Isangi

Isangi woni ko 130 kiloomeeteer (81 mi) dow maayo Kisangani to nokku ɗo maayo Lomami e maayo Konngo kawri. Laawol ina woodi ummoraade wuro ngoo feewde fuɗnaange, kono ngol rewataa e sahaa toɓo. Toɓo ina toɓa balɗe nay walla joy kala e nder hitaande ndee, ina heewi ɓuuɓde e ɓuuɓde.https://en.m.wikipedia.org/wiki/Isangi#CITEREFCarte_des_Districts...

 Jamanuuji koloñaal 

 windugo 
Henry Morton Stanley, Oropnaajo gadano yettaade Isangi, rewi e wuro ngo e lewru Duujal hitaande 1883, o limti yimɓe 8 000 neɗɗo. O siftinii bonnugol ngol aarabeeɓe ɗaɓɓooɓe jiyaaɓe e ƴiye mbaɗi e maayo. Hay so yim6e 6ee pucfcfiima mahde wuro ngoo, 6e ndogi 6e payi to bannge maayo ngo, nde laana ndiwoowa Stanley ari. Ballo Stanley, laamɗo Belsik biyeteeɗo Leopold II, heɓi hakkeeji leydi Konngo e dow laawol e nder batu Berlin e hitaande 1885, o waɗti leydi ndii jeyi makko keeriiɗo, o inniri ɗum Dowla Konngo.

Arthur Conan Doyle teskiima e nder deftere mum wiyeteende « Bonannde Konngo » wonde maccungaagu e njiyaagu ina jokki no feewi caggal nde Belsiknaaɓe keɓi laamu. E hitaande 1888, ɓiɗɗo mawniiko gorko biyeteeɗo Rachid, njulaagu Tippu Tip, jeyaaɗo to Sansibar, sosi nokku to Isangi ngam waɗde nokku ɗo maccuɓe mbaɗata e nder les njiimaandi Lomani e saraaji maayo Lopori e Maringa.

Won geɗe moƴƴe e naatgol aarabeeɓe ngol. To Isangi, hono no nokkuuji njulaagu goɗɗi ɗii nii, aarabeeɓe ngaddi gese kese e laabi kesi ndema. Wakkati Belsiknaaɓe heɓti diiwal ngal, Aarabeeɓe mbaɗtiino gese maaro ɓuuɓɗe, ɗe ngaddata ko ɓuri heewde e geɗe ngam yeeyde. Kono noon, njuɓɓudi koloñaal kesiri ndii fuɗɗii ɗaɓɓude golle ngam golloraade e nder gese kaɓirɗe, ɗum noon ina usta ƴellitaare maaro.

 Jamanuuji cakkitiiɗi 

 windugo 
Isangi en hoɗɓe e maayo Konngo

Deftere 1990 siftinii wuro Isangi wonde ko njulaagu gooto mawngu ɓuri jogaade ɗum. Oon sahaa, wuro ngoo ina joginoo ndiyam e kuuraa, ina joginoo kadi telefoŋ. Opitaal keso ina mahaa. Kono remooɓe nokku o njaɓaani yeeyde maaro mum en e nder luumo hee. Julaajo oo yiɗiino hootde e golle njulaagu maaro ngam waylude marsandiis walla njoɓdi e nder defterdu mum.

Wuro ngo woni jooɗorde diiwaan katolik Roma biyeteeɗo Isangi e nder diiwaan mawɗo Kisangani. Prefektuur nulaaɓe Isangi sosaa ko ñalnde 14 lewru juko hitaande 1951 ; ñalnde 2 sulyee 1962, nde artiraa e diiwaan Isangi. Katedraal Marie Médiatrice ko nokku maantinɗo e nder wuro ngo.

 Tuugnorgal