Ofinran

Ofinran ko laamɗo laamu Oyo to Afrik hirnaange e teeminannde 16ɓiire[1][2] lomtii Onigbogi e Alaafin caggal nde ɗiɗaɓo oo ummii egginde to Borgu e wondude e Yoruba en seeɗa ummoriiɓe Oyo. Ndeen Ofinran waɗaama laamɗo e nder leydi ngoɗndi, o hawri e hoɗorde makko e nder njilluuji e nder maayo Niiseer, renndooji ɗiɗi ɗii ngondi.

Kono, moƴƴere nde Oyo en mbaɗi e Borgu ndee, juutaani. Ɓooytaani konu nguu feeñi, Ofinran e yimɓe mum pelliti yahde wuro ina wiyee Kusu. E nder golle maɓɓe bonɗe ɗe ɓe keɓi e riiwtude galleeji maɓɓe asliiji ɗii, ina gasa tawa ɓe cikkatnoo ko caɗeele maɓɓe ɗee ngoni ko e jikkuuji bonɗi ɗi ɓe njoginoo e fuɗɗoode feewde e laamɗo Ifá.

Nde ɓe ngoni e nder Kusu ɓe njaɓɓi diine Ifá, ɓe noddi gorko gooto ina wiyee Alado ngam fuɗɗoraade Alafin e yimɓe mum ngam ustude kala henndu bonndu jowindundu e jaɓde Ifá e fuɗɗoode. Kadi, e wiyde taali Oyo, ko e oon sahaa kadi ñalɗi Egungun peeñi e leydi Yoruba. Ina sikkaa ko almuudo Egungun rewi e Yoruba en gila Borgu haa Kusu.

Ofinran caggal mum maayi, o wirnaa e nder galle laamorɗo to Saki.[3]

 Tuugnorgal 

 Aribidesi Adisa Usmaan; J.E. Hedges (2001). Jokkondiral dowla e periferik e ƴellitaare renndo-politik e nder Igbominaland, Yoruba to Fuɗnaange-Caka, Naajeeriya: miijooji haala-etno-taariindi e arkewolosi. Vol. 993. Ciimtol arkewolosi Angalteer (Series BAR): Ciimtol hakkunde leyɗeele, Duɗal jaaɓi-haaɗtirde Michigan. ISBN 978-1-841-7119-42.
 Folorunsho Afodunrinbi; S. O. Babayemi (1991). Tiitooɗe ko fayti e daartol Oyo. Lichfield Naajeeriya. ISBN 9789783049857.
 Samuwel Jonson; Obadiya Joonson. Daartol Yoruba'en, Gila e jamanuuji arandeeji haa e fuɗɗoode laamu leydi Angalteer. p. 159.