کمپین چهار آفت

کمپین چهار آفت  یکی از نخستین اقداماتی بود که از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۲ در یک گام بزرگ به جلو در چین توسط مائو تسه‌تونگ انجام شد. چهار آفتی که از بین رفتند موش، مگس، پشه و به‌ویژه گنجشک بودند. از بین بردن گنجشک‌ها که با عنوان کمپین از بین بردن گنجشک‌ها نیز شناخته می‌شود، منجر به عدم تعادل شدید اکولوژیکی شد و یکی از دلایل قحطی بزرگ چین بود که از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۱ ادامه داشت و تخمین زده می‌شود که تلفات ناشی از گرسنگی به ده‌ها میلیون نفر (۱۵ تا ۵۵ میلیون نفر) رسیده باشد. در سال ۱۹۶۰، کمپین از بین بردن گنجشک‌ها پایان یافت و ساس‌ها به عنوان یک هدف رسمی جایگزین آن‌ها شدند.

 کمپین 
بندانگشتی|«آفات و بیماری‌ها را ریشه‌کن کنید و برای ده هزار نسل شادی بسازید.»، (۱۹۶۰)؛ پوستری که در طول کمپین چهار آفت استفاده شده بود.
کمپین چهار آفت به عنوان یک کمپین بهداشتی با هدف ریشه‌کن کردن آفاتی که مسئول انتقال طاعون و بیماری هستند، معرفی شده بود:
 پشه‌های ناقل مالاریا
 جوندگانی که طاعون را پخش می‌کنند.
 مگس‌های فراگیر موجود در هوا
 گنجشک‌ها (به‌ویژه گنجشک درختی اوراسیایی) که غلات، دانه‌ها و میوه‌ها را می‌خوردند.

اگرچه تلاش‌ها برای ریشه‌کن کردن آفات در سال ۱۹۵۷ به خوبی در حال انجام بود، امّا این کمپین تا ۱۲ فوریه ۱۹۵۸ رسماً آغاز نشد. این کمپین در زمستان ۱۹۵۷/۱۹۵۸ به اوج خود رسید و در مقاله‌ای در فوریه ۱۹۵۸ در روزنامه پیپل دیلی به آن اشاره شد.به دلیل پیامدهای یک گام بزرگ به جلو، فعالیت‌ها در نیمه دوم سال ۱۹۵۸ شروع به کاهش کرد. در سال ۱۹۶۰، گنجشک‌ها با ساس جایگزین شدند و تعدادی از ابتکارات شهری در راستای این کمپین انجام شد. با این حال، اقتصاد در حال فروپاشی چین به این معنی بود که این کمپین پس از سال ۱۹۶۱ به ندرت انجام می‌شد.Sheng, Zhao; Zhiliang, Su (2025). "Chapter 10: The "Eradicating Four Pests" Campaign of the People's Republic of China". In Bu, Liping; Fang, Xiaoping (eds.). Medicine, Health and Social Welfare in Post-1949 China. Historical Studies of Contemporary China, Volume 5. Translated by Xiaoqin, Zhang; Yiyang, Li. Leiden: Brill. pp. 135–149. doi:10.1163/9789004737990_011. ISBN 978-90-04-73799-0.

در سال ۱۹۵۸، دولت گزارش داد که نزدیک به ۱٫۹ میلیارد موش و نزدیک به ۲ میلیارد گنجشک کشته شده‌اند. بر اساس گزارش‌هایی در سال ۱۹۵۹، این کمپین بیش از ۱ میلیارد گنجشک، ۱٫۵ میلیارد موش، ۱۰۰ میلیون کیلوگرم مگس و ۱۱ میلیون کیلوگرم پشه را از بین برد، اگرچه در اعتبار این ارقام تردید وجود دارد.

 گنجشک‌ها 

بندانگشتی|250x250پیکسل|گنجشک درختی اوراسیایی قابل توجه‌ترین هدف کمپین چهار آفت بود.
مائو با ادعای انجام وظیفهٔ تغییر نظم زیست‌محیطی، جمعیت چین از پنج سال به بالا را بسیج کرد. مانند یک عملیات نظامی هماهنگ، دانش‌آموزان مدارس در یک ساعت مشخص برای شکار گنجشکان به حومهٔ شهر می‌رفتند. روایتی از یک دانش‌آموز سابق سی‌چوان در زمان این کمپین وجود دارد: «ریشه‌کن کردن چهار آفت خیلی سرگرم‌کننده بود. تمام مدرسه برای کشتن گنجشک‌ها می‌رفتند. ما نردبان‌هایی برای خراب کردن لانه‌هایشان درست می‌کردیم و عصرها، وقتی که برای استراحت به خانه برمی‌گشتند، گونگ‌ها را به صدا درمی‌آوردیم.»Shapiro, Judith (2001). Mao's War Against Nature: Politics and the Environment in Revolutionary China. Studies in Environment and History (1. publ ed.). Cambridge: Cambridge Univ. Press. pp. 86–87. ISBN 978-0-521-78150-3. در پکن، روزنامه پیپل دیلی گزارش داد: «هر روز صبح و از ساعت ۴ بعد از ظهر تا ۷:۳۰ بعد از ظهر، وقتی گنجشک‌ها از لانه‌هایشان بیرون می‌آمدند و به لانه‌هایشان برمی‌گشتند، شهروندان برای تعقیب آن‌ها با هم همکاری می‌کردند.» برای سازماندهی و تبلیغ این کمپین، جلساتی برگزار شد و پوسترهای تبلیغاتی، بروشورها، فیلم‌ها و سرودهای تبلیغاتی تهیه شد.Sheng, Zhao; Zhiliang, Su (2025). "Chapter 10: The "Eradicating Four Pests" Campaign of the People's Republic of China". In Bu, Liping; Fang, Xiaoping (eds.). Medicine, Health and Social Welfare in Post-1949 China. Historical Studies of Contemporary China, Volume 5. Translated by Xiaoqin, Zhang; Yiyang, Li. Leiden: Brill. pp. 135–149. doi:10.1163/9789004737990_011. ISBN 978-90-04-73799-0. مشارکت در این کمپین به عنوان وظیفهٔ میهن‌پرستانه یک شهروند تلقی می‌شد.Welch, David (2025). "3 Know Your Enemy: Propaganda and Stereotypes of the "Other" From World War I to the Present". In Ribeiro, Nelson; Zelizer, Barbie (eds.). Media and Propaganda in an Age of Disinformation. New York: Routledge. doi:10.4324/9781003474760-3. ISBN 9781003474760.

