جبهه مقاومت ملی افغانستان

جبههٔ مقاومت ملی در برابر طالبان، مقاومت پنجشیر یا مقاومت دوم یک سازمان نظامی، متشکل از مبارزان مقاومت افغانستان است که با طالبان در نبرد هستند. این گروه توسط احمد مسعود، و پس از سقوط کابل در اوت ۲۰۲۱ تأسیس شد و شورش جمهوری‌خواهان در افغانستان را آغاز کرد. این جبهه به عنوان جانشین مقاومت نظامی تاریخی ضد طالبان یعنی ائتلاف شمال که در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ فعالیت داشت در نظر گرفته می‌شود.

جبهه مقاومت ملی کنترل بالفعل دره پنجشیر را در دست داشت و تا سپتامبر ۲۰۲۱ که طالبان پنجشیر را تصرف کردند و جنگجویان جبهه مقاومت ملی را مجبور به عقب‌نشینی کردند، دره پنجشیر تنها منطقه‌ای بود که تحت کنترل طالبان نبود. پس این اتفاق مسعود به تاجیکستان فرار کرد. او از آنجا عملیات جبهه مقاومت ملی را در داخل خاک افغانستان رهبری می‌کند و برای جلب حمایت جامعه بین‌المللی تلاش می‌نماید. با این وجود، جبهه مقاومت ملی به انجام حملات چریکی بزن‌دررو در افغانستان علیه رژیم طالبان ادامه می‌دهد.

ایدئولوژی جبهه مقاومت ملی شامل چندفرهنگی‌گرایی و تمرکززدایی است. این گروه عمدتاً از تاجیک‌ها، هزاره‌ها، ازبک‌ها و یک اقلیت قابل توجه از پشتون‌های ضد طالبان تشکیل شده است. همچنین ادعا می‌شود که جبهه مقاومت ملی توسط ایران، پاکستان و تاجیکستان حمایت می‌شود، که همگی روابط پیچیده‌ای با طالبان دارند.

 تاریخچه 
پنجشیر، یک منطقه کوهستانی، پایگاه عملیاتی قدرتمندی برای مجاهدین افغانستان و بعداً برای ائتلاف شمال بود. این منطقه زادگاه رهبر ضد شوروی و ائتلاف شمال احمد شاه مسعود بود. احمد مسعود، پسر احمد شاه مسعود، به‌طور گسترده به عنوان جانشین او دیده می‌شود.

در ژوئیه ۲۰۲۱، در جریان حمله طالبان در سال ۲۰۲۱، بقایای ائتلاف شمال شروع به سازماندهی تحت یک چتر کردند.

در ۹ سپتامبر، جبهه مقاومت ملی اعلام کرد که در پاسخ به تشکیل دولت طالبان در کابل، یک دولت موازی ایجاد خواهد شد.

در ۱ نوامبر، گزارش شد که جبهه مقاومت ملی یک دفتر ارتباط در واشینگتن افتتاح کرده است و پس از ثبت نام در وزارت دادگستری ایالات متحده، مأموریت‌های لابی‌گری را برای سیاستمداران مختلفی که در این شهر کار می‌کنند، انجام می‌دهد.

در ۲۳ نوامبر، صبغت‌الله احمدی به عنوان سخنگوی جدید جبهه مقاومت ملی منصوب شد. این سمت قبلاً توسط محمد فهیم دشتی که در جریان حمله طالبان به پنجشیر در ۵ سپتامبر کشته شد، در اختیار بود. احمدی تا زمان استعفای خود در آوریل ۲۰۲۳ در این سمت خدمت کرد.

در ۱ سپتامبر ۲۰۲۴، احمد مسعود در مصاحبه‌ای ادعا کرد که جبهه مقاومت ملی ۵۰۰۰ جنگجو دارد.

 همگرایی در پنجشیر 

هنگامی که طالبان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ کابل را تصرف کردند، نیروهای ضد طالبان، از جمله نیروهای احمد مسعود و امرالله صالح، به دره پنجشیر، تنها منطقه‌ای از افغانستان که توسط طالبان کنترل نمی‌شد، نقل مکان کردند. صالح با استناد به مفاد قانون اساسی ۲۰۰۴، خود را سرپرست ریاست جمهوری افغانستان اعلام کرد. مقاومت جمهوری‌خواهان در برابر طالبان توسط احمد مسعود و وزیر دفاع سابق افغانستان، بسم‌الله محمدی، و همچنین سفارت افغانستان در تاجیکستان از جمله سفیر آن محمدظاهر اغبر تأیید شد.

