دورت‌دیوان

دورت‌دیوان (به ترکی: Dörtdivan) یکی از شهرستان‌های  استان بولو  در ترکیه  است. این منطقه تا سال ۱۹۹۰ یکی از بخش‌های شهرستان گرده  بود و سپس به شهرستان ارتقا یافت. در روستای یاغباشلار این شهرستان، بقایای یک قلعه متعلق به دوران امپراتوری بیزانس  وجود دارد. چندین آرامگاه تاریخی از جمله آرامگاه همت دده، آرامگاه کرکلار، آرامگاه شهربان نینه (خواهر سید امی کمال) و آرامگاه سجه‌محمد دده در این منطقه واقع شده‌اند. همچنین چشمه آب معدنی «آیوادیبی» در محله مورسه‌لر روستای یاغباشلار قرار دارد. هر سال در ماه ژوئیه، جشنواره‌های کوراوغلو  در ییلاق‌های دورت‌دیوان برگزار می‌شود. کوراوغلو ، شاعر و قهرمان مردمی، در محله هسین‌لر روستای آشاغی‌ساییک این شهرستان زاده شده است.

مساحت این شهرستان ۶۳۴ کیلومتر مربع است.

 تاریخچه 
پس از نبرد ملازگرد ، بخشی از ایل کایی  از ترک‌های اوغوز  که به آناتولی  آمده بودند، در سال‌های ۱۰۷۴–۱۰۷۶ در دورت‌دیوان و اطراف آن ساکن شدند. آن‌ها نام‌های قبایل خود را بر مناطق مسکونی گذاشتند که هنوز در نام روستاهایی مانند دوغانجیلار، آداکینیک، دولگر و غیره دیده می‌شود. تخمین زده می‌شود که تأسیس دورت‌دیوان به عنوان یک واحد مسکونی در سال ۱۱۹۷ و در زمان علاءالدین کیقباد  اول صورت گرفته باشد. در سفرنامه اولیا چلبی  آمده است که سلطان علاءالدین کیقباد زمانی که بیگلربیگی بولو بود، در کوه‌هایی که فتح کرده بود کوس دیوانی (طبل حکومتی) می‌نواخت و به همین دلیل این مناطق «دیوان» نامیده شدند. گفته می‌شود ابتدا ۷ دیوان وجود داشت که ۳ مورد کوچک حذف شدند و ۴ دیوان باقی ماند، از این رو نام منطقه به «دورت‌دیوان» (چهار دیوان) تغییر یافت. در جریان عقب‌نشینی ارتش عثمانی پس از شکست در نبرد آنکارا ، سربازان عثمانی توسط ارتش تیمور  تعقیب شدند و مردم دورت‌دیوان و گرده از آن‌ها محافظت کردند که این امر در بازسازی دوباره قدرت عثمانی نقش مهمی داشت.
بندانگشتی|بخش مربوط به روستای چال‌کوی در دفتر ثبت دورت‌دیوان در سال ۱۸۳۲

وضعیت اداری دورت‌دیوان پس از حاکمیت عثمانی به ترتیب زیر بوده است:
۱. قصبه‌ای وابسته به سنجاق  بولو و ایالت کوتاهیه (۱۳۹۶–۱۴۶۲).
۲. یک واحد ضابط‌نشین (سوباشیلیق) وابسته به فرمانداری بولو (۱۶۹۲–۱۸۱۲).
۳. یکی از ۱۹ قصبه وابسته به سنجاق ویران‌شهر بولو (۱۸۱۲–۱۸۶۴).
۴. قصبه‌ای وابسته به متصرفیه بولو در ولایت قسطمونی  (۱۸۶۴–۱۸۶۹).
۵. طبق سالنامه دولتی ۱۸۹۰، دهستانی (ناحیه‌ای) وابسته به شهرستان گرده.

با اعلام جمهوری در ترکیه، بولو به استان تبدیل شد و دورت‌دیوان تا سال ۱۹۹۰ به عنوان یک دهستان وابسته به شهرستان گرده باقی ماند تا اینکه در ۹ مه ۱۹۹۰ رسماً به شهرستان تبدیل شد.

 جغرافیا 
این شهرستان در شرق استان بولو واقع شده و از شرق با گرده ، از غرب با بولو  و از شمال با ینی‌چاقا  همسایه است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۱۶۷ متر است. رشته‌کوه شمال آناتولی  در این منطقه قرار دارد و شاخه جنوبی آن مرز طبیعی بین آنکارا و دورت‌دیوان را تشکیل می‌دهد. کوه‌های کوراوغلو  که کوه‌هایی آتشفشانی هستند در جنوب غربی شهرستان امتداد دارند و بلندترین قله آن، قله کوراوغلو با ارتفاع ۲۳۷۸ متر است. مهم‌ترین رودخانه منطقه، رود «اولوسو» است که از دامنه‌های شرقی کوه‌های کوراوغلو سرچشمه گرفته و در نهایت به دریای سیاه  می‌ریزد.

 جمعیت 
این شهرستان دارای ۳۲ واحد اداری شامل ۸ محله و ۲۴ روستا است. بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۰، جمعیت کل آن ۶٬۵۸۵ نفر بوده است.

 جستارهای وابسته 
 فهرست شهرهای ترکیه

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:مناطق مسکونی در استان بولی
رده:شهرستان‌های استان بولی