پادشاهی افغانستان (۱۳۰۷–۱۳۰۸ خورشیدی)

پادشاهی افغانستان یا امارت افغانستان یک دولت به رسمیت شناخته نشده در آسیای میانه بود که توسط سقاوی‌ها از دی ۱۳۰۷ تا مهر ۱۳۰۸ خورشیدی حکومت می‌شد. حبیب‌الله کلکانی در ۲۸ دی ۱۳۰۷ خورشیدی به عنوان تنها پادشاه این دولت به قدرت رسید. پس از سقوط کلکانی در ۲۱ مهر ۱۳۰۸ خورشیدی، این پادشاهی به پایان رسید.

حکومت آن‌ها در تاریخ افغانستان به عنوان دوره سقاوی شناخته می‌شود.

 تاریخچه 

این امارت در طول جنگ داخلی افغانستان (۱۳۰۷–۱۳۰۸ خورشیدی) ظهور کرد، جنگی بین نیروهای سقاوی به رهبری حبیب‌الله کلکانی و قبایل و پادشاهان مخالف در داخل افغانستان. پس از پیروزی‌های اولیه سقاوی‌ها، تصرف کابل در دی ۱۳۰۷ خورشیدی، تأسیس امارت سقاوی را رقم زد. حکومت کلکانی، که به عنوان دوره سقاوی شناخته می‌شود، با ناآرامی‌های اجتماعی و درگیری‌های نظامی همراه بود. سرانجام، نادر خان در ۲۱ مهر ۱۳۰۸ خورشیدی کابل را تصرف کرد و این امارت را منحل کرد. پس از جنگ، نادر خان به عنوان محمد نادر شاه بر تخت نشست و پادشاهی افغانستان دوباره تأسیس شد.

 تقسیمات اداری 
alt=|thumb|ولایت‌های افغانستان در ۱۳۰۸ خورشیدی|center
تا سال ۱۳۰۸ خورشیدی، افغانستان دارای ۹ ولایت بود که شامل ۵ ولایت بزرگ (ولایات) و ۴ ولایت کوچک (حکومت الاجات) بود.

ولایت‌های بزرگ عبارت بودند از:
 ولایت کابل / ولایت مرکزی
 ولایت قندهار
 ولایت هرات
 ولایت ترکستان
 ولایت قطغن و بدخشان

ولایت‌های کوچک عبارت بودند از:
 ولایت شرقی
 ولایت جنوبی
 ولایت فراه
 ولایت میمنه

اگرچه این ولایت‌ها عملاً بخشی از امارت بودند، اما در عمل، قلمروهای سقاوی‌ها در نوسان دائمی بودند و هرگز کل کشور را در بر نگرفتند. به ویژه، سقاوی‌ها هرگز به ولایت‌های فراه یا میمنه نفوذ نکردند.

 دولت 
تصمیم‌گیری‌های سطح بالا اساساً بر عهده دو نفر بود: حبیب‌الله کلکانی، رهبر سقاوی‌ها، و شریک و همتای مجازی او در امور دولتی، سید حسین.

