Ngamo

Ngamo (anndiraa kadi Ngamawa, Gamo, Gamawa) ko ɗemngal Afro-Asiyanke kaaleteengal to Nijeer. Ɗemngal Ngamo neeniwal ina jogii ɗemɗe ɗiɗi mawɗe, woni Gudi Ngamo e Yaya Ngamo. Ɗee ɗemɗe ko leƴƴi ceertuɗi ɗii kaalata e nder Gadaka e caggal mum. Ngamo ko tergal e Catal Hirnaange Chadic, ko ɗum waɗi ina jokkondiri e Hausa, ɗemngal ɓurngal mawnude e nder fuɗnaange leydi Najeriya fof. Banndiraaɓe Ngamo ɓurɓe ɓadaade ɗemngal ko, kono, hoɗdiiɓe mum, Karekare, Bole, e Maka.

Ethnologue ina rokka limoore 60 000 ko limoore haalooɓe Ngamo, ɗum wayi ko no huunde nde alaa hakkille nii. Laamiiɗo aadaaji ɓurɗo teeŋtude e leñol Ngamo ko Mai Gudi, Alhaji Isa Bunuwo, mo ñaawirdu mum woni to Gadaka, fotde 50 kiloomeeteer to fuɗnaange Potiskum.

Ɗemɗe Ngamo ɗee ko ɗiɗi mawɗe, ɗemngal Gudi e ɗemngal Yaya. Ɗemɗe ɗee ina ceerti no feewi e fonologie, morfolooji, e leksikon haa ɗe keerorii wonde ɗemɗe ceertuɗe, kono ina woodi paamondiral laaɓtungal, ko ɗum addanta ɗe renndinde ɗemɗe ɗemngal gootal. Iwdi innde « Ngamo » ndee anndaaka. Ooɗoo ɗaɗol ina huutoree no otonim nii, e hoɗdiiɓe ɗemɗe.

Yimɓe Ngoi Ngamo (m, Ngamo (f) Ngamaye (pl) yimɓe (p) Ngamaye (pl) yimɓe.

Wiɗtooji ko faati e Ngamo

Wiɗtooji ko faati e ɗemngal Ngamo ko Eɓɓaande wiɗtooji ɗemngal Yobe. Ndee eɓɓaande wallitii e njeenaaje ɗiɗi ummoriiɗe e Fedde Ngenndiije Dentuɗe Amerik. Arannde nde, “Laamu caaktuɗo dowri lesdi Naajeeriya, Naajeeriya” (njeɗɗum #BCS-011289, Russell G. Schuh, wiɗitol mawngol), doggi diga hitaande 2001-2004. Ɗiɗaɓol ngol, “Sektirgol ɗemngal, e ñeeñal ɗemɗe, e nder ɗemɗe Hare to bannge worgo-fuɗnaange leydi Najeriya” (jeenaaje #BCS-0553222, Russell G. Schuh, wiɗtoowo mawɗo), dogi gila 2006-2009. Gardiiɗo eɓɓaande ndee e dow dokke ɗiɗi ɗee kala ko Russell G. Schuh, wiɗtoowo mawɗo, e Alhaji Maina Gimba, Direkteer nder leydi. he hitaande 2002-2004, yimɓe emuɓe Ngamo ko Umaru Mamu Goge, Jibir audu Janga dole (haayaaɓe fof Gudi Ngamo), e Isa Adam duara Gashinge (haala Yaya Ngamo). Sabu ŋakkeende waktu e doole, fellitaama e hitaande 2006-2009 ngam waɗtude hakkille e wiɗtooji Ngamo e ɗemngal Gudi, hay so tawii won humpitooji kesi jowitiiɗi e Yaya Ngamo mooftaama e hitaande 2009, e ko ɓuri feccere e geɗe ɗee e nder mooɓondiral naalankaagal Ngamo e hitaande 2009, ko e Yaya Ngamo. Terɗe kippu Ngamo oo ko Umaru Mamu Goge e Jibir Auduun Dole ngam Gudi, Isa Adamuu Gashinge hokki Yaya data data. On njaaraama kadi e HRH Alhaji Isa Bunuwo, Mai Gudi ngam ballal makko e Madu Liman e ɓesngu makko ngam ballal logistik mo alaa ko waawi.

 Teskorɗe