تا ۱۷ اوت، دره پنجشیر - به گفته یک ناظر - «از هر طرف تحت محاصره» بود، اما مورد حمله مستقیم قرار نگرفته بود. احمد مسعود در مقاله‌ای در واشینگتن پست در ۱۸ اوت ۲۰۲۱، خواستار کمک بقیه جهان به آنها شد، زیرا او اذعان داشت که مهمات و تجهیزات به پایان خواهد رسید مگر اینکه پنجشیر تأمین شود. مسعود همچنین تمایل خود را برای مذاکره با طالبان ابراز کرد. مقاومت خواستار یک «دولت فراگیر» افغانستان شد؛ گمان می‌رفت یکی از اهداف آنها سهمی در دولت جدید افغانستان باشد. با این حال، هیبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، به‌طور مؤثر یک دولت فراگیر را رد کرده است. علی میثم نظری، رئیس روابط خارجی مقاومت، گفت که طالبان پس از تسلط بر کابل، بیش از حد گسترش یافته‌اند.

در ۱۷ اوت ۲۰۲۱، سربازان تاجیک که پیشتر عضو ارتش ملی افغانستان بودند، برای حمایت از مقاومت، با تانک‌ها و نفربرهای زرهی خود شروع به ورود به دره پنجشیر کردند. آنها پس از فرار از نقاط دیگر در بغلان، تخار، بدخشان و قندوز، قبل از حرکت به سمت امنیت پنجشیر، در ولسوالی اندراب تجدید قوا کردند.

طبق گزارش‌های تأیید نشده، فرماندهی صالح موفق شد چاریکار، مرکز ولایت ولایت پروان، که از ۱۵ اوت در اختیار طالبان بود، را بازپس بگیرد و نبرد در پنجشیر آغاز شده بود. تقریباً در همان زمان، گزارش‌های تأیید نشده‌ای حاکی از آن بود که بقایای ارتش ملی افغانستان به درخواست مسعود، به همراه وزیر دفاع بسم‌الله محمدی و فرماندهان ولایتی، در دره پنجشیر جمع شده بودند. غیرنظامیان محلی نیز به فراخوان او برای بسیج شدن پاسخ دادند.

مقاومت پنجشیر همچنین در ۱۸ اوت ۲۰۲۱ ادعا کرد که حمایت عبدالرشید دوستم و عطا محمد نور را دارند، در حالی که گزارش شد اعضای گروه دوستم، که به ازبکستان عقب‌نشینی کرده بودند، گفتند که ۱۰٬۰۰۰ نفر از سربازان آنها می‌توانند به نیروهای مقاومت پنجشیر بپیوندند و یک نیروی ترکیبی ۱۵٬۰۰۰ نفره یا بیشتر ایجاد کنند. در همان روز، کارمندان سفارت افغانستان در تاجیکستان عکس‌های غنی را در ساختمان سفارت با عکس‌های صالح جایگزین کردند))

به گفته سربازان سابق ناشناس آمریکایی و بریتانیایی، که برخی از آنها پیمانکاران سابق مستقر در افغانستان بودند، تعداد زیادی از افغان‌های مقیم/شاغل در خارج از کشور برای جمع‌آوری پول به منظور کمک به مبارزان مستقر در پنجشیر با یکدیگر همکاری کرده‌اند.

در ۶ سپتامبر ۲۰۲۱، طالبان ادعای پیروزی در کنترل این ولایت را کردند. با این حال، جبهه مقاومت ملی پیروزی طالبان را رد کرد و اعلام نمود که آنها همچنان مواضع استراتژیک را در سراسر دره در اختیار دارند. از آن زمان، جبهه مقاومت ملی هیچ قلمرویی را کنترل نکرده است اما به انجام حملات چریکی بزن‌دررو ادامه داده است.

 بغلان 
در ۲۰ اوت ۲۰۲۱، گروهی از نیروهای ضد طالبان به رهبری عبدالحمید دادگر در ولایت بغلان سازماندهی شدند. این گروه ولسوالی‌های اندراب، پل حصار و ده صلاح در ولایت بغلان را تصرف کردند و ۶۰ جنگجوی طالبان را کشته و زخمی کردند. در اواسط بعد از ظهر، گزارش‌های تأیید نشده از پنجشیر حاکی از آن بود که پل حصار از طالبان پس گرفته شده است و نبرد همچنان در ده صلاح و بانو ادامه دارد، و خبرنگاری از ایران اینترنشنال اندکی پس از آن گزارش داد که ابتدا اندراب و سپس ده صلاح به دست مقاومت افتاده‌اند.

