Terwispel

Terwispel is in doarp yn it west fan de gemeente Opsterlân. It doarp leit noardwest fan De Gordyk. 

Terwispel hat  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners.

 Skiednis 
Terwispel heart by de âldere delsettings fan de gemeente en hat fan oarsprong in agrarysk karakter. It wurdt nei 1315 wol as 'Wispolia, Westpalia' en  'Wyspola' skreaun. De namme soe komme fan it marke de Wide Wispel yn in sydstreamke fan it  Alddjip.

Al foar 1150 hie Terwispel in tsjerke dy't op de hoeke fan de hjoeddeiske Mouwewei/Alde Dyk stie. Letter ferhûze de tsjerke nei De Streek. Dy tsjerke hie gjin toer, mar in klokkestoel mei trije klokken. Healwei de 19e iuw waard dy tsjerke nei swier waar brekfallich en yn 1864 ferfongen troch de hjoeddeiske tsjerke. By de bou waard doe in byldsje fûn fan de hillige Barbara, dy't foar de reformaasje mooglik de patroanhillige fan Terwispel west hat.   

It doarp ûntwikkele him op it krúspunt fan De Streek (de âlde wei) en it wetter de Nije Feart. Dy Nije Feart waard om 1852 hinne groeven as ûnderdiel fan de turfrûte. Trochdat de feart it doarp yn twaen spjalte waard de brêge oer de Nije Feart ek wol Spaltenbrêge neamd. By de feanterij yn 1863 binne by it Alddjip wol 161 sulveren muntsjes fûn dy't dêr nei 750 bedarre binne. Ien fan de sydstreamkes fan it Alddjip ûntsprong tusken Terwispel en Koartsweagen. Troch de feanterij binne yn de 19e iuw ek Feanebuert, Kolderfean en De Tynje ûntstien. De Tynje is letter los komd en waard nei 1900 in selstannich doarp.

Op de hoeke by de brêge waard oan it ein fan de 19e iuw de koöperative suvelfabryk 'De Volharding' oprjochte. It fabryk waard yn 1970 sletten en sûnt brûkt in farvefabryk de gebouwen.  

Op 15 augustus en 8 septimber 1941 stoartten rillegau efter inoar twa Britske bommesmiters by Terwispel del. Yn 'e nacht fan 14 nei 15 augustus wie dat in Whitley-bommesmiter, dy't yn 'e greide oan de Alde Dyk/Mouwewei delkaam. De fiif manlju koene op 'e tiid it tastel ferlitte en waarden kriichsfinzenen makke. De Wellington-bommesmiter stoartte yn 'e nacht fan 7 nei 8 septimber del yn in stik greide oan de Koaibosk/Brêgeleane. De seis leden fan 'e bemanning kamen allegear om it libben. 
 Mienskip 
In grut part fan it ferieningslibben spilet him ôf yn 'Us Doarpshûs', sa komt ek de feriening fan Pleatslik Belang dêr Oan de Smidte gear. Dat multyfunksjoneel sintrum waard yn 1987 mei in soad selswurksumheid boud. 

Ienris yn de twa jier is der in doarpsfeest mei ferskate aktiviteiten. In wichtich ûnderdiel dêrfan is de buertkamp. 'Wispelweagen' is de namme fan de doarpskrante.

 Tsjerke 

 PKN Terwispel-Tynje

 Skoalle 
 De iepenbiere basisskoalle fan Terwispel is It Ambyld.

 Ferienings 
 Aldjiersploech Terwispel
 Boere-feriening Terwispel
 Brommerklub Terwispel
 Biljertklub Earste Krytsje
 Fûgelwacht De Gordyk e.o.
 Iisklub Spjaltenbrêge Toanielselskip Sizze en Dwaen
 Túnklubferiening
 Sportferiening Wispolia
 Fuotbalferiening Wispolia
 gymnastykferiening Wispolia
 tennisferiening Wispolia

 Buertferienings 
Bûtewei
Doarpshûsbuorren
Hiskebuorren
Alde Dyk/Klidze Rjocht
Om 'e Bocht
PlantsoenSinnedael ('t Feantsje, Skarlannen, De Streek)
Smidte
Spaltenbrêge/Kolderfean
De Streek East
Twa yn ien
Unwaarskamp
(De list is yn 2023 bywurke mei help fan de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp)
 Befolkingsferrin 
 Jier  1850  1895  1954  1959  1964  1969  1974  2005  Ynwenners  519  2401  1275  1088  1025  963  912  1002  Jier 2015  2022 Ynwenners  1029  1015

 Berne yn Terwispel 

 Wiebe Kornelis Walstra (1852-1917), (mei)skriuwer fan skoalleboekjes 
 Goaitsen Burgy (1886–1944), Frysk skriuwer.
 Karst Leemburg (1889–1958), reedrider en winner fan de âlvestêdetocht 1929
 Dirk van der Duim (1908–1990), reedrider en winner fan de âlvestêdetocht 1940
 Sietse Westra (1927–1997), oprjochter fan SC Cambuur Ljouwert.
 Kerst Huisman (1940), publisist en histoarikus.
 Johanneke Liemburg (19 juli 1952), boargemaster fan Littenseradiel
 Henk Hofstra (1952), keunstskilder en grafysk ûntwerper.
 Atte Jongstra (13 augustus 1956), skriuwer, essayist en resensint

 Bustsjinst 
De busline troch Terwispel wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Terwispel:

 Line 20 Ljouwert - It Hearrenfean fia Drachten en De Gordyk: Ljouwert - Garyp - Nyegea - Drachten - Olterterp - Beetstersweach - Bûtenwei - Lippenhuzen - De Gordyk - Langsweagen - De Knipe - It Hearrenfean

 Eveneminten 
 Doarpsfeest (septimber)
 Loop Terwispel
 Strjitten 
't Feantsje, Alde Dyk, Alde Hiemen, Bûtewei, De Dûker, De Streek, De Fûnken, De Wâlden, Griene Dyk, Harnemûne, Hellingwâl, Klidze Rjocht, Koaibosk, Kolderfean, Mûnesleat, Mouwewei, Rykswei A7, Seagerij, Skarlannen, Skeanpaad, Smidte, Spaltenbrêge, Tolhúsleane, Visserwei.

 Publikaasje(s) 
  "Eindstation Terwispel"
  "Djipte"

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.


Kategory:Doarp of stêd yn Opsterlân