Feriene Eastyndyske Kompanjy

De Feriene Eastyndyske Kompanjy, FEK (Vereenigde Oostindische Compagnie, VOC) wie in bedriuw dat yn de 17e iuw en de 18e iuw (fan 1602 oant 1799) it Nederlânsk monopoalje op hannel mei East-Ynje hie. It wie opset foar it permanint finansierjen fan East-Ynjereizen, yn stee fan it finansierjen fan aparte reizen sa't dat oant dan ta dien waard. Hjirta waarden seis keamers oprjochte, yn fiif plakken en ien provinsje dy't hannel mei East-Ynje hienen. Dy keamers brochten kaptaal yn troch de útjefte fan oandielen. Mei dat kaptaal waarden de skippen finansiere, en letter ek alle fêstigings fan it bedriuw yn East-Ynje. Mei dy fêstigings waard de FEK ta in multynasjonaal bedriuw, net folle oars as hjoeddeiske multinasjonale bedriuwen.

De eartiids yn seefeart en hannel útblinkende Friezen hawwe net in grut oandiel hân yn de FEK (1621-1800). Se hienen oandielen, namen tsjinst op FEK-skippen en emigrearden soms nei Súdeast-Aazje.
Doe't yn 1602 ynskreaun wurde koe op de oandielen, skreau Fryslân mar foar sa'n F 8000.000 yn en krige ien fan de keamers. De Friezen wienen hjiroer fergrime. Se kearden har tsjin de Hollânske en Siuwske kapitalisten en de Hollânske hegemony (1603-1665). In eigen Fryske FEK bestie sûnt 1642, mar allinnich op papier. Fryske keaplju, dêrby stipe troch harren Steaten en steedhâlder Willem Freark hawwe omdochs besocht tusken de nei frijheid stribjende kolonisten en de monopolistyske bewâldhawwers fan de FEK in kyl te driuwen. Hollân ferwite de Friezen gebrek oan aksje by de oprjochting. Boppedat krigen se de rie de te keap oanbeane oandielen oer te nimmen.

 FEK-stêden 
 Amsterdam
 Delft
 Hoarn
 Inkhuzen
 Middelburch, fêstigingsplak fan de keamer Seelân.
 Rotterdam

 Inkelde FEK-retoerskippen 
 Amsterdam
 Breskens 
 Batavia
 Concordia
 Castricum (skip) 
 De Dry Heuvels
 De Dry Papegaijtiens
 Duyfken
 Eendracht
 Geldermalsen
 Gouden Buys
 Meermin
 Nijenburg 
 Prins Willem
 Westerbeek
 Wimmenum

 Keppelings om utens 

 KB.nl: Keninklike Bibleteek, dossier 400 jier FEK
 Maleisie.be: De FEK yn Maleisje
 Vaartips.nl: Alde seeskippen
 www.oudsteaandeel.nl: It âldste oandiel fan de wrâld (Camere Inkhuzen, 9 septimber 1606)


Kategory:Hannelskompanjy
Kategory:Skiednis fan Nederlân
Kategory:Nederlânsk bedriuw
Kategory:Bedriuw oprjochte yn 1602
Kategory:Bedriuw opheft yn 1799