به گفته صدیق‌الله شجاع، عضو سابق نیروهای امنیت ملی افغانستان، دلیل بیرون راندن طالبان از شهرهای دره اندراب، تفتیش خانه‌های خصوصی توسط طالبان بود که به عنوان نقض توافقی تلقی شد که به موجب آن به طالبان اجازه داده شده بود کنترل نظامی شهرها را به دست بگیرند. شجاع اظهار داشت که طالبان وارد خانه‌ها شدند «و مردم را آزار دادند. در روستاهای ما، مردم بسیار سنتی و مسلمان هستند. دلیلی برای آمدن طالبان و آموزش اسلام به ما وجود ندارد.» عبدل رحمان، فرمانده سابق زندان بغلان، اظهار داشت که «تمام مردم دره علیه طالبان قیام کرده‌اند. ما از جنگجویان طالبان نمی‌ترسیم.»

 فعالیت‌های خارج از کشور 
در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲، احمد مسعود از افغان‌های مقیم خارج از کشور خواست تا برای یافتن راهی برای پایان دادن به حاکمیت طالبان و بازگرداندن آنها به میز مذاکره با یکدیگر همکاری کنند. در ۳۰ نوامبر – ۱ دسامبر ۲۰۲۲، کارن دکر، کاردار سفارت ایالات متحده در افغانستان، در جلسه‌ای با شخصیت‌های ضد طالبان در تاجیکستان شرکت کرد. در سال ۲۰۲۳، مقامات نظامی سابق افغانستان دفتر جبهه متحد افغانستان را در ایالات متحده افتتاح کردند و سمیع سادات، که یک ژنرال فراری پشتون بود، در جریان جلسه‌ای با مجلس نمایندگان ایالات متحده درخواست کمک آمریکا را کرد.

 حضور 
تا اوت ۲۰۲۴، گزارش شده است که جنگجویان جبهه مقاومت ملی در ولایت‌های پنجشیر، بغلان، پروان، کاپیسا،  بدخشان، تخار، کنر، قندوز، کابل، لغمان، ننگرهار، نورستان، سمنگان، بلخ، بادغیس، غور، هرات، فراه، نیمروز و سرپل حضور دارند.

به گفته لوک کافی از مؤسسه هادسون، جبهه مقاومت ملی به سلاح‌هایی وابسته است که ذخیره کرده یا از پرسنل فاسد طالبان به دست آورده است.

 حمایت خارجی 
 ایران 
از سال ۲۰۲۱، برخی منابع ادعا کرده‌اند که ایران کمک‌های اقتصادی و نظامی به جبهه مقاومت ملی به عنوان وزنه تعادلی در برابر طالبان را ارائه کرده است. فرماندهان ضد طالبان جبهه مقاومت ملی مانند احمد مسعود و امرالله صالح در ایران میزبانی شده‌اند. با این حال، از زمان بازگشت طالبان، ایران روابط خود را با طالبان تقویت کرده و عدم حمایت خود را از شبه‌نظامیان ضد طالبان در افغانستان اعلام کرده است.

 پاکستان 

از سال ۲۰۲۴، به دنبال اختلاف پاکستان با طالبان، چندین منبع اظهار داشتند که سازمان اطلاعات نظامی پاکستان (آی‌اس‌آی) روابط پنهانی با جبهه مقاومت ملی برقرار کرده است. تحلیلگران اظهار داشتند که پاکستان ممکن است به عنوان تلافی حمایت طالبان از تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) از جبهه مقاومت ملی حمایت کرده باشد.

در طول مناقشه افغانستان و پاکستان در سال ۲۰۲۵، جبهه مقاومت ملی بیانیه‌ای در حمایت از حملات پاکستان علیه طالبان منتشر کرد. خود جبهه مقاومت ملی در ۱۵ اکتبر حمله‌ای انجام داد و قاری بشیر، معاون وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان در قندوز، را ترور کرد.

 تاجیکستان 
تاجیکستان، که از سال ۲۰۲۱ به‌طور رسمی طالبان را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کرده است، معمولاً ادعا می‌شود که مهم‌ترین حامی جبهه مقاومت ملی است.

 تحلیل 
سفیر روسیه در افغانستان، دیمیتری ژیرنوف، مقاومت را «محکوم به شکست» نامید و گفت که مقاومت با شکست مواجه خواهد شد. ژیرنوف همچنین اظهار داشت که اعلام سرپرستی ریاست جمهوری توسط صالح خلاف قانون اساسی است و افزود که آنها «هیچ چشم‌انداز نظامی ندارند». ژیرنوف همچنین برنامه‌های خود را برای میانجیگری مذاکرات بین مقاومت و طالبان اعلام کرد.

به گفته اکونومیست، آرمان مقاومت «یأس‌آور» به نظر می‌رسید. ایندیپندنت نگرانی‌هایی را ذکر کرد که مبارزان در پنجشیر به دلیل تسلط طالبان بر سلاح‌ها و تجهیزات نظامی غربی شامل توپخانه و هواپیما در طول حمله، احتمالاً در موضع ضعف قرار دارند.

