Ufot Ekaette

Ufot Ekaette listenR (jibinaa ko hitaande 1939) toɗɗaama jaagorgal leydi Najeriya gadano e nder leydi Nijeer ñalnde 17 lewru Duujal hitaande 2008, tawi ko hooreejo leydi ndii hono Umaru Yar'Adua..

 Ɓawo 
Ekaette jibinaa ko e hitaande 1939 to Ikot Edor, nokku laamu Onna, diiwaan Akwa Ibom, o maayi ko ñalnde 25 lewru Seeɗto hitaande 2019. O naati duɗal jaaɓi haaɗtirde King’s College, Lagos, o heɓi bakkaa makko e hitaande 1960, caggal ɗuum o yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde, Ibadan ɗo o heɓi BSc. e faggudu e hitaande 1964. O naati e sarwiis laamu fedde ndee ñalnde 28 sulyee 1964. Ekaette ko hooreejo leydi Seneraal Yakubu Gowon (1968–1975).

Caggal ɗuum Ekaette golliima e Ministeeruuji Fedde Ngenndiije Dentuɗe (1975), Kabaaruuji (1977-1979), Jaŋde (1979) e Pewnugol Leydi (1979-1983). Ko o binndoowo, departemaa golle laamu e hooreejo golle (1984). Ko o gardiiɗo, kaalis caggal leydi to Ministeer kaalis fedde nde (1985–86). Ekaette toɗɗaa ko hooreejo duumotooɗo, Ministeer Fedde Ngenndiije Dentuɗe e lewru Yarkomaa 1986, caggal ɗuum hooreejo duumotooɗo, Ministeer Fedde Ngenndiije Dentuɗe ngam Golle e Koɗki e hitaande 1988. O woniino gardiiɗo mawɗo, Direkteer Nguura, Laabi e Infrastructures Rurales (Juin 1988 – Mars 1989), Direkteer Fedde Ngenndiije Dentuɗe, Youlop Pijirlooji (1989) e gardiiɗo mawɗo (peewnugol), Ministeer Bidsee e Peewnugol Fedde Ngenndiije Dentuɗe (1990). E hitaande 1990, o toɗɗaa cukko guwerneer diiwaan Akwa Ibom e les njiimaandi komodor Idongesit Nkanga. E hitaande 1996, o wonti hooreejo mo wonaa hooreejo Banke First of Nigeria, o wonii golle ɗee haa lewru mee 1999.

 Golle politik 
Ekaette toɗɗaama binndoowo laamu fedde (SGF) ñalnde 29 mee 1999 e juuɗe hooreejo leydi ndii, hono Olusegun Obasanjo, o jokki golle ɗee haa o joofni manndaa ɗiɗaɓo Obasanjo e lewru mee 2007. E lewru abriil 2007, debbo makko Eme Ufot Ekaette suɓaama senaateer Party IPDbo SouthP' daaldal. 

Ñalnde 24 desaambar 2008 o huniima wonde jaagorgal geɗe Delta Niger.Toɗɗagol makko ngol ina ñiŋaa e fedde wiyeteende « Conseil révolutionnaire conjoint militant » , nde wiyi o ŋakkiraa doole e ardorde nde o naamndii, nde naamndii laaɓal e darnde Yar'Adua e waɗde ndee suɓngo.Haaldude e sosiyetee petroŋ e2019 e ƴellitaare e nder diiwaan Niiseer e kiris e nder diiwaan Niiseer ina mbaawnoo daɗde so tawii yimɓe nokku oo keɓiino nafooje e ƴellitaare petroŋ e gaas. O hollitii wonde e nder geɗe keewɗe, gollotooɓe ngaddaama e nokkuuji goɗɗi e nder leydi ndii, tawi ko yimɓe nokku oo ina ngondi e caɗeele teeŋtuɗe e ŋakkeende kaɓirɗe.

E lewru marse 2010, Diiso doosɗe noddii yo Ekaette woppe sabu mum wiyde ina duppitoo eɓɓaaɗe ƴellitaare e nder diiwaan Niiseer. Bayyinaango hollitii e nder geɗe goɗɗe wonde "Mawɗo Ufot Ekaette ina jogii baawɗe, ina waawi ardaade ministeer mo sensible no ministeer Delta Niger nii."

 Tuugnorgal