Sylvanus Olympio

Sylvanus Olympio, è jì i ɖò  azǎn ayizin (6) gɔ́ ɔ gbè.ɖò zoho sun 1902 ɖò Kpando bɔ é ku ɖò azǎn wù tɔn gɔ́ ɔ (13)  gbè ɖò  alou sun 1963 ɖò Lomé, é nyí toxóɖɔtɔ́ Togo tɔn ɖé, é nyí togán nukɔntɔn Togo tɔn sín azǎn 15gɔ́ ɔ Kɔnyásun 1961 tɔn jɛ azǎn wò  tɔn (13) gɔ́ ɔ  gbè ɖò alou sun 1963, azǎn ɖé gbè è ku ɖò axɔsuzɔwatɛn Amɛlika tɔn nukɔn ɖò Lomé ɖò acɛkpikpa ɖiɖe sín acɛkpikpa glɔ́ ɖò 1963 bɔ Gnassingbé Eyadema hɛn wá é hwenu.

É ko nyí tokpɔngán nukɔntɔn Togo tɔn sín avril 1958, ɖò sɛ́nzɔ́watɔ́ nukɔntɔn e è sɔ́ ɖò mɛɖesúsínínɔ mɛ bo lɛ́ sɔgbe é gudo. ; é jɛ acɛkpikpa ɔ jí ɖò nǔwiwa ɖaxó ɖé gudo ɖò Axɔsuɖuto ɔ sín Kpléxɔ mɛ ɖò azǎn 16gɔ́ ɔ Kɔnyásun xwè ɖokpo ɔ tɔn gbè  ,  .

 Gbɛzán tɔn sín tan 

 Jiji kpo xwédo kpo 
È jì Sylvanus Olympio ɖò azǎn ayizin (6) gɔ́ ɔ gbè.ɖò zoho sun 1902  ɖò Kpando mɛ ɖò Togo janman tɔn mɛ . : ayikungban enɛ ɔ e jɛ ɖo acɛkpikpa janman  tɔn sin mima mɛ ɖo France kpodo Axɔsuɖuto Hlɔma tɔn kpo tɛntin hwenu e janman tɔɖuɖeji ɖo ahwan nukɔntɔn ɔ mɛ gudo ɔ, e na lɛ vɔ wa acɛkpikpa Angleterre tɔn sin alɔ mɛ bo na hɛn Ghana sin mɛɖesunɔ sin acɛkpikpa mɛ hwenu e ye na mɔ mɛɖesunɔkanmɛ ɔ.

Tɔ́ tɔn, Epiphanio Elpidio Olympio (1873-1968), nyí ajɔ̌tɔ́ dɔkunnɔ ɖé bo lɛ́ nyí agɔnkɛ́, bɔ nyɔnu Yoruba ɖé, axɔsi Nigéria tɔn ɖé ɖò Abeokuta, kpo Francisco da Silva Olympio, Bresil-nu ɖé kpo wɛ jì i . ; é yí kannumɔ e è ɖó ayǐ ɖò Agoué lɛ é yí kpo linlin ɔ kpo ɖɔ emi na kplɔ́n ye. Sylvanus sín nɔ, Fidélia Afe (1862-1967), gosin akɔta Mamprusi tɔn mɛ bo gosin toxo Dapaong tɔn mɛ, ɖò Togo sín totaligbe  . Olympio, xwédo e ɖó Togo ayǐ é , wɛ è nɔ kpɔ́n égbé dó mɔ xwédo dɔkunnɔ kpo hlɔnhlɔnnɔ kpo e ɖò Totaligbé Aflika tɔn lɛ é ɖokpo.