Elektrisk späänang

At elektrisk späänang as en grate uun a füsiik. Det dää uun, hüföl elektrisk werk (= energii) nuadag as, am en elektrisk lääs faan en elektron of ion uun en elektrisk fial tu skebin.

Det Formeltiaken U komt faan latiinsk urgere (trak of pui). Uun't SI-süsteem woort at späänang uun't ianhaid Volt (V) efter Alessandro Volta beskrewen.

 Huar det faan komt 
Späänang entstäänt uun a natüür troch rofin, so üs bi en laid, huar onerskiaselk loft bienööder rofet. Uun a technik woort späänang miast troch induksion häärsteld. Bi en baterii entstäänt späänang troch en cheemisk reaksion.

 Nat 
För a hüshual woort uun föl lunen en späänang faan 220 V paroot steld, uun ööder lunen oober 110 V. Grater maskiinen brük dreistruum mä 380 V. Wan maskiinen uun a gang san, suragt det späänang för struum.

 Bestemangen 
Det späänang woort bereegent ütj det elektrisk werk (= energii)  (uun Joule of Wattsekunden of Newtonmeeter) an det elektrisk lääs (Q) (uun Coulomb).

Ütj
 an 

woort

 = elektrisk lääs;
 = krääft;
 = elektrisk fialmäächt;
 = wai;
 = werk faan't skebin

 Späänang an struum 
Hüföl struum  bi en was späänang  lääpt, hinget faan di wederstant  (uun Ohm) faan di struumfeerer (of det maskiin) uf.

 Späänang an efekt 
Di elektrisk efekt  (uun Watt) bereegent ham ütj at elektrisk werk  per tidj :

Auer di struum  ham efter elektrisk lääs  an tidj  bereegent, komt at tu 

 Luke uk diar 
 Stroom - Stroomkraft - Energii

 Ferwisang efter bütjen 
 Ferklaarang faan't späänang mä't "weedermodel" (sjiisk)

Kategorie:Elektrisiteet