بحران بازار اوراق قرضه ۱۹۹۴

بحران بازار اوراق قرضه ۱۹۹۴ () که با عنوان کشتار بزرگ اوراق قرضه () نیز شناخته می‌شود، سقوط ناگهانی و گسترده قیمت‌ها در بازار اوراق قرضه کشورهای توسعه‌یافته در سال ۱۹۹۴ بود. این بحران از ایالات متحده آمریکا و ژاپن آغاز شد و به سایر نقاط جهان گسترش یافت.

در پی رکود اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی، نرخ‌های بهره در بسیاری از اقتصادهای صنعتی در سطحی تاریخی پایین قرار داشت. با این حال، در سال ۱۹۹۴ افزایش سریع نرخ‌های بهره و گسترش نوسان‌پذیری در بازارهای مالی موجب فروش گسترده اوراق قرضه شد. بازده اوراق خزانه ۳۰ ساله ایالات متحده در ۹ ماه نخست سال حدود ۲۰۰ واحد پایه افزایش یافت.

برآورد می‌شود حدود ۱٫۵ تریلیون دلار از ارزش بازار جهانی اوراق قرضه در این دوره از بین رفته باشد که بخش عمده آن مربوط به ایالات متحده بود.

 پیش‌زمینه 
در سال ۱۹۹۳ بازار اوراق قرضه پس از رکود اوایل دهه ۱۹۹۰ روندی صعودی داشت. نرخ‌های بهره بلندمدت در اروپا به پایین‌ترین سطح در حدود ۳۰ سال رسیده بود و سرمایه‌گذاران انتظار داشتند این روند ادامه یابد.

در ایالات متحده برخی تحلیلگران پیش‌بینی کرده بودند که بانک مرکزی ایالات متحده آمریکا (فدرال رزرو) برای مهار تورم اقدام به افزایش نرخ بهره خواهد کرد. با این حال بسیاری از سرمایه‌گذاران همچنان انتظار ثبات نرخ‌ها را داشتند و از اختلاف میان نرخ‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت برای افزایش اهرم مالی خود استفاده می‌کردند.

 آغاز بحران 
در ۳ و ۴ فوریه ۱۹۹۴، کمیته بازار آزاد فدرال به ریاست آلن گرینسپن نرخ هدف وجوه فدرال را از ۳٪ به ۳٫۲۵٪ افزایش داد. این نخستین افزایش نرخ بهره از سال ۱۹۸۹ بود. در ادامه سال، چندین مرحله افزایش دیگر نیز اعمال شد و نرخ بهره تا پایان سال به ۵٫۵٪ رسید.

این سیاست انقباضی موجب افزایش شدید بازده اوراق قرضه و کاهش قیمت آن‌ها شد و موجی از فروش در سطح بین‌المللی به راه انداخت.

 ایالات متحده 
در آمریکا بسیاری از سرمایه‌گذاران از استراتژی استقراض کوتاه‌مدت و خرید اوراق بلندمدت استفاده می‌کردند. افزایش ناگهانی نرخ‌ها این مدل سرمایه‌گذاری را زیان‌ده کرد. بازده اوراق خزانه ۳۰ ساله طی سال ۱۹۹۴ بیش از ۱۵۰ واحد پایه افزایش یافت.

ارزش اوراق قرضه داخلی آمریکا بین ژانویه تا نوامبر حدود ۱۰٪ کاهش یافت. بیشترین زیان مربوط به اوراق بلندمدت بود.

 اروپا 
افزایش نرخ بهره در آمریکا موجب سرایت نوسان به بازارهای اروپایی شد. فرانسه، آلمان، ایتالیا و بریتانیا شاهد افزایش بازده اوراق و کاهش قیمت‌ها بودند. کاهش جریان سرمایه بین‌المللی و فروش گسترده اوراق دولتی توسط سرمایه‌گذاران خارجی به تشدید بحران کمک کرد.

 ژاپن 
ژاپن نخستین کشور گروه هفت بود که کاهش قیمت اوراق را تجربه کرد. افزایش ارزش ین ژاپن و تغییر انتظارات تورمی به بی‌ثباتی بیشتر در بازارهای پول و اوراق این کشور انجامید.

 مکزیک 
این بحران زمینه‌ساز بحران پزوی مکزیک در اواخر سال ۱۹۹۴ شد. کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران، خروج سرمایه و فشار بر ذخایر ارزی مکزیک در نهایت به رکود شدید اقتصادی در این کشور انجامید.

 پیامدها 
تحلیل‌ها نشان می‌دهد حدود یک تریلیون دلار از زیان‌ها مربوط به بازار آمریکا بود. اوراق خزانه حدود ۵۰۰ میلیارد دلار، اوراق شرکتی حدود ۳۰۰ میلیارد دلار و اوراق شهرداری حدود ۲۰۰ میلیارد دلار از ارزش خود را از دست دادند.

این بحران بعدها به عنوان نمونه‌ای مهم از ریسک افزایش سریع نرخ بهره مورد استناد قرار گرفت و در تحلیل سیاست‌های پولی پس از بحران مالی ۲۰۰۸ نیز به آن اشاره شد.

 جستارهای وابسته 
 دوشنبه سیاه (۱۹۸۷)
 رکود اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی
 اوراق قرضه پرریسک
 بحران پزوی مکزیک
 منحنی بازده

 منابع 

رده:بحران‌های مالی
رده:بحران‌های مالی دهه ۱۹۹۰ (میلادی)
رده:بازار اوراق قرضه
رده:علم اقتصاد در ۱۹۹۴ (میلادی)