علی زرنگار

علی زرنگار (زادهٔ ۱۳۶۲ در تهران) نویسنده، کارگردان، شاعر، نمایشنامه‌نویس و مدرس فیلمنامه‌نویسی اهل ایران است. او دارای کارشناسی کارگردانی سینما از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی از دانشگاه تربیت مدرس است و از اعضای رسمی کانون نمایشنامه‌نویسان و کانون فیلمنامه‌نویسان ایران به‌شمار می‌رود. زرنگار فعالیت هنری خود را با ساخت فیلم‌های کوتاه آغاز کرد و با نگارش فیلم‌نامه‌های تحسین‌شده‌ای چون چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت و بدون تاریخ، بدون امضاء در سینمای ایران شناخته شد. فیلمنامهٔ دوم برندهٔ جایزهٔ بهترین فیلم‌نامه از جشنواره بین‌المللی فیلم استکهلم در سال ۲۰۱۷ شد.

نخستین فیلم بلند او، علت مرگ: نامعلوم، که نویسندگی و کارگردانی آن را بر عهده داشت، در جشنواره فیلم شانگهای در چهار بخش نامزد شد و جایزهٔ بهترین فیلم‌برداری را کسب کرد. این فیلم همچنین جایزهٔ بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه را در جشن منتقدان سینمایی ۱۴۰۴، جایزهٔ ویژهٔ منتقدان ایران، و جایزهٔ «استوانه زرین» جشنواره فیلم ایرانی زوریخ را کسب کرده و به‌عنوان نمایندهٔ رسمی ایران برای اسکار ۲۰۲۶ معرفی شده است. زرنگار از اعضای رسمی کانون نمایشنامه نویسان و همچنین کانون فیلمنامه نویسان ایران می‌باشد.

 زندگی و تحصیلات 
علی زرنگار در سال ۱۳۶۲ در تهران زاده شد. او تحصیلات خود را در رشتهٔ کارگردانی سینما در دانشگاه هنر تهران آغاز کرد و سپس دورهٔ کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی را در دانشگاه تربیت مدرس گذراند.

زرنگار از دوران دانشجویی به‌طور هم‌زمان در حوزه‌های شعر، نمایشنامه‌نویسی و سینما فعالیت داشت. او از اعضای رسمی کانون نمایشنامه‌نویسان ایران و کانون فیلمنامه‌نویسان ایران است و در دههٔ ۱۳۸۰ نخستین فیلم‌های کوتاه خود را ساخت. آثار اولیهٔ او، از جمله شدن (۱۳۸۶) و همدیگر (۱۳۹۴)، در جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران مورد توجه قرار گرفتند و فیلم شدن موفق به دریافت دیپلم افتخار بهترین فیلم و بهترین فیلمنامه از بیست‌وهفتمین دورهٔ این جشنواره شد.

علاوه بر سینما، زرنگار در حوزهٔ ادبی نیز شناخته شده است و چند مجموعه شعر محدود منتشر کرده که در آن‌ها زبان شاعرانه را با نگاه فلسفی و اجتماعی درهم می‌آمیزد.

 فعالیت حرفه‌ای 
 آغاز کار و فیلم‌های کوتاه 
علی زرنگار فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۸۰ با ساخت فیلم کوتاهی با نام کوتاه آغاز کرد. او در سال‌های بعد چند فیلم کوتاه دیگر از جمله یادداشت اول (۱۳۸۳)، شدن (۱۳۸۶)، بود (۱۳۸۸)، او (۱۳۸۸)، است (۱۳۸۹) و همدیگر (۱۳۹۴) را کارگردانی کرد. فیلم شدن موفق به دریافت دیپلم افتخار بهترین فیلم و بهترین فیلم‌نامه از بیست‌وهفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران شد.

 نمایشنامه‌نویسی و تئاتر 
زرنگار از دههٔ ۱۳۹۰ در زمینهٔ نمایشنامه‌نویسی نیز فعال بوده است. نمایشنامهٔ عشق اتفاقی نیست که بیافتند به قلم او و کارگردانی وحید جلیلوند در سال ۱۳۹۰ در تالار وحدت روی صحنه رفت. از دیگر آثار نمایشی او می‌توان به زخم و زخمه، بهرام را نام مانده به یکی دوال بود مانده جنگ جای. ننگ… و پایان اشاره کرد.
نمایشنامه‌های مغول، روایتِ کوتاهِ بالا موحِشِ مردمانی تنگ‌چشم و بوسیدن پیشانی پیش از مرگ نیز به قلم او نوشته شده و در خانه هنر مولیان در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۳ به‌صورت نمایشنامه‌خوانی اجرا شدند.

