Leppeltsjedief

De Leppeltsjedief (Capsella bursa-pastoris) heart ta de koalfamylje. It is in rjochtopsteande plant mei wite blommen en bochtich takkelige blêden yn in woartelrozet.
De leppeltsjedief is in tige algemiene wylde plant, dy't sawol yn tunen as op ruderale grûnen foarkomt,en yn bjirmen, strjitrânen, muorren, ensfh. fûn wurde kin. 

 Oare Fryske nammen 
De namme komt fan de hertfoarmige 6 oant 9 mm lange haukes, dy't it model hawwe fan de tas dy't earder troch skepers en boeren brûkt waard. Yn de folksmûle stiet de leppeltsjedief ek bekend as leppeltjeblom, dûbeltsjedief, einepoat en foarkjes-en-leppeltsjes.

 Uterlik 
De oant 60 sm hege plant is ien- of twajierrich, en bloeit fan maart oant septimber. Rûnom de spoelfoarmige woartel steane de woartelblêden yn in rozet; de wite blommen steane yn in strús groepearre. De leppeltsjedief is in winterfêste plant. Se freget in goed wettertrochlittende, wat sânige, stikstofhâldende grûn yn sinne of healskaad. De blommen hawwe fjouwer oant 3 mm lange wite kroanbledsjes. De tsjelkblêden binne oant heal sa lang as de kroanblêden. 

De pinfoarmige woartel is faak ferhoute. De blommen binne strúsfoarmich by inoar. 

 Fersprieding 
De plant komt yn de hiele wrâld foar mei útsûndering fan Polyneezje, fan Yslân yn it noarden oant yn de Alpen en de Pyreneeën op 3000 meter hichte. Hoewol't de plant troch in soad ynsekten opsocht wurdt, komt der relatyf mar in bytsje krúsbestowing foar. Der is wol faak sprake fan selsbestowing, dêrtroch binne der in soad fêst ferervjende farianten.

De plant komt wierskynlik fan oarspring út it gebiet fan de Middellânske See.

 Ekology 
De leppeltsjedief wurdt faak oantaasten troch de skimmel Cystopus candidans. Soks docht û.o. bliken út pleatslike ferdikkings en in wite oanslach.

 Brûken 
It krûd wurdt yn ferskate produkten ferwurke. Yn de folksgenêskunde waard / wurde ôftreksels brûkt tsjin bliedings, ûntstekkings fan de urinewegen, en as kompres op iepen bliedzjende wûnen.
Jonge (foar de bloei) rozetbledsjes kinne brûkt wurde yn salades, of smoard yn it sopsoarten.