 وزیران و والیان 

پس از به دست گرفتن کابل، کلکانی تعدادی از افراد را به مناصب منصوب کرد، از جمله:
 سیدحسین خان چاریکاری به عنوان نایب‌السلطنه و وزیر دفاع از ۲۹ دی ۱۳۰۷ – قبل از ۴ فروردین ۱۳۰۸
 سردار شیرجان خان صاحب‌زاده، فرمانده سابق سواره‌نظام، به عنوان صدراعظم.
 عطاءالحق خان صاحب‌زاده به عنوان وزیر امور خارجه.
 عبدالغفورخان صاحب‌زاده رئیس گمرک کابل
 عبدالغفور خان تگاوی، پسر محمد شاه ترابی از قبیله صافی، به عنوان وزیر داخله.
 میرزا غلام مجتبی خان به عنوان وزیر مالیه
 مالک محسن به عنوان والی کل ولایت مرکزی.
 پردل خان به عنوان سپهسالار ارتش و وزیر دفاع از قبل از ۴ فروردین – ۲۱ مهر ۱۳۰۸
 عبدالکیل خان به عنوان سپهسالار ارتش در کنار پردل خان.
 حمیدالله به عنوان «سردار افتخاری».
 سید محمد به عنوان فرمانده ارگ کابل.
 محمد محفوظ به عنوان وزیر جنگ (یا گاهی معاون وزیر جنگ گفته می‌شود، در واقع نقش وزیر جنگ و دفاع در منابع مبهم است اما گمان می‌رود که منظور همان وزارت دفاع باشد و ایشان معاون وزیر باشند).
 ملک محسن کلکانی والی ولایت کابل
 میربابا صاحب خان و بعد صاحبزاده عبدالله خان والی قطغن و بدخشان
 مرزا محمد قاسم خان و بعد عطا محمد خان والی ولایت بلخ
 خلیل‌الله خلیلی مستوفی ولایت بلخ
 عبدالرحیم خان نایب سالار والی ولایت هرات
 جنرال صاحبزاده محمد صدیق خان قوماندان ولایت پکتیا
 عبدالقدیر خان والی ولایت قندهار
 کاکا محسن از قبیله کچارلو به عنوان والی هزارستان (با مرکزیت بهسود).
 محمد کریم خان به عنوان والی غزنی.
 خواجه میر علم به عنوان والی مزار شریف.
 غلام محمد خان به عنوان والی تگاب.
 چیغیل خان به عنوان والی چاریکار.
 نادر علی به عنوان والی جاغوری و مالستان.
 میرزا محمد یوسف خان مستوفی الممالک
 میرزا عبدالقادر خان مستوفی کابل
 سید آغا خان خواجه چاشتی قوماندان امنیه کابل
 ملا برهان الدین خان کشکی مدیر جریده حبیب الاسلام
 سردار محمد کبیر خان پسر امیر حبیب‌الله خان
 محمود سامی نایب سالار سابق

 سیاست‌های غیرنظامی 
سقاوی‌ها پس از به دست گرفتن قدرت، سربازگیری اجباری و مالیات را لغو کردند و مدارس را بستند.

در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۰۸ خورشیدی، کلکانی فرمانی در کابل صادر کرد که شهروندان کابل را از خروج از شهر بدون اجازه، حتی به بندر ارغنده، چهارآسیاب، بنی‌حصار، بت خاک، کوتل پای منار، کوتل خیرخانه، میدان، جلریز، لوگر، خورد کابل، تنگی غارو یا ده سبز، که تحت کنترل دولت بودند، منع می‌کرد.

 اقتصاد 
کلکانی برای مدتی، برای پرداخت حقوق ارتش خود، بدون گرفتن مالیات، بر خزانه‌داری سلطنتی تکیه کرد. با این حال، زمانی که خزانه خالی شد، مالیات برای پوشش هزینه‌های ارتش او دوباره برقرار شد. درآمد همچنین با مجبور کردن بازرگانان ثروتمند تاجیک به مشارکت در خزانه او جمع‌آوری می‌شد.

 جمعیت‌شناسی 
بنیاد گپ‌مایندر تخمین می‌زند که جمعیت افغانستان در سال ۱۳۰۸ خورشیدی ۷٫۱۲ میلیون نفر بوده است. این عدد منعکس کننده جمعیت کل کشور است و نه تنها سرزمین‌های تحت اشغال سقاوی‌ها.

 ارتش 

سقاوی‌ها در دوره کنترل خود یک ارتش داشتند. در ۲۵ فروردین ۱۳۰۸ خورشیدی، فیض محمد تعداد سقاوی‌ها را ۲۰٬۰۰۰ نفر تخمین زد.

