Nijewier

Nijewier is in doarp dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Nijewier leit noardlik fan Wetsens, eastlik fan Hantumerútbuorren, westlik fan Mitselwier en besuden Easternijtsjerk. Nijewier hat  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners. De doarpskearn fan it doarp leit benammen oan de Siercksmawei, Bornensisstrjitte en Bredewei.

De buorskip Lytse Wier heart ek foar in lyts diel by Nijewier.

 Skiednis 
Unstean
Dizze terp waard opsmiten yn de Romeinske tiid doe't Eastergoa frij ticht befolke wie. Nei it opsmiten fan terpen op de hegere kwelderwâlen lykas de line Eastrum-Ie-Ingwierrum, ûntstienen ek terpen yn de leger lizzende gebieten derachter. Nijewier en Mitselwier binne dêr foarbylden fan. Vries, G. de. Oostergo. [online] Groningen: Rijksuniversiteit Groningen, Kenniscentrum Landschap. Beskikber fia: Landschapsgeschiedenis.nl. [Rieplachte op 21 jannewaris 2019]. Nijewier leit op in legere rêch dy't fan Nijewier oer Wetsens nei Ealsum rint.

De terp waard yn 1915 foar in part ôfgroeven, mar yn 1973 waard dy wer oanfolle. Walda, J., 2008. De Terpstrjitte. [online] Beskikber fia: Niawier-Wetsens.nl. [Rieplachte op 21 jannewaris 2019]. De oarspronklike bebouwing beheinde him ta de rjochthoeke dy't foarme wurdt troch de strjitten Siercksmawei, Auck Doniastrjitte, Terpstrjitte en Bornensisstrjitte. Noch altyd binne der op de terp benammen pannen út de 19e iuw. Nei de Twadde Wrâldoarloch wreide de bebouwing him út yn súdwestlike rjochting lâns De Singel en de Siercksmawei. Yn de jierren 80 folge in fierdere útwreiding mei De Skulp oan de súdkant fan de terp.

 Kleaster Sion 

Eartiids stie yn it doarp it kleaster Sion fan de sistersjinzers; dat yn 1180 stifte wie. It kleaster wie ien fan de rykste kleasters fan Fryslân. De bewensters kamen út de hegerein. Ien fan de lêste prioressen wie Auck Donia, dêr't in strjitte nei ferneamd is. Nei de reformaasje is it kleaster yn 1580 opheft.

De namme fan it kleaster komt werom yn de namme fan it doarpshûs dat "Nij Sion" hjit.

 Ypsma 
Benei alle lân fan de himrik fan Nijewier wie kleasterbesit. Allinne it lân fan Ypsmastate, mei in stinswier, healwei Easternijtsjerk wie lekebesit. It aadlik hûs Ypsma wie it al yn de 15e iuw mei dien. Yn 1511 en letter wie de state troch yn pachter bewenne. Yn 1557 waard it hûs foar it earst neamd en beskreaun as "de huisstede waar het huis gestaan heeft" dat doe al ôfbrutsen wie. 

Yn de 15e iuw stoar it laach Ypsma yn de manlike line út. Troch houliken mei de Stenstera's fan Foudgum en de Stania's fan Reitsum kaam it goed úteinlik yn hannen fan de famylje Fan Burmania. Nei de Ljouwerter preester Upke fan Burmania, kaam it yn hannen fan syn neef Gemme fan Burmania. Gemme liet de state nei oan syn dochter Saepck dy't boaske wie oan  Watze fan Ockinga.Braaksma, K., 2018. Harren soan Douwe stoar sûnder bern yn 1666. Yn de iere 18e iuw wie Ypsma besit fan Douwes achterneef Sicco fan Goslinga, grytman fan Frjentsjeradiel.Wierstra, S. Genealogie van het adellijk geslacht van Goslinga: Simonwierstra.nl.. 

De stinswier is earne tusken 1557 en 1718 ferdwûn. Fan Ypsma binne gjin ôfbylden bekend. Sûnt der in pleats stiet hjit it stee ek wol Healwei (of Helewey).stinzeninfriesând.nl Ypsmastins te Niawier, rieplachte 9 febr. 2015

 Bestjoer 
Sûnt 2019 leit Nijewier yn de gemeente Noardeast-Fryslân, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel en foar 1984 lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente East-Dongeradiel.

 Tsjerken 
 De Herfoarme Tsjerke 

De tsjerke, sa as dy der no stiet, is boud yn 1678. (Bakstien mei opskrift: Douwe Roelofs mr. metselaar 1678. Geert Hendrik 1678). Der is brûk makke fan de stien fan de eardere tsjerke (kleastermoppen)

Yn 1811 is de westkant ferboud en it tuorke der opsetten.

De tsjerke hat in oargel út 1818 fan J.A. Hillebrand (in oargelbouwer dy't fan Dútslân kaam). Sa as it mei mear oargels fan him barde, liket it derop dat er de bou net dien makke hat. Yn 1822 hat N.A. Lohman it oargel nammentlik foltôge.

