Yoruba Academy

Akademi Yoruba ko duɗal keeriiɗo, ngal alaa ko nafata, ngal alaa partiiji, ngal alaa laamu, ngal alaa fannuuji keewɗi, ngal sosaa ngam reende mawnugol e ƴellitaare ɗemngal, naalankaagal, e pinal Yoruba, e ballondiral e annduɓe, politikaaji, njulaagu e annduɓe e ɗemngal Yoruba, pinal, faggudu, sariya, ganndal e karallaagal, e laamu.

Nde sosaa ko to Ibadan, to diiwaan Oyo, leydi Naajeeriya e lewru Oktoobar 2007 caggal nde sukaaɓe annduɓe Yoruba en njippii. Ina wallita ɗum e kaalis keeriiɗo ummoraade e yimɓe e pelle goɗɗe ɗe ngonaa laamuyankooje, haa arti noon e Afẹ́nifẹ́re Renewal Group. Kuugal maggal mawngal woni tabitinki e wuurtinde ɗemngal Yorùbá kam e ƴellitaare renndo-pinal e faggudu leƴƴi Yorùbá e nder winndere ndee kala – ɗum woni e nder leydi mum Fuɗnaange-rewo e nder leydi Najeriya e nder Diaspora.

Kadi ina daranii hirjinde e wallitde wiɗtooji e miijooji njuɓɓudi e daartol, pinal, darnde, e ko fayi arde Yorùbá e nder ngonka Naajeeriya e nder winndere nde, ngam wallitde sosde e jokkude ndimaagu miijo, e rokkude lowre ngam jokkondiral moƴƴal hakkunde wiɗtooji e ƴellitaare aadee.

 Tariya Akademi oo ari ko e pelle ɗiɗi ceertuɗe gollotooɗe ngam faandaare wootere e sahaaji ceertuɗi. Gooto e maɓɓe ardii ɗum ko gonnooɗo jaagorgal jaŋde, porfeseer Babátúndé Fáfúnwá e porfeseer Wálé Ọmọ́le, goɗɗo o nde, e hitaande 2007, fedde mawɓe yoruba en kawri to Duɗal Adunawal Demal Tropical to Ibadan ngam yeewtidde e ko fayti e ɗemngal ngal. Ina sikkaa yo golle ɗiɗi ɗee kawre, inniree The Yoruba Academy. Porofesoor Fáfúnwa suɓaama ngam wonde hooreejo fedde nde gadano. 
Kuugal akademi man woni laarugo ɗemngal Yorubá nder duniyaaru fuu, ngam heɓugo kuuɗe ko laarani wuurdugo e wuurtugo, yuɓɓina kuuɗe e kewuuji ngam yahdugo bee paandaale ɗe, e wallugo sosde saggitorde ngam waɗugo limngal ɗemngal Yoruba. Akademi oo, e oon sifaa, ina nanndi e Académie Française, woni diɗɗal ɓurngal mawnude ngam ɗemngal Farayse, Duɗal Goethe e Duɗal Konfusius.

Ɗemngal Yorùbá ina haalee hannde e nder leydi Najeriya, kono ko ɓuri heewde ko e Fuɗnaange-rewo leydi ndii e nder diiwaan Ekiti, diiwaan Lagos, diiwaan Ogun, diiwaan Oyo, diiwaan Osun, diiwaan Ondo, diiwaan Kwara, e geɗe diiwaan Kogi ; kono kadi e leyɗe Afrik goɗɗe ko wayi no Togo, Benin, Seraleyoon e geɗe Ganaa ; e caggal Afrik to Hayiti, Kubaa, Porto Riko, Beresiil, Dental Dowlaaji Amerik, e Dental Dowlaaji Amerik.Mandat Akademi oo
E wiyde binndanɗe mum sosɗe, Akademi Yorùbá maa :

