Elvis Presley

Elvis Aaron Presley (Tupelo (Mississippy), 8 jannewaris 1935 – Memphis (Tennessee), 16 augustus 1977) wie in Amerikaansk sjonger, akteur en sekssymboal. Hy sette yn 1954 as njoggentjinjierrige útein mei in muzikale karriêre, en wie in iere fertsjintwurdiger fan it rock and roll-sjenre. Syn enerzjike fertolkings fan lieten en syn seksueel provokative styl fan optreden makken him mank de jongerein sa populêr, dat er meitiid bekend kaam te stean as de King of Rock and Roll. Foar de âldere generaasjes wied er in folle kontroversjeler figuer. Nettsjinsteande dat, hie Presley in ûnbidich grutte ynfloed op 'e ûntwikkeling fan 'e popmuzyk yn 'e tweintichste iuw, net inkeld yn 'e Feriene Steaten, mar yn 'e hiele wrâld. Hy wûn trije Grammy Awards en krige al mei 36 jier de Grammy Lifetime Achievement Award, in oeuvrepriis, taparte. Doe't er âlder wie, rekke er ferslave oan pinestillers. Yn 1977 kaam er hommels te ferstjerren doe't er 42 jier wie, wat tige by tige bydroech oan 'e mytefoarming om syn persoan hinne. Noch altyd binne der fans dy't stiiffêst leauwe dat Presley noch libbet.

 Jonge jierren 
Elvis Aaron Presley waard berne yn in lyts húske op Saltillo Road yn Eastlik Tupelo. Hy wie de jongste fan in twilling, mar syn broerke Jesse Garon komt dea op de wrâld. Jesse Garon wurdt de oare deis begroeven op it Priceville begraafplak yn Tupelo. Elvis wie de soan fan Vernon Elvis Presley en Gladys Love Smith; beide âlden kamen út in ienfâldige húshâlding. De Presleys libben yn earmoede, it ienichste fersetsje foar harren wie op besite gean by famylje en nei tsjerke gean. De famylje giet nei tsjerke by de First Assembly of God.

Op 3 oktober 1945 die de jonge Elvis mei oan in talintejacht op de jierlikse Mississippi–Alabama Fair and Dairy Show. Hy einige op in twadde plak. Meidat syn heit in soad fan hûs wie krige Elvis in sterke bân mei syn mem. Op 8 jannewaris 1946 krige Elvis op syn jierdei in gitaar fan syn âlden. Syn omke Vester learde him it gitaarspyljen. Yn de tiid dat Elvis syn earste muzyknoatsjes spile kaam de beppe fan Elvis ek by de Presleys te wenjen. It wie ekstra mage dy't fold wurde moast. Yn dy perioade kaam Elvis in soad yn oanrekking mei ferskillende soarten muzyk. De Presleys wennen flakby in swarte wyk en Elvis makke sa kennis mei de Blues. Elvis wie ek regelmjittich te finen by tsjerketsjinsten. Dy ferskillende ynfloeden hienen harren ynfloed op yn syn muzyk. 
Yn septimber 1948 ferhuzen de Presleys. Se gongen nei Memphis; se foenen dêr in tydlik plak om te wenjen. Elvis makke syn skoalle ôf op de Humer Jr. High. Yn 1949 krigen de Presleys in fêst wenplak. Se krigen in appartemint yn Lauderdale Courts op Winchester Avenue. Mem en Elvis namen in bybaan om alles betelje te kinnen. Mem gie út wurkjen as servearster en Elvis as steward yn in teäter. Meidat Elvis oant hiel let yn 'e nacht wurkje moast, foel er op skoalle gauris yn sliep. Dêrom liet syn mem him wer ophâlde mei wurkjen.
Elvis wie op skoalle in bysûndere jonge. It jild dat er hie waard bestege oan opfallende klean. Ek hie Elvis útsûnderlik lang hier foar dy tiid. Op skoalle waard er narre. Gelokkich krige er in maat dy’t holp om it narjen te stopjen. Delbert West waard op dy manier in maat foar it libben. Op 3 juny 1953 helle Elvis syn diploma. Fuort de folgjende deis begûn er by de Parker Machinists shop.

