گویش‌های پشتو

گویش‌های پشتو ( da Pax̌to gəṛdodūna) به دو گروه بزرگ پشتوی شمالی و پشتوی جنوبی تقسیم می‌شوند. هر یک از این دو گونه زبان پشتو به گویش‌های کوچک‌تری تقسیم می‌شوند. پشتوی شمالی در شرق و شمال شرق افغانستان (شامل کابل) و مرکز، شمال و شرق خیبر پختونخوا (شامل پیشاور) و پشتوی جنوبی در جنوب آن، در جنوب و غرب افغانستان (شامل قندهار), جنوب خیبر پختونخوا و شمال بلوچستان (شامل کویته) گفتگو می‌شود. اتنولوگ پشتو را به گروه‌های شمالی، جنوبی مرکزی و گویش ونتسی نقسیم می‌کند.Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Language Family Trees. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Tex. : SIL International.

 گویش‌ها 
۱ گونه جنوبی

 گویش درانی یا قندهاری (یا گویش جنوب غربی)
 گویش کاکار (یا گویش جنوب شرقی)
 گویش شیرانی
 گویش ماندوخل
 گویش مروت-بتانی
 گویش ونتسی
 گروه کرلانی جنوبی یا گویش‌های مرکزی
 گویش ختک
 گویش وزیرولا
 گویش داورولا
 گویش ماسیدولا
 گویش بانوچی

۲ گونه شمالی

 گویش مرکزی گیلجی (یا گویش شمال غربی)
 گویش وردک
 گویش یوسفزی یا یوساپزی (یا گویش شمال شرقی)
 گروه کرلانی شمالی
 گویش تانیولا
 گویش قبیله منگل
 گویش خوستی
 گویش زادران
 گویش بانگاش-اوراکزی-توری-زازی
 گویش آفریدی
 گویش خوگیانی