روش‌های از بین بردن گنجشکان شامل گرفتن آن‌ها با دست، استفاده از تله‌های چسبی، تله‌های توری و سایر تله‌ها، استفاده از طعمه مسموم و حمله به آن‌ها با میله‌های چوبی بود.Xiong Weimin (熊卫民). "Máquè de bēigē" 麻雀的悲歌 [The Sparrow's Lament]. Chinese University of Hong Kong. Southern Weekly. Archived from the original on 2022-04-22. Retrieved 2025-11-08.Meng Rang (孟冉) (2007-03-03). "Chú sì hài shíqí xiǎo máquè de "dà jiénàn"" 除四害时期小麻雀的“大劫难” [The "Great Calamity" of Sparrows During the Four Pests Campaign]. Sina News (in Chinese). Dahe Daily. Archived from the original on 2022-04-30.Li Xinglian (李兴濂) (2013-08-13). "1958 Nián quánguó bǔshā máquè 2.1 yì yú zhǐ máquè xiǎn mièjué (2)" 1958年全国捕杀麻雀2.1亿余只麻雀险灭绝(2) [Over 210 million sparrows were killed nationwide in 1958, nearly leading to their extinction (2)]. Sohu (in Chinese). 《看历史》杂志. Archived from the original on 2022-04-30. لانه‌های گنجشک‌ها ویران، تخم‌های آن‌ها شکسته و جوجه‌ها کشته شدند. بسیاری از مردم به گروه‌هایی تقسیم می‌شدند و اشیای پُرسروصدا را به هم می‌کوبیدند تا مانع از استراحت گنجشک‌ها در لانه‌هایشان شوند، با این هدف که باعث شوند آن‌ها از شدت خستگی بیفتند و بمیرند. ابزارهای مورد استفاده شامل گیره‌های سیمی، قفس‌های سیمی، چوب‌های بامبو، پرچم‌های سرخ، ترقه، سنگ، تیرکمان، گونگ، بلندگوی دستی، تفنگ بادی و مترسک بود.Xiong Weimin (熊卫民) (2016-04-02). "Máquè suī xiǎo, què kěnéng dǎngzhù tàiyáng de guānghuī—máozédōng shídài de gōnggòng juécè" 麻雀虽小，却可能挡住太阳的光辉——毛泽东时代的公共决策 [Even a small sparrow can block out the sun's brilliance—public decision-making in the Mao Zedong era]. Zhīshì fēnzǐ 知识分子 [Intellectual] (in Chinese). Archived from the original on 2022-04-25.Li Xinglian (李兴濂) (2013-10-09). "Nàxiē nián de "rén què dàzhàn": Máquè jiélùn wǔshí nián jì" 那些年的“人雀大战”：麻雀劫难五十年祭 [The "Man vs. Sparrow" battle of a bygone era: The 50th anniversary of the sparrow catastrophe]. Sina History (in Chinese). Archived from the original on 2022-06-14. شهروندان، پرندگان را با تیرکمان یا تفنگ هدف می‌گرفتند و آن‌ها را از آسمان پایین می‌کشیدند. این کمپین جمعیت گنجشکان را کاهش داد و آن را در چین به مرز انقراض رساند.

برخی از گنجشک‌ها در محوطه‌های فرامرزی مأموریت‌های دیپلماتیک مختلف در چین پناه گرفتند. پرسنل سفارت لهستان در پکن درخواست چینی‌ها را برای ورود به محوطه سفارت و فراری دادن گنجشک‌هایی که در آنجا پنهان شده بودند، رد کردند و در نتیجه سفارت توسط افرادی با طبل محاصره شد. پس از دو روز طبل زدن مداوم، لهستانی‌ها مجبور شدند با بیل، گنجشک‌های مُرده را از سفارت بیرون کنند."Chiny. Historia" [China. History] (in Polish). 2 June 1999. Archived from the original on 7 November 2017. Retrieved 3 May 2016.

 جستارهای وابسته 
 جنگ ایمو
 قحطی بزرگ چین

 منابع 

رده:پرندگان چین
رده:چین در ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:چین در ۱۹۶۲ (میلادی)
رده:چین مائوئیست
رده:محیط زیست در ۱۹۵۸ (میلادی)
رده:یک گام بزرگ به جلو