 فیلمنامه‌نویسی 
زرنگار در حوزهٔ سینمای بلند با نگارش فیلم‌نامهٔ زندگی با حضور یک دیوار، چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت (به همراه وحید جلیلوند و حسین مهکام), بدون تاریخ، بدون امضاء (با وحید جلیلوند)، مغز استخوان و علت مرگ: نامعلوم شناخته می‌شود. فیلمنامهٔ بدون تاریخ، بدون امضاء جایزهٔ بهترین فیلم‌نامه را از جشنواره بین‌المللی فیلم استکهلم در سال ۲۰۱۷ دریافت کرد و مغز استخوان نیز در جشنواره فیلم فجر نامزد سیمرغ بلورین بهترین فیلم‌نامه شد. او همچنین در مقام مشاور فیلم‌نامه در فیلم سینمایی علفزار همکاری داشته است.

 کارگردانی فیلم بلند 
نخستین فیلم بلند او، علت مرگ: نامعلوم (۲۰۲۳)، به نویسندگی و کارگردانی خودش ساخته شد و در جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای به نمایش درآمد، جایی که جایزهٔ بهترین فیلم‌برداری را کسب کرد. فیلم سپس در جشنواره‌های هوف، زوریخ، تورینو آندرگراند و سالنتو به نمایش درآمد و جوایز متعددی از جمله جایزهٔ «استوانه زرین بهترین فیلم» در زوریخ و جایزهٔ بهترین فیلم در تورینو را دریافت کرد.

علت مرگ: نامعلوم در ایران در تاریخ ۵ دی ۱۴۰۳ با اکرانی محدود به نمایش درآمد و باوجود تعداد اندک سالن‌ها و سانس‌ها، با استقبال مثبت منتقدان روبه‌رو شد. در میان واکنش‌ها، یادداشت رخشان بنی‌اعتماد دربارهٔ این فیلم بازتاب گسترده‌ای یافت که در آن، این اثر را «فیلمی پرقدرت و شریف از دل سینمای مستقل ایران» توصیف کرد و تماشاگران را به حمایت از آن فراخواند.

 فعالیت‌های ادبی و عکاسی 
زرنگار چند مجموعه شعر از جمله طوبا تو با کدامین لبت لبخند می‌زنی؟، من بوی رازناک هرزه‌نری کهنه می‌دهم، این دوست، نیست همانی که دارمت و از پیش پیرهنِ تو می‌آیم… را منتشر کرده است.او همچنین در زمینهٔ عکاسی فعالیت داشته و آثارش در گالری‌های کافه عکس (۱۳۸۶)، سمین (۱۳۸۶ و ۱۳۸۷)، هشت و نیم (۱۳۸۷) و چند نمایشگاه گروهی دیگر از جمله نمایشگاه سال ۱۳۹۹ به نمایش درآمده است.

 سبک و درون‌مایه آثار 
آثار علی زرنگار اغلب بر محور درام اجتماعی، اخلاق فردی و پرسش‌های فلسفی دربارهٔ مسئولیت، گناه و وجدان انسان متمرکز است. چه در فیلمنامه‌هایی که نوشته و چه در آثار کارگردانی‌شده‌اش، رویکردی دیده می‌شود که موقعیت‌های انسانی را در موقعیت‌های بحرانی می‌آزماید.
در فیلم‌هایی مانند بدون تاریخ، بدون امضاء و علت مرگ: نامعلوم، او با استفاده از ساختار مینیمالیستی و گفت‌وگوهای کوتاه، تضاد میان قانون و اخلاق را به تصویر می‌کشد؛ جایی که قضاوت، تردید و عذاب وجدان محور اصلی روایت‌اند. زرنگار در روایت‌های خود از سکوت، فضاهای بسته و چشم‌اندازهای بیابانی به‌عنوان استعاره‌هایی از انزوا و فروپاشی درونی استفاده می‌کند. فیلمعلت مرگ: نامعلوم به‌ویژه نمونهٔ شاخصی از این زبان بصری است که در آن، بیابان به نمادی از وجدان خالی‌شده و جامعهٔ بی‌پناه بدل می‌شود. بسیاری از منتقدان از جمله رخشان بنی‌اعتماد و شهرام مکری این فیلم را نشانه‌ای از «بازگشت سینمای اندیشه در ایران» دانسته‌اند.

در نوشته‌های ادبی و نمایشنامه‌های او نیز همین نگاه فلسفی و زبانی شاعرانه دیده می‌شود. زرنگار در آثارش، چه در شعر و چه در سینما، به‌جای تمرکز بر «روایت حادثه»، به کشف لایه‌های پنهان احساسات انسانی و چگونگی تصمیم‌گیری در شرایط اخلاقیِ دشوار می‌پردازد. در این رویکرد، فرم و محتوا هم‌زمان عمل می‌کنند؛ سکوت، میزانسن ایستا و ریتم کند روایت، بخشی از امضای شخصی او در سینمای ایران به‌شمار می‌رود.

