Félix Houphouët-Boigny

Félix Houphouët-Boigny ɔ, toxóɖɔtɔ́ Flansé tɔn wɛ bɔ enɛ gudo ɔ, é nyí toxóɖɔtɔ́ Ivoirien tɔn, bɔ è jì i ɖò Dia Houphouët ɖò azǎn 18gɔ́ ɔ Kɔnyásun 1905 tɔn gbè ɖò N’Gokro (gletoxo e jɛ nukɔn nú Yamoussoukro é) sɔgbe xá gbɛzán sín tan acɛkpikpa ɔ tɔn bo kú ɖò azǎn 7gɔ́ ɔ woosun 1993 tɔn gbè.

Gǎn akɔta tɔn, dotóo, nǔkún-yiyatɔ́ kpodo sinsɛnzɔ́watɔ́ lɛ sín gǎn kpo, é nyí deputé Flansé tɔn (1945-1959), hagbɛ̌ acɛkpikpa Flansé tɔn lɛ tɔn (1956-1961), gǎn nú kpléɖókpɔ́ ɖaxó Cote d'Ivoire tɔn (1953-1959), gǎnhɔnyitɔ́ Abidjan tɔn (1956-1960), gǎnhɔnyitɔ́ Cote d'Ivoire tɔn (1956-1960) kpo. Tokpɔn Cote d'Ivoire tɔn (1960-1993). "Tɔ́" to tɔn sín mɛɖesúsínínɔ tɔn, e nɔ ylɔ ɛ hwɛhwɛ ɖɔ "Nùnywɛtɔ́" alǒ "Mɛxó" (ɖò xógbe ɔ sín tinmɛ Aflika tɔn mɛ), é ɖu ɖò toxóɖiɖɔ Côte d'Ivoire tɔn jí kaka jɛ gbɛzán tɔn sín vivɔnu bo lɛ́ ɖ’alɔ ɖò mɛɖesúsínínɔ sín azɔ̌ mɛ ɖò Aflika sín acɛkpikpa mɛ.

 Yɔkpɔvu mɛ kpo wemaxɔmɛ yiyi kpo 

 Fí e é gosin é kpo wemaxɔmɛ yiyi tɔn kpo 
Ði lee é ɖɔ gbɔn ɖò gbɛzán tɔn sín tan mɛ é ɔ, è jì Félix Houphouët-Boigny ɖò azǎn 18gɔ́ ɔ Kɔnyásun 1905 tɔn gbè, ɖò N’Gokro. Amɔ̌, nǔxokpɔ́n ɖé lɛ tíìn dó azǎn enɛ sín nǔjɔnǔ wu; è ko wlan nyikɔ dó wema mɛ ɖò Baoulé lɛ tɛntin hwenɛnu ǎ, enɛ wu ɔ, é sixu ko nyí ɖɔ è jì i jɛ nukɔn nú 1905.

E gosin axɔsuɖuto Akouè kpɛvi e mɛ vodun gege ɖe ɔ, e nyi nyavi e nɔ nyi Houphouët  bɔ e na ɛ nyikɔ nukɔntɔn Dia, bɔ tinmɛ tɔn sixu nyi ɖo gbe tɔn mɛ ɔ, "gbeyiɖɔ" alo "majikiblotɔ". Tɔ́ tɔn sín nyǐkɔ gosín Baoulé ufuɛ mɛ. Nyikɔ hwɛsɔkɛmɛ tɔn enɛ ɔ, è nɔ na vǐ e è jì ɖò gletoxo ɖé sín kɔ́xota lɛ é alǒ ɖò xwédo e mɛ vǐ gègě kú ɖò kpɔ́ cobɔ è jì i é.

 “Dotóo Aflika tɔn” e sɔ́ éɖée jó é 
Ðò azǎn 26gɔ́ ɔ Kɔnyásun 1925 tɔn gbè[9] ɔ, Houphouët bɛ́ azɔ̌ tɔn ɖi dotóo alɔdómɛtɔ́ ɖò dotóoxwé Abidjan tɔn fí e é ɖó “Amicale” ɖé ayǐ bo nɔ kplé dotóoxwéví tò ɔ tɔn lɛ ɖó kpɔ́ é.

 Kantɔn Gǎn kpodo Kplékplé Gǎn kpo 
Houphouët huzu gǎn, bo huzu kantɔn Akouè tɔn sín gǎn, bo nɔte nú gletoxo gban-nukún-atɔn. É lɛ́ yí gle xwédo tɔn e nyí ɖokpo ɖò gle ɖaxó hugǎn e ɖò tò ɔ mɛ lɛ é mɛ hwenɛnu é, bo kpéwú bo bló bɔ é yì nukɔn gbɔn nǔkún-yiya tɛnmɛ tɛnmɛ ɖi kɔ́fu, cacao kpo kafé kpo gblamɛ; mɔ̌ mɛ ɔ, é huzu ɖokpo ɖò nǔkún-yatɔ́ Aflika tɔn e jɛ dɔkun hugǎn lɛ é mɛ.

 Dodo