 Grifformearde tsjerke 
Fan 1860 ôf tsjerken de Nijewiersters dy't harren ôfskieden hiene fan de herfoarme tsjerke yn Ljussens by de "Christelijke Afgescheidene Gemeente". Nijewier krige letter in gebou dat bekend wie as "It Lokaal". Tegearre mei Mitselwier waard yn 1887, nei de Doleânsje fan 1886, de "Nederduitsche Gereformeerde Kerk te Metslawier en Niawier" ynstituearre. Yn 1892 folge in ôfskieding fan Mitselwier en waard de "Gereformeerde Kerk te Niawier-Wetsens" stichte. De gemeente krige in eigen tsjerke yn Nijewier yn 1893.Kok, G.J., 2017. Het ontstaan van de gereformeerde kerk te Metslawier. Online fia: Gereformeerdekerken.info. [Sjoen 21 jannewaris 2019]. Yn 1912 waard in oargel pleatst fan de firma Vermeulen út Woerden.Veldmans, F., 2017. Gereformeerde kerk Nij Sion. [online] fia: Kerkenorgel.nl. [Rieplachte 3 febrewaris 2019]. Itselde jier waard de tsjerke fergrutte. Yn 1956 waard it gebou restaurearre en waard de preekstoel fuorthelle.Ljouwerter Krante, 1956. Restauratie van gereformeerde kerk te Niawier. Leeuwarder Courant, [online] fia: Delpher.nl.. Yn 2010 fusearre de herfoarme gemeente Mitselwier en Nijewier mei de grifformearde gemeente fan dy doarpen. De grifformearde tsjerke "De Moeting" yn Nijewier waard doe ferkocht. Hjoed-de-dei is it in wenhûs. Yn 2011 waard it doarpshûs "Nij Sion" út 1967 multyfunksjoneler, dêr wurde no ek wol tsjinsten holden.

 Mienskip 
It doarpshûs hjit "Nij Sion". It doarp docht in soad dingen mei Wetsens. Fierders is der in keatsfjild. De lêste winkel hat yn 2003 de doarren sletten. Yn it doarpswapen stiet in terp en in Jeruzalimkrús, dat nei it eardere kleaster Sion ferwiist.

 Tsjerke 
 PKN Mitselwier-Nijewier (PKN Mitselwier-Nijewier)
 Skoalle 
Yn 2022 fan Nijewier waard de yn 1986 boude kristlike basisskoalle 'By de Boarne' definityf sletten. Bern geane hjoed-de-dei nei de yn 2022 nij iepene basisskoalle 'De Wrâldwizer' yn it oanbuorjende Easternijtsjerk, dêr't ek de bern fan Nes en Wetsens hinne geane.Doarpsside Nijewier-Wetsens

 Ferienings 
 De Bazuin - korps
 Begraffenisferiening Nijewier-Wetsens
 Fuotbalferiening Ropta Boys
 Gymferiening S.S.S
 Keatsferiening de Trije Doarpen
 Oranjeferiening Nijewier-Wetsens
 Sion Sjongers
 Befolkingsferrin 
 Jier  1954  1959  1964  1969  1974  2004  2013  2014  2015   Ynwenners  504  455  435  409  387  415  377  387  365    Jier  2016  2017  2018  2019  2020  2021  2022 Ynwenners  355  365  360  365  365  370  360
 A.M. Wijbenga 
Anders Minnes Wijbenga waard yn 1881 te Nijewier berne. Fan syn fak wie er komelker/gernier. Hy wie tige frysksinnich. Yn 1908 wie hy ien fan de oprjochters fan it Kristlik Frysk Selskip. Yn dat selskip hat hy tige warber west. Yn 1923 joech it Selskip him de opjefte om de psalmen yn it Frysk te berymjen. It doel wie om dy yn 'e tsjerke te brûken. It hat lang sa west dat der yn Fryske tsjinsten Hollânske psalms en gesangen songen waarden.
De bondel fan Wijbenga is net yn de tsjerken ynfierd. De beriming fan Fedde Schurer waard better fûn.
Yn 1930 kaam der in bondeltsje fan syn gedichten út mei as titel: 'Libbensgong'. Nei syn dea yn 1948 is it bêste wurk fan Wijbenga sammele yn de bondel: 'Ljocht oer it fjild'.

 Ynfrastruktuer 

 Provinsjale Wei 
By Nijewier rint de N358.

 Bustsjinst 
De busline troch Nijewier wurdt fersoarge troch Qbuzz.

 Strjitten 
Auck Doniastrjitte (priores fan Kleaster Sion), Bartenswei, Bornensisstrjitte, Bredewei, De Singel, De Skulp, Grutte Stege, Grytmanswei, Linepaad, Mearswei, Miedwei, Siercksmawei (nei grytman Doede Siercksma), Terpstrjitte, Tsjerkepaad.

 Sjoch ek 
 Steur fan Nijewier

 Keppelings om utens 
 Nijewier-Wetsens


Kategory:Doarp of stêd yn Noardeast-Fryslân
Kategory:Doarp of stêd yn Dongeradiel 
Kategory:Doarp of stêd yn East-Dongeradiel