Muhammad Dan Yakubu

Muhammad dan Yakubu, limngalB anndiraangal Muhammad RumfalimngalL ko Sultan Kano gila 1463 haa 1499. Laamu makko ina maantiniri jawdi e njulaagu e hollirde ƴellitaare njiimaandi njulaagu e nder diiwaan Sultanaat.  E wiyde deftere Kano, ganndo gooto biyeteeɗo Abdu Rahaman (e nder binndanɗe goɗɗe, Abdul Karimi) Muhammadu al-Maghili arii e wuro Kano e laamu Rumfa ngam sarde lislaam.  O ardi e makko defte keewɗe.  O yamiri Rumfa yo mahi jumaa ngam juulde Juma, o taƴa lekki ceniiki ki, o mahi minaret e nokku hee.  Nde o tabitini diina lislaam, jannguɓe mawni e nder Kano, Abdul Karimi arti Massar (Ejipt), o acci Sidi Fari ko cukko makko ngam jokkude golle makko [1].

Taariindi Kano ina siftina peeje Rumfa ko wayi no yaajtinde mahe wuro ngoo, mahde galle laamorɗo mawɗo, Gidan Rumfa, ƴellitde jiyaaɓe e jappeere laamu[1] e sosde Luumo Kurmi.Ko kanko woni Sarki gadano huutortooɗo "Dawakin Zaggina".  .  Ko kanko woni Sarki gadano golloowo "Kame".  O toɗɗii Durman ngam yahde taaroyde hoɗorde Indabawa en, ƴetta kala ɓiɗɗo debbo gadano ngam makko.  Ko kaŋko woni sarki gadano dañde ujunere debbo.

Reformeeji Rumfa kadi kollitii wonde ko kañum woni sabaabu baawɗo nawde Kano to bannge politik, ɗum addani Laamu Kanoan gadano e gardagol taaniiko Muhammadu Kisoki.[2]

Jamanuuji makko oligarkiiji ngari anndireede e innde "Rumfawa", kadi maa ɗum duumo haa lomto maɓɓe e "Kutumbawa" e hitaande 1623. Muhammadu Rumfa ina jogori wonde laamɗo Kano ɓurɗo mawnude e jamaanu ko adii jihaadi sabu peeje baɗaaɗe  e nder laamu makko.