Barthélemy Boganda

Barthélemy Boganda, e ji ɖo azan 4ɔ lidosun xwe 1910 tɔn mɛ ɖo Bobangui bɔ é ku azan 29ɔ xwejisun xwe 1959 tɔn mɛ ɔ, toxóɖɔtɔ́ Totɛntin Afrikato tɔn kpodo Flanséto tɔn kpo wɛ, bɔ e nyi mɛ e è tuwun i ɖo linlin tɔn e kan Afrika sin nukɔnyiyi e. Ðò Totɛntin Afrikato tɔn mɛ ɔ, è sɔ́ Boganda ɖó "tɔ́ e ɖó tò ɔ ayǐ é" ɖò to jɛ éɖesunɔsi hwenu ɖò 1960, bɔ é ɖ'alɔ ɖ'é mɛ ɖi togán nukɔntɔn e nɔ gbɛ̀ nú hwenu klewun ɖé é (1958-1959).

 Gbɛ tɔ̀n 
Ði lee é ɖɔ gbɔn ɖò gbɛ tɔn sín tan mɛ é ɔ, è jì Barthélemy Boganda ɖò azǎn 4ɔ lidosun xwe 1910 tɔn gbè ɖò Bobangui, gletoxo Lobaye tɔn mɛ, ɖò Congo Tɛntin tɔn mɛ. Vǐ nyikɔ do wema mɛ tin i ɖò Mbaka e sin akɔta mɛ é jɔ ɖée e ǎ wutu ɔ, é cí ɖɔ è sɔ́ azǎn 4ɔ nɛ ɛ hwenu è é bɛ wemaxɔmɛ yiyi e  cobɔ é wa ɖenyi tawun ɖo hwɛgun ɖò 1950 bɔ é ɖo jijiwema. Nugbo ɔ, e cí ɖɔ Boganda ɔ e ji ɖo xwe 1912 mɛ. Xwe e è sɔ́ é, ɖó wuntun taji ɖé, ɖò 4ɔ abɔxwisun xwe 1911 tɔn gbè ɔ, è sɔ́ Lobaye jó nú acɛkpikpa Allemagne tɔn ɖò Agadir sín tagba ɔ gudo. Toxo nɛ ɔ nɔ Allemagne sin acɛkpikpa glɔ kaka jɛ hwenu e yovo Flansé lɛ lɛ vɔ wayi to ɔ e, ɖo avivɔsun xwe 1914 tɔn.