Akkrum

Akkrum is in doarp yn it noardwesten fan de gemeente It Hearrenfean. Akkrum foarmet tegearre mei Nes in twillingdoarp.

It doarp hat  ()https://opendata.cbs.nl/statline ynwenners.

 Skiednis 
Akkrum is ûntstien tusken twa streamen, de Boarn en de Trigreppel. It âldste diel fan it doarp bestiet út It Heechein, de Wide Steech, de Dringelstrjitte en de Boeresteech dy’t foar in part tsjin de terp midden yn it doarp lizze. De terp mei in hichte fan 2,7 m is ûntstien tusken 525 en 725. www.wierden en terpen.nl De âlde Slachte waard oer de terp lein en waard letter doarpsstrjitte. 

Eartiids stiene yn en om Akkrum sa’n tweintich pleatsen, dêr’t njonkelytsen huzen tusken boud waarden, sadat fan in doarp sprutsen wurde koe. It bestean fan pleatsen tusken de gewoane bebouwing kin grûn jaan oan de hypoteze, dat de boeren de earste bewenners west ha: dat wiene grif de feeboeren, omdat it soarte grûn fan de Lege Midden him net lient foar bougrûn. It plak dêr’t se har ta wenjen setten hie in reden: tusken twa wetters, oan in terp, befeilige troch de Slachte tsjin it wetter fan de Middelsee en de Boarn en boppedat mei rûnom greide. 
It is net goed te sizzen yn hokker jier fan in doarp sprutsen wurde koe. Der kin heechút oannomd wurde dat om de tolfte iuw útwreiding fan bewenning west hat en dat doe út de eardere delsetting in doarp fierder groeid is oan de Leppedyk noard fan de Boarn. Om 1500 hinne is it âlde Akkrum delbaarnd, mar it is wer opboud. 

 Namme 
De namme waard wol skreaun as Ackrom, Ackerem, Aeckerem, Ackerum, Ackerim en Accrum. It ûntstean fan de namme is net dúdlik. De Encyclopedie van Friesland (1958) jout oan, dat dy “misschien” ‘op de Akker’ of ‘it hiem fan Akker”, (in persoansnamme) betsjut. Ek dr. J. de Vries wiist op it lêste. Dr. Buitenrust Hettema hellet de Aldgermaanske namme “Akke” derby. Gildemacher tinkt oan de âldfryske namfalsútgong yn it meartal –en of –um. It earste stikje soe weromgean kinne op ake ‘fiskdaam’. De namme soe dan soksawat betsjutten ha as ‘by de fiskdamen’. Yn Fryslân binne mear fan soksoarte nammen foar lykas yn De Ake, in oare namme foar it Miedumer Djip. Yn de Fryske Nammekunde 2 wiist Sipma it Aldfryske wurd “Ake, Aeke of Aecke, dat wetter betsjut, sûnder dat lykwols yn ferbân te bringen mei de doarpsnamme Akkrum, mar as “Hiem oan it Wetter, mooglik ferhispele ta “Aeckerem” (1452) wol taheakke wurde kin oan de list fan ûnderstellingen. Direkt oan de namme keppele is de namme fan Eagmaryp.
 Reuzen
De aardichste ferklearring fan de namme komt út in folksferhaal: Yn it reuzeteltsje binne twa reuzen de Boarn oan it graven. As de iene efterom sjocht stint er: "A, krom". Dêrfandinne de namme Akkrum en ek de Kromme Knilles. Jan de Wit makke nei oanlieding fan it teltsje foar Akkrum in keunstwurk fan de twa reuzen, dat oan It Stalt stiet.
Akkrum wie oant de gemeentlike weryndieling fan 1984 it haadplak fan de gemeente Utingeradiel. Dêrnei wie Akkrum in doarp yn de gemeente Boarnsterhim en nei opheffing fan dy gemeente op 1 jannewaris 2014 waard it doarp by de gemeente It Hearrenfean yndield.

 Kleaster Ealsum 

Justjes benoarden Aldskou lei yn de midsiuwen it tsjerkedoarp Ealsum oan de Boarn; no is it in buorskip. Koart nei 1400 is dêr it dûbelkleaster 'Maria's hûs yn Bethlehem' stifte fan de tertsjarissen of beginen. Yn 1474 waarden strangere kleasterregels ynfierd. It kleaster baarnde yn 1521 ôf; it waard opnij boud, mar yn 1580 opheft.

