Wjelsryp

Wjelsryp is in doarp yn 'e gemeente De Waadhoeke. Wjelsryp leit oan de Frjentsjerter Feart, likernôch 5 km. súdeastlik fan de stêd Frjentsjer, op in langhalige kwelderwâl dy't al foar Kristus bewenne wie. Under it doarp Wjelsryp hearre ek de buorskippen 't Heechhout, Tsjeppenbûr en De Westerein.

It doarp hat  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners. 

 Skiednis 
By terpôfgravings yn Wjelsryp binne munten, diggelguod en in gouden ring út de Romeinske tiid fûn
De tsjerke giet werom op de 11e iuw en wie foar de reformaasje oan de hillige Ursula wijd. Yn 1834 is de sealtektoer ynstoart. Yn it plak fan de toer kaam op de tsjerke in dûknekkich spitske. Wjelsryp en Baaium foarmje tegearre in tsjerklike gemeente. 

Oan 'e westkant fan it doarp stie eartiids op it plak dêr't no de pleats Op 't Heechhout stiet de Rumeda State. 

Op 21 novimber 1960 fûn der in slim fleantúchûngelok plak yn Wjelsryp. In Thunderstreak-strieljager stoarte del op it pleatske fan de famylje Postma. Tsjerk en Richtsje Postma en harren 4 bern Tryntsje, Aaltsje, Willem en Gerrit binne hjirby ferstoarn. Se waarden te hôf brocht op it tsjerkhof fan Wjelsryp. Ek de piloat Jacques Snijders oerlibbe it ûngelok net.Youtube, filmke Nederlânsk Ynstitút Byld en Lûd  

Oant de gemeentlike weryndieling yn 1984, makke Wjelsryp diel út fan de gemeente Hinnaarderadiel. Dêrnei kaam it yn de nij foarme gemeente Littenseradiel te lizzen. Op 1 jannewaris 2018 waard Littenseradiel opdield en kaam Wjelsryp yn gemeente De Waadhoeke te lizzen.

 Mienskip 
Wjelsryp hat in doarpsbelang en in soad aktiviteiten fine plak yn it doarpshûs Yn 'e Mande. It doarpsfeest wurdt altiten yn juny organisearre. 

Wjelsryp waard eartiids ek wol It Hillige Lân neamd en de skelnamme fan de ynwenners is fjurkemigers.List mei skelnammen, útjûn troch de AFUK yn de jierren 1980 mei ferwizing nei in jierboekje fan de Fryske Akademy, skreaun fan Ph.H. Breuker   
 Tsjerke 

Herfoarme gemeente Wjelsryp-Baaium

 Skoalle 
 Kristlike basisskoalle De Grûnslach. De skoalle waard yn 1872 oprjochte.
 Ferienings 
 Begraffenisferiening Gedenk te Sterven
 Biljertklub It Griene Lekken
 Gymnastykferiening SMI
 Iisklub It Gouden Reedtsje
 Keatsferiening SMI
 Kristlik Fanfarekorps Concordia
 Kristlik mingd koar De Lofstem
 Oranjekommisje Wjelsryp-Baaium
 Stifting Lûkrock
(Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside.)
 Befolkingsferrin 
 Jier  1840  1954  1959  1964  1969  1974  2007  2009  2013    Ynwenners    348  509  469  453  455  450  489  495  452 Jier    2015  2022  Ynwenners  463  450
(Boarnen: 1840: Plaatsengids, 2013, 2015 en 2020: Alle Cijfers.)
 Berne 
 Johannes Tinga (1922–2011), publisist 
 Doet Boersma (1958), keunstner

 Bustsjinst 
De busline troch Wjelsryp wurdt fersoarge troch Qbuzz. De folgjende line rydt troch Wjelsryp:

 Line 35 Snits - Frjentsjer: Snits - Skearnegoutum - Boazum - Wiuwert - Britswert - Easterlittens - Baard - Winsum - Wjelsryp - Westerein - Tsjom - Frjentsjer

 Oansjen 
De doarpskom leit yn it noarden: de Greate Buorren mei útienrinnende bebouwing fan boarger- en arbeiderswenten út foaral de 19e iuw. De strjithoeke oan de Galemawei wurdt markearre troch in notabele wenning. Oan de oare kant lizze bûten de doarpskom twa kop-romppleatsen. Súdlik leit de frij hege, keale terp mei dêr njonken stiet de pastorije, in karakteristike wenning út 1877 op in fjouwerkante plattegrûn mei útboude middenpartij.

Fuort súdwest fan 'e Ursulatsjerke folget de Lytse Buorren mei 19e-iuwske bou, mar yn súdlike rjochting ek jongere huzen, sels oant folkshúsfesting fan nei de oarloch ta. De skoalle út 1921 stiet op 'e hoeke mei de Galemawei mei dêrfoaroer frijsteande gebouwen mei ûnder mear in stjelppleats en in grutte notabele wente, dy't lykas de pastorije in fjouwerkant grûnplan hat.

Noch fierder súdwestlik rint de Frjentsjerter Feart troch de doarpsbebouwing, hoewol't oan 'e súdwestkant fan dat wetter mar in bytsje huzen mear steane. It eigentlik Wjelsryp wurdt fan 'e byhearrende buorskip De Westerein ôfsnien troch de provinsjale wei N384, wêrfan't it trasee tusken Winsum en Frjentsjer yn 1977 oanlein waard en dy't pleatslik bekend stiet as de Suderpolderwei. Likernôch in heale km besuden Wjelryp leit de brêge yn de N384, dêr't de wei de Frjentsjerter Feart krúst.

 Strjitten 
't Heechhout, De Warren, Frjentsjerterpaad, Galemawei, Grutte Buorren, Iestwei, Lytse Buorren, Nije Buorren, Noarderein, Oasterein, Pastoryleane, Stjelpdyk, Suderpolderwei, Terpwei, Tillewei, Tsjeppenbûr, Westerein.


Kategory:Doarp of stêd yn De Waadhoeke
Kategory:Doarp of stêd yn Littenseradiel
Kategory:Doarp of stêd yn Hinnaarderadiel