Lytsewierrum

Lytsewierrum is in terpdoarp yn it suden fan 'e gemeente Súdwest-Fryslân. Oant en mei 1955 wie it doarp Rien in buorskip fan Lytsewierrum. Under Lytsewierrum falt ek de buorskip Greate Wierrum. Lytsewierrum hat in beskerme doarpsgesicht.

 Skiednis 
It doarp ûntstie op in terp op 'e eastlike ein fan it gebiet fan Easterein, dat in skoft in eilân wie. It doarp ûnstie op en om dy terp, mar de terp sels is net mear te sjen.  

Mooglik wiist de namme nei it feit dat it ien fan 'e lytse terpen om Easterein hinne wie. It diel 'Lutke' tsjut op lyts. Se wolle ek wol ha dat Lytsewierrum him mei de namme ûnderskiedt fan Greate Wierrum. Lytsewierrum waard lykwols earder neamt as Greate Wierrum: yn 1381 foar it earst as 'Liticawerum'. Oare nammen fan Lytsewierrum wiene 'Lytthya Werum' (1427), 'Luttikewerum' (1482), 'Lutke Werum' (1496), 'Luttekewerum' (1505), 'Kleijne Wierum' (1511), 'Luttelwierum' (16e iuw). Greate Wierrum waard foar it earst yn 1529 neamd. 

Oant de gemeentlike weryndieling yn 1984 makke Lytsewierrum diel út fan 'e gemeente Hinnaarderadiel. Dêrnei kaam it yn 1984 by de nij foarme gemeente Littenseradiel. Nei in gemeentlike weryndieling kaam it doarp yn 2018 by de gemeente Súdwest-Fryslân.

 Bouwurken 
220px|thumb|left|Gertrudistsjerke

Lytsewierrum hat is in goed bewarre let-goatyske tsjerke. Hoewol't de toer oarspronklik fan âldere datum (1557) is as de tsjerke, is dy troch lettere fernijingen dochs minder autentyk. Op 'e sealtektoer stiet in "Sint-Marten" op in hynder, alhoewol't de tsjerke wijd is oan de hillige Gertrudis en net oan Sint-Marten. Oan it troch tsjerke en tsjerkhôf foarme rûne sintrum lizze in pear hiemen op in dúdlike ôfstân fan it sirkelfoarmige tsjerkepaad.
Eastlik fan 'e tsjerke stiet de eklektyske pastorij út 1880.

Likernôch in kilometer súdlik fan it doarp oan 'e Legedyk stiet yn 'e buorskip Greate Wierum in yn 1921 boude Amerikaanske wynmotor. De Herkulesmûne is in ryksmonumint.

 Mienskip 
Hinnaard, Itens, Rien en Lytsewierrum foarmje tegearre de fjouwer doarpen (De 4 Doarpen). Hja hawwe in mienskiplik doarpsbelang, in mienskiplike doarpskrante en ek de ferienings binne mienskiplik. It doarpshûs stiet yn Itens en hjit 'De Lytse Fjouwere'.   
 Tsjerke 
 Protestantske streekgemeente 'De Slachsang' (webstee)

 Skoalle  
 Basisskoalle De Romte (webstee) yn Itens

 Ferienings 
 Aktiviteitenkommisje 'De Romte'
 Biljertferiening 'De Kromme Keu'
 Dartclub 'De Fjouwer Flaaijers' 
 Filmclub 
 Fûgelwacht 'De Fjouwer Doarpen'
 Iisklub 'Eensgezind'
 Kaartklub 'De Fjouwerkaart'
 Keatsferiening Itens e.o.
 Toanielferiening
 Befolkingsferrin 
 Jier  1954*  1959  1964  1969   1974  2004  2009  2022  Ynwenners  325*  113  109  96  88  60  71  60 
* ynklusyf Rien

 Bustsjinst 
De busline troch Lytsewierrum wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Lytsewierrum:

 Line 38 Hidaard - Snits fia Wommels: Hidaard - Wommels - Easterein - Itens - Rien - Lytsewierrum - Skearnegoutum - Offenwier - Snits

 Strjitten 
Buorren, De Heide, Greate Wierum, Hegedyk, Ivigeleane, Molmawei, Nijlânsdyk, Slachtedyk, Tsjerkeleane.

 Ferskaat 
 Yn 'e âlde pastorij mei de namme Bûtenskinkerij sit no keunstneresse Teresa Takes.

 Sjoch ek 
 Webstee fan Lytsewierrum (De 4 doarpen)
 Beskerme steds- en doarpsgesichten yn Fryslân
 Fryske doarpen


Kategory:Doarp of stêd yn Súdwest-Fryslân
Kategory:Beskerme doarpsgesicht yn Nederlân
Kategory:Doarp of stêd yn Littenseradiel
Kategory:Doarp of stêd yn Hinnaarderadiel