 Earder yn Akkrum  
 Oan it begjin fan de 18e iuw waard Akkrum ferneamd troch syn eksportslachterij FCE nei Londen.
 Yn likernôch 1860 waard hjir de earste reedmakkerij fan Nederlân stifte: Steamreedmakkerij Ruiter. 
 Fan de likernôch 60 moles dy't eartiids yn Akkrum en omkriten stiene, is allinne de Mellemole bewarre bleaun.
 It fabryk fan UT (Ulbe Twynstra), letter UTD nei de fúzje mei Delfia en op’t lêst Hendriks-UTD. De hege silo is ôfbrutsen.

 Nijbou 
 Boarnstee is de lêste útwreiding oan de eastkant by Nes.

 Mienskip 
Akkrum hat mei Nes in mienskiplik doarpsbelang (webstee). Oars as oare doarpen hiene Akkrum en Nes gjin eigen doarpshûs. Sûnt 2019 is dat feroare mei de iepening fan Doarpskeamer ED oan de Lange Miente 5.Omrop Fryslân, 26 jannewaris 2019Webstee Doarpskeamer ED

 Tsjerke 
 PKN-gemeente Akkrum (webstee)

 Skoallen 
  Kristlik basisûnderwiis: Dûmny Hasperskoalle (webstee)
  Iepenbier basisûnderwiis Akkrum (webstee)
De twa basisskoallen binne sûnt 2013 ûnderbrocht yn in nije mienskiplike lokaasje. Mei de iepening fan de nije Iepenbiere Skoallemienskip Sânwâlden yn Grou yn 2002 kaam der in ein oan it MAFU en de húshâldskoalle yn Akkrum. Oant dy tiid, lykwols, gongen de bêrn de lêste skoaldei fan it jier fan skoalle, sjongend troch de buorren: "Dit giet hjoed, ja dit giet hjoed foar’t lêste… ensfh".Akkrum Ald en Nij 

 Ferienings 
 Badmintonferiening De Swiepers
 Fûgelwacht Akkrum 
 Fuotbalferiening Akkrum
 Gymnastykferiening  Hercules 
 Histoaryske feriening Akkrum Ald en Nij
 Iisklub Foarút  Keatsferiening Akkrum-Nes
 Muzykferiening De Harmony 
 Shantykoar De Kromme Knilles 
 Tennisferiening Akkrum
 Wettersportferiening Iendracht
 Eveneminten 
 Kampioenskip Mêstklimmen 1e sneon fan july.
 De Fryske Dei, de earste sneon yn augustus.
 Op 25 augustus 2007 waard foar de 25e kear it Iepen Frysk kampioenskip Slingeraap holden.
 Tûnelûke - spektakel dat yn Akkrum ûntstien is
 De Shantydei, de earste sneon yn septimber.
 Befolkingsferrin 
 Jier  1848  1913  1954  1959  1964  1969  1973  1999   Ynwenners  1.143  2.050  2.491  2.530  2.571  2.564   2.491  3.213 Jier  2003  2008  2010  2015  2020 Ynwenners  3.184  3.128  3.399  3.435 3.335
(Boarnen: 2015 en 2020: Alle Cijfers)

 Berne 
 Tjaard Andringa, grytman
 Wibe Jarichs Jelkema (1450-1497), haadling
 Watse Gauma, ealman
 Johannes Acronius Frisius (1520-1564), wis- en natuerkundige
 Claes Hillebrants, wettergeus
 Adam Ruurds de Boer - ek wol Adam Hurdrider - (1721-1800), reedrider 
 Jacob Pieters Asman (1833-1902), folksskriuwer
 Sjouke Hylkema (1852-1922), skriuwer
 Bonne Hylkema (1862-1935), skriuwer
 Jan Lindeman,(1863-1936), oargelist
 Rinske Visscher (1868-1950), bibletekaris
 Gerrit van Veen (1880-1964), ûnderwiisdeskundige
 Theo van der Ploeg (1880-1940), skriuwer
 Sytze Folkerts Hoekstra (1883-1946), arsjitekt
 Tjeerd Jacob Twijnstra (1890-1959), feefoerfabrikant
 Douwe Miedema (1900-1978), sjoernalist
 Jant Visser-Bakker (1906-1992), skriuwster
 Uke Tellegen-Veldstra (1910-1991), politikus Thommy de Boer (1917-), hurdfytser
 Janwillem van den Berg (1920-1985), spraakwittenskipper
 Hyke Koopmans (1924-2010), keunstner
 Hartgert Langman (1931-2016), VVD-politikus
 Tjeerd Sicco van Albada (1936-), astronoom
 Meindert Geertsma (1940), doarpsman
 Sjoukje Dykstra (1942-), keunstrydster
 Ids Willemsma (1949-), keunstner
 Herre Hooghiemster (1946-), keunstner
 Rens Hoekstra (1952), keunstneresse
 Johan Schuurman, keunstskilder
 Ankie van der Meer (1959), sjongster
 Jan Kleefstra (1964-), dichter
 Romke Kleefstra (1972-), muzikant
 Andries Kramer (1972), hurdrider
 Afke Hylkema (1979-), keatster
 Hans Heerschop (1986-), akteur