Hisnude, alɗinde e ƴellitde ndonu Yorùbá, pinal mum, aadaaji mum, jikkuuji mum e nafooje mum
Luggiɗde ganndal e faamde ɗemngal e pinal Yorùbá e golloraade ngam hisnude ɗum
Document Yorùbá darnde e nder siwil aduna
Hirjinde e ƴellitde keɓgol e njuɓɓudi ganndal jokkondire ngam ardude e mawnugol e ƴellitaare Yorùbá
Waɗde ganndal jowitiingal e ƴellitde caɗeele ɓamtaare Yorùbá e newnude ngam moƴƴere renndo
Sifaade politikaaji ƴellitaare peeje ngam Yorùbá
Ƴellitde juɓɓule pinal, renndo e faggudu
Yuɓɓinde mbayliigu pinal e karallaagal hakkunde Yorùbá e nder leydi mum e Yorùbá e nder Diaspora:
Waɗde golle goɗɗe ɗe ƴellitta yi’annde yaajnde e golle Akademi Yorùbá
Ndee ɗoo fedde ina jaɓɓoo kala Yorùba e nder Leydi e Diaspora, kam e sehilaaɓe e annduɓe Yorùbá.

 Kewuuji ɓennuɗi Akademi oo yuɓɓinii kewuuji, jeewte, e golle ciftorgol gila nde sosaa. E hitaande 2016, nde addi denndaangal laamɓe e guwerneeruuji Yorùbá en to Ibadan ngam mawninde "Jubilee 120ɓo wolde hakkunde leyɗeele ɓurnde juutde e winndere nde" 
Ardiiɓe
Akademi oo ina wallita e Goomu Njuɓɓudi, e Yiilirde Ngenndiire, e fedde Akademi Fellows e Patrons cuɓaaɓe e nder poolgu annduɓe e nder winndere ndee. Ardii ɗum ko Direkteer toɗɗaaɗo e golle duuɓi keewɗi. Gila nde sosaa, nde jogii ko ardiiɓe nayo.

Porofesoor Wálé Adébanwi (2008-2011)
Dr Ìyábọ̀ Basir (2011-2012)
Dr Adé Adéagbo (2012-2018)
Kọ́lá Túbọ̀sún (2020-2021).
Jokkondire yaajɗe
Lowre
Tuugnorgal

 Sani, Tunde (ñalnde 28 oktoobar 2007). "Nijeeriya: Ardiiɓe Yoruba ina njiɗi ƴellitde pinal". Afrik fof.com. "Ardiiɓe Yoruba, woɗɓe ina kawra ngam udditde Akademi Yoruba". P.M. Kubaruji. Ñalnde 02-2019. Heɓtinaama ñalnde 25-09-2020. admin (22 lewru nduu). "Govs fuɗnaange-rewo, laamɓe mbaɗii ñalngu 120 lewru nduu e wolde ɓurnde juutde e winndere ndee ñalnde aset". NYALNDE HANNDE. Heɓtinaama ñalnde 25-09-2020. admin (2016-10-10). "Politik kosam". NYALNDE HANNDE. Heɓtinaama ñalnde 25-09-2020. 
Categories: Jaŋde e nder leydi NajeriyaRegulators ɗemngalƊemngal YorubaPinal YorubaJuɓɓule sosaaɗe e hitaande 20072007 sosɗe e nder leydi Najeriya
Ngoo hello sakkiti baylaade ko ñalnde 27 suwee 2023, waktu 13:12.
Binndol ina tawee e les njiimaandi Creative Commons 4.0; sarɗiiji ɓeydooji ina mbaawi huutoreede. So a huutoriima lowre ndee, a jaɓii Sarɗiiji kuutoragol e Kuutorgal Sirlu. Wikipedia® ko maande njulaagu winnditaande Fedde Wikimedia, Inc., fedde nde wonaa laamuyankoore.
Doosgal sirluKo fayti e WikipediaJaaɓɗeJokkondirde e WikipediaKoɗkiDefoowoLimtoojiBayyinaango kuukiYiyngo mobiilWikimediaFoundationPowered by MediaWiki