زبان کیچه

زبان کیچه (Qatzijobʼal) یک زبان مایایی است که در گواتمالاتوسط مردم کیچه در کوه‌های مرکزی کشور گفتگو می‌شود. این زبان با داشتن بیش از یک میلیون گویشور (حدود ۷٪ از جمعیت گواتمالا) پس از اسپانیایی دومین زبان پرگویشور در کشور است. همچنین این زبان پرگویشورترین زبان بومی آمریکای میانه است.

گویش مرکزی بیشترین استفاده را در رسانه‌ها و آموزش دارد. میزان سواد گویشوران کیچه پایین است، اما این زبان به‌طور فزاینده‌ای در مدارس آموزش و از آن در رادیو استفاده می‌شود. مشهورترین اثر به کیچه کلاسیک پوپول ووه است.

 واج‌شناسی 
 واکه‌ها 
گویش‌های کیچه در سامانه واکه‌ای خود متفاوت هستند. از لحاظ تاریخی، کیچه یک سامانه ده واکه‌ای داشت: پنج کوتاه و پنج بلند. برخی از گویش‌ها سامانه ده واکه‌ای را حفظ کرده‌اند. سایرین آن را به یک سامانه شش واکه‌ای بدون هیچ تمایز طول تقلیل داده‌اند. واکه‌های کیچه عبارتند از:
 واج‌ها  نوشتارده واکه‌ای  شش واکه‌ای  PLFM  SIL  ALMG /a/  /ə/  a  ä  a /a:/  /a/  aa  a /e/  /e/  e  ë  e /e:/  ee  e /i/  /i/  i  ï  i /i:/  ii  i /o/  /o/  o  ö  o /o:/  oo  o /u/  /u/  u  ü  u /u:/  uu  u

 همخوان‌ها 
همخوان‌های کیچه عبارتند از:
 دولبی لثوی پسالثوی کامی نرم‌کامی زبانکی چاکنایی خیشومی m  n  انسدادی زبانی bʼ  tʼ  kʼ  qʼ  انسدادی حلقی p  t  k  q  ʼ انسایشی زبانی tzʼ  chʼ  انسایشی حلقی tz  ch  سایشی s  x  j  h  ناسوده w  l  y  ر-گونه r 

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 واژه‌نامه کیچه – انگلیسی
 آموزش مختصر کیچه به زبان انگلیسی و اسپانیایی
 مجموعه زبان‌های مایایی از لری گرایمز

رده:زبان‌های آمریکای میانه
رده:زبان‌های بومی آمریکای مرکزی
رده:زبان‌های پیوندی
رده:زبان‌های گواتمالا
رده:زبان‌های مایایی
رده:شهرستان کتسالتنانگو
رده:مقاله‌های زبان با یادکرد از اتنولوگ ۱۹
رده:زبان‌های مکزیک