 It begjin 
Yn de simmer fan 1953 begûn de sjongkarriêre fan Elvis. Hy stapte binnen by de SUN Memphis Recording Servis. Dit bedriuw wie fan Sam Phillips. Hy naam twa ferskes op My happiness en That’s when your heartaches begin. Marion Keisker wie oanwêzich en seach wol wat yn Elvis. Sy sette in part fan de ferskes op bân en skreau syn tillefoannûmer op en syn adres. Yn septimber 1953 feroare Elvis fan baan. Hy wurke in skoftke by Precision Tool, mar stapte al rillegau oer nei Crown Elecric. Yn jannewaris stapte Elvis wer binnen by de Memphis Recording Studio Service. Hy naam Casual love affair en I'll never stand in your way op. Hy hie doe ek syn earste moeting mei Sam Phillips. Yn de simmer fan 1954 naam Sam kontakt op mei Elvis. Se beaen him in kontrakt oan. Elvis waard yn kontakt brocht mei Scotty Moore en Bill Black. Op 5 juny doeken dy trije de studio yn.

De earste dagen yn de studio woe it net echt slagje. De muzyk dy’t se spilen wie net fernijend. Oant Elvis in tal ferskes yn in heger tempo song. Troch it hegere tempo ûntstie der in nije muzykstyl. It wie in mingeling fan swarte en blanke muzyk. Op 19 july 1954 waard de single `That's allright` en `Blue moon of Kentucky` offisjeel útbrocht. It earste konsert dat se joegen wurdt in grut sukses. It publyk waard entûsjast.

 It hichtepunt 
It gie doe hurd mei de karriêre fan Elvis. Hy moete Kolonel Tom Parker, dy't berne wie as Nederlanner en dy't Dries van Kuijk hiet. Dy man waard op 15 augustus syn manager en soe dat de rest fan syn libben bliuwe. Op 20 novimber tekenet Elvis in kontrakt foar 35.000 dollar. Elvis waard hieltyd bekender. Hy kaam ferskillende kearen op de telefyzje. Op 6 april 1956, by it ferske ‘Hound Dog’ gongen alle remmen los. Alle minsken yn it hiele lân seagen de ferneamde heupbewegingen fan Elvis. De measte jongelju fûnen it geweldich, mar âlderen fûnen it in skande. Der wienen sels prysters dy't in banflok útsprutsen. Dat hâld Elvis net tsjin om in film op te nimmen. Op 23 augustus 1956 naam er de film: `Love me Tender` op. It wie it begjin fan in hiele rige films. 
Yn maart 1957 koft Elvis Graceland. Yn dy perioade krige Elvis in oprop foar it leger. Elvis fûn dat mar neat. Hy wie bang dat sa'n ûnderbrekking de ein is fan syn karriêre betsjutte soe. Mar hy moast wol. Hy waard dan soldaat nûmer 53310761. Yn augustus waard syn mem siik. Hy krige noedferlof. Hy bleau twa dagen by syn mem. It like doe wat better mei har te gean. Dêrom gie Elvis nei Graceland om wat ta rêst te kommen, mar dy nacht ferstoar syn mem op 46-jierrige leeftyd. Nei de begraffenis moast Elvis it leger wer yn. Koart dêrnei waard bekend makke dat Elvis oerpleatst waard nei Dútslân. Yn Dútslân moete er Priscilla Ann Beaulieu dy't krekt 14 jier wie. Dochs makke it famke in grutte yndruk op him. Sân jier letter frege hy har om my him te trouwen en sy sei ja. Op 1 maaie 1967 trouden se. Yn de tuskentiid koft Elvis in Ranch krekt oer de grins fan Mississippi, mar it wie mar inkele kilometers fan Graceland ôf. Hy koft de ranch sadat er syn nije hobby útoefenje koe: hynsteride. Op 1 febrewaris 1968 krigen se in dochter. De dochter waard Lisa Marie Presley neamd. 

 Come back 
Elvis hie al mear as acht jier net mear live optreden. Hy wie dan ek senuweftich doe't er foar it earst wer optrede moast. Syn earste optreden wie op de N.B.C. It wie in grut súkses. Elvis wie wer hielendal werom. In fjouwer wike tiid joech er 57 konserten. Elvis hie it iene súkses nei it oare súkses. Mar it houlik mei Pricilla wie net mear wat it west hat. Pricilla woe dan ek skiede. 

 De ein komt 
Ein oktober 1973 waard Elvis opnommen yn it sikehûs fan Memphis. Hy hie in longûntstekking en in útsette dikke term en dêrby kaam: hy hie ek noch Hepatitis.
Yn jannewaris 1975 waard Elvis wer opnommen, dit kear foar problemen mei syn lever. Yn de tuskentiid waard Elvis ek noch opnommen omdat er finaal ynein wie. 