یک گزارش بریتانیایی در سال ۱۳۱۱ خورشیدی توضیح می‌دهد که چگونه، از زمان شروع جنگ داخلی، مناطق کابل، کوه دامن و کوهستان، منابع اصلی تأمین نیروی انسانی برای سقاوی‌ها بوده‌اند. با افزایش تعهدات کلکانی در جبهه‌های مختلف، تقاضاهای او برای نیروی انسانی نیز بیشتر شد. وضعیت اقتصادی که در ابتدا نیز بد بود، به سرعت بدتر شد. شخم زدن مزارع و کاشت محصولات به دلیل کمبود نیروی کار متوقف شد و از دست دادن حمایت بزرگان و خان‌های اصلی در این زمان، تنها به افزایش احساس نارضایتی و خستگی عمومی دامن زد. علاوه بر این، خزانه کلکانی قادر به تحمل فشار شدید تحمیل شده بر آن نبود و برای ماه‌های تیر و مرداد، سربازان هیچ حقوقی دریافت نکردند. روحیه آنها چنان پایین آمد که نتوانستند در برابر هرگونه تلاش مصممی که علیه آنها صورت می‌گرفت، مقاومت کنند. 

 فرهنگ 
دولت سقاوی روز استقلال افغانستان را به مدت پنج روز (به جای هشت روز معمول) از ۲۸ مرداد ۱۳۰۸ خورشیدی جشن گرفت. کلکانی ۶۰٬۰۰۰ روپیه افغانی برای جشن‌ها هزینه کرد و امیدوار بود که بتواند از این فرصت برای جلب حمایت مردم افغانستان استفاده کند. کلکانی در ۲۸ مرداد سخنرانی کرد - محتوای سخنرانی ناشناخته است، اما فیض محمد اظهار داشت که کلکانی «آن جا ایستاد و در مورد آنچه واقعاً می‌گذشت، دروغ پشت دروغ گفت.»

 روابط بین‌الملل 

با وجود به دست گرفتن کنترل کابل، دولت سقاوی افغانستان نتوانست هیچ به رسمیت شناختگی دیپلماتیکی کسب کند. با این وجود، سقاوی‌ها با جنبش باسمه‌چی متحد شدند و به آنها اجازه دادند در شمال افغانستان فعالیت کنند و «پیمان بی‌طرفی و عدم تجاوز» را که افغانستان پس از پایان درگیری اورتاتاگای (۱۹۲۵–۱۹۲۶) با اتحاد جماهیر شوروی امضا کرده بود و افغانستان را ملزم به مهار حملات مرزی باسمه‌چی می‌کرد، لغو کردند.

در ۱۵ مرداد ۱۳۰۸ خورشیدی، کلکانی قصد خود را برای اعزام هیئتی برای بازدید از برخی کشورهای اروپایی با هدف کسب به رسمیت شناختگی اعلام کرد و از دولت هند بریتانیا درخواست تسهیلات ترانزیت کرد. در پاسخ، راج بریتانیا خاطرنشان کرد که سیاست اعلام شده آنها مبنی بر بی‌طرفی و عدم مداخله، آنها را از در نظر گرفتن وضعیت این هیئت در قلمرو بریتانیا به عنوان چیزی غیر از افراد خصوصی بازمی‌دارد و هیچ تضمینی در مورد پذیرش آنها در وزارت خارجه داده نمی‌شود. سپس این موضوع کنار گذاشته شد. 

 جستارهای وابسته 
 سقاوی‌ها
 حبیب‌الله کلکانی
 پُردل خان
 سیدحسین خان چاریکاری
 شیرجان خان صاحب‌زاده
 شورش کوهستان
 جنگ داخلی افغانستان (۱۳۰۷–۱۳۰۸ خورشیدی)

 یادداشت‌ها 

 پانویس 

امارت افغانستان
رده:امارت‌های پیشین
رده:انحلال‌های ۱۹۲۹ (میلادی) در افغانستان
رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۲۹ (میلادی)
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۲۹ (میلادی)
رده:تاریخ نوین افغانستان
رده:سیاست پیشین دوره میان‌دوجنگ
رده:کشورهای پیشین در آسیای مرکزی
رده:کشورهای پیشین در جنوب آسیا
رده:نهادهای سیاسی پیشین در افغانستان