Hedije Biçaku Maliqi

Hedije Biçaku Maliqi (23 mee 1924 - 6 suwee 2023) ko debbo daartoowo Albaniyanke, partiyanke, daɗnooɗo e warngooji baɗanooɗi e hitaande 1951 to Albani.[1][2]

 Nguurndam adanɗam 
Bicaku jibinaa ko e lewru mee hitaande 1924 to Elbasan. Wondude e mawniiko debbo, Semije Sejdini,[3] ɓiy Qani Bicaku, taaniiko debbo Aqif Pasha Elbasani,[4] kamɓe ɗiɗo fof ɓe njanngii "Duɗal Jaŋde Yumma Laamɗo".[5] Ɓe ngoni tan ko miñiraaɓe rewɓe ɗiɗo caggal nde baaba maɓɓe waɗtaa e kasoo e juuɗe Young Turks sabu ko kañum woni ko jokkondiri e haala ngenndiwal e reende ɗemngal Albaani. Ko ɗoon o rafaa, o maayi, o acci ɓiɓɓe makko rewɓe waasɓe. Hay so tawii ɓe ummorii ko e galle ɓurɗo lollude e yiɗde leydi mum en e teddungal,[6] miñiraaɓe rewɓe ɗiɗo ɓee ina mbaɗa ko wayi no sukaaɓe rewɓe woɗɓe ɓee nii. E sahaa jaŋde ndee, Didi ina jeyaa kadi e dingiral, ina lummboo e jolɗe e nder laabi Tirana.[7]

 Jaangirde 
Caggal nde o joofni jaŋde makko e hitaande 1947, Didi waɗtaa jannginoowo to wuro wiyeteengo Paftal to Berat. Jannde janngingol e almudɓe kadi udditaama ngam haɓaade jaŋde e kursuuji ngam taƴde. Ceerndagol ina jokki haa e nder wuro Berat, o wiyi kippu gooto e suka debbo volleyball tawtoraama spartan ngenndiijo e nder kawgel ngel ɓe ngari ko adii. Caggal duuɓi ɗiɗi golle, ɓe ndiwi mo caggal nde kaaw makko sokaa. O yahi wullitaade, o fuɗɗii golle to farmasi Croix-Rouge Albanie, kono o riiwaa kadi.

Warngo 1951

E hitaande 1951, ɓe ngondi e yumma maɓɓe e jom suudu miñi maɓɓe debbo, hono awokaa mawɗo biyeteeɗo Fejzo Sejdini, to galle ɓiɗɗo Bajram Curri. Caggal hakkunde jamma, e oon jamma ɓuuɓɗo no feewi, ñalnde 23 feebariyee, ko ɗoon jolngo mawngo waɗi e damal, soldateeɓe tato jogiiɓe kaɓirɗe ina naati, ina njogii doggol ngol e juuɗe mum en ina njannga inɗe terɗe galle oo. So ɓe njanngii innde Didi Bicaku, ɓe mbiyi: "E innde yimɓe ɓee, aɗa woni e les njiimaandi! Juuɗe dow!"[8] Ɓe ƴeewtindorii galle oo gila e ŋoral haa e ŋoral, miñi mum debbo, Semija ina jooɗii e dow leeso, les ɗoon ko deftere ɗemngal Engele nde Didi janngata ndee. Ɓe potaani yiyde ɗum sabu ɗemɗe janane ina kaɗaa. O darii e mawnikinaare, omo hulɓinii, o 6oornii wutte makko, o 6oornii wutte makko 6aleejo, gorko miñiiko debbo oo werlii wutte daneejo mawcfo e dow koycfe makko, kisal 6oornii mo junngo. Ɓe ndarni mo haa "Skënderbej" Square, ɗo teemedde woɗɓe kawri, ɓe hulɓinii e kaɓirɗe reennooɓe ɓe, ɓe njahi feewde Kasoo Keso.[9]

E damal kasoo, Didi fadi fotde waktuuji ɗiɗi, ɓe poti ko naatde gooto gooto. O naati e damal mawngal, ndeen damal gadanal ngal, ɓe ndarni mo haa damal suudu. Yimɓe ina keewi e nder heen, ina niɓɓi haa laaɓi. O hawri toon e Sabiha Kasimati[10] mo mbaraa e balɗe 1951. Ko kamɓe ɗiɗo tan ngoni rewɓe kasoo.[11][12]

Caggal mum nguurndam e maayde

Caggal nde o yalti kasoo, Biçaku golliima e sewnde, caggal ɗuum o woni golloowo mahdi, o heɓi tolno jeegom. O resi ko e nder galle Maliqi, yimɓe yiɗɓe leydi mum en, gollotooɓe e haɓaade ngam heɓde jeytaare Albani. O hoɗi ko Tirana, o dañi ɓiɓɓe ɗiɗo.[13]

Biçaku sankii ko ñalnde 6 suwee 2023, tawi ina yahra e duuɓi 99.[14]

 Tuugnorgal 
"haalaaji-hadije-bicaku-maliqi-en". www.arsiif ciimtol.com. Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

"Miɗo waawi heɓde deftere hakkundeere e duuɓi 30-40". www.jokkondire.com. Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

Telegaraaf, jaaynde. "Semije Biçaku-Sejdini, vajza e shkollës "Nëna Mbretereshë"". Jaaynde telegraf (e ɗemngal Albaani). Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

tg. "Aqif Pashë Elbasani, fijirde e limngal taariiha". Jaaynde telegraf (e ɗemngal Albaani). Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

"Duɗal "Nana Mbretereshë" – Dielli | Naange". Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

"Famille medha: Ilona Biçaku, "të fshehtat" e derës së Biçakçinjve the Elbasanit" (e ɗemngal Albaani). Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

tg. "Didi Biçaku (Maliqi): Nexhmije Hoxha dhe Vito Kapo mbaheshin për vajza te ditura". Jaaynde telegraf (e ɗemngal Albaani). Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

""Jam ƴellitaare"". Jaaynde Shqiptaare e nder laylaytol. 26 feebariyee 2020. Ƴeewtaa ko ñalnde 4 lewru Duujal 2022.

"Meri Lalaj: Didi Biçaku (Maliqi): ose Zonja Didi, që i shpëtoi pushkatimit për "bombën" tek Ambasada Sovjetike". Zemra Sqiptaare. Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

"Didi Bicaku Moment e fundit te Sabiha Kasimatit ngam pushkatimit". Sqiperiya (e ɗemngal Albaani). Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

gepeng (26 feebariyee 2020). "22 hakkilantaagal ko pushkatuar/ Dëshmitar okular, Diti Biçaku: Tirana e nates së 26 shkurtit 1951". Gazeta gonɗo e internet. Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

Butka, Uraan (1 noowammbar 2014). BOMBË NË AMBASAADËN SOVJETIKE (e ɗemngal Albaani). Deftere.al.

klan, teleeji (27 juin 2018). "MIIJO - BOMBA AMBASADES SOVIJETIKE QE VRAU 22 TE PAFAJSHEM!". Tv Klan. Heɓtinaama ñalnde 4 Duujal 2022.

"Ndërron Jetë Hedije Maliqi (Didi Biçaku) Nga Dr. Orhan Sakiqi". DAANDE. 10 suwee 2023. Ƴeewtaa ko 11 suwee 2023.