Hawaiianskt mál

Hawaiianskt (á hawaiianskum: ‘Ōlelo Hawai‘i) er eitt polynesiskt mál, sum er almenna málið á Hawaii. Tað eru bara umleið 8000 fólk sum tosa tað, men kortini er tað tað almenna málið. Tað er ikki hótt, tí tað fær grið á oynni Ni'ihau, sum hevur verið privatogn í eina øld, og øll sum búgva har, tosa hawaiianskt. Seinastu tíggjuárini hevur málið verið í brennideplinum, og nú eru skúlar stovnaðir, og ikki bara á Ni'ihau, har børnini læra at hava tað sum móðurmál.

 Søga 

Áðrenn 1820 var bara hawaiianskt tosað allastaðni á Hawaii, men onga aðrastaðni. Frá 1820 til 1887 vórðu oyggjarnar kristnaðar og hawaiianska málið broyttist. Kristnir missionerar vildu umvenda oyggjabúgvarnar við at umseta bíbliuna til hawaiianskt og við at prædika á málinum hjá teimum innføddu. Í 1826 fekk hawaiianska stavraðið gjørt. Nú kundi málið bæði tosast og skrivast. Frá 1839 til 1840 varð fyrsta grundlógin skrivað á hawaiianskum. Í 114 ár (1834-1948) vórðu tíðindabløð prentað á hawaiianskum. Mállæran kom í 1834 og fyrsta orðabókin í 1865. Nógvar hawaiianskar bókmentir vóru. Málið er skumpað til viks av enskum, og í dag duga færri enn 0,1% av fólkinum hawaiianskt. Í 2000 bleiv tað vældámdari at tosa og tað sigst vera heimsins mest romantiska mál.

 Samanburður 
 Føroyskt Hawaiianskt Hey / Farvæl(eisini Kærleiki) Aloha Góðan morgun Aloha kakahiaka  Góðan dagin Aloha awakea Gott kvøld Aloha ahiahi  Hvussu gongur? Pehea `oe? Tað gongur væl Maika`i no mahalo Hvussu eitur tú? `O wai kou inoa? Eg eiti xxx `O xxx ko`u inoa.

 Keldur 

 1. Ethnologuesa tøl frá 1995.
 Hawaiisk - Norsk wikipedia
 Hawaiian language - Ensk wikipedia

 Sí eisini 

 Hawaii
 Wikipediu á hawaiianskum

 Keldur 

Bólkur:Hawaii
Bólkur:Mál í Kyrrahavsoyggjunum
Bólkur:Mál í USA