اردوان (فرمانده ژوستینین یکم)

اردوان (، ارمنی: ) یک فرمانده نظامی ارمنی اهل بیزانس بود که به ژوستینین یکم (ح. ۵۲۷–۵۶۵) خدمت می‌کرد. او در آغاز که علیه مقامات بیزانس شورشی رخ داد، به ایران و دربار خسرو انوشیروان ساسانی گریخت و در چندین جنگ ایران و روم علیه بیزانس شرکت کرد.

وی پس از مدتی به بیزانس بازگشت و به آفریقا فرستاده شد. او در آنجا با کشتن یک فرمانده شورشی به نام گونتاریت و بازیابی وفاداری اش به شهرت بسیاری دست یافت. اردوان در آغاز با خواهرزاده ژوستینین پرائجکتا نامزد کرد، اما به دلیل مخالفت امپراتور تئودورا با او ازدواج نکرد. او که به قسطنطنیه بازگشته بود، در یک توطئه نافرجام علیه ژوستینین در ۵۴۸/۵۴۹ شرکت کرد، اما پس از افشاگری مورد مجازات شدیدی قرار نگرفت و بخشیده شد. وی سپس برای شرکت در جنگ گوت‌ها به ایتالیا فرستاده شد و در آنجا در پیروزی قاطع بیزانس در کاسیلینوم نیز نقش داشت. از زندگی او پس از این دوره اطلاعی در دست نیست.

 اوایل زندگی 
آرتابانس از نوادگان سلسله ارمنی سلطنتی ارساسی بود که شاخه ای از آن در آن زمان به عنوان شاهزادگان محلی خودمختار در حاشیه شرقی امپراتوری روم شرقی شناخته می شد. پدرش جان نام داشت و او نیز یک برادر به نام جان داشت.

 شورش علیه بیزانس 
در سال 538/539، آرتابانس، که در آن زمان ظاهراً هنوز جوانی بود، در توطئه ارمنیان علیه آکاکیوس، معاون اول ارمنستان، که مالیات های سنگین و رفتار ظالمانه او بسیار مورد انزجار قرار گرفت، شرکت کرد. آرتابانس خود آکاسیوس را کشت. اندکی پس از آن، در درگیری بین شورشیان و ارتش بیزانس در اونوکالاکون، آرتابانس ممکن است ژنرال بیزانسی سیتاس را که توسط ژوستینیانوس برای سرکوب شورش فرستاده شده بود کشته باشد (پروکوپیوس دو روایت ارائه می دهد، یکی مرگ سیتاس را به آرتابانس و دیگری را به فردی ناشناخته نسبت می دهد. ارمنی به نام سلیمان).. پدر آرتابانس سعی کرد با جانشین سیتاس، بوزس، مذاکره کند، اما توسط سیتاس به قتل رسید. این عمل آرتابان و پیروانش را وادار کرد تا از فرمانروای ایرانی ساسانی، خسرو اول (حکم ۵۳۱–۵۷۹) کمک بگیرند. پس از عبور از قلمرو ایران، آرتابانس و کسانی که از او پیروی کردند، طی چند سال بعد در لشکرکشی‌های خسرو علیه بیزانس شرکت کردند.

 خدمات در ایتالیا 
در سال ۵۵۰، آرتابان به عنوان فرمانده نظامی تراکیه منصوب شد و به جای سناتور سالخورده لیبریوس، فرماندهی لشکرکشی علیه سیسیل را بر عهده گرفت، که اخیراً توسط توتیلا، پادشاه اوستروگوت، مورد هجوم قرار گرفته بود. آرتابان پیش از حرکت به سمت سیسیل، نتوانست به ناوگان برسد و ناوگان خودش در اثر طوفان‌های شدید در دریای ایونی به عقب رانده و پراکنده شد.; . سرانجام او به سیسیل رسید و فرماندهی نیروهای بیزانسی را در آنجا به دست گرفت. او پادگان‌های گوتیکی را که توتیلا پس از ترک جزیره به جا گذاشته بود، محاصره کرد و خیلی زود آنها را مجبور به تسلیم کرد. در طول دو سال بعد، او در سیسیل ماند. به گفته پروکوپیوس، ساکنان شهر کروتون در سرزمین اصلی که توسط گوت‌ها محاصره شده بود، بارها برای کمک به او پیام فرستادند، اما او هیچ کاری نکرد.; .

 منابع 






رده:ارمنی‌تبارهای اهل روم شرقی
رده:افراد در جنگ گوتی (۵۳۵-۵۵۴)
رده:اهالی ارمنستان در سده ۶ (میلادی)
رده:اهالی امپراتوری روم شرقی در سده ۶ (میلادی)
رده:اهالی روم شرقی ایرانی‌تبار
رده:زادگان سده ۶ (میلادی)
رده:ژنرال‌های بیزانس
رده:ژنرال‌های ژوستینین یکم
رده:سال درگذشت نامشخص
رده:فرماندهان خسرو انوشیروان
رده:نجیب‌زادگان اهل ارمنستان
رده:افراد جنگ‌های ساسانیان و روم