Raadioaktiwiteet

Raadioaktiwiteet (faan lat. radius, ‚strual‘) as det eegenskap faan ünstabiil atoomen, dat jö ütjenööderfaal kön. Diarbi treed atomaar strualen ütj. Det haa uun a juaren 1896 bit 1898 Marie Curie an Antoine Henri Becquerel ütjfünjen. Sok ünstabiil atoomen het raadionukliiden.

 Strualen 
Bi det ütjenööderfaalen kön α-, β- of γ-strualen ütjtreed.
 α-strualen san protoonen an flä ei widj. Jo kem ei ans troch en stak papiir.
 β-strualen san elektroonen an sodenang aal wat fiiner. Jok kön bluas mä en stak blik of glääs aphäälen wurd.
 γ-strualen san energii-strualen, an det best mögelkhaid, jo aptuhualen, as en plaad faan luad.

Det strualin woort uun Becquerel meeden.

Ööder miaten, diar diarmä tuuphinge, san
 det energiimiat Gray
 det ionenmiat Coulomb/Kilogram (C/kg)
 det ekwiwalentmiat Sievert

<div style="clear:both;" /div>

 Sünjhaid 
Atoomstrualen san för a minsk gefeerelk. Man likes jaft at uk natüürelk strualen uun a loft, huar wi mä lewe skel. Uun a medesiin wurd strualen sogoor iinsaat, am t.b. krääft-selen staltuleien.

<div style="clear:both;" /div>

 Luke uk diar 
 Raadionukliid
 Kialklüüwang

Kategorie:Füsiik
Kategorie:Medesiin