Kalmuswoartel

De kalmuswoartel (Acorus calamus) is in fêste moerasplant.

 Oare Fryske nammen 
Yn it Frysk wurdt de kalmuswoartel ek wol Earrebarrebrea, Kalmswoartel, Kalmwoartel, Kalmerwoartel, Kauwoartel, Kollumerwoartel as Swannebrea neamd.

 Uterlik 
De plant hat in stevige, lange woartelstôk mei sêfte woartels. De woartelstôk krûpt ticht oer de grûn. Hy produsearret oant 1 meter lange, swurdfoarmige, rjochtoereinsteande blêden en in allinnichsteande, rjochtopgeande blomstâle. De foarm fan de blomstâle liket op dy fan it blêd. Oan de blomstâle groeit de bloeikolf, dy't út de sydkant fan de stâle liket te kommen. De bloeikolf bestiet út ticht opinoar steande, lytse, gielgriene blommen. De fruchten binne reade beien mei meardere siedden. De plant fermearderet him net allinnich troch geslachtlike fuortplanting mar kin him ek troch fegetative fuortplanting fermearderje troch ûnderierdske útrinners dy't út de woartelstok ûntspringe.

 Fersprieding 
De kalmuswoartel is lânseigen yn Yndia en it suden fan Sina. De kalmuswoartel komt tsjintwurdich ek foar yn Jeropa en Noard-Amearika, wêr't hy troch de minsk ynfierd is. De plant komt foar fan de bergen oant yn it leechlân oan de wetterkant fan marren, fivers, sleatten en bline rivierearms. Yn Jeropa komt benammen in triploïde foarm foar dy't him allinnich troch woartelstokken fermannichfâldigje kin.
200px|thumb|left
De woartelstok kin brûkt wurde yn de keuken as smaakmakker fan ferskate gerjochten. De woartelstok kin it bêste yn lytse hoeveelheden iten wurde omdat hy yn grutte hoeveelheden giftich is, en in Hallusinearjende útwurking hawwe kin. 
De kalmuswoartel wurdt is ek in wichtich bestândiel fan bearenburch. Hy smakket bitter en krûdich en hat in skerpe, aromatyske rook. De woartelstôk befettet ûnder oare fitamine C, choline, koolhydraten, plantaardige gom, etearyske oalje en bitterstoffen.

Yn de krûdegenêskunde wurdt de kalmuswoartel brûkt foar de behanneling fan spiisfertarringsfersteuring, pine yn 't liif, roazigens en net folle sin oan iten ha.

 Sjoch ek 
 List fan planten

Kategory:Plantesoarte
Kategory:Kalmus (famylje)
Kategory:Medisinale plant
Kategory:Lânseigen floara yn Abgaazje
Kategory:Lânseigen floara yn Afganistan
Kategory:Lânseigen floara yn Armeenje
Kategory:Lânseigen floara yn Azerbeidzjan
Kategory:Lânseigen floara yn Birma
Kategory:Lânseigen floara yn Bûtan
Kategory:Lânseigen floara yn de Oekraïne
Kategory:Lânseigen floara yn Georgje
Kategory:Lânseigen floara yn Iran
Kategory:Lânseigen floara yn Japan
Kategory:Lânseigen floara yn Jeropeesk Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Kazachstan
Kategory:Lânseigen floara yn Kirgyzje
Kategory:Lânseigen floara yn Mongoalje
Kategory:Lânseigen floara yn Nepal 
Kategory:Lânseigen floara yn Noard-Koreä
Kategory:Lânseigen floara yn Oezbekistan
Kategory:Lânseigen floara yn Pakistan
Kategory:Lânseigen floara yn Sibearje
Kategory:Lânseigen floara yn Sina
Kategory:Lânseigen floara yn Tadzjikistan
Kategory:Lânseigen floara yn Turkmenistan
Kategory:Lânseigen floara yn Wyt-Ruslân
Kategory:Lânseigen floara yn Yndia
Kategory:Eksoat yn Albaanje
Kategory:Eksoat yn Andorra
Kategory:Eksoat yn Belgje
Kategory:Eksoat yn Bosnje-Hertsegovina
Kategory:Eksoat yn Bulgarije
Kategory:Eksoat yn de Feriene Steaten 
Kategory:Eksoat yn Denemark
Kategory:Eksoat yn Dútslân
Kategory:Eksoat yn Eastenryk
Kategory:Eksoat yn Estlân
Kategory:Eksoat yn Finlân
Kategory:Eksoat yn Frankryk
Kategory:Eksoat yn Fryslân
Kategory:Eksoat yn Grikelân
Kategory:Eksoat yn Guernsey
Kategory:Eksoat yn Hongarije
Kategory:Eksoat yn Ierlân
Kategory:Eksoat yn Ingelân 
Kategory:Eksoat yn Itaalje
Kategory:Eksoat yn Jersey 
Kategory:Eksoat yn Kanada
Kategory:Eksoat yn Kosovo
Kategory:Eksoat yn Kroaasje
Kategory:Eksoat yn Letlân
Kategory:Eksoat yn Litouwen
Kategory:Eksoat yn Lúksemboarch (lân)
Kategory:Eksoat yn Lychtenstein
Kategory:Eksoat yn Man
Kategory:Eksoat yn Moldaavje 
Kategory:Eksoat yn Montenegro
Kategory:Eksoat yn Nederlân
Kategory:Eksoat yn Noard-Ierlân
Kategory:Eksoat yn Noarwegen 
Kategory:Eksoat yn Poalen
Kategory:Eksoat yn Portegal
Kategory:Eksoat yn Roemeenje
Kategory:Eksoat yn Servje
Kategory:Eksoat yn Skotlân
Kategory:Eksoat yn Sloveenje
Kategory:Eksoat yn Slowakije
Kategory:Eksoat yn Spanje
Kategory:Eksoat yn Sweden
Kategory:Eksoat yn Switserlân
Kategory:Eksoat yn Tsjechje
Kategory:Eksoat yn Wales