Concubinage

Koolaaɗo kuuɓal ko jokkondiral hakkunde yimɓe e jokkondiral hakkunde yimɓe ɗiɗo, tawa jom suudu oo yiɗaa, walla waawaa, naatde e dewgal timmungal.  Dewgal e dewgal ina keewi yiyeede ko nanndi, kono ina njiidi. 

E nder daawal gadanal koloñaal Orop, njuɓɓudi laamu ina heewnoo hirjinde worɓe Oropnaaɓe yo mbaɗtu jokkere enɗam ngam haɗde ɓe yoɓde jom en jawɗeele en (ko ɗum waawi saabaade ñawu nguu) e jokkere enɗam. Njuɓɓudi koloñaal ina sikki kadi wonde jogaade jokkondiral tiiɗngal e debbo jibinannde ina ɓeyda faamde worɓe ɓaleeɓe pinal jibinannde, ina addana ɓe golle galleeji baawɗe wonde fof. Ko sakkitii koo ina tiiɗi, sibu ɗum firti ko worɓe ɓaleeɓe ngalaa haaju e rewɓe ummoriiɓe e metropole, kadi ngalaa haaju e njoɓdi galle. Njuɓɓudi koloñaal en, haa jooni, cemmbinii golle ɗee nde ɗeen jokkondire ngaddi ɓiɓɓe hulɓiniiɓe laamu koloñaal en e feewnude leƴƴi jillondirɗi. Ndeeɗoo kulhuli politik, haa jooni, addani ardiiɓe koloñaal en waawde hirjinde rewɓe ɓaleeɓe ɓee nde njahata e koloñaal en, ɗo ɓe mballitorii eɓɓaande koloñaal ndee, ɓe cemmbina kadi koɗki e seerndude fannuuji renndo e fannuuji keewɗi. 

 Etimoloji e kuutoragol 
Helmere Engele «concubine» e «concubinage» peeñii ko e teeminannde 14ɓiire,   ummorii ko e kelme latin e nder renndo e sariyaaji Roomnaaɓe . Helmere jom suudu ( c. 1300 ), firti ko « paramour, debbo gonɗo e gorko tawa resndaaka ɗum », ummorii ko e ɗemngal latin e konnguɗi ɗi e nder sariyaaji Room firti ko "mo wuuri tawa resndaaka e gorko walla debbo dewbo". Helmere latin ndee ummorii ko e gollal ummoraade e "lelnude e, lelnude e wondude, wondude e", ko assimilaasiyoŋ " com ", ko firo "e, wondude e", maanaa "lelnude".  Koolaaɗo kuuɓal ko helmere huutorteende no feewi e nder binndol daartol e jaŋde, nde seerti no feewi fawaade e ngonka.  E nder teeminannde noogas e go'o, nde ɓuri firtude ko laaɓtunde e giɗli ɗi ngonaa dewgal, "so tawii ko cophalave emmistress walla ko sehabi on the a fannu maanaa asliijo oo  .

Nokkuuji jommbaajo ina woodi e nder pine kala, hay so tawii noon keewal golle ɗee e hakkeeji e ɗaminaare yimɓe wonɓe e mum ɓee ina ceerti no feewi, hono no hakkeeji ɓiɓɓe jibinaaɓe e ɗeen jokkondire nii, darnde jommbaajo to bannge sariya e renndo, darnde mum e nder galle e nder renndo.  Jokkondiral jommbaajo ina waawi waɗde e yiɗde, tawa noon ko jom suudu en ina njaɓa waasde naatde e dewgal, walla tawa ko e yiɗde (ɗum woni e maccungaagu ).  E nder renndooji jeyaaɗi e jiyaaɓe, ko ɓuri heewde e jom suudu en ko jiyaaɓe,  ina wiyee kadi "jiyaaɓe-joomɓe".  Ngolɗoo njuɓɓudi jokkere enɗam e jiyaaɓe rewɓe ummorii ko e jamaanu Baabilon, , ina huutoree e pine baabiraaɓe e nder daartol.  Ko waawi heen wonde fof, darnde e hakkeeji yimɓe ɓee, ko ɓuri heewde e maɓɓe ina ŋakkiraa jom suudu laawɗuɗo, tawi noon hakkeeji ndonu ina pamɗi walla ina ŋakkiraa. 

 Manazarta