Aramæiskt mál

Aramæiskt  (forn sýriskt  ܐܪܡܝܐ Aramaya) er eitt nú svinnandi semitiskt mál, sum hevur eina minst 3000 ára gamla søgu. Aramæiskt er nær skilt við fønikiskt og hebraiskt, og fjarari (longri úti), við arabiskt. Gamla aramæiska skriftmálið legði lunnar undir øðrum nýggjari skriftmálum, t.d. hebraiskum og arabiskum. Aramæiskt var gerandismál í Juda í seinna tempultíðarskeiðnum (539 f.Kr.-70 e.Kr.), og fleiri jødiskir tekstir, m.a. partar av bíbliuni (gamla testamenti), vórðu skrivaðir á aramæiskum. Málið verður hildið at vera móðurmálið hjá Jesusi og teimum hann prædikaði fyri í síni samtíð.  Aramæiskt var gerandismálið í meginpartinum av Miðeystri fram til 7. øld, tá islam og harvið arabiska málið tók yvir. Nútíðar aramæisk málføri (dialektir) nevnd "nýaramæiskt" (Neo-Aramaic) verða enn tosað av uml. 4-500.000 kristnum upprunafólkum í Miðeystri, har meginparturin av teimum kristnu nú annars tosa arabiskt, og av assýriskum útlegdarfólki, serliga í vesturheiminum.

Í núlivandi málførunum (dialektiunum) eru tveir høvðusbólkar, assýriskt nýaramæsikt (Assyrian Neo-Aramaic) og kaldæiskt nýaramaiskt (Chaldean Neo-Aramaic) ið umfata uml. 90% av øllum teim aramæisktmæltu. Hesi búgva í útnyrðingsIran, landsynningsTurkalandi og Norður Irak. Nýaramæiskt varð tosað av kristnu maronittunum í Libanon fram til 17 øld tá tað var endaliga avloyst av arabiskum. Síðan hevur tað bara verið brúkt sum gudstænastumál av maronittunum.

 Endurkveikjan 
Seinastu árini eru maronittar í ísraelsku bygdini Jish, har málið annars er arabiskt, við stuðli frá ísraelska undirvísingarmálaráðnum, farnir undir at endurkveikja nýaramæiskt sum gerandismál í bygdini, har málið hevur fingið almennan status og er vorðið lærugrein í barnaskúlanum. Í 2014 avgjørdi Ísrael at viðurkenna aramæiska samfelagið sum ein serstakan (kristnan) minniluta í landinum, so kristin nú kunnu skráseta seg sum verandi "aramæar" heldur enn "arabar". Flestu ið velja hendan møguleikan eru maronittar, hvørs forfedrar vóru aramæiskt mæltir kristnir libanesar. 

 Mállæra 
Aramæiskt hevur tvey kyn, kvennkyn og kallkyn, eins og latínsku málini. Lýsingarorð bendast eftir kyni, tali og falli, og navnorð hava trý føll. Aramæiskt verður skrivað við aramæiskum bókstavum. 

 Aramæiska stavraðið 

BókstavsnavnAramæisk skriftSýrisk skriftBókstavurTilsvarandi bókstavur áIPA Hebraiskum Arabiskum Brahmiskum Nabatæiskum KharosthiskumĀlapFile:Aleph.svgFile:Syriac Estrangela alap.svg𐡀אا25px60px25px; , BēthFile:Beth.svgFile:Syriac Estrangela bet.svg𐡁בب25px53px25px, GāmalFile:Gimel.svgFile:Syriac Estrangela gamal.svg𐡂גج25px27px25px, DālathFile:Daleth.svgFile:Syriac Estrangela dalat.svg𐡃דد,ذ25px27px25px, HēFile:He0.svgFile:Syriac Estrangela he.svg𐡄הه?53px?WawFile:Waw.svgFile:Syriac Estrangela waw.svg𐡅וو25px27px25px; , ZainFile:Zayin.svgFile:Syriac Estrangela zayn.svg𐡆זز?27px?ḤēthFile:Heth.svgFile:Syriac Estrangela het.svg𐡇חح،خ?53px?ṬēthFile:Teth.svgFile:Syriac Estrangela tet.svg𐡈טط،ظ25px27px25pxemphatic YodhFile:Yod.svgFile:Syriac Estrangela yod.svg𐡉יي25px53px25px; , KāpFile:Kaph.svgFile:Syriac Estrangela kap.svg𐡊כ ך  ك25px53px25px, LāmadhFile:Lamed.svgFile:Syriac Estrangela lamad.svg𐡋לل25px53px25pxMemFile:Mem.svgFile:Syriac Estrangela mim.svg𐡌מ םم25px53px25pxNunFile:Nun.svgFile:Syriac Estrangela nun.svg𐡍נ ן ن25px53px25pxSemkathFile:Samekh.svgFile:Syriac Estrangela semkat.svg𐡎ס N.A.25px27px25pxʿĒFile:Ayin.svgFile:Syriac Estrangela 'e.svg𐡏עع، غ?27px?PēFile:Pe0.svgFile:Syriac Estrangela pe.svg𐡐פ ף ف25px53px25px, ṢādhēFile:Sade 1.svg, File:Sade 2.svgFile:Syriac Estrangela sade.svg𐡑צ ץص، ض25px53px25pxemphatic QopFile:Qoph.svgFile:Syriac Estrangela qop.svg𐡒קق 25px27px25pxRēshFile:Resh.svgFile:Syriac Estrangela res.svg𐡓רر25px27px25pxShinFile:Shin.svgFile:Syriac Estrangela sin.svg𐡔שس، ش25px27px25pxTawFile:Taw.svgFile:Syriac Estrangela taw.svg𐡕תت، ث25px53px25px, 

Bólkur:Mál í Asia
Bólkur:Kristindómur
Bólkur:Jødadómur