yn Nedersaksen
Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1932