Blije

Blije is in doarp dat yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit. Blije leit noardlik fan Ginnum, noardeastlik fan Hegebeintum en Ferwert, súdlik fan de Waadsee en súdwestlik fan Holwert.

De buorskippen Boatebuorren, Farebuorren en Easterbeintum hearre ek by Blije. Earder hearde Tsjissebuorren ek by Blije, mar dy buorskip bestiet net mear.

Blije hat  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners.

 Etymology 
De âldst bekende namme fan it doarps is 'Blytha' yn de 13e iuwske libbensbeskriuwing fan abt Freark fan Hallum(† 1173). De betsjutting fan Blytha soe wêze: Doarp yn 't slyk. Oaren tinke oan "Blij" (rêstich) en "a" (wetter), doarp oan rêstich wetter. Neffens in oare ferklearring betsjut de namme blinkend slik.Karel F. Gildemachter, Friese Plaatsnamen (Fryske Akademy) ISBN 978 90 330 064 3

 Koarte skiednis 
De âldst bekende grytman fan Ferwerderadiel hiet Tjaard fan Blije. 

De tsjerke en it tsjerkhôf lizze op in tige lege terp. De âlde bebouwing fan it doarp leit wat ôfsidich fan de tsjerke oan in krúspunt fan wegen nei Holwert, Ferwert en ferspraad lizzende states. Oan dy diken is de measte bebouwing ûntstien. By dat krúspunt wie it haventsje fan de Blijer Feart. Op in ôfgroeven terpke leit Farebuorren oan de Blijer Feart dat op de Schotanuskaart fan 1684 al foarkomt. 

Alear stie Blije bekend foar syn flaaksbou. Der waard wol sein dat der yn Blije foar it earst mei begûn wie. Teffens wie der in sûkereifabrykje dat yn 1927 tekene is troch Ids Wiersma.

Sûnt 2019 leit Blije yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Foar dy tiid lei it doarp yn sawol de gritenij as de gemeente Ferwerderadiel.

 De herfoarme tsjerke 

De tsjerke wie foar de reformaasje wijd oan Sint-Nikolaas. De toer moat yn 'e 13e iuw boud wêze. Yn 1741 is er ferhege of is der in nij sealtek opsetten. De letgoatyske tsjerke moat om 1540 hinne boud wêze as in ferfanging fan in eardere tsjerke. It meubilêr stamt út de 18e iuw. Yn de tsjerke lizze in pear sarken út de renêssânse. Dêrûnder falt ek de portretsark fan Vincent Lucas.

 De Stinzen 
Blije hat fjouwer stinzen hân: Aebinga State (Blije), Unema State, Scheltemastate en Monsma State. Fan de lêste twa is neat mear bekend. Fan Aebinga is bekend dat yn 1510 Sjoerd fan Aebinga troud is mei Beits Humalda. Sûnt dy tiid neamden se harren Aebinga fan Humalda. It slachte is útstoarn mei Idsert Aebinga van Humalda (1754-1834). Aebinga van Humalda wie yn 'e geunst by kening Willem I en sa waard er gûverneur fan Fryslân. Hy hie niget oan de Fryske taal.

Fan de Unema's is Janko fan Unema bekend. Hy hat him tige ward tsjin de Saksers en Karel V. Grutte Pier hat him sels noch ris út syn finzenskip befrije moatten. Letter hat er him ûnderwurpen oan Karel V. Dy betroude it net hielendal en hat Unema earst mar ris in skoft fêst setten. Yn 1547 binne de Unema's útstoarn en in Unema State yn hannen fan de Aylva's kommen. Ek dizze staten binne ôfbrutsen. It plak fan Aebinga en Unema is noch oan te wizen.

 Blije Bûtendyks 
Yn Blije hie it wetterskip "Blije Bûtendyks" in kantoar. Dat wetterskip wie it lytste fan Fryslân (en Nederlân) en hie sa'n 100 hektare lân oan de waadkant fan it doarp.

 Mienskip 
Under Blije falle Farebuorren (oan de Blijer Feart), Easterbeintum en Boatebuorren. It doarpsfeest mei optocht wurdt organisearre troch de Aktiviteitekommisje.
 Befolking 
In ynwenner fan Blije wurdt Blijer of Blijster neamd. Blijers waarden eartiids foar "Blijer Bellefleuren" útskolden. De namme Blijer bellefleur is ferbûn oan in apelras dat yn Blije tylt waard. It apelras ferdwûn yn de 20e iuw, mar is fan âld intmateriaal op 'e nij kweekt.RTV NOF, 24 maaie 2021 Yn 2015 waarden yn it ramt fan it opfleurjen fan it doarp yn it sintrum in tal Bellefleur-fruitbeammen plante.Landschapsbeheer Friesland, 12 maaie 2015 In keunstwurk fan Frans Ram betinkt de eartiidske tylt fan de Blijster bellefleur.Keunstwurk, oproppen 15 maart 2022

 Befolkingsferrin 
Neffens de folkstelling fan 1744 wiene der 472 ynwenners. Van der Aa komt om 1840 hinne op 990. De "Ensyklopedy fan Fryslân" (1958) jout 1250 oan, op 1 jannewaris 2014 wiene dat 839 ynwenners. It ynwennertal fan Blije hat te lijen hân fan jimmeroan minder wurk yn 'e lânbou.

 Jier  1954  1959  1964  1969   1974  2005  2008  Ynwenners  1228  1184  1103  1028  1065  850  870  Jier  2015 2020  Ynwenners  835  845

 Tsjerklik libben 
Blije hat trije tsjerken:

 Herfoarme gemeente Blije-Hegebeintum (PKN)
 Grifformearde tsjerke 'De Haven' 
 Grifformeard-frijmakke tsjerke

Blije hie eartiids ek in Fermanje. Dy tsjerke is yn 1935 sletten, mar likernôch trijefearn fan it gebou bestiet noch. Yn 1835 is der troch Hendrik de Cock in ôfskieden gemeente oprjochte, dy't yn 1843 gearfoege is mei dy fan Ferwert. Yn 1860 is der wer op 'e nij in ôfskieden gemeente oprjochte. Dy is letter wer opgien yn de Grifformearde Tsjerken. Sûnt 1946 is der yn Blije ek in Frijmakke Grifformearde Tsjerke. In protte foarmannen fan de frijmakken kamen út Blije of hienen dêr bannen mei. 

 Ferienings 
 Fuotbalferiening Blije - fuotbal
 Follybalferiening Blije - follybal
 De Slykstappers - shantykoar
 Waza-ari - judo
 Us Nocht - keatsen
 SVKV - gymnastyk

 Sport en rekreaasje 
Troch it doarp rint de Jeropeeske kuierrûte E9, ek wol North Sea Trail of Frysk Kustpaad neamd. De E9 rint bylâns de kust fan Portugal nei de Baltyske steaten.

 Ynfrastruktuer 

 Provinsjale Wei 
Troch Blije rint de N357.

 Bustsjinst 
De busline troch Blije wurdt fersoarge troch Qbuzz. 

 Strjitten 
Alle strjitten yn Blije.

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen.


Kategory:Doarp of stêd yn Noardeast-Fryslân
Kategory:Doarp of stêd yn Ferwerderadiel