Zahir (Islam)

Ẓāhir walla zaher (e ɗemngal aarabeeɓe: ظاهر) ko helmere aarabeeɓe e nder won e tafsiruuji (firooji Qur’aana) ngam ko yaawi e ko feeñi. Won e firooji esoterik lislaam ina njokki e wiyde wonde Quraan ina jogii maanaa eksoterik walla nannduɗo, anndiraaɗo zahir, kono kadi ina jogii maanaa esoterik les, anndiraaɗo batin (baten), mo waawi firteede tan ko e limre ganndal esoterik. Wonande juulɓe Shi’a en, ko Limaam Waktu tan waawi faamde maanaa esoteric.

E nder suufiyaŋkaagal, golle neɗɗo ko zahir, anniya e nder ɓernde ko batin. Zahir ko aduna ɓalli tawi batin ko aduna ruuhuuji. Suufiyaŋkooɓe ina ngoongɗini laɓɓinde batin e ballal maɓɓe ruuhu ngam tabitinde zahir jokkondirɗo e shari’a.

Zahir kadi ko mbaydi teskinndi e nder Ẓāhiriyya, duɗal miijo e nder sariyaaji lislaam e diineeji tuugniiɗi tan ko e maanaa laaɓtuɗo walla laaɓtuɗo e konnguɗi e nder Qur’aana e Sunna.

E wiyde "Bataake laawol peewal", deftere Perse-Ismaail caggal Mongol, mbaadi zahir (eksoterik) e mbaadi batin (esoterik) ina kawri, sibu mbaadi zahir (eksoterik) ko feeñninde mbaadi batin (esoterik). Zahir (mbaadi yaajndi) tawa alaa batin (essence) wayi ko no miraas walla fenaande nii.

Miijooji juulɓe Ismaa’il en heewɓe teeŋtinii nafoore ballondiral hakkunde eksoterik (ẓāhir) e esoterik (batin) e nder faamde iimanaagal, ɓe paamtinii wonde firo ruuhu (ta’wil) ina ɗaɓɓi laaɓtinde maanaa esoterik (bātin) e mbaadi eksoterik (ẓāhir).

 Tuugnorgal