Lynching of Deborah Yakubu

Ñalnde 12 lewru Mbooy hitaande 2022, Deborah Samuel Yakubu, janngoowo duɗal jaaɓi haaɗtirde Kerecee’en, hitaande ɗiɗaɓere, waraa e kaaƴe haa o maayi, e juuɗe yimɓe janngooɓe juulɓe to Sokoto, leydi Naajeeriya, caggal nde o tuumaama o bonni Lislaam. Juulɓe tuumaaɓe nanngaaɓe ɓee, tuumaama ko "Conspiration criminelle et incitation de disturbance public", ko bonanndeeji baawɗi yoɓeede, tawi ko ɓuri heewde e mum en ko duuɓi 2 kasoo. Kippu awokaaji 34 e gardagol Prof. Mansur Ibrahim, daraniima tuumaaɗo oo, caggal ɗuum ñaawirdu nduu yaltini ɗum, sibu kollirtaa awokaaji ñaawoore...

 Ɓawo 
Winndannde mawnde: Feere e nder leydi Najeriya

Naajeeriya ɗon sendi haa woyla juulɓe ɗuuɗɓe e fombina Kirista'en. Sappo e ɗiɗi nder jihaaji cappanɗe tati e joweeɗiɗi lesdi Naajeeriya ko juulɓe-Majority bee diina Sunni'en woni diina ɓurduɗum, nden ɓe ɗon huuwa kiitaaji Sharia bana kiitaaji aadaaji ɗi walaa diina. Ñaawirɗe sharia ina mbaawi ƴettude tooñannge Islaam ina foti faweede kuuge keewɗe haa arti noon e warngo.

Vigilantism e warngooji ɗi ngalaa ñaawoore ina mbaɗa sahaa e sahaa fof caggal tuumeede fenaande.

 Linngugol 
Deborah Samuel Yakubu, ko Kerecee'en, o tuumaama o yaltini bayyinaango ngo o winndi e annabi lislaam biyeteeɗo Muhammadu. O wiyi o waɗii heen miijo e WhatsApp, o ñiŋii binndanɗe jowitiiɗe e diine ɗe banndiraaɓe makko juulɓe yeewtidi e fedde janngirde nde o miijii fotnoo ko reeneede ngam jaŋde.

Ñalnde 12 mee 2022, Yakubu ƴettaa e doole mum e nder suudu kisal ɗo o suuɗinoo to duɗal jaaɓi haaɗtirde Shehu Shagari to Sokoto. Kaɓirgal ina fadi haa yaasi duɗal ngal ngam nawde mo to nokku kisal to nokku polis. E nder galle kolees oo, fedde janngooɓe juulɓe mbarii Yakubu kaaƴe, hade mum en werlaade pneus e dow mum, ɓuuɓnude ɓanndu mum haa ɓurti.

E wiyde seedtiiɓe, kisal ngal waɗii gaasuuji gonɗi e jeertinaango kono ɓe mbaawaano sarde yimɓe ɓee. Almuudo gooto seedinooɗo linngu nguu, siftinii wonde konngol Yakubu cakkitiingol ngol ko "Hol ko njiɗ-ɗaa heɓde e ɗuum?", kadi almuudo Kerecee'en ndogi nokku oo e nder linngu nguu. Wideyoo warngo ngo yalti e laylayti renndo.

 Caggal mum 
Gomnaajo Aminu Tambuwal umri uddugo koleeji ɗin ɗon mari haaje ɓaawo nden, nden o udditi wiɗitol.

Almuɓɓe ɗiɗo annduɓe e wideyoo o nanngaama e ko feewti e linngu nguu. Kono hay gooto ñaawaaka. Gooto e juulɓe waɗɓe bonannde ndee filmii hoore mum ina bayyina wonde o waɗi ɗum ko e haalaaji graphique. Polis Naajeeriya gooto filmi hoore mum ina jaɓa linngu lislaam, o noddi kala naamniiɗo ɗum ko "kafir".

