واکسیناسیون کووید-۱۹ در ایران

واکسیناسیون برای بیماری کووید ۱۹ در ایران یا «واکسیناسیون کرونا در ایران» یک برنامه ایمنی‌سازی جمعی در مقابل کرونا ویروس سندرم حاد تنفسی ۲ با کمک واکسن‌های تولید شده پس از دنیاگیری کووید ۱۹ است. این برنامه در ۲۱ بهمن ۱۳۹۹ با تأیید و واردات واکسن اسپوتنیک وی از روسیه و با تزریق به پسر وزیر بهداشت ایران آغاز شد. در ابتدا به دلیل ادعاهای گوناگونی در مورد برنامه توزیع واکسن از طرف مسئولین چشم‌انداز مبهمی از وضعیت واکسیناسیون کووید ۱۹ در ایران وجود داشت. سید ابراهیم رئیسی اولویت دولت خود را مهار کرونا و سرعت بخشیدن به واکسیناسیون مردم کشورش خواند. در شهریور ۱۴۰۰ سرعت واکسیناسیون به‌طور ناگهانی افزایش یافت.

 حواشی 
 اف‌ای‌تی‌اف 
علی ربیعی، سخنگوی دولت دوازدهم، به‌صورت تلویحی از اف‌ای‌تی‌اف به عنوان یکی از دلایل کندشدن روند انتقال پول برای خرید واکسن نام برد و علی مطهری، نمایندهٔ سابق مجلس، یکی از مشکلات در واردات واکسن را نپیوستن ایران به اف‌ای‌تی‌اف عنوان کرد.

ابراهیم رئیسی در این‌باره گفت: «متأسفانه بعضی‌ها واردات واکسن یا حتی پیوستن کشور به سازمان شانگهای را متوقف بر پذیرش اف‌ای‌تی‌اف کرده بودند.» با این حال با توجه به گزارش خبرگزاری فارس، تا پیش از روی کار آمدن دولت ابراهیم رئیسی سفارش خرید حدود ۱۱۰ میلیون واکسن در دولت قبلی ثبت شده بود.

 تزریق واکسن فایزر برای بانوان باردار 
علی‌رغم اعلام قبلی سازمان غذا و داروی ایران مبنی بر واردات واکسن فایزر از بلژیک برای زنان باردار، وزارت بهداشت روز سه‌شنبه ۶ مهر، از منتفی‌ شدن واردات این واکسن خبر داد، اما دلیل این اقدام را اعلام نکرد و حتی یک زن باردار نیز شامل این طرح نشد. این در حالی بود که بهرام عین‌اللهی وزیر بهداشت وقت ایران در ۲ مهر ماه ۱۴۰۰، به رسانه‌ها گفت: «درپی درخواست معاونت بهداشت وزارت بهداشت از کمیته ملی واکسیناسیون برای تأمین واکسن فایزر برای مادران باردار، خوشبختانه موافقت لازم از سوی این کمیته در این زمینه صورت گرفت.» این در حالی بود که سیدعلی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در دی‌ماه ۱۳۹۹، مخالفت شدیدی با واردات واکسن فایزر کرده بود.

 خرید واکسن 

با انتشار نتایج تحقیقات فاز نهایی واکسن توسط شرکت‌های فایزر و بیوان‌تک در ۱۹ آبان و در ادامه آن دیگر واکسن‌ها نظیر آکسفورد-آسترازنکا، اعلام گردید که واکسن‌های ایرانی نیز به آستانه ورود به مراحل تست انسانی رسیده‌اند.

همزمان، اعلام شد که مذاکرات برای واردات واکسن نیز آغاز شده و ایران، با در نظرگرفتن شرایط ویژه توزیع هر واکسن، برای سه مدل مختلف واکسن از طریق کوواکس که دربردارندهٔ واکسن‌های فایزر و مدرنا نیز هست ثبت‌نام کرده‌است. در ۱۶ دی ۱۳۹۹ رئیس بانک مرکزی از واریز پیش‌پرداخت خرید ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار دز واکسن به حساب کارگزار سازمان بهداشت جهانی خبر داد.

در همین زمان، بر اساس گفته‌های محمد مخبر، رئیس وقت ستاد اجرایی فرمان امام، هدف‌گذاری گروه برکت، خودکفایی ایران در زمینه تولید واکسن تا بهار سال ۱۴۰۰ و سپس صادرات آن بوده‌است. حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در یک برنامه رادیویی می‌گوید که پروژه خرید واکسن به خاطر وعده‌های تولیدکنندگان واکسن داخلی به تأخیر انداخته شد. رئیس جهاد دانشگاهی می‌گوید که به مسئولان ارشد کشور پیشنهاد دادند که با توجه به وعده‌های تولید واکسن داخلی، واکسن خارجی خریداری نشود. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی به ریاست علیرضا زاکانی، در گزارشی که هشتم بهمن ماه سال ۱۳۹۹ منتشر کرده‌است با توجه به احتمال تولید واکسن داخلی در بهار ۱۴۰۰، توصیه می‌کند که واکسیناسیون عمومی به تعویق بیفتد.