Yn in heech tempo fleach Elvis fan steat nei steat en fersoarge alle moanne tsientallen konserten. It brûken fan ‘uppers’ en ‘downers’, wie foar Elvis hiel gewoan. Elvis wie ferslaafd rekke oan de medisinen. Elvis sliepte faak oerdeis, neidat hy dêr wat foar ynnommen hie. En as hy dan wer wekker wie (dêr't dan ek wer medisinen oan te pas kamen), dan iet er him hielendal sêd mei fet iten. Meastal bestiene de dagen foar Elvis yn dizze perioade út net mear as yn syn badjas sitte, op de wc trochbringe en religieuze boeken lêze. Undertusken joech er opdracht om konserten te organisearjen. Elvis gie allinnich noch de doar út om op te treden.

 Syn dea 
Elvis ferstoar op 16 augustus 1977 yn Memphis, offisjeel troch in hertoanfal. Mar út lettere autopsy docht bliken dat yn it lichem meardere spoaren sieten fan ferskillende pillen. Hy wie wierskynlik deagong oan in oerdoasis. 

 Nei syn dea 
Elvis waard earst begroeven yn in famylje-mausoleum op Forest Hill Cemetery, mar nei in besykjen ta ûntfiering waarden syn lichem en dat fan syn mem nei Graceland brocht. Elvis syn grêf wie al gau in beafeartsoard. Yn 1982 is Graceland iepensteld foar it publyk. Alle jierren komme der mear as 600.000 minsken op besite. Yn 2006 is Graceland troch de Amerikaanske oerheid beneamd ta National Landmark. 

Fiifentweintich jier nei syn dea stiet de muzyk dy’t Elvis makke hat nog altyd yn 'e belangstelling. It nûmer "A litte les conversation" krige fan Junkie XL in remake. Dat nûmer hat yn grutte dielen fan de wrâld op nûmer ien stien yn de hitlisten.

 Diskografy 
Albums mei in hitnotearing yn de Nederlânske album top-20/50/100 Titel Datum fanútbringenDatum fanbinnenkomst Heechste  posysje oantal wiken Opmerkings Almost in love9-1-1971436Elvis forever19-10-197414940 greatest hits4-10-1975628Moody blue23-7-197761720 fantastic hits3-9-1977712A portrait in music3-9-19771211In concert29-10-19771311Love songs12-1-19801812Gospels24-1-19811210Guitar man7-3-1981199Elvis in Hollywood28-8-198230518 classic love songs8-2-19863810The definitive rock 'n roll album29-8-1987317The definitive gospel album5-9-1987644The definitive country album5-9-1987464The definitive love album5-9-1987237The essential collection17-9-19941430Elvis '5611-5-1996514Always Elvis - the Dutch album19-7-1997218Platinum (A life in music)26-7-19972310Elvis by the Presleys4-6-2005522

Singles mei hitnoteringen yn eardere hit-listen  Titel   Datum fanútbringenDatum fan binnenkomst  Heechste posysjeOantal notearringen (M=moannen) Opmerkingen One night4-195972M(Now and then there's) A fool such as I7-1959151MA big hunk o'love10-1959151MStuck on you6-1960103MIt's now or never (O sole mio)10-196025MAre you lonesome tonight1-196144MWooden heart (Muss I denn)2-196116MSurrender5-196134MI feel so bad8-1961132MLittle sister / (Marie's the name) His latest flame10-196185MCan't help falling in love3-1962113MNo more6-1962261MGood luck charm6-196225MFollow that dream (EP)7-1962171MShe's not you11-196254MReturn to sender12-196255MOne broken heart for sale4-1963162MKiss me quick7-1963124M(You're the) Devil in disguise9-196315MBossa nova baby30-11-196381Mexico7-3-196492 re-entry2-5-1964376Viva Las Vegas2-5-19641812Suspicion30-5-1964912Kissin' cousins11-7-19641514Such a night8-8-19641314Ain't that loving you14-11-1964236

