Lasgol Ngizimen

Lasgol Ngizim en (Ngizimawa,Ngezzim) e ɓe joɗi e ta diiwal Yobe gongal woila fara fuma Naajeeriya. Ko yari dungu 1993 ɗun yumi ɗuɗuki maɓɓe e wiki ɓe yarai yimmbe 80,000. E jonii eɓe ɗo’o geɓɓe ɗeɗun ɓuri heɓuki lasgol e ɓe joɗi e sareji geɓɓe funaa e fombina wuttudu gelle Potiskum gelle latiɗe gosol maugol ɓurgol mangu ɗuɗuki yimɓe e ta diiwal Yobe.(2) leyol Ngizim ɓe meɗi joɗaki(jodgo e geɓɓe goɗɗe diiwae barno e jigawa kamma da wakkatire ɗer ɓe ɗelli ɗongu maɓɓe ɗun ɓe anɗuno gaɗa ɓe kauti e layi goɗɗi Ngizim en ebolwa e walde(balle) ɗengal maɓɓe yalji chaɗi ɓe ɗun nodɗir ta Ngizim.

Distinore
Koɗun waɗe konu fulɓe(fulani) ɗun 1804 ɗistinare Ngizim en eɗe hanɗi e ɗun tomare barnu. E ɗungu gu 1472 wakkatire ɗeɗun yiɓii gelle mauɗe ɗe lasgi larnu, gelle Ngazarmamu.
E artuɗun ƙarnu ɗun 20,Ngizim en eɓe gaɗa na lamorɗe fika jukkire wonɓe hukumaji lamu tetugoɓe ɗun hokki arduga siyasa.mauɗe inare geɓɓe mo ardaka sukaɓe mako gamma honuki Ngizim en ɗen koɗun faɗɗi arɗujote faɓe haure ɗembo mauɗe Ngizim en ɗun wakkatire ɗun biyoɗo inɗe ma Agudum. Dun soiitayi lamorde Ngizimen hai e ɗungu 1993 e arɗiɗo Diiwal Yobe, Bukar Abba Ibrahim mo ɓili Mai Muhammadu Atiyaye din lattingi lamiɗo keso mo Ngizimen.
Lamiɗo Ngizim en mo joni hanko wonii Mai Umaru Bubaram Ibn Wuriwa Bauya, dondi e duɓi ɗenno en arɗiɗo kiɗɗo e diiwal Yobe, Bukar Abba Ibrahim ɓeidani mo lamu yarugo ɗinɗe lamɗo mo inde de go’o.