Sonni Gwanle Tyoden

Sonni Gwanle Tyoden (22 suwee 1950 – 4 mee 2025) ko jannginoowo ganndal siyaas, gardiiɗo jaŋde e politikyanke mo leydi Najeriya, o woniino cukko guwerneer diiwaan Plateau tuggi 2015 haa 2023. O woniino cukko hooreejo duɗal jaaɓi haaɗtirde Jos tuggi 2001 haa 201.

 Ɓawo 
Tyoden jibinaa ko ñalnde 22 lewru Seeɗto hitaande 1950. O naati duɗal hakkundeewal sukaaɓe, Gindiri to diiwaan Plateau, to Fuɗnaange Nijeer, ɗo o heɓi seedantaagal duɗal mawngal Afrik hirnaange. Caggal ɗuum o yahi to duɗal jaaɓi haaɗtirde Ibadan ɗo o heɓi dipolomaaji makko (B.Sc) e ganndal politik. O heɓi Master e ganndal (M.Sc) e Doktoraa (Ph.D) e jokkondiral hakkunde leyɗeele e faggudu politik to duɗal jaaɓi haaɗtirde Lancast

 Backgroun. 

 er to leydi Angalteer. 
Tyoden sankii ko ñalnde 4 mee 2025, tawi ina yahra e duuɓi 74.

 Kugal 
Tyoden fuɗɗii golle mum ko e hitaande 1978, ko o balloowo hooreejo leydi ndi to ministeer sosde laamu diiwaan Plateau. Caggal mum o wonti tergal e gollordu jaŋde to duɗal jaaɓi haaɗtirde Jos, ɗo o wonti Professeur timmuɗo e hitaande 1990. Caggal nde Tyoden wonti Professeur e hitaande 1990, o toɗɗaa hooreejo fedde ganndal politik, to duɗal jaaɓi haaɗtirde Abuja. O arti e alma mater makko, Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde Jos e hitaande 2000, o wonti Dean Faculté des Sciences Sociales e hitaande 2001, golle ɗe o joginoo haa hitaande 2005. O toɗɗaa cukko hooreejo duɗal jaaɓi-haaɗtirde Jos ñalnde 12 sulyee 2006, golle maantiniiɗe ɗe o joginoo haa hitaande11 ko Duɗal Jaaɓi-haaɗtirde ngal. O suɓaama cukko guwerneer lesdi Plateau nder hitaande 2015 les njiimaandi APC..

Njeenaaje e feddeeji
Seedantaagal teddungal ngal Dental gollotooɓe e duɗe jaaɓi haaɗtirde (ASUU), duɗal jaaɓi haaɗtirde Jos rokki
Njeenaari ardorde jaŋde teddunde ndi fedde Rotary Club Naraguta, Jos, diiwaan Plateau,
Duɗal Naajeeriya ngam haalaaji hakkunde leyɗeele e hitaande 2013
Jaaɓihaaɗtirde ganndal renndo leydi Naajeeriya e lewru Duujal 2014.

 Binndanɗe cuɓaaɗe 
Jokkondiral hakkunde lanndaaji e nder lanndaaji : feewde e njuɓɓudi lanndaaji ɓurndi tiiɗde e nder leydi Najeriya.

Mafiyaa Kaduna. Jos: Jaaynde Jaaɓi-haaɗtirde Jos. TakuyaMafiya Kaduna1987.
Beltal hakkundeere nder siyaasa Naajeeriya. AHA.

E ɓiɓɓe leydi e ɓiɓɓe leydi: Dilemma ɓiɓɓe leydi nder Naajeeriya.

Tiyoden, SG (1994). Nokkuure Belt Cakaare nder Equation Doole Naajeeriya. E nder ɓataake Komisiyoŋ ngam batu ngenndiwal dow "Naamnal potal nder Naajeeriya", nokkuure janngirde ɓamtaare, Jaami'aare Jos, 6–7 May.

Mafiyaa Kaduna. Jaaynde duɗal jaaɓi haaɗtirde Jos.

Naajeeriya: Ajenda sukaaɓe ngam teeminannde 21ɓiire. Defte Sibon.

Ngonka renndo-politik nder leydi Ɗum ina jeyaa heen, sifaa njuɓɓudi politik, e sifaa e njuɓɓudi politik e laamu E konngol goɗɗol, e nder njuɓɓudi politik ɗo politik. Faade e nguurndam Republique tataɓo, 203.
Haala cukko hooreejo: Wakkaama haa kawtal 24ɓiire kawtal jaaɓi haaɗtirde Jos.

Haa Naajeeriya jahruɗo yeeso. Sosiyetee bayyinoowo defte biyeteeɗo Triumph.Ƴeew kadi

Doggol cukko hooreejo duɗe jaaɓi haaɗtirde leydi Najeriya

Duɗal jaaɓi haaɗtirde Jos

 Tuugnorgal