Burkiina Faaso

Burkiina Faaso ([bʊrˈki:na ˈfa:zo], iar Boowervolta, üüb Fraansöösk: Burkina Faso [buʁkina faso]  an Haute-Volta) as en stoot uun a waast faan Aafrika. Uun a nuurd leit Maali, uun a uast Niiger, uun süüdwaast Beniin, uun a süüd lei Toogo an Ghaana an uun a süüdwaast leit at Elfenbianküst. At lun hee 15.224.800 lidj (2009)www.citypopulation.de. At hoodsteed as Ouagadougou.

Geografii

Geograafisk Laag
Burkiina Faaso leit twesken 15° 05' an 09° 24' (faan a nuurd tu a süüd) an 5° 30' an 2° 25' (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi so grat üüs Tjiisklun.

At lun dialt grensen mä seeks lunen. Det lingst grens (1325 km) wurt mä Maali an det kurtst (131 km) mä Toogo diald. At lun dialt uk en 626 km lung grens mä Niiger, en 602 km lung mä Ghaana, en 545 km mä Elfenbianküst an en 386 km lung mä Beniin.

Lunskap
Uun a süüd as at lunskap green; uun a nuurd jaft at wüüst.

Bergerworldatlas.com
De huuchst berig (727 m) uun’t lun as de Tenakourou Berig. Öler berger san: de Tanlallé Berig (562 m), de Kantolo Berig (542 m), de Tonvo Berig (470 m), de Kanso Berig (448 m), de Kolèl Berig (448 m), de Pic de Nahouri (447 m), de Zaran Kipsi Berig (441 m), de Nanga Berig (417 m), de Gabou Kani Berig (411 m) an de Lakba Berig (400 m).

Struumer
Dön trii gratst struumer uun Burkiina Faaso san de Ruad Volta, Suart Volta an Witj Volta.

Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:

 #  Steed  Lidj (2019)Burkina Faso, citypopulation.de 1  Ouagadougou  2.415.266 2  Bobo Dioulasso  904.920 3  Koudougou  160.239 4  Saaba  136.011 5  Ouahigouya  124.587 6  Kaya  121.970 7  Banfora  117.452 8  Pouytenga  96.469 9  Houndé  87.151 10  Fada Ngourma  73.200

Indialing faan Ferwalting
Burkiina Faaso hee 13 regiuunen (üüb Fraansöösk: Régions), wat iin uun prowinsen diald wurd.

 Regiuun  Grate (km2)  Lidj (2011)  Hoodsteed  Koord Boucle du Mouhoun  34.333  1.631.321  Dédougou  350px Cascades  18.424  637.279  Banfora  Centre  2.869  2.136.581  Ouagadougou  Centre-Est  14.710  1,302,449  Tenkodogo  Centre-Nord  19.677  1.375.380  Kaya  Centre-Ouest  21.752  1.348.784  Koudougou  Centre-Sud  11.457  722.631  Manga  Est  46.694  1.416.229  Fada Ngourma  Hauts-Bassins  25.343  1.469.604  Bobo Dioulasso  Nord  16.414  1.185.604  Ouahigouya  Plateau-Central  8545  696.372  Ziniaré  Sahel  35.360  968.442  Dori  Sud-Ouest  16.153  620.767  Gaoua 

Kliima

Befölkring
Spriiken
Det amtelk spriik faan Burkiina Faaso as Fraansöösk: 3.740.000 lidj uun't lun snaake detdiar spriikEthnologue, Burkina Faso.. Natschunaal spriiken san Fula, Jula an More.

Biljing
Huuchskuulen uun Burkiina Faaso san: det Huuger Instituut för Informaatik an Ferwalting (uun Ouagadougou), Feekhuuchskuul faan Bobo-Dioulasso, det Uniwersiteet faan Ouagadougou an det Uniwersiteet faan Koudougou.

 Sünjhaid 
Wüfen raage uun't madel en ääler faan 61,9 juaren, an maaner ian faan 60,4 juarenHuman Development Report Office: Burkina Faso – Country Profile: Human Development Indicators, ufrepen di 31. August 2020.

Histoore
Burkiina Faaso wiar en fraansöösk kolonii. At lun wurd 5. August 1960 suwereen. Sant suwereniteet san föl putschen. Maurice Yaméogo wiar de iarst president. At wiar 1966 en putsch. At hood faan't armee, Sangoulé Lamizana, wurd a efterfuliger. At wiar 1980 en öler putsch. Do wurd Saye Zerbo at stootsboowenhood. At wiar 1982 en öler putsch. Do wurd Jean-Baptiste Ouédraogo at stootsboowenhood. At wiar 1983 en öler putsch faan Koptein Blaise Compaoré. Do wurd Thomas Sankara at stootsboowenhood. A nööm faan't lun wurd 1984 tu Burkiina Faaso feranret. Koptein Blaise Compaoré startet 1987 en öler putsch, huaruun Thomas Sankara ambroocht wurd. Do wurd hi för 25 juar stootsboowenhood. Efter unrauen, treed hi 2014 turag an Isaac Zida wurd at stootsboowenhood. Hög wegen lääder treed hi turag an Michel Kafando wurd president. De letst putsch wiar uun 2015. At meecht wurd man bal tu Michel Kafando turagden an kurt diarefter't wiar en presidentskapswool.

Politiik
Burkiina Faaso as en republiik. Roch Marc Christian Kaboré as sant 2015 a president.

Bütjenpolitiik
Burkiina Faaso as sant de 20. September 1960 lasmoot faan dön Feriand Natschuunen an sant 25. Mei 1963 faan det Aafrikoons Unioon.

Wiartskap

Burkiina Faaso as een faan a aremst lunen üüb a eerd. Üüb a HDI-indeks steent det lun üüb plaats 181 faan 187. 2005 haa a Weltbeenk an a Internatjunaal Müntfond det henfingen, dat det lun en graten dial faan sin skiljen luaswurd. Uun a leetst 15 juar as det wiartskap stüdig am sowat 5% woksen. Man det waaksen komt fööraal det skööl faan a Mossi tu guud, diar uun a steeden wene. A miasten skel mä (amreegent) maner üs een US-Dooler a dai ütjkem. Hör aanj münt het CFA-Franc.

Auer 90% faan a minsken büüre för jo salew, an haa ööders neen iinkemen. Jo lewe faan hirse, meis, sorghum, fonio an ris. An wan diar ans en ring fung as, do skel fölen hongre.

Uun't süüden, huar't ei gans so drüg as, waaks uk yams, maniok an sokerraid. För a eksport wurd uk eerdnöden an buumol uunbaud.

Wäärdag materioolen uun a grünj san gul an mangaan, man för en industrii hää Burkiina Faaso noch neen gud ferkiarsneet.

At weering faan't lun as de waastaafrikoons CFA-Franc, wat faan det Waastaafrikoons Sentraalbeenk ütjbroocht wurt.

Uun't juar 2018 hed Burkiina Faaso en BIP faan amanbi 16,2 biljuunen US-Doolerunstats.un.org.

Kwelen