Marshallhjálpin

Marshallhjálpin (alment heiti: European Recovery Program, stytt ERP) var ein amerikansk hjálparætlan fyri Evropa, ið varð sett í verk aftaná Seinna heimsbardaga. Ætlanin var uppkallað eftir amerikanska uttanríkisráðharranum George Marshall, og var í stóran mun gjørt av embætismonnum í amerikanska uttanríkismálaráðnum, serliga William L. Clayton og George F. Kennan.

Marshallhjálpin
Marshallhjálpin var uppfylging til sonevndu Truman-doktrinina við hjálp av búskaparligum amboðum. Politikararnir í USA høvdu eftir seinna heimsbardaga ta fatan, at búskaparligar kreppur fóru at leiða til kommunismu. Eitt sterkt, savnað og enduruppbygt Vesturevropa hevði afturímóti verðið ein hernaðarlig mótvekt móti Sovjetsamveldinum, og vildi vikna ávirkanina hjá kommunistaflokkunum í einstøku londunum. Harafturat var tankin, at USA við at veita Marshallhjálpina sjálvt kundi sleppa undan búskaparkreppu, av tí at USA var so heft at samhandli við teirra evropeisku samhandilslondum.

Evropa hevði stórar búskaparligar trupulleikar eftir kríggið, tí bæði framleiðsla og handil lógu í oyði. Og á vári 1947 var greitt, at vesturevropeisku londini skjótt fóru at mangla dollarar í sínum gjaldoyragoymslum.

Tessvegna bjóðaði amerikanski uttanríkisráðharrin George Marshall í 1947 teimum evropeisku londunum búskaparliga hjálp til enduruppbygging eftir kríggið. Afturfyri Marshallhjálpina skuldu móttakaralondini av Marshallhjálp savna seg í búskaparligum samstarvi nevnt OEEC, Organisation for European Economic Co-operation, í 1948. Sum liður í trupulleikunum við býtinum av Týsklandi fingu Sovjetsamveldið og eysturevropeisku londini eisini boðið Marshallhjálp, men takkaðu nei av ótta fyri at ávirkanin hjá USA fór at verða ov stór í einstøku londunum. OEEC- samstarvið var í 1961 víðkað til eisini at fevna um ikki-evropeisk lond, og fekk tá navnið  OECD, Organisation for Economic Co-operation and Development.

I talvuni niðanfyri sæst, hvussu nógv einstøku londini fingu í Marshallhjálp:
Land1948/49(mió. $)</sup>1949/50(mió.$)1950/51(mió. $)Í ALT(mió.$)Belgia og Luksembourg195222360777Danmark10387195385Frakland1.0856915202.296Grikkaland17515645366Holland4713023551.128Írland88450133Ísland6221543Italia og Trieste5944052051.204Noreg8290200372Portugal007070Sveis00250250Svøríki3948260347Stórabretland1.3169211.0603.297Turkaland285950137Týskland5104385001.448Eysturríki23216670468í alt 4.924 3.652 4.155 12.721

 Sí eisini 
 Føroya Realkreditstovnur (Realurin) var stovnaður við fígging frá Marshallhjálpini

 Keldur 
Danmarks Nationalbank: Marshall-hjælpen og Den Europæiske Betalingsunion (PDF ), Keypmannahavn 1999. ISBN 87-87251-18-3.

bólkur:Søga
Bólkur:USA
bólkur:Seinni heimsbardagi