هیئت علمیه

هیئت علمیه یا فرقه علمیه، یک گروه پارلمانی متشکل از مجتهدان و روحانیون در دوره سوم مجلس شورای ملی ایران بود که به رهبری سید حسن مدرس شکل گرفت. این گروه که عمدتاً از نمایندگان محافظه کار و مذهبی تشکیل شده بود، نقش مهمی در تحولات سیاسی مجلس سوم ایفا کرد.

 پیشینه و تشکیل 
هیئت علمیه در سال ۱۲۹۳ خورشیدی و همزمان با آغاز به کار دوره سوم مجلس شورای ملی تشکیل شد. این گروه در واکنش به افزایش نفوذ جریان‌های مدرن و سکولار در مجلس و به ویژه در مقابل حزب دموکرات قرار گرفت. اعضای این هیئت عمدتاً از روحانیون و نمایندگان محافظهکار بودند که دغدغه حفظ ارزش‌های مذهبی و سنتی را داشتند.

 مواضع و دیدگاه‌ها 
هیئت علمیه مواضع محافظه‌کارانه و مذهبی داشت و با بسیاری از طرح‌های مدرنیزاسیون و سکولار مخالف بود. مهم‌ترین مواضع این گروه شامل موارد زیر می‌شد:

 مخالفت با سکولاریزاسیون قوانین به ویژه در حوزه قانون مجازات اسلامی
 مخالفت با اعطای حق رأی به زنان
 مخالفت با خدمت وظیفه عمومی اجباری
 مخالفت با مالیات‌های مستقیم بر دارایی
 حمایت از حفظ نظم سنتی و ارزش‌های مذهبی

 نقش و تأثیر 
هیئت علمیه به رهبری مدرس، اگرچه تعداد اعضای کمی داشت، اما به دلیل تسلط سید حسن مدرس، نفوذ قابل توجهی در مجلس سوم داشت. این گروه موفق شد بسیاری از طرح‌های اصلاحی حزب دموکرات را اجرا کند یا تعدیل نماید. فعالیت‌های این هیئت زمینه‌ساز شکل‌گیری جریان‌های سیاسی مذهبی در ادوار بعدی مجلس شد.

 انحلال و میراث 
هیئت علمیه پس از پایان دوره سوم مجلس به طور رسمی منحل شد، اما تأثیر آن بر تحولات سیاسی ایران ادامه یافت. بسیاری از اعضای این گروه بعدها در تشکیل حزب اصلاحطلبان و دیگر گروه‌های مذهبی نقش داشتند. میراث اصلی این هیئت،ثابت کردن نقش روحانیت به عنوان یک نهاد نظارتی در نظام سیاسی ایران بود.

 جستارهای وابسته 

 سید حسن مدرس
 دوره سوم مجلس شورای ملی
 حزب دموکرات (دوره قاجار)
 نهضت مقاومت ملی

 منابع 

رده:احزاب سیاسی اسلام در ایران
رده:حزب‌های ایران در دوران قاجار
رده:حزب‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۴ (میلادی)
رده:حزب‌های محافظه‌کار در ایران
رده:حزب‌های منحل‌شده در ۱۹۱۵ (میلادی)
رده:فراکسیون‌های مجلس شورا
رده:گروه‌های سیاسی مذهبی در ایران