{| class="toccolours vatop" style="margin:0.5em 1em 0.5em 0; font-size: 85%; text-align:center;"
| colspan="6" style="background:#FFE4C4"|Singles mei in hitnoteringen yn de Nederlânske Top 40
|- bgcolor="#FAD7E7"
!Titel!!Datum fanútbringen!!Datum fanbinnenkomst!! Heechste posysje !! Oantal wiken!! Opmerkingen 
|-
|align=left|Do the clam||||3-4-1965||30||5||
|-
|align=left|Crying in the chapel||||19-6-1965||13||11||
|-
|align=left|Easy question||||7-8-1965||37||2||
|-
|align=left|Love letters||||30-7-1966||25||5||
|-
|align=left|Guitar man||||30-3-1968||tip||||
|-
|align=left| ||re-entry||14-3-1981||tip||||
|-
|align=left|Stay away / U.S. male||||20-4-1968||37||2||
|-
|align=left|In the ghetto||||21-6-1969||4||15||
|-
|align=left|Clean up your own backyard||||6-9-1969||tip||||
|-
|align=left|Suspicious minds||||25-10-1969||6||11||
|-
|align=left|Don't cry daddy||||24-1-1970||23||6||
|-
|align=left|Kentucky rain||||7-3-1970||tip||||
|-
|align=left|You don't have to say you love me||||14-11-1970||tip||||
|-
|align=left|I just can't help believin' ||||22-1-1972||4||11||
|-
|align=left|Burning love||||25-11-1972||19||5||
|-
|align=left|Separate ways||||3-2-1973||tip||||
|-
|align=left|Jailhouse rock||||19-1-1974||5||9||
|-
|align=left|Hound dog||||30-3-1974||tip||||
|-
|align=left|My boy||||4-1-1975||9||8||
|-
|align=left|T.R.O.U.B.L.E.||||24-5-1975||tip||||
|-
|align=left|Hurt||||8-5-1976||tip||||
|-
|align=left|Moody blue||||22-1-1977||14||7||
|-
|align=left|Wooden heart (Muss I denn)||re-release||3-9-1977||2||11||
|-
|align=left|Way down||||24-9-1977||9||8||
|-
|align=left|My way||||17-12-1977||24||4||
|-
|align=left|Are you lonesome tonight (live)||||10-1-1981||15||7||
|-
|align=left| ||re-entry||24-8-1991||tip||||
|-
|align=left|Heartbreak hotel||||29-8-1987||tip||||
|-
|align=left|Love me tender||||9-3-1991||tip||||
|-
|align=left|Always on my mind||||2-8-1997||15||6||
|-
|align=left|Rubberneckin'''||||27-9-2003||9||6||mei Paul Oakenfold
|-
|align=left|All shook up||||22-1-2005||33||2||
|-
|align=left|One night||re-release||22-1-2005||30||2||
|-
|align=left|(Now and then there's) A fool such as I||re-release||29-1-2005||34||2||
|}

 Filmografy 

 Love Me Tender (1956)
 Loving You (1957)
 Jailhouse Rock (1957)
 King Creole (1958)
 G.I. Blues (1960)
 Flaming Star (1960)
 Wild In The Country (1961)
 Blue Hawaii (1961)
 Follow That Dream (1962)
 Kid Galahad (1962)
 Girls! Girls! Girls! (1962)
 It Happened At The World's Fair (1963)
 Fun In Acapulco (1963)
 Kissin' Cousins (1964)
 Viva Las Vegas (Love in Las Vegas) (1964)
 Roustabout (1964)
 Girl Happy (1965)
 Tickle Me (1965)
 Harum Scarum (Harem Holiday) (1965)
 Frankie and Johnny (1966)
 Paradise, Hawaiian Style (1966)
 Spinout (California Holiday) (1966)
 Easy Come, Easy Go (1967)
 Double Trouble (1967)
 Clambake (1967)
 Stay Away, Joe (1968)
 Speedway (film) (1968)
 Live A Little, Love A Little (1968)
 Charro! (1969)
 The Trouble With Girls (And how to get into it) (1969)
 Change Of Habit (1969)
 Elvis: That's The Way It Is (1970)
 Elvis On Tour'' (1972)


Kategory:Amerikaansk sjonger
Kategory:Amerikaansk muzikant
Kategory:Amerikaansk bluesartyst
Kategory:Amerikaansk country-artyst
Kategory:Amerikaansk rockartyst
Kategory:Amerikaansk rockabilly-artyst
Kategory:Amerikaansk filmakteur
Kategory:Amerikaansk karateka
Kategory:Grammy-winner
Kategory:Amerikaansk muzikant fan Yndiaansk komôf
Kategory:Amerikaansk akteur fan Yndiaansk komôf
Kategory:Persoan fan Sjeroky-komôf
Kategory:Amerikaansk persoan fan Dútsk komôf
Kategory:Amerikaansk persoan fan Frânsk komôf
Kategory:Amerikaansk persoan fan Ulstersk komôf
Kategory:Persoan berne yn 1935
Kategory:Persoan stoarn yn 1977