Europeesk Charta för a Regiunaal- an Manertaalspriaken

At Europeesk Charta för a Regiunaal- an Manertaalspriaken (Spriaken-Charta) as en ferdrach, diar di 5. September 1992 faan a Euroopariad uunnimen wurden as.

 Mualen 
Det Charta skal diarför surge, dat a regiunaal- an manertaalspriaken uun Euroopa halep fu, auer jo tu't kulturel arewdial hiar.

 Spriakmanertaalen skel auer poliitisk grensen henwech werke kön.
 Jo skel halep fu, dat's ei wechsterew.
 Di brük faan letj spriaken skal uk mögelk wees föör gericht, uun skuul, uun't hial kulturel, ökonoomisk an sosial leewent, jüst so üs uun a meedien.
 Spriakonerracht an studiarin skal mögelk wurd, fööraal uk för minsken, diar ei tu't manertaal hiar.

 Enkelt dialen 
 Dial I: Algemians. Diar gongt det diaram, hük spriaken mend san, nemelk soken, diar al sant generatjuunen üüb en wasen plak lewe. An ei spriaken faan tuwaanrern.
 Dial II: Mualen. Di dial II beskraft a mualen noch wat algemianer an as ei so ferbinjelk. A stooten kön iarst ans dial II bitreed an leeder ans dial III.
 Dial III: Enkelthaiden. Stooten, diar dial III onerskriiw, skel tumanst 35 faan 98 mögelk enkelt onernemangen amsaat. 
 Dial IV: Amsaaten. Diar stäänt uun, dat a stooten beracht skel, wat jo al onernimen haa, of noch onernem wel.
 Dial V: Ufslütj. Reegeln för't onerskriiwen an amsaaten.

 Onerskraften 
At Charta as bit nü faan 33 lunen onerskrewen wurden (Stant: 11/2012). Di naist straal as do det ratifiziarin (25 lunen), diar woort do mä fäästlaanj, dat an wan di stoot det amsaat wal.

+ Europeesk Charta för a Regiunaal- an Manertaalspriaken Stoot Onerskriiwen Ratifiziarin Iinsaaten                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      

 Sjiisklun 
Uun Sjiisklun as det Charta 1992 onerskrewen, 1998 ratifisiaret an di 1. Janewoore 1999 iinsaat wurden. Bit nü san diar oober a bundeslunen för tustendag:
 Däänsk, Sydslesvigdansk an Sønderjysk uun Schleswig-Holstian.
 Sorbisk. Boowersorbisk uun Saksen, Onersorbisk uun Brandenburg.
 Nuurdfresk uun Schleswig-Holstian. Diarefter as 2004 det Friisk Gesets maaget wurden.
 Saaterfresk uun Niidersaksen. 
 Romanes (efter dial II), efter dial III uun Hessen.
 Plaatsjiisk, efter dial III uun Breemen, Hamborag, Mecklenburg-Föörpomern, Niidersaksen an Schleswig-Holstian. Efter dial II uun Brandenburg, Nuurdrhein-Westfalen an Saksen-Anhalt.

 Luke uk diar 

 Amtelk wääbsteed
 Tekst uun ~50 spriaken
 Tekst faan't Charta (huuchsjiisk)
 Tekst faan't Charta (fering, aadring)
 Friisk Gesets faan't lun Schleswig-Holstian

 Futnuuten 

Kategorie:Politiik
Kategorie:Euroopa