Goaiïngaryp

Goaiïngaryp is in doarp yn de gemeente De Fryske Marren, oan de eastkant fan de Goaiïngarypster Puollen. De buorskip Ballingboer falt ûnder it doarp. 

It doarp hat  ynwenners (, boarne: CBS).

 Etymology 
De namme Goaiïngaryp komt fan Goai (in persoansnamme), gea (doarp) en ryp (stripe). Goingarijp leit op 'e ein fan ûntginningsstripen dy't harren oarsprong hawwe yn it doarp Goaiïngea.

 Skiednis 
Goaiïngaryp is ûntstien op in sânrêch dêr't de minsken feilich wienen foar oerstreamings dy 't der faak wienen yn de Lege Wâlden. De huzen waarden boud oan in streamke of rivierke, sadat in streekdoarp ûntstien is. Dy rivierkes fierden harren wetter ôf fia de Boarn nei de Middelsee. De hjoeddeiske Lykfeart soe noch in oerbliuwsel wêze kinne fan dat rivierke. Ut Goaiïngaryp wei rint de Lykfeart nei Ballingboer en giet dêr oer yn de Jousterfeart. Dat wie eartiids in drok befearn wetter nei Snits ta. De grins tusken Goaiïngaryp en Terkaple hat altyd de âlde Slachtedyk west dy't om it jier 1000 oanlein is. De âlde Slachtedyk wie ek de grins tusken de gemeentes Doanjewerstâl en Utingeradiel. Oft de Slachte oanlein is op de grins fan de gemeenten, of dat de grins lutsen is oer de âlde Slachte is net bekend. Sa’n grins waard “Skien” of “Skeen” neamd en soms ek wol “Scheen”. It soe wolris in ferkoarting wêze kine fan “skieding”. Yn de benefysjaalboeken is sprake fan doorgaande landen, terp ende huijssteedt streckende van die scheenswal op die pollenswal. Lân dus tusken skien en poel. Inkele boeren hienen ek lân op de Lytse Griene en de Grutte Griene yn de Snitser Mar, rjocht foar harren perselen oer op de fêste wâl. Yn âlde geskriften wurdt ek sprutsen oer “poelenswal” en “meerswal”, dus lân dat grinze oan de poel of oan de mar. De bewenning rûn eartiids fierder noardwerts troch, want oant hast by de Hearresyl binne yn de grûn spoaren fan bebouwing fûn. Folle âldere spoaren binne oantroffen yn de Goaiïngarypster Puollen, ûnder oare stiennen ark dat datearre is op sawat 5000 foar Kristus. Der wurdt ek sprutsen oer in kleaster oan de noardkant fan it doarp, mar dúdlike bewizen hjirfoar binne der net. Der is allinnich de namme “Kleasterwei”. At dat der al stien hat dan sil it in kleaster yn de buert west hawwe. Oer in selsstannich kleaster yn Goaiïngarijp is neat bekend.

Oant de gemeentlike weryndieling yn 2014 makke Goaiïngaryp diel út fan de eardere gemeente Skarsterlân.

 Mienskip 
De Feriening foar Pleatslik Belangwaard yn 1917 oprjochte en komt foar de belangen op fan it doarp.

 Befolkingsferrin 
 Jier  1840  1954  1959  1964  1969   1974  1999  2004  2013  2021 Ynwenners  86  156 144  127  123  108  247  227  255  250
(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2013 en 2020: Alle Cijfers.)

 Tsjerke 
 Tsjerke fan Goaiïngaryp (PKN-gemeente Joure e.o.) 

 Skoalle 
 Iepenbiere basisskoalle 'It Slúske'.

 Berne yn Goaiïngaryp 
 Feike de Boer (1892-1976), âld-boargemaster fan Amsterdam

 It besjen wurdich 
Ien fan de meast kenmerkende eigenskippen fan Goaiïngaryp is noch altyd syn prachtige lizzing oan de Goaiïngarypster Puollen, in sydmarke fan de Snitser Mar. By it slúske fan Goaiïngaryp leit in wettersportrestaurant. Fierders is der noch in lytse jachthaven, in boateferhierbedriuw en de sylskoalle "It Garyp".

De tsjerke stiet yn 'e midden fan it doarp. De bou fan de hjoeddeiske tsjerke sette út ein yn 1770. Boppe de yngong stiet op in wapenstien de namme oanjûn fan jonkhear Johan Vegelin fan Claerbergen, grytman fan Doanjewerstâl. Syn finansjele stipe makke it mooglik dat de tsjerke boud waard. Njonken de tsjerke stiet in klokkestoel.

Oan de noardeastkant fan it doarp stiet sûnt 2007 in restaurearre Amerikaanske wynmotor.

Sûnt 2002 sit yn Ballingboer (dit is in streekje dat by Goaiïngaryp heart) It Skyldhûs. Dit opfangsintrum foar skyldpodden, reptilen en wat lytsfee hat as doel it optimalisearjen fan de omstandichheden foar, foaral, skyldpodden by partikulieren. Ek wol men foarkomme dat de bisten "dumpt" wurde.

 Strjitten 
 Ballingboer: namme komt fan 'balling', in ôfsniene bosk reid, der sil in soad reid groeid hawwe..
 It Hôf: Dyk om it tsjerkhôf. 
 It Nije Hôf: In nije wei by It Hôf
 It Set: in set is in ienfâldich brechje wêrfan it middenstik oan de kant skood wurde kin om skippen troch te litten
 It String: lange stripe bûtlân
 Kleasterwei: neffens oerlevering hat hjir in kleaster of úthôf fan in kleaster stien

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.


Kategory:Doarp of stêd yn De Fryske Marren
Kategory:Doarp of stêd yn Skarsterlân
Kategory:Doarp of stêd yn Doanjewerstâl