Kiribaati

Kiribaati [kiri'ba:ti], amtelk det Republiik faan Kiribaati (üüb Kiribaatisk: Kiribati [ˈkiɾipɛs] an Ribaberiki Kiribati) as en eilunstoot uun't Pasiifik. A stoot hee'n föltaal faan eilunen uun Mikroneesien an Polyneesien, wat auer en widj gebiit uun a nuurd an uun a süüd faan't Ekwaator lei. Tu a nuurd lei dön United States Minor Outlying Islands, tu a süüduast leit Fraansöösk Polyneesien, tu a süüd lei dön Cook-Eilunen, Tokelau an Tuwaalu, tu a waast Nauru an dön Tupslööden Stooten faan Mikroneesien an uun a nuurdwaast dön Marshall-Eilunen. At lun as faan a kliimawaanel trüüwet. Efter bereegning faan't Wäältbeenk küd at eilunstoot uun't juar 2050 för't miast ei muar bewenboor an letst 2070 auersweemd wees. At lun hee 110.136 lidj (2015)Kiribati, citypopulation.de. At hoodsteed faan't lun as Tarawa.

Geografii
At lun leit uun Mikroneesien. Det bestäänt ütj trii sköölen faan eilunen: det Gilbert Skööl , det Line Skööl an det Phoenix Skööl.

Iindialing faan Ferwalting
Dön bewenet eilunen haa eilunriader:

Banaba Eilun
Banaba

Tarawa Eilun
Betio (Tarawa)
South Tarawa (Tarawa)
North Tarawa (Tarawa)

North Gilbert Eilunen
Makin
Butaritari
Marakei
Abaiang

Central Gilbert Eilunen
Maiana
Abemama
Kuria
Aranuka

South Gilbert Eilunen
Nonouti
North Tabiteuea (Tabiteuea)
South Tabiteuea (Tabiteuea)
Beru
Nikunau
Onotoa
Tamana
Arorae

Phoenix Eilunen 
Kanton

Line Eilunen
Kiritimati
Tabuaeran
Teraina

Föör suwereniteet hed at lun seeks distrikten:
 Banaba
 Central Gilberts
 Line Islands
 Northern Gilberts
 Southern Gilberts
 Tarawa

Histoore
Austroneesisk fölker, diar faan dön Salomoonen-Eilunen of Wanuaatuu kaam, bewenet a eilunen sant muar juardüüsenen. Det Kiribaati folk kaam hög tidj twesken 3000 f. Kr. an 1300 e. Kr uun. Leeder iinfaaler faan Samoa an Tonga feerd polyneesisk elementen an iinfaaler faan Fidschi melaneesisk elementen iin. Freien twesken lidj faan dön ünlik sköölen feerd tu’n folk, diar homogeen uun ütjsen, spriik an traditschuunen as.

Kiribaati wurd uun det 19. juarhunert dön Gilbert-Eilunen, efter koptein Thomas Gilbert, diar mä de ütjfinjer James Cook sailet hed, neemd. At lun 1892 wurd tup mä dön Ellice-Eilunen (Tuwaalu faan daaling) tu'n britisk protektoraat (üüs Gilbert- an Ellice-Eilunen) ferklaaret. Dialen faan a eilunen wurd uun de Naist Wäältkrich faan a Jaapaanern besaat. At lun wurd 1979 suwereen.

Politiik
At lun as en parlamentaarisk republiik. At stootsboowerhood as a president. A president faan't lun sant 11. Marts 2016 as Taneti Maamau.

Bütjenpolitiik
Kiribaati as sant 14. September 1999 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen. Det as uk sant 1979 lasmaat faan det Commonwealth of Nations.

Luke uk diar
 Suwereen stooten uun Mikroneesien: Tupslööden Stooten faan Mikroneesien, Kiribaati, Marshall-Eilunen, Nauru, Paalau.

Kwelen

Kategorie:Kiribaati