Frankrik/fe

Frankrik, amtelk det Fraansöösk Republiik (üüb Fraansöösk: France [fʁɑ̃s] an République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛːz]), as en lun uun a waast faan Euroopa. Uun a nuurduast lei Belgien an Luksemborig, uun a uast Tjiisklun, a Sweits an Itaaljen, uun a süüd det Madlunsia, Spanje an Andora an uun a waast leit at Atlantik an uun a nuurdwaast de Ingels Kanool. Bit üüb Frankrik uun Euroopa, hee't lun auersiagebiiten uun Süüdameerika (Fraansöösk Guyaana), uun det atlantisk, pasifisk an det indisk otseaanen an uk uun Antarktikaa (Adélielun). Det lun hee 64.812.052 lidj (2019)France: Administrative Division, citypopulation.de. Det hoodsteed faan't lun as Pariis. Frankrik as lasmoot uun a NATO, at EU an dön Feriand Naschuunen.

Geografii
Geograafisk Laag
Frankrik uun Euroopa (at feestlun, Korsika an letj eilunen, wat diaram lei) leit för’t miast twesken 51° an 41° (faan a nuurd tu a süüd) an 5° an 9° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi tausis grater üüs Tjiisklun. Det as det traadgratst lun uun Euroopa.

At lun dialt grensen mä aacht lunen. Det lingst grens (646 km) faan't lun wurt mä Spanje an det kurtst (6 km) mä Monako diald. At lun dialt uk en 556 km lung grens mä Belgien, en 525 km lung mä a Sweits, en 476 lung mä Itaalien, en 418 km lung mä Tjiisklun, en 69 km lung mä Luksemborig an en 55 km lung mä Andora. A eeg faan Frankrik as 3427 km lung.

Lunskap
Berger
De huuchst berig uun Frankrik as Mont Blanc (4.810 m), wat uun a süüduast faan't lun leit.

Struumer
De lingst struum ban’t lun as de Loire, wat iin uun't Atlantik leept.

Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
 #  Steed  Lidj (2017)France: Regions and Major Cities, citypopulation.de  Koord 1  Pariis  2.187.526   2  Marseille  863.310 3  Lyon  516.092 4  Toulouse  479.553 5  Nice  340.017 6  Nantes  309.346 7  Montpellier  285.121 8  Strassburg  280.966 9  Bordeaux  254.436 10  Lille  232.787

Iindialing faan Ferwalting
Frankrik hee 101 Departmenten (96 uun Euroopa an 5 uun't auersia).

Frankrik uun Euroopa hee sant de 1. Janewoore 2016 13 regiuunen:

 #  Nööm  Grate (km²)  Lidj (2021)France: Administrative Division, citypopulation.de  Hoodsteed  Koord 1  Auvergne-Rhône-Alpes  69.711  8.092.598  Lyon  500px 2  Bourgogne-Franche-Comté  47.784  2.786.205  Dijon 3  Bretagne  27.208  3.371.297  Rennes 4  Centre-Val de Loire  39.151  2.562.431  Orléans 5  Grand Est  57.441  5.524.817  Strassburg 6  Hauts-de-France  31.806  5.977.462  Lille 7  Île-de-France  12.012  12.326.429  Pariis 8  Korsika (Corse)  8680  349.273  Ajaccio 9  Normandie  29.907  3.306.092  Rouen 10  Nouvelle-Aquitaine  84.036  6.039.767  Bordeaux 11  Oksitaanien (Occitanie)  72.724  5.985.751  Toulouse 12  Pays de la Loire  32.082  3.838.060  Nantes 13  Provence-Alpes-Côte d’Azur  31.400  5.089.661  Marseille

Guadeloupe (hoodsteed: Basse-Terre), Fransöösk Guayana (üüb Fraansöösk: Guyane; hoodsteed: Cayenne), Réunion (hoodsteed: Saint-Denis), Martinique (hoodsteed: Fort-de-France) an Mayotte (hoodsteed: Mamoudzou) san auersiaregiuunen.

Befölkring
Det letst folksteeling uun Frankrik wiar uun't juar 2018.

Spriiken
At amtspriik faan't lun as Fraansöösk. Öler spriiken, wat uun't lun spreegen wurd san: Frankoprowensaals (uun a süüduast), Oksitaans (uun a süüd), Katalaans (uun a süüd, nai bi't grens tu Spanje), Elsesisk an Lootringisk (uun a nuurduast), Baskisk (uun a süüdwaast), Bretoonsk (uun a nuurdwaast), Korsisk (üüb Korsika) an Fleemisk (uun a nuurd, nai bi't grens tu Belgien).

Histoore

Frankrik wurd dial faan det Röömsk Rik uun det 1. juarhunert. Faan det 4. juarhunert ap tu det 8. juarhunert wurd Frankrik faan dön Franken nimen. De gratst köning faan dön Franken wiar Karl de Grat, diar 800 keiser wurd.

Politiik
Frankrik as en republiik. A president faan't republiik sant 2017 as Emmanuel Macron.

Frankrik as sant 1949 lasmaat faan NATO.

Kwelen