Aldtsjerk

Aldtsjerk is in doarp yn de gemeente Tytsjerksteradiel. It doarp hat likernôch 635 ynwenners (2022) en is it noardlikste en âldste doarp fan de Trynwâlden. Aldtsjerk grinzget oan de noardkant fan Oentsjerk.

It doarp leit oan de grutte dyk fan Ljouwert nei Dokkum. Der binne gjin winkels. Súdwest fan it doarp leit de Aldtsjerkster Mar. Yn Aldstjerk stiet ek de Klinze, in âlde state dêr't de famylje Fan Sminia wenne hat.

Eastlik fan de kearn leit rjochting Readtsjerk de buorskip Sânhuzen.

Aldtsjerk hat  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners.
 Skiednis 
It doarp waard yn 1421 'Aldakerka' neamd, yn 1486-1487 as 'auldatzercka' en yn 1579 as 'Altzierck'. De namme ferwiist nei in âlde tsjerke dy't der stie, Alda is Aldfrysk foar âlde.
 De Paulustsjerke 

De Paulustsjerke is út de 12e iuw en foar in diel fan dowestien boud. Der is troch de jierren in hiel soad oan ferboud. Yn 1750 waard de tsjerke fergrutte, en de yngong gie fan de súdkant nei de noardkant. By de tsjerke is in grêfhichte, dêr't jonkhear Arent Johannes van Sminia (1806-1857) en syn frou Clara Coehoorn fan Scheltinga (1806-1875) lizze.

 De Klinze 

Om 1680 hinne liet Hessel fan Aysma dizze Aysmastate sette. Der wiene yn dy tiid in soad aadlike lju dy't bûtenút wenje woenen. Yn 1722 waard der in oprydleane by makke. Tusken 1990 en 1995 is de state hielendal opknapt. Der leit in park omhinne mei bochtige paadsjes en brechjes (Ingelske lânskipsstyl). It is ûntwurpen troch arsjitekt Roodbaard yn 1834. De Klinze is no in hotel en konferinsjesintrum.

 Iisherberch 
It doarpskafee 'De Moarkswâl' wie in ferneamde iisherberch by de klapbrêge. De nammen fan de earste reedriders dy't út Ljouwert wei, oer De Moark en de Bonke, by it kafee oankamen waarden op de balken skreaun. Yn 1982 is it kafee lykwols ôfbrând. Yn it nije kafee is ek in nije balke oanbrocht.

 Mienskip 
Al jierren organisearret de doarpsferiening mei it Feintebûn de doarpsfeesten. Fan it Feintebûn kinne allinnich frijfeinten oant 30-jier lid wêze. De jierlikse optocht rydt op it doarpsfeest troch hiel Trynwâlden. De Stifting Alde Kultuer Aldtsjerk wol de skiednis libben hâlde troch lêzingen, eksposysjes en klank- en diabylden. Foar sport is Aldtsjerk op Oentsjerk oanwiisd.   Winkels hat it doarp net mear en de boadskippen kinne út Oentsjerk of Gytsjerk helle wurde.

 Tsjerke 
 PKN Trynwâlden
 Skoalle 
 Iepenbiere basisskoalle Sinnehonk
 Ferienings 
 Aldtsjerk Foarút
 Iisklub. De iisclub bestiet al sûnt 1865, der wurde hurdriderijen hâlden op de Aldtsjerker Mar, súdwestlik fan it doarp. Der is in strantsje by de mar oanlein. 
 Mingd Koar Aldtsjerk
 Berne 
 Jurgen Uitterdijk (1781-1845),wiskundige
 Sijo Kornelis Thoden fan Velzen (1809-1900), teolooch.
 Johan Bothenius Lohman (1887–1977), boargemaster 
 Johannes Doedes de Jong (1912-1996), fotograaf en dichter
 Ernst Langhout (1956), folksmuzikant
 Erik Sinnema, betinker fan in iisflier fan keunstof 

 Befolkingsferrin 
 Jier  1954  1959  1964  1969   1973  2004  2020  Ynwenners  635  606  602  564  595  610  630

 Bustsjinst 
De busline troch Aldtsjerk wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Aldtsjerk:

 Line 51 Lauwerseach - Ljouwert fia Dokkum: Lauwerseach - Eanjum - Moarre - Mitselwier - Dokkum - Damwâld - Rinsumageast - Aldtsjerk Provinsjale Wei - Oentsjerk - Gytsjerk - Ryptsjerk - Tytsjerk - Ljouwert

 Aldtsjerkermûne 

De Aldtsjerkermûne is in poldermole tichtby it doarp Aldtsjerk. 

 Strjitten 
Aldemiedwei, Boerfinne, Eysingapaad, Freuleleane, Jonkerspaad, Klaas Douweswei, Marwei, Miedemawei, Rhaladyk, Sânhuzen, Van Sminiawei, Wierewei.

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.

 Keppeling om utens 
 FB-side oer Aldtsjerk
 Oer De Klinze


Kategory:Trynwâlden
Kategory:Doarp of stêd yn Tytsjerksteradiel