یک روزنامه‌نگار ناشناس افغان گفت که این گروه باید برنامه‌ریزی برای یک مقاومت طولانی‌مدت در برابر طالبان را آغاز کند تا بتواند پنجشیر را حفظ کند. تحلیلگر بیل روجیو نیز استدلال کرد که «چشم‌انداز مقاومت پنجشیر تیره است»، اگرچه پایگاه آنها به خوبی قابل دفاع بود و صالح می‌توانست به شبکه گسترده‌ای از حامیان بالقوه در سراسر کشور تکیه کند.

گیل دورونسورو، متخصص امور افغانستان از دانشگاه سوربن، گفت که نیروهای طالبان می‌توانند پنجشیر را به دلیل اینکه یک تهدید بزرگ نیست، قرنطینه کنند. همچنین نگرانی وجود داشت که صالح و مسعود از زمینه‌های سیاسی متفاوتی آمده‌اند، و مسعود همان سطح کاریزمای پدرش را ندارد، حتی اگر هر دو با طالبان مخالف باشند. کیم سنگوپتا گفت که حمایت از مقاومت بستگی به میزان عدم محبوبیت طالبان و تمایل مردم به مقاومت در برابر آنها دارد، با وجود اصرار طالبان بر اینکه به جنگجویان خود اجازه نمی‌دهند افرادی را که با دولت قبلی یا نیروهای تحت رهبری ناتو کار کرده‌اند، مورد آزار و اذیت قرار دهند.

دیوید لوین اظهار داشت که اگر صالح به عنوان رهبر یک ائتلاف گسترده دیده شود تا تنها نماینده تاجیک‌ها، مقاومت شانس بهتری برای کسب حمایت بیشتر از سایر اقوام مخالف طالبان خواهد داشت. لوین گفت که اگر مبارزان به مقابله با طالبان ادامه دهند و قلمرو را بازپس بگیرند، ممکن است دلیلی برای بقیه جهان وجود داشته باشد که طالبان را به رسمیت نشناسند.
 فارن پالیسی اظهار داشت که نسل‌هایی از افغان‌ها وجود دارند که قبلاً زندگی تحت حاکمیت طالبان را تجربه نکرده‌اند و احتمالاً مقاومت خواهند کرد. آنها اظهار داشتند که اگر طالبان به هدف قرار دادن افرادی که با دولت قبلی ارتباط داشتند ادامه دهند، حمایت از مقاومت افزایش خواهد یافت، اما اگر دولت آینده شامل حامد کرزی و عبدالله عبدالله باشد، این حمایت کاهش خواهد یافت.

کاوه کرامی هشدار داد که اگر طالبان بتوانند مبارزان پنجشیر را شکست دهند، می‌توانند دستاوردهایی را که جامعه بین‌المللی در توسعه افغانستان داشته است، از بین ببرند. او همچنین گفت که اگر منظور طالبان از ایده یک دولت فراگیر، شامل شدن چند سیاستمدار «ضعیف» از دولت‌های قبلی باشد، مقاومت وجود خواهد داشت.

 جستارهای وابسته 

 ستیزه در افغانستان:
 جنگ شوروی (نبرد)
 جنگ‌های داخلی: جنگ داخلی ۱۹۹۲، جنگ داخلی ۱۹۹۶
 جنگ آمریکا: نبرد، تلفات
 خروج نیروهای آمریکایی: خروج اول، خروج دوم
 سقوط کابل: (۱۹۹۶، ۲۰۰۱، ۲۰۲۱)
 طالبان: شورش، نبرد زرنج، نبرد قندهار، هجوم
 عملیات‌های تخلیهٔ کابل: پناه به متحدان، پیتینگ
 حملات: میدان هوایی کابل، هواپیمای بدون سرنشین
 فهرست‌های تلفات: غیرنظامی، نیروهای امنیتی افغان، نیروهای ائتلاف، ایالات متحده
 توافقنامهٔ دوحه

 منابع 

پیوند به بیرون

رده:افغانستان در ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:افغانستان در دهه ۲۰۲۰ (میلادی)
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۱ (میلادی) در افغانستان
رده:جمهوری اسلامی افغانستان
رده:جنبش‌های مقاومت
رده:درگیری افغانستان
رده:رویدادهای اوت ۲۰۲۱ در افغانستان
رده:گروه‌های شورشی در افغانستان
رده:واحدها و تشکیلات نظامی بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۲۱ (میلادی)
رده:واحدها و تشکیلات نظامی جنگ در افغانستان (۲۰۰۱–۲۰۲۱)
رده:ولایت پنجشیر
رده:ویکی‌سازی رباتیک