هیدروژنه‌کردن نامتقارن نویوری

در شیمی، هیدروژنه‌کردن نامتقارن نویوری یا هیدروژناسیون نامتقارن نویوری  به روشی برای کاهش انتخابی کتون‌ها و گروه‌های عاملی مرتبط اشاره می‌کند. این روش توسط ریوجی نویوریدر سال ۲۰۰۱ معرفی شد. وی بخاطر مشارکت در تحقیق و مطالعه پیرامون هیدروژنه‌کردن نامتقارن به صورت مشترک جایزه نوبل شیمی را دریافت نمود. این روش هیدروژنه‌کردن در تولید چندین دارو مانند لووفلوکساسین، آنتی‌بیوتیک کارباپنم و عامل ضدروان‌پریشی BMS181100 استفاده می‌شود.
وسط|570x570پیکسل| هیدروژناسیون نایوری

 کاربردهای صنعتی 
کاتالیزورهای الهام گرفته شده از هیدروژنه‌کردن نویوری برای سنتز تجاری تعدادی از مواد شیمیایی با اهمیت استفاده شده‌است. (R)-۲،۱-پروپان‌دی‌ال، پیش ساز ضدباکتری لووفلوکساسین، می‌تواند به‌طور مؤثری از هیدروکسی‌استون با استفاده از هیدروژنه‌کردن نامتقارن نویوری سنتز شود:Noyori, R. (2002), "Asymmetric Catalysis: Science and Opportunities (Nobel Lecture)", Angewandte Chemie International Edition, 41 (12): 2008–22, doi:10.1002/1521-3773(20020617)41:12<2008::aid-anie2008>3.0.co;2-4, PMID 19746595
وسط|632x632پیکسل| سنتز لووفلوکساکسین
مسیرهای جدیدتر بر هیدروژنه‌کردن (R)-متیل لاکتات تمرکز می‌کنند.Dub, Pavel A. ; Gordon, John C. (2018). "The role of the metal-bound N–H functionality in Noyori-type molecular catalysts". Nature Reviews Chemistry. 2 (12): 396–408. doi:10.1038/s41570-018-0049-z. S2CID 106394152.

آنتی‌بیوتیک‌های کارباپنم نیز با استفاده از هیدروژنه‌کردن نامتقارن نویوری از طریق (2S،3R)-متیل ۲-(بنزآمیدومتیل)-۳-هیدروکسی‌بوتانوئات تهیه می‌شود که خود از متیل ۲-(بنزامیدومتیل)-۳-اکسوبوتانوئات راسمیک با dynamic kinetic resolution سنتز می‌شود.
وسط|645x645پیکسل| سنتز کارباپنم
داروی ضدروان‌پریشی BMS 181100 با استفاده از کاتالیزور BINAP/diamine-Ru سنتز می‌شود.
وسط|607x607پیکسل| سنتز BMS181110

 منابع 

رده:بی‌تقارنی
رده:نام واکنش‌ها
رده:هیدروژنه کردن
رده:شیمی فضایی
رده:سنتز شیمیایی
رده:اکسایش و کاهش آلی