اشغال بحرین

اشغال بحرین به پایان حاکمیت ایران بر جزیره بحرین و ضمیمه‌شدن بحرین بدست شیخ‌نشین الزباره و خاندان آل‌خلیفه از قبیلهٔ بنی عتبه انجامید.

 حکومت زندیه و خلأ قدرت در خلیج فارس 
اشغال بحرین در سال ۱۱۶۳ خورشیدی (۱۷۸۳ میلادی) در دوره‌ای از تلاطم سیاسی گسترده در ایران رخ داد. این رویداد در زمان حکومت علیمرادخان زند، ششمین پادشاه زندیه، اتفاق افتاد. از دست رفتن بحرین تنها یک واقعه محلی نبود، بلکه مستقیماً نتیجه ضعف رو به افزایش حکومت مرکزی ایران در اواخر دوره زندیه بود. مرگ کریم‌خان زند در سال ۱۷۷۹ به خلأ قدرت منجر شد و نزاع‌های داخلی برای جانشینی، به سرعت توانایی دولت زندیه را برای مدیریت و دفاع از مناطق دوردست، به ویژه در حاشیه خلیج فارس، کاهش داد. منابع تاریخی به صراحت بیان می‌کنند که درگیری‌های زندیه بر سر جانشینی، حکومت را از بیرون راندن مهاجمان آل عتوب از بحرین ناتوان ساخت. این نشان می‌دهد که فتح بحرین یک رویداد ناگهانی یا غیرمنتظره نبود، بلکه پیامد مستقیم و قابل پیش‌بینی زوال یک امپراتوری بود.

ضعف زندیه در دوره جانشینی زمینه را برای قدرت‌گیری نیروهای منطقه‌ای فراهم کرد. دولت زندیه به قدری درگیر مشکلات داخلی بود که نصر آل مذکور، حاکم بوشهر و بحرین، مجبور شد به تنهایی در برابر حمله الزباره بایستد، و علی‌رغم درخواست کمک دولت مرکزی قادر به اعزام پشتیبانی نظامی قابل توجه نبود. این شرایط به وضوح یک زنجیره رویداد‌ها را نشان می‌دهد که شامل مرگ کریم‌خان زند، نزاع‌های داخلی میان زندیه، تضعیف اقتدار مرکزی، عدم توانایی در دفاع از سرزمین‌های دوردست مانند بحرین، و حمله موفقیت‌آمیز یک قدرت کوچک قبیله بنام الزباره است.

 ظهور الزباره بعنوان یک قطب تجاری جدید 
​همزمان با تضعیف زندیه، الزباره در شمال شبه‌جزیره قطر به سرعت به عنوان یک مرکز تجاری قدرتمند ظهور کرد. این شهر توسط خانواده آل خلیفه، از قبایل بنی عتبه که در ابتدا از نجد عربستان به کویت و سپس به سواحل قطر مهاجرت کرده بودند، تأسیس شد. رشد اقتصادی الزباره به طور قابل توجهی با مهاجرت تجار ثروتمند از بصره پس از اشغال آن توسط ایران در سال ۱۷۷۶ تسریع شد. این ورود سرمایه و دانش، الزباره را قادر ساخت تا به یک مرکز مهم تجارت مروارید تبدیل شود و عملاً انحصار تجارت مروارید میان شرق شبه‌جزیره عربستان و هند را به دست آورد.

 جستارهای وابسته 
 اشغال بحرین (۱۷۱۷)

 یادداشت 

 منابع 

رده:آل‌خلیفه
رده:تاریخ سیاسی بحرین
رده:ستیزه‌های ۱۷۸۳
رده:جنگ‌های ایران
رده:جنگ‌های زندیان
رده:ایران در دهه ۱۷۸۰ (میلادی)
رده:تاریخ کویت
رده:تاریخ نظامی بحرین