Agbè

Agbè wɛ è nɔ ylɔ́ ɖɔ "écureuil de terre" ɖò flanségbè mɛ.

 Ninɔmɛ tɔn 
Agbè e nɔ nɔ lɛ é nɔ ɖó ninɔmɛ vòvò ɖò mɛ yětɔn li nu, asú lɛ nɔ kpὲn hú así lɛ ɖò 8 – 12%. Asì lɛ nɔ ɖì gà ɖò 444 jɛ 600g mɔ vlamɛ, bɔ asú lɛ nɔ ɖì gà ɖò 423 jɛ 649g mɔ vlamɛ.

 Nǔwalɔ yětɔn 
Agbè lɛ nyí kalìn aɖǔnɔ lɛ bó nɔ zán hwenu yětɔn ɖò kéze ɖokpó blěbǔ mɛ ɖò ayikúngban wɛnjɛ e jí akú ɖó ɖè lɛ e jí.

Asú lɛ kpódó asì lɛ kpó nɔ nɔ gbɛtà vòvò lɛ mɛ. Asì lɛ nɔ nɔ gbɛtà e mɛ asì ɖěvo yì ɖokpó jɛ ɛnɛ mɔ ɖè bó ɖó vǐ lɛ é kpó vǐ yětɔn lɛ kpó. Asú lɛ nɔ nɔ gbɛtà e mɛ yě sixú yì káká 19 mɔ lɛ é mɛ. Tìtò e jí yě nɔ nɔ é nɔ zɔn dó xwè yětɔn lɛ wú. Agbè, asú kpó asì kpó lɛ nɔ wà nɔtὲn yětɔn lɛ nyì dò glɔ, bó sixú má yě xá kanlìn ɖěvo lɛ ɖì wɔ lɛ ɖɔhun.

Bó ná dó sixú gán ɖò akú sí ɔ, agbè lɛ ɖó nǔwúkpíkpé ɔ bó nɔ jlá zòzò agbaza yětɔn mɛ tɔn ɖó. Ényí ninɔmɛ ayǐ mɛ tɔn  zὲ 40°C wú ɔ, yě nɔ dó gǔdo hwesivɔ bó nɔ dlέn sí yětɔn gbɔn nɛgbé yětɔn jí. Énɛ ɔ nɔ zɔn bɔ yě nɔ kpéwu bó nɔ ɖè hlɔnhlɔn zòzò tɔn e ɖò tà nú yě é kpò b’έ nɔ flέ kέn 5°C mɔ sín mɛ.

 Nǔɖúɖu 
Nǔ gǒ nɔ e nɔ wú ɖò atín wú ɖò dò glɔ lɛ é, atínsínsέn lɛ, ama lɛ, nǔvínúví lɛ kpó jìnukún lɛ kpó wɛ yě nɔ ɖù.

 Vǐ jíji 
Agbè lɛ nɔ jì vǐ ɖò hwè lɛ bǐ nu ɖò xwè ɖokpó mɛ, bɔ fífá hwnu tɔnn nnɔ lɛ sukpɔ tawun. Asú lɛ kpódó asì kpó bǐ sixú kpé xá asì abǐ asú ɖěvo lɛ. Yě sixú dó ava ɖò dò glɔ alǒ ɖò kɔxò jí. Asì lɛ nɔ hɛn xò nú azǎn 48 mɔ. Vǐ e é nɔ jì lɛ é sixú nyí ɖokpó jɛ atɔn, bɔ yě nɔ nɔ fún  ma ɖó bó nɔ lɛ mɔ nǔ ǎ. Fún e vǐ lɛ nɔ wú lέ nɔ jɛ wě jέ jí ɖò azǎn 7 gúdo bó nɔ kpé wǔtu yětɔn bǐ ɖò azǎn 14 gúdo.

Akpaxwé:Kanlin lɛ