Aldehyd

Eitt aldehyd er eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri aldehydbólkum. Ein aldehydbólkur er eitt karbonatom við einum dupultbundnum oxygenatomið (=O) og einum hydrogenatomið. Aldehydir verða nevnd við endingini -al.

Dømi um nøkur nógv nýtt aldehyd:

 Framleiðsla 

Aldehydir verða framleidd við at oxidera primær alkoholir. Man kann tó ikki nýta sterk oxidatiónsevnir til hetta, tí aldehyd oxiderast lætt víðari til carboxylsýrur. Mest nýtta oxidatiónsevni til framleiðslu av aldehydum er PCC (Pyridinium chlorchromat).

 Reaktiónir 

Aldehyd útinna tvey sløg av reaktiónum: Oxidatión og nukleofil additión. Oxidatión gevur eina carboxylsýru og nukleofil additión gevur ymisk evni, alt eftir hvat man adderar til aldehydið. Niðanfyri er ein listi yvir aldehyd reaktiónir og hvat produkt tær geva.

 Oxidatión gevur eina carboxylsýru
 Nukleofil additión av:
 Hydrogen (Reduktión) gevur eitt alkohol
 Vatn gevur eitt diol (dupult alkohol)
 Alkohol gevur eitt acetal
 Amin gevur eina imin
 Grignard reagensum gevur eitt alkohol

 Sí eisini 
 Lívrunnin evnafrøði

Bólkur:Lívrunnin evnafrøði