 جوایز و افتخارات 
+ فهرست جوایز و افتخارات علی زرنگار سال (ش/م)  جشنواره / نهاد  جایزه  اثر مرتبط  نتیجه  منبع ۱۳۸۶ / ۲۰۰۷  جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران  دیپلم افتخار بهترین فیلم و بهترین فیلم‌نامه  شدن   http://www.filmba.ir/index.php/festival/18-tehranfilmfestival/290-tehranfestival-26 ۱۳۹۴ / ۲۰۱۵  جشنواره فیلم‌های ایرانی سان‌فرانسیسکو  بهترین فیلم‌نامه (مستند)  استنساخ   https://shortfilmnews.com/news/2146468463/برگزیدگان_جشنواره_فیلم_های_ایرانی_سانفرانسیسکو ۱۳۹۴ / ۲۰۱۵  جشنواره فیلم فجر (سی‌وسوم)  بهترین فیلم‌نامه اول  چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت    – ۱۳۹۶ / ۲۰۱۷  جشنواره بین‌المللی فیلم استکهلم  بهترین فیلم‌نامه  بدون تاریخ، بدون امضاء   https://www.stockholmfilmfestival.se/en/festival/2017 ۱۳۹۶ / ۲۰۱۷  جشنواره فیلم فجر (سی‌وپنجم)  بهترین فیلم‌نامه  بدون تاریخ، بدون امضاء    – ۱۳۹۶ / ۲۰۱۷  جشن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران (یازدهم)  بهترین فیلم‌نامه  بدون تاریخ، بدون امضاء    – ۱۳۹۷ / ۲۰۱۸  جشن خانه سینما (بیستمین دوره)  بهترین فیلم‌نامه  بدون تاریخ، بدون امضاء    – ۱۳۹۷ / ۲۰۱۸  جایزه آکادمی سینماسینما (نخستین دوره)  بهترین فیلم‌نامه  بدون تاریخ، بدون امضاء    – ۱۳۹۸ / ۲۰۲۰  جشنواره فیلم فجر (سی‌وهشتم)  بهترین فیلم‌نامه  مغز استخوان    – ۱۴۰۱ / ۲۰۲۳  جشنواره بین‌المللی ایماگو (ایتالیا)  جایزهٔ «بیلی وایلدر» برای بهترین فیلم‌نامه خارجی  مغز استخوان    – ۱۴۰۲ / ۲۰۲۳  جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای  بهترین فیلم (بخش استعدادهای جدید آسیا)  علت مرگ: نامعلوم   https://www.irna.ir/news/85130074 ۱۴۰۲ / ۲۰۲۳  جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای  بهترین کارگردانی (بخش استعدادهای جدید آسیا)  علت مرگ: نامعلوم   https://www.imdb.com/title/tt21094124/ ۱۴۰۲ / ۲۰۲۳  جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای  بهترین فیلم‌برداری (به فیلم)  علت مرگ: نامعلوم   https://www.irna.ir/news/85107735 ۱۴۰۲ / ۲۰۲۳  جشنواره بین‌المللی فیلم هوف (آلمان)  حضور در بخش اصلی رقابتی  علت مرگ: نامعلوم   https://www.hofer-filmtage.com/en/ ۱۴۰۳ / ۲۰۲۴  جشنواره فیلم ایرانی زوریخ (دهمین دوره)  جایزهٔ استوانهٔ زرین بهترین فیلم  علت مرگ: نامعلوم   https://www.iranianfilmfestival.ch/https://www.asriran.com/fa/news/995548 ۱۴۰۳ / ۲۰۲۴  جشنواره بین‌المللی فیلم تورینو آندرگراند  بهترین فیلم  علت مرگ: نامعلوم   https://www.tucfest.com/winners-2024 ۱۴۰۴ / ۲۰۲۵  انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران (پانزدهمین دوره)  بهترین فیلم‌نامه  علت مرگ: نامعلوم   https://www.isfcw.ir/گزارش-پانزدهمین-جشن-منتقدان/ ۱۴۰۴ / ۲۰۲۵  انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران (پانزدهمین دوره)  بهترین کارگردانی  علت مرگ: نامعلوم   https://www.isfcw.ir/گزارش-پانزدهمین-جشن-منتقدان/ ۱۴۰۴ / ۲۰۲۵  جشن سینمای ایران (بیست‌وچهارمین دوره)  جایزه آکادمی برای بهترین فیلم‌نامه  علت مرگ: نامعلوم    – ۱۴۰۴ / ۲۰۲۵  جشن سینمای ایران (بیست‌وچهارمین دوره)  جایزه آکادمی برای بهترین کارگردانی  علت مرگ: نامعلوم    – ۱۴۰۵ / ۲۰۲۶  آکادمی اسکار  انتخاب فیلم به‌عنوان نمایندهٔ رسمی ایران برای بخش بهترین فیلم بین‌المللی  علت مرگ: نامعلوم  منتخب https://fararu.com/fa/news/904835

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 علی زرنگار در وبگاه imdb.com

رده:افراد زنده
رده:اهالی تهران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تربیت مدرس
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه هنر تهران
رده:زادگان ۱۳۶۲
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:فیلمنامه‌نویسان اهل ایران
رده:کارگردانان فیلم اهل ایران
رده:نمایشنامه‌نویسان اهل ایران
رده:زادگان ۱۹۸۳ (میلادی)
رده:فیلم‌نامه‌نویسان اهل ایران