Caggal linngu nguu waɗii fitinaaji e nokkuuji goɗɗi ɗi Kerecee'en, e wiyde bayyinaango ngo diiwaan katolik Sokoto yaltini. "E nder seppo ngo, pelle sukaaɓe ardiiɗe won e mawɓe e nder laabi, njani e Katedraal Katolik en Holy Family to Bello Way, ɓe mbonni windooji gilaasi eklesiya, ɗi Bishop Lawton Secretariat, ɓe mbonni otooji renndo kesi gonɗi e nder nokku hee. St. Kevin’s Ca kompleks opitaal ina mahi, e nder nokku gooto, ɓuuɓnaama kadi, hoodooɓe ɓee njani e Bakhita Center [...], njani e oto gooto e nder nokku hee.”

Juulɓe ɗiɗo tuumaaɓe ɓee, ko fedde awokaaji 34, tawi ko Prof. Mansur Ibrahim ardii ɗum en. Ɓe tuumaama ko "Cospiration criminelle et incitation de désordre publique", ñaawoore nde ina waawi faweede kuugal duuɓi 2. Ñaawirde ndee woppii tuumaaɗo oo, tawi ina hollita wonde awokaaji ñaawoore ɗii kollitaani. Awokaajo jojjanɗe aadee Ebun-Olu Adegboruwa hollitii wonde ñaawoore nde poliseeɓe ɓee mbaɗi ndee ko "hujjaaji Naajeeriya e jibnaaɓe maayɗo oo". O ñiŋi kadi guwerneer Aminu Tambuwal mo Sokoto, o wiyi guwerneer oo ko adii fof ko awokaajo ina anndi sariya kono ina yiɗi ƴattaade nguurndam ɓiɗɗo leydi halfinaaɗo toppitagol mum e njiimaandi mum politik. O noddi guwerneer oo nde "ina foti woppude laamu jooni, wonaa naatde e daartol, hono Guwerneer mo ɓiɗɗo leydi ndii waraa, o waawaano huutoraade sariyaaji leydi ndii, kono o wallitorii e wallitde suɗaade ɗum".

 Jaabawuuli 
Hooreejo leydi Muhammadu Buhari wi'i "Juulɓe nder duniyaaru fuu ɗon ɗaɓɓita teddineego ngam annabo'en ceniiɓe, hawtaade e Isah (Alaihissalaam, Yeesu Almasiihu) e Muhammadu (SAW) ammaa to aybeeji ɗon waɗa, bana no ɗum wi'ata nder haala ka'a, sariya hokkata goɗɗo hoosugo kuuje nder juuɗe maɓɓe." O yetti ɓesngu maako, o yetti laamu lesdi ndi'i ngam "jaabaaki jaawɗum e wiɗitaaki". Kanndidaajo luutooɓe lesdi ndi'i, Atiku Abubakar, ɗon mari haaje ƴamɗe ɗen ngam o ɗon ƴama limngal limngal lesdi ndi'i, ɓaawo o heɓi jaalorgal dow ko laarani juulɓe.

Ardiiɓe diinaaji nder lesdi ndi'i fuu bee ardiiɓe kawtal Kirista'en lesdi Naajeeriya ɗon nodda kiita warɓe Yakubu'en. Fedde Kerecee'en leydi Naajeeriya kadi ɗaɓɓiri laamu nguu nde "rewtata haalaaji ɗi ngalaa ɗo tuugii" e suuɗde linngu nguu. Sultan Sokoto Sa’adu Abubakar III e Diiso Sultan Sokoto kadi ñiŋii "ko bonnata ɗum" e ƴamde njuɓɓudi kisal yo ngartir waɗooɓe bonanndeeji ɗii e ñaawirdu. Ardiiɓe juulɓe woɗɓe mawɓe ɗon ƴama "kuuɗe kalluɗe malla kalluɗe dow Allah, annabo'en maako e diina maako" nden ɓe ɗon nodda sariyaaji kalluɗi ngam "jogaaki jam".

 Ƴeew kadi 
Feccere e nder leydi Naajeeriya

Sariyaaji fenaande

 Tuugnorgal