Com

[[File:Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese' MHNT.BOT.2015.34.1.jpg|thumb|Zea mays 'Ottofile giallo Tortonese]]Com (Zea mays) se sila''' e dua na co balavu kaukaua e dau vuataka na sila meme. Na draunikau iqaqi ni kau e solia na veisenikau tagane se tasa ka vakatubura na poleni, kei na veisenikau yalewa ka vakatokai na daliga. Na daliga e vuataka na meme, e kilai me kernels se sorenikau. Ena veimataqali vakabisinisi ni gauna oqo, oqo e dau dromodromo se vulavula; eso tale na mataqali e rawa ni levu na kena roka.

Na com e vakararavi vua na tamata ena kena vakatetei. Me tekivu mai na Veisau ni Kolomupia, sa yaco me kakana bibi ena vuqa na vanua e vuravura, kei na iwiliwili taucoko ni com e sivia na witi kei raisi. E levu na com e vakayagataki me kakana ni manumanu, se me vaka na meme se me vaka na kau taucoko, ka rawa ni bale se caka me silage taleitaki cake. Na veimataqali vutuniyau ena suka ka vakatokai na com kamikamica era tei me baleta na kena vakayagataki na tamata, ni vakayagataki na veimataqali com iteitei me kakana ni manumanu, me vakayagataki me vaka na com kakana se masa, com sitovu, com siropi, tabaki ki com waiwai, gunu alakaolo me vaka na bourbon wiski, kei na kena vakayagataki na kemikali oka kina na ethanol kei so tale na bulawaiwai.

E teivaki na com e vuravura raraba; e levu cake na bibi ni com e rawati ena veiyabaki mai na so tale na meme. Ena 2020, na buli ni vuravura e 1.1 na bilioni na tani. E dau vakaleqai koya e vuqa na kaca kei mate; manumanu lalai kaca; na Iurope com dauvakacaca (Ostrinia nubilalis'') ni koni mai com vuca bacaniqele, erau sa vakavuna yadua na lusi vakayabaki e dua na bilioni na dola e Amerika. Gauna oqo Tea digitaki sa vakalevutaka sara vakalevu na icurucuru kei itovo me vaka na kakana, vosota na lauqa, kei na vosota na kaca kei na mate. E levu na com sa veisautaki ena gauna oqo.

Me vaka e dua na kakana, e vakayagataki na sila me caka kina e dua na veimataqali kakana oka kina na tortilla kei tamale ni Mexico, kei Amerika hominy qele. E lailai na protein ni com ena so na amino acid bibi, kei niacin e tiko kina e rawa ga ni rawati kevaka e sereki ena veiqaravi ni alkali.

Category:Meme
Category:Panicoideae
Category:Iteitei