Oye, Ekiti

Oye woni wuro e laamorgo lesdi Oye haa lesdi Ekiti, lesdi Naajeeriya. Nokkuure laamu Oye ɗon ƴama diga laamu nokkuure Ekiti woylaare nde walaa, nyande 17 lewru Mayru 1989.[1][2]

Laamu nokkuure Oye ɗon mari keeri bee laamu nokkuure Ilejemeje haa woyla, Irepodun/Ifelodun haa woyla, laamu nokkuure Ikole haa Fuunaange e laamu nokkuure Ido/Osi haa Hirnaange.

Ina waɗi gure e gure ɗee : Oye Ekiti, Ilupeju Ekiti, Ayegbaju Ekiti, Ire Ekiti, Itapa Ekiti, Osin Ekiti, Ayede Ekiti, Itaji Ekiti, Imojo Ekiti, Ilafon Ekiti, Isan Ekiti, Ilemeso Ekiti, Omu Ekiti, Ijelu Ekiti, Oloje Ekiti e koɗorɗe goɗɗe.

Alaa leƴƴi ceertuɗi e nder laamu nokku oo sabu ko ɓuri heewde e yimɓe hoɗɓe ɓee ko leñol ɗemngal Yoruba. Fotde yimɓe ɓee fof ina kaala ɗemngal Yoruba tawa ina waɗi ceertugol dialektik ngol alaa ko nafata.

 Sigga 
To Oye LGA, njulaagu ko golle faggudu maantinɗe. Diiwaan oo ina waɗi luumooji keewɗi, ina heen luumooji Menara, ɗo geɗe keewɗe coodetee, yeeyetee. Hoɗɓe e Oye LGA ina mbaɗa kadi golle faggudu mawɗe ko wayi no ndema, njulaagu nguura, njulaagu, njulaagu mbaylaandi, e njulaagu leɗɗe.[3]

 Wakati 
Wakkati yooro to Oye-Ekiti ina wuli, ina ɓuuɓi, ina waɗi duule seeɗa kono sahaa ɓuuɓɗo ina ɓuuɓi, ina tooña, ina ɓuuɓi. Tampere ndee ina famɗi ɗo ustata les 56°F walla ina ɓeydoo 95°F e nder hitaande ndee kala, ina heewi wonde ko 62°F haa 90°F.[4]

E nder ñalawma kala nguleeki toowki 88°F, dumunna nguleeki ina juuta fotde lebbi 2,6, tuggi 23 lewru Yarkomaa haa 9 lewru Abriil Oye-Ekiti.[5]

E nder ñalawma kala nguleeki ɓurtuki les 81°F, dumunna ɓuuɓɗo ina juuta fotde lebbi 3,9, tuggi 19 lewru juko haa 16 oktoobar Oye-Ekiti.

 Tuugnorgal