Ɗemngal Baagi

Baangi, walla Bobangi, ko ɗemngal gonngal e ɗemngal Lingala kaaleteengal e nder Afrik hakkundeejo. Ɗemɗe ɗemngal ngal ina kaalee banngeeji ɗiɗi ɗii fof e maayo Ubangi e maayo Konngo.

 Huutoraade e nder njulaagu 
Nde leñol Bobangi ngari jiimde njulaagu jiyaaɓe e dow maayo Konngo toowngo e nder teeminannde 18ɓiire, ɗemngal Bangi huutortenoo ngam wallitde njulaagu hakkunde leƴƴi ceertuɗi e nder diiwaan hee. Annduɗo ɗemngal biyeteeɗo John Whitehead wiyi wonde leƴƴi Moye, Likuba, Bonga, Mpama, Lusakani, e Bangala (peuple) fof ina kuutoroo Bangi ngam jokkondirde e kitaale 1890. E tolno njulaagu ɓiɗɓe leydi e maayo toowngo, Bobangi en ɓuri heewde e taƴre 500 kiloomeeteer Konngo hakkunde maayo Kwah e ekuwator, ko ɓuri heewde e njulaagu maayo rewata. Leƴƴi goɗɗi e nder ndee ɗoo nokku ina njiyloo e nder dental leƴƴi Bobangi, ina njaɓa ɗemngal Bangi, walla ina ndartinaa. Kono tan, njiimaandi Bobangi e njulaagu nguu, Oropnaaɓe ndartini ɗum e darorɗe teeminannde 19ɓiire nde laamuuji koloñaal en ndartini pelle ɓiɗɓe leydi ndii e njulaagu nguu. E darorɗe teeminannde noogasɓere, Bobangi en ina pamɗi no feewi heddiiɓe e nokku mo ɓe njiylotonoo teeminannde ko adii ɗuum, ɗemngal Bangi nattii yaajde.

 Tuugnorgal 
Category:Stub