Kaunitoni

Kaunitoni, e wiyde daartol taaniraaɓe Fidji, ko laana ndiwoowa ummoriika e leydi ɓooyndi to Hirnaange, ina joginoo laamɓe taaniraaɓe Lutunasobasoba e Degei, ɓeen ɓe nganndu-ɗaa ko kamɓe ngoni taaniraaɓe leñol Fidji.

Ɓe njahi ko e Kaukifera walla Kaunitoni, laana kaa jippii e ŋoral hirnaange Viti Levu, to bannge worgo wuro Viseisei, hakkunde Nadi e Lautoka. Ɗoo laana kaa feccii, fedde wootere waɗi galle e duunde ndee tawi ko Lutunasobasoba woni hooreejo mum. Ndeen Kaunitoni en njaltii fuɗnaange-rewo e daande maayo Viti Levu e gardagol Degei, njippii e Rakiraki, njahi haa dow koye Nakauvandra.

Ndee ɗoo daartol keeriiɗo arii e ñiŋooje e ƴeewndorɗe keewɗe ummoraade e won e annduɓe anthropologie e ɗemɗe[mo?] ɓe mbiyata wonde daartol ngol ko e goonga “jibinannde misiyoŋaaji” sabu kawgel ngel yuɓɓinaa e darorɗe kitaale 1870 e biro diiwaan oo e oon sahaa mo yiɗnoo ƴellitde daartol ɓurngol fanniyankewol ngol woodnoo e jamaanu Fiji. Daartol keɓngol ngol ina hollita wonde laamɓe ɓee, hono Degei e Lutunasobasoba, ummorii ko e maayo Tanganyika. Miijo jaɓaaɗo no feewi ko wonde hoɗɓe Fiji adanɓe ɓee ko Proto-Polynesian en pinal Lapita en, ɓe taaniraaɓe mum en ummorii ko Asii Fuɗnaange-rewo.

 Ƴeew kadi 

 Miijooji Fiiji 

 Ɗaaɗi