 It besjen wurdich 
 Coopersburg wie in hûs foar âlderein út 1901, stifte troch de miljonêr Folkert Kuipers, “Cooper’’ op syn Amerikaansk. Mar lokaal wurdt it sein sa't it skreaun is: "Kopersburg".
 Welgelegen mei syn teekoepeltsje út de 18e iuw.
 Yn de Terptsjerke (1759 op it Heechein sitte brânskildere glêzen fan Thomas en Tsjalling Gonggryp fan Snits út 1761 en 1762. Yn de tsjerke is in oargel út 1856 fan Van Oeckelen. Op de Terptsjerke út de 18e iuw stiet (boppe it koer) in seemearman ynstee fan in hoanne. In seemearman is de tsjinhinger fan in (see)mearmin. Yn de Grykske mytology soenen seemearmannen grutte stoarmen oproppe kinne om sa skippen fergean te litten.
 Yn de buorren fan Akkrum stiet de meniste tsjerke (Fermanje), dy’t dêr al foar 1600 stien hawwe moat. Dêr is oan 'e ein fan de 20e iuw in oerkape leagenbankje tsjinoan setten.
 Oan de Polsleat stiet in restaurearre spinnekopmole.
 Museum Boere-ark - ark en wurktugen fan foar de Twadde Wrâldoarloch, alles brûkt op deselde pleats.

 Ynfrastruktuer 
Akkrum leit oan de âlde Wei nei Oerisel en de nije A32. Dy lêste giet hjir ûnder it Leppe-akwadukt troch om't ek de Boarn troch Akkrum rint. Dy rivier komt as De Boarn fan Nes it doarp yn, en giet as de Kromme Knilles fierder nei Aldskou. Fierders jout de Meinesleat nei it súdwesten ferbining mei de Snitser Mar en jout nei suden de Polsleat ferbining mei it Hearrenfeanster Kanaal. Eastlik fan Akkrum leit jachthaven Tusken de Marren.

 Iepenbier ferfier 

 Trein 
Ek hat Akkrum in stasjon oan it Spoar fan Swol nei Ljouwert.

 Bustsjinst 
De buslinen troch Akkrum wurde fersoarge troch Qbuzz. De folgjende linen ride troch Akkrum:

 Line 26 Akkrum - Noardwâlde fia De Gordyk: Akkrum Stasjon - Fiadukt - Nesserhuzen - Aldeboarn - De Tynje - De Gordyk - Lippenhuzen - Jobbegea - Aldhoarne - Aldeberkeap - Sânhuizen - Noardwâlde
 Line 27 It Hearrenfean - Drachten fia Akkrum en Beetstersweach: It Hearrenfean - Haskerdiken - Akkrum Stasjon - Fiadukt - Nesserhuzen - Aldeboarn - Nij Beets - Beetstersweach - Olterterp - Drachten
 Line 28 It Hearrenfean - Grou fia Akkrum: It Hearrenfean - Haskerdiken - Akkrum Stasjon - Tsjerkebreed - Heechein - Jachthaven - Jinshuzen - Aldskou - Jirnsum - Grou

 Strjitten yn Akkrum 
Alle strjitten yn Akkrum.

 Ferskaat 
 De 'Palmsneinoptocht' op Palmpeaske is in âlde tradysje weryn't bern mei fersierde krusen troch it doarp rinne.
 Yn maaie 2005 waard in Winterfeest hâlden. Der waard snie makke en doe snieballen smiten, sniepoppen makke en mei in prikslide fan in 4 meter hege skeante roetst.
 Akkrum foarmet de noardwestpunt fan de Turfrûte.
 It fersoargingshûs Leppehiem stiet yn de wyk De Himmen.
 Sûnt 1998 hat Akkrum in eigen ”wettertaksy”. Dy fart troch hiel Akkrum, om de toeristen út de haven hinne en werom nei it doarp te bringen.
 Hotel Goerres is in hotel dat al hiel lang yn Akkrum stiet.

 Sjoch ek 
 Fryske doarpen


Kategory:Doarp of stêd yn It Hearrenfean (gemeente)
Kategory:Doarp of stêd yn Boarnsterhim
Kategory:Doarp of stêd yn Utingeradiel