Greenlun/fe

Greenlun (üüb Greenluns: Kalaallit Nunaat  [kalaːɬit nunaːt], üüb Deensk: Grønland [ˈgʀœnlanʔ]) as det gratst eilun faan a eerd. At eilun hiart efter a geografii tu Nuurd-Ameerika an as poliitisk en dial faan't köningrik Denemark. Det hee 55.860 lidj (2017)Greenland, citypopulation.de. At hoodsteed faan't eilun as Nuuk.

Geografii

Geograafisk Laag
Greenlun leit twesken 83°40' an 59°44' faan a nuurd tu a süüd an 73°10' an 11°19' faan waast tu a uast. De huuchst ponkt faan't eilun as Gunnbjørn Fjeld (3694 m). Öler berger san Mont Forel (3391 m) an Ejnar Mikkelsen Fjeld (3325 m). At eilun as seekssis grater üüs Tjiisklun.

Uun a nuurd leit det Arktisk Sia, uun a uast lei det Greenlun Sia, det Denemarkstruat an det Atlantisk Ootseaan, uun a süüd leit det Labrador Sia an uun a waast lei det Davis-Struat, det Baffin-Bocht an det Nares Struat.

Tu a nuurd an waast leit Kanada, tu a uast Svalbard (wat dial faan Noorweegen as) an tu a süüduast Islun.

Lunskap
84% faan't eilun as mä is bedobet.

Eilunen
Det gratst eilun faan Greenlun (bit üüb't feestlun) as Disko Eilun.

Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun Greenlun san:

 #  Steed  Lidj (2021)Greenland, citypopulation.de 1  Nuuk  18.800 2  Sisimiut  5622 3  Ilulissat  4710 4  Qaqortoq  3037 5  Aasiaat  3035 6  Maniitsoq  2486 7  Tasiilaq  1916 8  Uummannaq  1428 9  Narsaq  1392 10  Paamiut  1247

Indialing faan Ferwalting
Greenlun hee sant 1. Janewoore 2018 fiiw komuunen. At eilun hee uk tau regiuunen, wat nian gemeenden hee: Thule Air Base (üüb Greenluns: Pituffik [ˌpituˈvːik]) an de Norduast-Greenlun-Natschunaalpark (üüb Deensk: Grønlands Nationalpark). A komuunen san:

 #  Komuun  Woopen  Grate(km²)  Lidj(2020)  Hoodsteed  Sant  Koord 1  Avannaata  30px  522.700  10.726  Ilulissat  2018  200px 2  Kujalleq  30px  32.000  6439  Qaqortoq  2009 3  Qeqertalik  30px  62.400  6340  Aasiaat  2018 4  Qeqqata  30px  115.500  9378  Sisimiut  2009 5  Sermersooq  30px  635.600  23.123  Nuuk  2009

 At Qaasuitsup Komuun (hoodsteed: Ilulissat, lidj 17.147 (2017)) wiar faan 2009 ap tu 2018 en komuun. De 1. Janewoore 2018 as det iin uun tau komuunen diald wurden: at Avannaata Komuun an at Qeqertalik Komuun.

Histoore
At histoore faan't eilun begand mä't iinwaanring faan dön iarst Inuit föör amanbi 5000 juar. Lääder kaam a nuurdmaaner, diar am 1550 ütj ap tu nü ünkleeret grünjer ferswoon. At eilun wurd 1721 „welerütjfoon“ an faan deensken besiidlet. Sant 1. Mai 1979 hee Greenlun autonomii banen det deensk köningrik.

Kwelen


Kategorie:Denemark