Onueke

Onueke woni laamorgo maamiraaɓe Ezza, Ezzas woni lenyol ɓurngol ɗuuɗugo nder lesdi Ebonyi lesdi Naajeeriya. Yimɓe Ezza ina nguuri e nder nokkuuji senateeruuji tati ɗii fof e nder diiwaan Ebonyi e ko ɓuri ɗum, kono ɓe ɓuri heewde ko e nokkuuji Ezza Fuɗnaange, Ezza Fuɗnaange, Onicha, Ishielu, e nokkuuji laamuuji nokkuuji Ohaukwu. Yimɓe Ezza e nder Ohaukwu ɓuri heewde e renndo Effium hoɗɓe e renndooji tokoosi ɗi Inikiri Umuezeoka, Umuezeokaoha, e Kpakpaji. E aadaaji, Ezaas e nder kala fannu nguurndam ina hoota Onueke ngam waɗde sadakeeji e yanaande taaniraaɓe mum en : Ezekuna e debbo mum, Anyigo Ezekuna. Ko hawri heen, Parroisse Sacré-Cœur, Onueke, woni kadi nokku ɗo diine kerecee en wonande katolik en Ezaa. Parroisse saints fof, Onueke, kadi ko gardiiɗo Ezza presbytérien "Eklesiya Presbitérien Najeriya". Diinaaji Pentekosta'en feere feere haa Onueke hawti bee Ekklessiya Linjiila Foursquare Naajeeriya.[1]

Onueke wonnoo ko huunde himmunde no feewi to bannge politik. Ko ɗoon wonnoo gardiiɗo Division Ezzikwo ɓooyɗo. Ko ɗoon kadi wonnoo gardiiɗo nokku laamu ɓooyɗo Ezza. Hannde, nde laabi ɗiɗi ko laamorgo nokkuure laamu nokkuure Ezza Sud e Zone Senatorial Cakaare Ebonyi hawti bee nokkuure laamu Ezza Sud, Ezza Fuɗnaange, Ishielu, e Ikwo.

Etimoloji
Onueke heɓi innde mum ko e Eke Imoha lolluɗo, gooto e luumooji ɓurɗi ɓooyde e mawnude e nder diiwaan Ebonyi. Lugge Eke Imoha ko caka nguurndam faggudu yimɓe Ezaa. Ko ɗoo yimɓe ɓee njeeyata geɗe ndema keewɗe. Ko ɓuri heewde e remooɓe, Ezaas en ina peewna ƴiye, maniok, maaro, koko, e geɗe keewɗe goɗɗe e nder keewal. Ɗee geɗe nguura, kam e geɗe keewɗe goɗɗe jamaanu, ina coodee, ina njeeyee e nder luumo Eke, ngo balɗe nay kala. Luumooji goɗɗi gonɗi e nokku Ezaa ɗii ko Awho, Nkwo, e Oryie. Eke ina hiisee wonde ko kañum woni gadano e ɓurɗo mawnude e ɗeen luumooji.

Tuugnorgal
 "Eklesiya Linjiila Onueke aka nokku ceniiɗo yettoore". www.fesbuk.com. Keɓtinaa ko 14-06-2020.