دیدگاه شیعه به قرآن

دیدگاه شیعه به قرآن با دیدگاه اهل سنت تفاوت بسیار دارد، اما بیشتر علمای هر دو گروه(شیعه و سنی) براین باورند که متن قرآن یکسان است. در حالی که برخی از شیعیان معتقد به اعتبار شرعی قرآن عثمان بودند، و امامان شیعه نیز همیشه ایده تغییر متن قرآن را رد می‌کردند، اما هفت تن از علمای شیعه به حذف قوانین مندرج قرآن عثمان اعتقاد دارند.

 پیشینه 
شیعیان از قرآن مشابه مسلمانان سنی استفاده می‌کنند، اما آن‌ها معتقد نیستند که این کتاب ابتدا توسط عثمان بن عفان تنظیم شده است. شیعیان معتقدند قرآن توسط محمد در زمان حیات او گردآوری و تدوین شده است. این نسخه که شیعیان به آن اشاره دارند، قرآنی است که در کنار منبر محمد در مسجد مدینه نگهداری می‌شد، جایی که دانشمندان و صحابه برای رونویسی نسخه‌های بیشتری به آن مراجعه می‌کردند. علاوه بر این، سید ابوالقاسم خویی معتقد بود که علی یک نسخه از این قرآن را در اختیار داشت که شامل تفسیر الهی قرآن بود.

با این حال، شیعیان حداقل از قرن دهم میلادی توسط مسلمانان دیگر متهم به حمایت از نظریه‌ای هستند که نشان می‌دهد قرآن معاصر با آنچه بر محمد نازل شده تفاوت دارد، زیرا برای حذف و کمرنگ کردن نام علی ابن ابی طالب ویرایش و گردآوری شده است. این عقیده که قرآن تحریف شده است، از نظر اهل سنت یکی از آشکارترین مصادیق «بدعت» شیعه است.Kohlberg & Amir-Moezzi 2009, p.24نمونه‌ای از تقبیح اعتقاد به تغییر قرآن را می‌توان در آثار دانشمند مسلمان قرن یازدهم ابن حزم یافت که به مباحثه مسیحیان پاسخ داد «که رافضی‌ها [نام تحقیرآمیز شیعه] معتقدند که اصحاب پیامبر شما، قرآن را از طریق حذف و اضافات تغییر دادند.»

به گفته «اتان کوهلبرگ»، محقق و اسلام‌شناسی غربی، شیعیان دوازده امامی در ابتدا به تحریف قرآن اعتقاد داشتند، و این باور به تحریف در میان شیعیان در قرون اولیه اسلامی رایج بود.اما در دوران آل بویه(۹۳۴ میلادی) باور به تحریف در قرآن در میان شیعیان کاهش یافت. کوهلبرگ همچنین می‌گوید که شیخ صدوق، عالم قرن چهارم، نخستین عالم شیعه بود که موضعی مشابه با اهل سنت اتخاذ کرد. (تحریف در قرآن را رد کرد)Kohlberg & Amir-Moezzi 2009, p.27 البته بر این نظرِ کلبرگ، نقدهایی وارد شده است؛ از جمله: روایات مربوط به تحریف قرآن را که به نظر کلبرگ در منابع روایی امامیه فراوان است، عموماً ساختگی دانسته‌اند و گفته شده تعداد زیادی از آنها از منابع اهل‌سنت به منابع شیعه راه یافته‌اند. از سوی دیگر، مطالب این روایات، با توجه به قرائن، درباره تفسیر، شأن نزول، وحی غیر قرآنی و تحریف معنایی است، نه تحریف لفظی آیات قرآن.ضایی هفتادر و سروی، «نقد نظریه اتان کلبرگ در تحریف قرآن»، ص۸۵.

سید حسین مدرسی طباطبایی در بررسی خود نشان می‌دهد که روایت‌های تحریف قرآن اخبار واحدی هستند که توسط اهل سنت برای منزلت‌بخشی به برخی صحابه ساخته شده‌اند و باهم تناقضات بسیار شدیدی دارند.Modarressi, Hossein (1993). "Early Debates on the Integrity of the Qur'ān: A Brief Survey". Studia Islamica (به انگلیسی). Maisonneuve & Larose (۷۷): ۵–۳۹. Retrieved 3 July 2012.این روایات به درون شیعه نیز راه یافته و توسط برخی مناظره‌گران شیعی مانند هشام بن حکم در مناظره با اهل سنت استفاده شده‌اند. فضل بن شاذان اهل سنت را به دلیل اعتقاد به تحریف قرآن مذمت می‌کند که نشان می‌دهد در قرن سوم هجری شیعیان به عدم تحریف معتقد بودند. شیخ صدوق به شدت عقیده به تحریف را رد می‌کرد و مرتضی علم‌الهدی کسانی را که به تحریف معتقد بودند را تکفیر می‌کرد. وی می‌افزاید امامان و دانشوران شیعه قرن دوم هجری ایده تحریف متن قرآن را رّد کردند. شاهد این مطلب این است که در فهرست بلند گلایه‌های آن‌ها از سه خلیفه اول، اتهام تغییر متن به چشم نمی‌خورد. به جای آن بیان می‌داشتند که خلفا و پیروان آن‌ها «صورت متن را حفظ کردند ولی پیغام آن را مخدوش نموده‌اند». احادیث زیادی وجود دارد که اعتقاد امامان شیعه در مورد صحت متن قرآن جمع‌آوری شده توسط عثمان را نشان می‌دهد. تنها نکته مورد اختلاف با مصحف عثمان شکل تنظیم سوره‌های ۹۳ و ۹۴ و نیز ۱۰۵ و ۱۰۶ است. امامان شیعه اظهار می‌داشتند که سوره‌های ۱۰۵ و ۱۰۶ یک سوره واحد هستند همان‌طور که در مصحف ابی بن کعب آمده‌است. مشابهاً آن‌ها سوره‌های ۹۳ و ۹۴ را یک سوره به حساب می‌آوردند. برداشت آخر مورد تأیید حاکمان صدر اسلام همچون عمر بن عبدالعزیز و طاووس ابن کیسان نیز بوده‌است.دModarressi, Hossein (1993). "Early Debates on the Integrity of the Qur'ān: A Brief Survey". Studia Islamica (به انگلیسی). Maisonneuve & Larose (۷۷): ۵–۳۹. Retrieved 3 July 2012.

 منابع 

رده:اسلام
رده:اصطلاحات اسلامی
رده:قرآن