List fan keningen fan Skotlân

Dit is de list fan keningen fan Skotlân.

De Skotske keningstitel
Neffens de tradysje wie de earste kening fan Skotlân Kenneth MacAlpin (Skotsk-Gealsk: Cinàed mac Ailpìn), dy't it Keninkryk Skotlân stifte yn it jier 843, doe't er behalven kening fan 'e Skotten (of better sein fan it Gealske keninkryk Dalriada) ek kening fan 'e Pikten waard. De keningen fan Skotlân stiene oant Donald II bekend as rex Pictorum ("kening fan 'e Pikten") en pas dêrnei as ri Alban ("kening fan Skotlân"), mar dat hat der mear mei te krijen dat de Skotske annalen doe fan it Latyn op it Skotsk-Gealsk oergiene, as mei eigentlike politike omtinkens. Tsjin op syn letst de alfde iuw lieten de Skotske keningen har yn it Latyn omskriuwe as rex Scottorum ("kening fan 'e Skotten"), in foarm dy't letter oerdroegen waard yn it Ingelsk as King of Scots, wat op syn minsten like gongber wie as King of Scotland. Hjoed de dei wurdt dizze foarm suver útslutend noch brûkt foar keninginne Marije I (Mary Queen of Scots).

List fan 'e keningen fan Skotlân
NAMMEPERIOADEOpmerkings: 843 - 1034Hûs fan ALPIN Kenneth I de Feroverder   843 - 858   Donald I   858 - 862   Konstantyn I Follewyn   862 - 877   Aed   877 - 878   Gregoarius   878 - 889   Eochaid   878 - 889  (tsjinkening?) Donald II de Gek   889 - 900   Konstantyn II de Middeljierrige   900 - 943   Malcolm I   943 - 954   Indulf de Oanfaller   954 - 962   Dub de Ferheftige   962 - 967   Cullen de Wite   967 - 971   Kenneth II de Heitemoardner   971 - 973  (earste regearperioade) Amlaìb   973 - 977   Kenneth II de Heitemoardner   977 - 995  (twadde regearperioade) Konstantyn III   995 - 997   Kenneth III de Brune   997 - 1005   Malcolm II de Ferdylger   1005 - 1034   1034 - 1040Hûs DUNKELD Duncan I de Sike   1034 - 1040   1040 - 1057Hûs fan MacBETH Macbeth   1040 - 1057   1057 - 1058Hûs MORAY Lulach de Ungelokkige   1057 - 1058   1058 - 1286Hûs CANMORE (eins in fuortsetting fan it Hûs fan Dunkeld ûnder in oare namme) Malcolm III   1058 - 1093   Donald III de Blûne   1093 - 1094  (earste regearperioade) Duncan II   1094   Donald III de Blûne   1094 - 1097  (twadde regearperioade) Edmund   1094 - 1097  (tsjinkening) Edgar de Dappere   1097 - 1107   Aleksander I de Woeste   1107 - 1124   David I de Grutte   1124 - 1153   Malcolm IV   1153 - 1165   Willem I de Liuw   1165 - 1214   Aleksander II de Rûge   1214 - 1249   Aleksander III   1249 - 1286   1286 - 1290Hûs SVERRE  Margareta   1286 - 1290    1290 - 1292  Earste Keningsleaze Tiidrek 1058 - 1290Hûs BALLIOL  Jan Leechmantel   1292 - 1296    1296 - 1306  Twadde Keningsleaze Tiidrek 1306 - 1371Hûs BRUCE  Robert I   1306 - 1329    1329 - 1332  regintskip fan Tomas Randolph, 1ste greve fan Moray  1332  regintskip fan Donald II, greve fan Mar David II   1329 - 1371   1371 - 1587Hûs STEWART  Robert II   1371 - 1390   Robert III   1390 - 1406    1406 - 1420  regintskip fan Robert Stewart, hartoch fan Albany  1420 - 1424  regintskip fan Murdoch Stewart, hartoch fan Albany Jakobus I   1406 - 1437   Jakobus II Fjoerwang   1437 - 1460    1460 - 1463  regintskip fan Marije, hartoginne fan Gelder  1463 - 1469  seiskoppich regintskip Jakobus III   1460 - 1488   Jakobus IV   1488 - 1513    1513 - 1514  regintskip fan Margerete Tudor, prinsesse fan Ingelân  1514 - 1525  regintskip fan Jan Stewart, hartoch fan Albany  1526 - 1528  regintskip fan Archibald Douglas, 6de greve fan Angus Jakobus V   1513 - 1542    1542 - 1554  regintskip fan Jakobus Hamilton, greve fan Arran  1554 - 1560  regintskip fan Marije hartoginne fan Guise Marije I   1542 - 1587  (oant 1560 grutbrocht oan it Frânske Hof; fan 1567 ôf yn finzenskip yn Ingelân)  1567 - 1570  regintskip fan Jakobus Stuart, greve fan Moray  1570 - 1571  regintskip fan Mattéus Stewart, 4de greve fan Lennox  1571 - 1572  regintskip fan Jan Erskine, 17de greve fan Mar  1572 - 1578  regintskip fan Jakobus Douglas, 4de greve fan Morton  1578 - 1587  regintskip fan kroanprins Jakobus 1587 - 1651Hûs STUART (de Lennox-tûke fan it Hûs Stewart) Jakobus VI   1587 - 1625  (fan 1603 ôf teffens kening fan Ingelân en Ierlân ûnder de namme Jakobus I) Karel I   1625 - 1649  (teffens kening fan Ingelân en Ierlân) Karel II   1649 - 1651  (teffens kening fan Ingelân en Ierlân; earste regearperioade; ôfset)  1651 - 1660  oerhearsking troch de Ingelske Republyk 1660 - 1694Hûs STUART (restaurearre, 1ste kears) Karel II   1660 - 1685  (teffens kening fan Ingelân en Ierlân; twadde regearperioade) Jakobus VII   1685 - 1688  (teffens kening fan Ingelân en Ierlân ûnder de namme Jakobus II; ôfset) Marije II & Willem II  1689 - 1694  (regearren as man en wiif tegearre; teffens keninginne en kening fan Ingelân en Ierlân ûnder de nammen Marije II en Willem III) 1694 - 1702Hûs fan ORANJE Willem II  1694 - 1702  (teffens kening fan Ingelân en Ierlân ûnder de namme Willem III) 1702 - 1707Hûs STUART (restaurearre, 2dde kears) Anne  1702 - 1707  (teffens keninginne fan Ingelân en Ierlân)