 مقایسه واژگان 
جدول زیر واژگان گویش‌های قبیله‌ها و شهرهای مختلف را مقایسه می‌کند.
 فارسی  قندهار  کویته  هرنائیHallberg, Daniel G. 1992. Pashto, Waneci, Ormuri. Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 4. لکی مروت  کرک  بنو میران شاه  وانا  تنی  پاراچنار بنگش  جمرود  کژه خوگیانی  چک وردک  شرن  کابل  پیشاور  واژه‌نامه پشتو پشتو  Paṣ̌to  Pašto  Pašto  Pašto  Pāštȫ  Pāšte  Pāšte  Pāxte  Pāxtȯ  Pāxtȫ  Pāxtȯ  Pāx̌tȯ  Pax̌to  Puxto  Puxto  پښتو چهار  tsalor  tsalor  tsalor  čalor  tsālȫr  sāler  tsālwer  tsāler  tsālȯr  tsālwȫr  tsālȯr  tsālȯr  tsalor  tsalor  salor  څلور شش  špaẓ̌  špaž  špož  špaž  špež  špež  špež  špeg  špeg  špeg  špeg  špeǵ  špaǵ špag špag  شپږ زن  ṣ̌ədza  šədza  šəza  šəǰa  šəzā  šəzā  šəzā  xəzā  x̌əzā  xəzā  x̌əzā  x̌ədzā  x̌ədza  xəza  xəza  ښځه پدر  plār  plār  pyār  plār  plår  plor  plor  plor  plâr  plår  plâr  plâr  plār  plār  plār  پلار بسیار  ḍer zyāt  ḍer zyāt  tsaṭ  ḍer zyāt  ḍer zyåt  pirā zyot  rəṭ zyot  rəṭ zyot  ḍer zyât  ḍer zyåt  ḍer zyât  ḍer zyât  ḍer zyāt  ḍer zyāt  ḍer zyāt  ډیر زیات کم  ləẓ̌  ləž  ləž  ləž  ləž  ləški  ləški  ləg  ləg  ləg  ləg  ləǵ  ləǵ  ləg  ləg  لږ چگونه  tsənga  tsənga  tsona  čərang  tsərāng  sərāng  tsərāng  tsərge  tsəngā  tsərāng  tsəngā  tsəngā  tsənga  tsənga  singa  څنګه کی (چه کسی)  tsok  tsok  čok  čok  tsȫk  sek  tsek  tsek  tsȯk  tsȫk  tsȯk  tsȯk  tsok  tsok  sok  څوک نوشیدن  čṣ̌əl  čšəl  ğwətang  čšəl  tshi  čšəl  čšəl  tsəxəl  tsəxəl  tsəxəl  tsəxəl  čx̌əl  čx̌əl  tskəl  skəl  څښل پا  pṣ̌a  pša  špa, ğədəi  pša  pšā  pšā  pšā  pxā  pxā  pxā  pxā  px̌ā  px̌a  pxa  xpa  پښه ما  muẓ̌  muž  moš  muž  muž  miž  miž  mig  mu  mu  mu  muǵ  muǵ  mung  mung  موږ مال من  zmā  zmā  mā eğē  emā  emå  emo  emo  emo  emâ  emå  emâ  emâ  zmā  zəmā  zamā  زما مال تو  stā  stā  tāğa  etā  etå  eto  eto  eto  etâ  etå  etâ  etâ  stā  stā  stā  ستا دختر  nǰiləi  nǰiləi  čwara  ǰinkəi  wȫṛkəi  weṛkye  weṛkye  weṛkye  wȯṛkəi  wȫṛkye  wȯṛkəi  wȯṛkəi  ǰiləi  ǰinəi  ǰinē  نجلی پسر  halək  halək  čorá  kṛāčay  wȫṛkāi  weṛkā  weṛkāi  weṛkāi  wȯṛkāi  wȫṛkāi  wȯṛkāi  wȯṛkāi  halək  halək  halək  هلک خورشید  lmar  lmar  mir  nmar  merə stərgā  myēr  ğormə stərgā  myerə stərgā  merə stərgā  merə stərgā  lmerə stərgā  lmer  lmar  nmar  nwar  لمر تخم مرغ  hagəi  hagəi  hoya  angəi  wȫyā  yeyā  yeyā  yeyā  ȯyā  wȫyā  ȯyā  ȯyā  hagəi  hagəi, hā  hagē, hā  هګی بله/نه  wo/ya  wo/na  wo/na  ya/na  wȫ  ē/nā  ē/nā  yē/nā  wȯ/nā  ē/nā  wȯ/nā  wȯ/nā  wo/na  wo/na  ao/na  هو\نه خانه  kor  kor  kor  kor  kȫr  kēr  ker  ker  kȯr  kȫlə  kȯr  kȯr  kor  kor  kor  کور من هستم  yəm  yəm  ī  yəm  yəm  yə  yə  yə  yəm  yəm  yəm  yəm  yəm  yəm  yəm  یم من می‌روم  dzəm  dzəm  dramī  ǰəm  tsəm  sə  tsə  tsə  tsəm  tsəm  tsəm  tsəm  dzəm  zəm  zəm  ځم زبان  žəba  zəba  zbə  zəba  žəbā  žəbā  žəbā  žəbā  žəbā  ǰəbā  žəbā  zəbā  zəba  žəba  ǰəba  ژبه هست  sta  sta  sta  sta  štā  štā  štā  štā  štā  štā  štā  stā  sta šta  šta  شته خرس  yiẓ̌  yiž  yiržá  yiž  yiž  yiž  yiž  yig  yig  yig  yig  yiǵ  yiǵ yig  yig  ایږ مورچه  meẓ̌ay  mežay  merža  mežay  mežāi  mežāi  mežāi  megāi megāi  megāi  megāi  məǵātāi  meǵay megay  megē  میږی فارسی  قندهار  کویته  هرنائی  لکی مروت  کرک  بنو میران شاه  وانا  تنی  پاراچنار بنگش  جمرود  کژه خوگیانی  چک وردک  شرن  کابل  پیشاور  واژه‌نامه پشتو

 جستارهای وابسته 
 زبان‌های ایرانی شرقی
 زبان نیاهندواروپایی
 زبان‌های هندوایرانی

 منابع 

رده:گویش‌های پشتو