فغانیش

فُغانیش یا  فغانی (در ویکیپدیای انگلیسیFaghanish   https://en.wikipedia.org/wiki/Faghanish?wprov=sfla1) ) نام پادشاه  هیطالیهمنطقه ای در تخارستان : شرح شاهنامه فردوسی، نوشته دکتر میترا مهرآبادی، جلد سوم، صفحه 186 که فردوسی آن را از پهلوانان چغانی شمرده است. بنابر شاهنامه فردوسی در اختلاف بین دو برادر هرمز یزدگرد و پیروز یزدگرد فرزندان یزدگرد دوم فغانیش به پیروز یزدگرد برای غلبه بر برادر کمک نظامی کرد و در مقابل از پیروز یزدگرد دو شهر ترمذ و ویسه‌گرد که از زمان یزدگرد دوم، جزو خاک هیتال بوده، را طلب نموده و خواستار وفاداری پیروز یزدگرد به آن پیمان‌ها شد، پیروز یزدگرد آن را پذیرفت. فغانیش برای یاری به پیروز یزدگرد سی‌هزار شمشیرزن در اختیار پیروز یزدگرد داد تا در نبرد بر سر به شاهی بر برادر به پیروزی برسدشاهنامه فردوسی، بر پایه چاپ مسکو،انتشارات هرمس صفحه 1412 . فغانیش تا دوره کسری‌انوشیروان زنده بود.

 فغانیش و یاری به پیروز یزدگرد 

یاری فغانیش به پیروز یزدگرد در تاریخ طبری چنین آمده است:« هرمز پس از مرگ پدر به پادشاهی رسید و  فیروز از وی گریخت و به دیار هیطالیا رفت و قصه خویش و برادرش را با پادشاه آنجا فرو خواند و گفت که پادشاهی حق اوست و تقاضا کرد سپاهی بدو بدهد که به کمک آنها با هرمز پیکار کند و پادشاهی پدر را بگیرد و با کمک سپاه او با هرمز بجنگید و وی را بکشت و سپاهش را بپراکند و بر پادشاهی تسلط یافت»تاریخ طبری، تالیف محمد بن جریر طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، انتشارات اساطیر، صفحه 627.

در کتاب غررالسیر ثعالبیشاهنامهُ ثعالبی در شرح احوال سلاطین ایران، تالیف ابومنصور عبدالملک بن محمد ثعالبی، ترجمه محمود هدایت، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۵  از کمک خواستن پیروز یزدگرد از فغانیش سخنی به میان نیامده است اما از جنگ دو برادر سخن می‌گوید و قحطی گسترده چندین ساله را به جنگ دو برادر نسبت می‌دهد:« و سپس[ فیروز ] به گاه درآمد و افسر برسر نهاد لیکن آسمان از بارش، زفتی کرد و زمین برکتش را از یاد برد. بادهاییکه دهش و مهر خدا را با خود می‌آورد، از وزیدن فروماند و آبها و زمین فرو رفت و چشمه‌ها بخوشید و کشتزارها خشکید و درختان بار ندادند و آسمان خشکسالی آورد و کار بر مردم دشوار گردید و قحطی به درازا کشید و گرسنگی هفت سال بپایید چنان که از خشکسالی روزگار یوسف علیه السلام درگذشتبرابرنهاد شاهنامه فردوسی و غررالسیر ثعالبی، عباس پریش‌روی، انتشارات دکترمحمود افشار، با همکاری انتشارات سخن، سال۱۳۹۷، صفحه۳۶۳.»

ستیز دو برادر در شاهنامه فردوسی چنین آمده است :



همچنان که دیده می‌شود، کمک خواستن پیروز یزدگرد از پادشاه   هیطالیه در هر دو متن تاریخ طبری و شاهنامه فردوسی آمده است، هیچ یک از دو کتاب تاریخ طبری و 
کتاب غررالسیر ثعالبی به واگذاری دو شهر اشاره نکرده است. انتهای داستان از دید شاهنامه فردوسی با هر دو کتاب غررالسیر ثعالبی و تاریخ طبری کاملاً متفاوت است.
بنا به شاهنامه فردوسی پس از پیروزی پیروز یزدگرد بر برادرش هرمز، پیروز با او با مهربانی رفتار می‌کند.

 فغانیش در دوره انوشیروان عادل شاهنامه فردوسی، بر پایه چاپ مسکو ،انتشارات هرمس ،صفحه 1506 
بنا بر شاهنامه فردوسی فغانیش تا دوره خسرو انوشیروان زنده بود. فغانیش با انوشیروان رابطه خوبی داشت و از انوشیروان با عنوان فردی با خرد یاد می‌کند.












 منابع 



 فهرست شخصیت‌های شاهنامه

رده:شخصیت‌های شاهنامه
رده:فهرست‌های اسطوره‌ها
رده:فهرست‌های افراد تاریخی
رده:فهرست‌های شاهنامه
رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۶ (میلادی)
رده:هپتالیان
رده:تاریخ خراسان
رده:خسرو انوشیروان
رده:فرمانروایان چغانیان
رده:فرمان‌روایان دست‌نشانده شاهنشاهی ساسانی