Finlun

Finlun, amtelk Republiik faan Finlun (üüb Finsk: Suomi [ˈsuɔmi] an Suomen Tasavalta, üüb Sweedsk: Finland [ˈfɪnland] an Republiken Finland), as en stoot uun a nuurd faan Euroopa.  Uun a waast lei Sweeden an at Uastsia, uun a süüd leit a Golf faan Finlun an uun a uast Ruslun.  At lun hee 5.289.128 lidj.  At hoodsteed as Helsinki.

Geografii
Geograafisk Laag
Finlun leit för’t miast twesken 70° an 59° (faan a nuurd tu a süüd) an 19° an 31° (faan a waast tu a uast). At lun as amanbi so grat üüs Tjiisklun. At lun dialt grensen mä trii lunen. Det lingst grens (1309 km) faan't lun wurt mä Rüslun an det kurtst (545 km) mä Sweeden diald. At lun dialt uk en 709 km lung grens mä Noorweegen. A eeg faan Finlun as 1250 km lung.

Lunskap
Struumer
De lingst struum uun Finlun as de Kemijoki, wat sin kwel uun a nuurduast faan't lun hee an iin uun de Botnisk Siaböösem leept.

Berger
De huuchst ponkt uun Finlun as en felsföörspring faan de Halti Berig, en berig, wat uun a nuurdwaast faan't lun leit an mä Noorweegen diald as. De huuchst ponkt faan a berig leit uun Noorweegen, man en felsföörspring, wat 1324 huuch as, leit uun Finlun. De huuchst berig, wat sin toop uun Finlun as, as de Ridnitšohkka Berig (1317 m), wat nai bi de Halti Berig as.

Steeden
Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:
 #  Steed  Lidj (2019)Finland: Major Cities and Municipalities, citypopulation.de  Koord 1  Helsinki  653.835   2  Espoo  289.731 3  Tampere  238.140 4  Vantaa  233.775 5  Oulu  205.489 6  Turku  192.962 7  Jyväskylä  142.400 8  Lahti  119.823 9  Kuopio  119.282 10  Pori  83.934

Indialing faan Ferwalting
Finlun hee 19 lunskapen (üüb Finsk: maakunta [ˈmɑːkuntɑ], üüb Sweedsk: landskap [ˈlandskɑːp]):

  Lunskap(ISO-Code)  Grate (km²)Finland: Administrative Division citypopulation.de  Lidj  (2017)Finland: Administrative Division citypopulation.de  Hoodsteed  Koord mä ISO-Code 1  Åland (01)  1553  29.489  Mariehamn  200px 2  Kainuu (05)  20.197  73.959  Kajaani 3  Kanta-Häme (06)  5199  172.720  Hämeenlinna 4  Kymenlaakso (09)  5149  175.511  Kouvola 5  Lapplun (10)  92.674  179.223  Rovaniemi 6  Madelfinlun (08)  16.703  276.031  Jyväskylä 7  Madelösterbotten (07)  5020  68.780  Kokkola 8  Nuurdkareelien (13)  17.761  162.986  Joensuu 9  Nuurdösterbotten (14)  36.815  411.856  Oulu 10  Nuurdsavo (15)  16.768  246.653  Kuopio 11  Österbotten (12)  7753  180.945  Vaasa 12  Päijät-Häme (16)  5125  201.228  Lahti 13  Pirkanmaa (11)  12.585  512.081  Tampere 14  Satakunta (17)  7820  220.398  Pori 15  Süüdkareelien (02)  5327  129.865  Lappeenranta 16  Süüdösterbotten (03)  13.444  190.910  Seinäjoki 17  Süüdsavo (04)  14.257  147.194  Mikkeli 18  Eegentelk Finlun (19)  10.663  477.677  Turku 19  Uusimaa (18)  9097  1.655.624  Helsinki

Histoore
Faan det 12. juarhunert tu 1809 wiar at miast faan't lun dial faan Sweeden. Do wiar det dial faan det Rüs Keiserrik. Finlun wurd 1917 suwereen. Twesken 30. Nofember 1939 an 13. Marts 1940 jeew at krich twesken at lun an det Sowjetunioon. Finlun skul grat dialen faan Kareelien, Petsamo an öler gebiiten tu't Sowjetunioon ufdu. At jeew twesken 1941 an 1944 weler krich. At lun wurd 1995 lasmaat faan a EU, an 2023 faan a NATO.

Kultüür
Literatüür
 Skriiwern: Elias Lönnrot, di at natschunaaleepos Kalewala skreew.

Kwelen

Kategorie:Finlun