Jåchtdioode

En jåchtdioode (uk luminesäns-dioode, kort LED for light-emitting diode unti uk jåchtemittiirende dioode) as en elektronisch huulewliidjer-bägelemänt. Låpt döör e dioode struum önj döörlätjruchting, sü stroolt jü jåcht, infrarüüdjstrooling (as infrarüüdjdioode) unti uk ultraviolätstrooling ma en woogenlängde, jü oufhinget foon dåt hoolewliidjermateriool än e dotiirenge.

 Histoorii 
Di rusche waasenschapsmoon Oleg Losev önjdäkte ål huulewwäis da twuntier iirnge, dåt dioode jåcht ütstroolden, wan struum deerdöör luupe leet wörd. Ål 1927 publisiirde hi önj en rusch tidschraft änkelthäide ouer jü jarst LED än frååged patänt önj. Losevs årbe wörd ouers ai beåchtet än deerdöör wåårde dåt bit 1962 iir jü LED wörklik döörbräk. Önj dåt iir önjwiklede Nick Holonyak en wirkend LED.

 Blaie 
Dåt blai foon dåt produsiirde jåcht hinget ouf foon e sorte foon materjoole, weer jü LED üt apbäged as, apårtie foon e brååtj foon e “ferbine tsoone” (jü biinjoufstånd) twasche di faläntsbiinj än di liidjingsbiinj. Deerdöör leet ham uk ferstönje, weeram en LED ma en grute woogenlängde en läiger döörlätjspåning heet, t.b. rüüdj 1,5 Volt än ween 3,6 Volt. Ouerdåt jü spåning ouer e LED uk en lait huuger wårt bai en grutere struum, wal jü eefter en korter woogenlängde apschüwe. Sü schucht en ween LED bai läigen struum mör gräinåchti än en rüüdj LED wårt (äiwen!) gööl bai süfoole struum, dåt jü önjstöög gungt. For maning blaie wåårt dåt råår element Gallium brükt.
 Gallium-aluminiumarsenide (AlGaAs) - rüüdj infrarüüdj      
 Aluminiumindiumgalliumphosphide (AlInGaP2) - diip rüüdj , rüüdj , rüüdj urangsch än reefgööl          
 Galliumarseenfosfide (GaAsP) - rüüdj urangsch gööl (reefgööl)               
 Galliumnitride (GaN) - gräin      
 Galliumfosfide (GaP) - gräin     
 Zinkselenide (ZnSe) - ween     
 Siliciumcarbide (SiC) - ween      
 Indiumgalliumnitride (InGaN) - gräin, ween unti ultrafigelätj          
 Diamant (C) - ultrafigelätj

Kategorie:Elektrisiteet
Kategorie:Tächnik
Kategorie:Optik