Ebitu Ukiwe

Okoh Ebitu Ukiwe (jibinaa ko 26 oktoobar 1940) ko komodore retireejo e nder konu ndiyam Naajeeriya, o wonnoo ko cukko hooreejo leydi Naajeeriya e les njiimaandi hooreejo konu leydi Naajeeriya, hono Seneraal Ibrahim Babangida, gila 1985 haa 1986.

 Caalaje 
Ukiwe jibinaa ko ñalnde 26 lewru nduu hitaande 1940, ko ɓiy mawɗo Ebitu Ukiwe mo Abiriba to diiwaan Abia. Baaba makko ko laamɗo aadaaji to Abiriba, kadi ko hooreejo ñaawirdu appeal laamu nokkuyankeewu diiwaan Bende ɓooyɗo.

 Golle laana ndiwoowa 
Ukiwe naati e konu ndiyam leydi Nijeer e hitaande 1960, o woni kadet (ofisee), o yamiraa e hitaande 1964 e darnde lietnaa-leydi. O ummiima e konu Biafra e hitaande 1966.

 Hare Biafran 
E nder wolde hakkunde leyɗeele leydi Najeriya tuggi 1967 haa 1970 o haɓi bannge Biafran. Caggal wolde ndee, e lewru Yarkomaa 1972 o artiraa e konu ndiyam, gooto e ofiseeji Igbo seeɗa ngam heɓtude darnde mum en.

 Golle konu 
Ukiwe wonnoo ko tergal e Diiso toowngo konu hakkunde 1975 e 1977.Seneraal Olusegun Obasanjo toɗɗii mo guwerneer konu leydi Nijeer e hitaande 1977. O artiraa e leydi Lagos ko guwerneer e lewru sulyee 1978, o joginoo ndee ɗoo golle haa e les njiimaandi S91 1983 haa 1985, nde o woni Ofisee Banndiraawo, komanndaaji Naval Hirnaange. O toɗɗaa gardiiɗo, Faculté Naval, Jaji (1981–1984) e Ofisee Banndiraagal, Komanda Naval Hirnaange (1984–1985).

 Mawɗo konu mawngu 
E hitaande 1985, caggal kuudetaa konu Naajeeriya e hitaande 1985, hooreejo konu leydi ndii, hono Seneraal Ibrahim Babangida, toɗɗii Ukiwe yo won hooreejo konu leydi ndii, e gardagol makko ɗiɗaɓol. E hitaande 1986, Ukiwe, ittiraa hooreejo konu caggal nde o salii kuulal ngal Babangida ƴetti ngam naatde e Fedde Gollondiral Lislaam.

 Caggal golle 
Caggal nde o woppi golle o naati e fedde daraniiɓe demokaraasi, o walli Moshood Kashimawo Olawale Abiola, hooreejo leydi cuɓaaɗo e wooteeji suwee 1993, mo o nanngaa caggal nde seneraal Sani Abacha heɓti laamu e kuudetaa e lewru noowammbar 1993.

O wonii hooreejo sosiyateeji bayɗi no Bitu Properties e Kobimat e Bitu Promar e Rudocons. O wonii wasiyaaji e konsul to Statoil (Niiseer), sosiyatee peewnoowo petroŋ to geec, fotde duuɓi jeenay.

E hitaande 2001, jaaynde wiyeteende Newswatch hollitii wonde omo waawi tawtoreede woote gardagol leydi e hitaande 2003, sibu o siftinii wonde ko o neɗɗo joom doosɗe. E hitaande 2006 Ukiwe dañii darnde ngam wonde kanndidaa lannda yimɓe ngam suɓaade hooreejo leydi Najeriya.

Ukiwe ko daande teddunde e nder kampaañ fedde ɓiɓɓe leydi Naajeeriya ngam ƴellitde hoore mum (NINAS) ngam haɓaade dental fotngal, e dow ballal ƴellitaare fundamentalism juulɓe e nder Fuɗnaange politik Naajeeriya.

 Tuugnorgal