 Keppeling om utens 
 SoortenBank.nl beskriuwings en ôfbylden

 Sjocht ek 
 List fan planten

Kategory:Plantesoarte
Kategory:Koalplant
Kategory:Lânseigen floara yn Abgaazje
Kategory:Lânseigen floara yn Albaanje
Kategory:Lânseigen floara yn Armeenje
Kategory:Lânseigen floara yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen floara yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Lânseigen floara yn Bulgarije
Kategory:Lânseigen floara yn Estlân
Kategory:Lânseigen floara yn Georgje
Kategory:Lânseigen floara yn Grikelân
Kategory:Lânseigen floara yn Hongarije
Kategory:Lânseigen floara yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Kosovo
Kategory:Lânseigen floara yn Kroaasje
Kategory:Lânseigen floara yn Letlân 
Kategory:Lânseigen floara yn Litouwen
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Masedoanje
Kategory:Lânseigen floara yn Moldaavje
Kategory:Lânseigen floara yn Montenegro
Kategory:Lânseigen floara yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen floara yn Poalen
Kategory:Lânseigen floara yn Roemeenje
Kategory:Lânseigen floara yn Servje
Kategory:Lânseigen floara yn Sloveenje
Kategory:Lânseigen floara yn Slowakije
Kategory:Lânseigen floara yn Súd-Osseesje
Kategory:Lânseigen floara yn Tsjechje
Kategory:Lânseigen floara yn Turkije
Kategory:Lânseigen floara yn Wyt-Ruslân
Kategory:Eksoat yn Andorra
Kategory:Eksoat yn de Azoaren
Kategory:Eksoat yn Belgje
Kategory:Eksoat yn Denemark
Kategory:Eksoat yn Dútslân
Kategory:Eksoat yn Eastenryk
Kategory:Eksoat yn Fatikaanstêd 
Kategory:Eksoat yn de Fêreu-eilannen
Kategory:Eksoat yn Finlân
Kategory:Eksoat yn Frankryk
Kategory:Eksoat yn Fryslân
Kategory:Eksoat yn Gibraltar
Kategory:Eksoat yn Guernsey
Kategory:Eksoat yn Ierlân
Kategory:Eksoat yn Ingelân 
Kategory:Eksoat yn Yslân
Kategory:Eksoat yn Itaalje
Kategory:Eksoat yn Jersey 
Kategory:Eksoat yn de Kanaryske Eilannen
Kategory:Eksoat yn Kazachstan
Kategory:Eksoat yn Lychtenstein
Kategory:Eksoat yn Lúksemboarch (lân)
Kategory:Eksoat yn Madeara
Kategory:Eksoat yn Malta
Kategory:Eksoat yn Man
Kategory:Eksoat yn Monako
Kategory:Eksoat yn Nederlân
Kategory:Eksoat yn Noard-Ierlân
Kategory:Eksoat yn Noarwegen 
Kategory:Eksoat yn Portegal
Kategory:Eksoat yn San Marino
Kategory:Eksoat yn Sibearje
Kategory:Eksoat yn Syprus
Kategory:Eksoat yn Skotlân
Kategory:Eksoat yn Spanje
Kategory:Eksoat yn Sweden
Kategory:Eksoat yn Switserlân
Kategory:Eksoat yn Wales
Kategory:Eksoat yn Afganistan
Kategory:Eksoat yn Alaska
Kategory:Eksoat yn Algerije
Kategory:Eksoat yn Anguilla
Kategory:Eksoat yn Antigûa en Barbûda
Kategory:Eksoat yn Argentynje
Kategory:Eksoat yn Austraalje
Kategory:Eksoat yn Barbados
Kategory:Eksoat yn Bermuda
Kategory:Eksoat yn Bolivia
Kategory:Eksoat yn Brazylje
Kategory:Eksoat yn de Amerikaanske Famme-eilannen
Kategory:Eksoat yn de Bahama's
Kategory:Eksoat yn de Britske Famme-eilannen
Kategory:Eksoat yn de Dominikaanske Republyk
Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten
Kategory:Eksoat yn de Filipinen
Kategory:Eksoat yn de Frânske Súdlike en Antarktyske Lannen
Kategory:Eksoat yn de Kaaimaneilannen
Kategory:Eksoat yn de Turks- en Kaikoseilannen
Kategory:Eksoat yn Dominika 
Kategory:Eksoat yn Egypte
Kategory:Eksoat yn Etioopje
Kategory:Eksoat yn Fjetnam
Kategory:Eksoat yn Frânsk-Sint-Marten
Kategory:Eksoat yn Grenada
Kategory:Eksoat yn Gûadelûp
Kategory:Eksoat yn Haïty
Kategory:Eksoat yn Irak
Kategory:Eksoat yn Iran
Kategory:Eksoat yn Israel
Kategory:Eksoat yn Jamaika
Kategory:Eksoat yn Japan
Kategory:Eksoat yn Jordaanje
Kategory:Eksoat yn Kambodja
Kategory:Eksoat yn Kanada
Kategory:Eksoat yn Kenia
Kategory:Eksoat yn Kirgyzje
Kategory:Eksoat yn Kolombia
Kategory:Eksoat yn Kuba
Kategory:Eksoat yn Laos
Kategory:Eksoat yn Libanon
Kategory:Eksoat yn Lybje
Kategory:Eksoat yn Maleizje
Kategory:Eksoat yn Marokko
Kategory:Eksoat yn Martinyk
Kategory:Eksoat yn Meksiko
Kategory:Eksoat yn Mongoalje
Kategory:Eksoat yn Montserrat
Kategory:Eksoat yn Nij-Seelân
Kategory:Eksoat yn Noard-Koreä
Kategory:Eksoat yn Oezbekistan
Kategory:Eksoat yn Pakistan
Kategory:Eksoat yn Palestina
Kategory:Eksoat yn Perû
Kategory:Eksoat yn Porto Riko
Kategory:Eksoat yn Saba
Kategory:Eksoat yn Sao Tomee en Prinsipe
Kategory:Eksoat yn Sina
Kategory:Eksoat yn Singapoer
Kategory:Eksoat yn Sint-Bartelemy 
Kategory:Eksoat yn Sint-Eustasius
Kategory:Eksoat yn Sint-Finsint en de Grenadinen
Kategory:Eksoat yn Sint-Helena
Kategory:Eksoat yn Sint-Kits en Nevis
Kategory:Eksoat yn Sint-Lusia
Kategory:Eksoat yn Sint-Marten
Kategory:Eksoat yn Sint-Pierre en Miquelon
Kategory:Eksoat yn Spitsbergen
Kategory:Eksoat yn Súd-Afrika
Kategory:Eksoat yn Súd-Koreä
Kategory:Eksoat yn Syrje
Kategory:Eksoat yn Tadzjikistan
Kategory:Eksoat yn Tailân
Kategory:Eksoat yn Taiwan
Kategory:Eksoat yn Trinidad en Tobago
Kategory:Eksoat yn Tuneezje
Kategory:Eksoat yn Turkmenistan
Kategory:Eksoat yn Yndia
Kategory:Eksoat yn Yndoneezje