Dånmark

Dånmark as en lönj önjt norden foon Euroopa. Dåt grutst diilj foon Dånmark as dåt fååstlönj Jütlönj, deernäist jeeft et tuhuupe 443 ailönje weerfoon 62 bebooged san.

Dånmark as sunt 1973 lasmoot foon e EU. Da Färöer än Gräinlönj san autonoom, da hiire süwälj tu Dånmark as uk e NATO, ouers ai tu jü EU. Da Färöer än Gräinlönj heewe jare äin foone än jare äin amtspräken.

 Geografii 
Jüütlönj as dåt dånsche fååstlönj. Et jeeft maning ailönje. Aw Siielönj as e hoodstää Kopenhuuwen. Oudere grute ailönje san Fün, Lollönj, Falster än Lungelönj. Di loongränse ma Tjüschlönj as 67 km lung. Da küstgränsen san gemiinsom 7314 km lung. Jü grutste riviir as di Gudenåen än as 158 km lung. Di huuchste natörlike punkt is di Møllehøj-Börj (171 m).

Dånmark gränst önj:
 e Skagerrak önjt norden
 e Weestsiie önjt weesten
 Slaswik-Holstiinj - Tjüschlönj, önjt sööden
 Swärik (ouer e ååstsiie) önjt ååsten

Autonoom gebiite, wat tu Dånmark hiire san di Färöer än Gräinlönj.

 Stääse 
Da grutste stääse san (byområder, 2022):
 Numer  Stää  Inboogertål 1.  Kopenhuuwen  1.345.562 2.  Aarhus  285.273 3.  Odense  180.863 4.  Ålborg  119.862 5.  Esbjerg  71.698 6.  Randers  62.802 7.  Kolding  61.638 8.  Horsens  61.074 9.  Vejle  60.231
 Mör stääse
Helsingør — Roskilde — Sønderborg

 Histoori 
Eeftert fri måågen önjt iir 1945 wus Dånmark magrünleeder fon di UNO, di NATO än di Eurooparädj önjt iir 1949 än di Nordische Räid önjt iir 1952. 1960 köm Dånmark bei e EFTA än trätj 1973 e EG bai.

Önjt iir 1989 heet Dånmark as jarste lönj ap jü jard da siviilruchtliche partnerschappen for homoseksuelle infjard. Önj e följkoufstiming foon 1993 am di ferdråch foon Maastricht, wat e EG tu e EU feranerd, wörd di kuntrakt önjnumen. Man jü följkoufstimming ouer dåt baitreede foon di Eurosoone wus önjt 2000 ai erfolgrik.

Ätj di 30 septämber 2005 wörden tweelwen karikatuuren foon di islaamische profeet Mohammed in dåt dånsche blees Jyllands-Posten öfentlik mååget. Önj e Islaam san bile foon e profeet Mohammed ai tuleet. Önjfång 2006 däin da imame Ahmad Abu Laban än Ahmad Akkari en dossiir ma da tweelwen karikatuuren än oudere karikatuuren üt. Eefter dåt utdüünj gängen ap jü hiile wråål maning manschne aw e stroote am har protäst tu wisen. Bai da demonstrasjoonen störwen 140 manschne. Deeram jäif dåt strid am e miiningsfrihäid önj Dånmark.

 Stjörkrise 
Önj Dånmark jeeft et fiiw stjörkrise, dåt san:
 Kris  Hoodstää Grutste Stää  Inboogertål  Gebiit km²  Inboogertål per km²  Hovedstaden  Hillerød  Kopenhagen 1,636,749  2,561  639.1 Midtjylland  Viborg  Aarhus 1,227,428  13,142 93.4  Nordjylland  Aalborg  Aalborg 576,972  7,927 72.8  Sjælland  Sorø  Roskilde 816,118  7,273  112.2  Sööddånmark  Vejle  Odense 1,189,817  12,191  97.6  Dånmark  Kopenhuuwen  Kopenhuuwen 5,447,084  43,094  126.4

 Haanewising 

15px Dånsch portaal ap jü dånsche wikipedia
15px Dånsch portaal ap jü tjüsche wikipedia
 Ofisjäl dånsch portaal
 Dåt dånsch kiningshüs dånsch, aingelsch, frånsch
 Dånsch tuuristkantoor

Kwäle