De ein fan 'e Skotske ûnôfhinklikens
Troch de Act of Union, fan 1707, waarden de keninkriken Ingelân (mei Wales dêrby ynbegrepen) en Skotlân mei-inoar feriene en hold Skotlân op te bestean as in selsstannich keninkryk, om op te gean yn it Feriene Keninkryk fan Grut-Brittanje, dêr't yn 1801 troch in nije Act of Union ek Ierlân mei gearraande. De uny mei Ingelân kaam net út 'e loft fallen; krekt oarsom, it wie in ûntwikkeling dy't al oan 'e gong wie sûnt 1603, doe't mei keninginne Elizabet I it Ingelske keningshûs Tudor útstoar en har neef, Jakobus VI fan Skotlân de Ingelske troan urf. Hy regearre dêrnei sawol Skotlân as Ingelân (en dêrnjonken ek Ierlân) yn in personele uny as Jakobus I en VI (of, sa't men yn Skotlân seit: Jakobus VI en I). Mei't Ingelân dúdlik it rikere en wichtiger part fan 'e domeinen fan 'e nije kening wie, fêstige er him fansels yn Londen. Troch de folgjende generaasjes hinne ferlearen de keningen wat langer wat mear de bân mei Skotlân; Karel II wie de lêste Skotske kening dy't noch de muoite naam om (yn 1651) nei Skotlân ôf te reizgjen om op Skotske grûn kroane te wurden (en dat inkeld noch om't yn Ingelân doedestiden de republyk útroppen wie).

Jakobityske en oare pretindinten
Nei de ôfsetting fan 'e roomske Jakobus VII, yn 1688, makken de saneamde jakobityske pretindinten noch hast oardel iuw lang oanspraak op 'e troanen fan Ingelân, Skotlân en Ierlân. Harren oanhing wie lykwols benammentlik grut yn Skotlân, dêr't twaris, yn 1714 en 1745, grutskalige (mar bloedich delsleine) jakobityske opstannen plakfûnen. Hjir folgje de jakobityske keningen fan Skotlân yn ballingskip.

NAMMEPERIOADEOpmerkings: 1688 - 1807Hûs STUART Jakobus VII   1688 - 1701   Jakobus VIII   1701 - 1766  (de Alde Pretindint; yn Ingelân bekend as Jakobus III) Karel III   1766 - 1788  (de Jonge Pretindint; better bekend as Bonnie Prince Charlie) Hindrik I   1788 - 1807  (de jongste soan fan Jakobus VIII, in kardinaal fan 'e Tsjerke; stoar sûnder bern)

Nei de dea fan Hindrik Stuart, yn 1807, ferfoel de jakobityske oanspraak op 'e Britske troanen earst oan it Hûs fan Savoaye (1807-1840), doe oan 'e Modeenske tûke fan it Hûs Habsboarch-Loataringen (1840-1919), en einlings oan it Hûs Wittelsbach (sûnt 1919). De hjoeddeiske erfgenamt is Franz von Wittelsbach, hartoch fan Beieren. Noch hy noch ien fan syn foargongers hat sûnt 1807 besocht om 'e oanspraak yn 'e praktyk te bringen.

As in kuriozum kin fierders noch fermeld wurde dat de Ugandeeske diktator Idi Amin himsels fan 1976 ôf konsekwint "de ûnkroane kening fan Skotlân" neamde.

 Sjoch ek 
 List fan keningen fan Grut-Brittanje


Skotlân, List fan keningen fan

ru:Список монархов Шотландии