 ممنوعیت واردات واکسن‌های آمریکایی و انگلیسی توسط علی خامنه‌ای 
در ۱۹ دی ۱۳۹۹، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، واردات «واکسن آمریکایی و انگلیسی» به ایران را ممنوع اعلام کرده و با اشاره به پرونده خون‌های آلوده، بیان داشت که نسبت به فرانسه هم «خوش‌بین» نیست وی گفت: «آمریکایی‌ها اگر توانسته بودند واکسن تولید کنند این افتضاح کرونایی در کشورشان به‌وجود نمی‌آمد که در یک روز حدود ۴ هزار نفر تلفات داشته باشند. ضمن اینکه اساساً به آن‌ها اعتمادی نیست و گاهی این واکسن‌ها برای آزمایش بر روی ملت‌ها است.» مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در گزارشی که هشتم بهمن ماه سال ۱۳۹۹ منتشر کرده‌است با تأکید بر پیشنهاد شرکت فایزر برای فروش «۱۲ میلیون دز واکسن از طریق کوواکس به ایران»، پیشنهاد فایزر به ایران را تلاش برای انجام «آزمون و خطا بر روی مردم ایران» خوانده‌است.

این در حالی است که واکسن فایزر پیش از تأیید نهایی، بر روی بیش از ۴۴ هزار آمریکایی آزمایش شده بود. پس از تأیید نهایی و پیش از سخنرانی علی خامنه‌ای نیز میلیون‌ها دز از این واکسن به شهروندان آمریکا، چندین کشور اروپایی و اسراییل تزریق شده بود. پروندهٔ خون‌های آلوده نیز یک رسوایی جهانی بود که بسیاری از کشورهای جهان از جمله خود فرانسه، آلمان، ایتالیا، آرژانتین، عراق و عربستان قربانی آن شدند و ایران نیز به یکی از قربانیان آن تبدیل شد و توطئهٔ خاصی علیه ایران در جریان نبود.  آمارهای مربوط به ابتلا و گسترش کرونا پس از آغاز واکسیناسیون، خلاف انتظار کارشناسان نبود و وضعیت کرونا در یک کشور و قابل اعتماد بودن واکسن ارتباطی به یکدیگر ندارند.

به دنبال ممنوعیت واردات واکسن‌های آمریکایی و انگلیسی توسط سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، ورود ۱۵۰ هزار دز واکسن فایزر از سوی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران لغو شد.

همین تصمیم رهبر ایران از جلوگیری در ورود واکسن به ایران باعث مرگ بسیاری از مردم ایران شد. نتایج یک پژوهش علمی که مقالهٔ آن در مجله BMC Medicine منتشر شده، نشان داد اگر ایران واکسیناسیون را زودتر و با استفاده از واکسن‌های فایزر آغاز می‌کرد (به مانند دیگر کشورهای منطقه مثل ترکیه و بحرین)، از ۵۰ تا ۸۳ هزار مرگ توسط کووید-۱۹ جلوگیری می‌شد.Ghafari, M. , Hosseinpour, S. , Rezaee-Zavareh, M.S. et al. A quantitative evaluation of the impact of vaccine roll-out rate and coverage on reducing deaths: insights from the first 2 years of COVID-19 epidemic in Iran. BMC Med 21, 429 (2023). https://doi.org/10.1186/s12916-023-03127-8

 واکسن فایزر 
 انتشار اطلاعات نادرست توسط رسانه‌های رسمی 
پس از ممنوعیت واردات از طرف خامنه‌ای، شماری از رسانه‌های داخلی ایران از جمله خبرگزاری فارس به انتشار گسترده اطلاعات نادرست در رابطه با واکسن‌های ممنوع شده به خصوص فایزر پرداختند مانند «سکوت رسانه‌های غربی در قبال مرگ و میر ناشی از واکسن فایزر» یا «مرگ ۵۵ نفر در آمریکا بعد از دریافت واکسن‌های فایزر و مدرنا».

 واکسن بیوان‌تک 
(۱۱ شهریور ۱۴۰۰) وزیر امور خارجه امیرعبداللهیان از همتای آلمانی خود هایکو ماس خواست برای نهایی کردن مذاکرات انجام شده برای ارسال واکسن بیوان‌تک به ایران اقدام نماید. وزیر امور خارجه آلمان از آمادگی برلین برای انجام کلیه اقدامات به منظور ارسال واکسن بیوان‌تک به مقصد ایران خبر داد.

 اسپوتنیک 
در اواسط بهمن ۱۳۹۹، ایران اقدام به صدور مجوز اضطراری و واردات واکسن اسپوتنیک وی از روسیه نمود. نتایج فاز سوم بالینی این واکسن چند روز بعد منتشر گردید. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در ۹ بهمن ۱۳۹۹ برای واکسن اسپوتنیک وی، که هنوز در انتظار انتشار نتایج تحقیقات بالینی بود، مجوز استفاده اضطراری صادر کرد.

صدور مجوز پیش از انتشار نتایج تحقیقات فاز سوم منجر به انتقاداتی به واکسن روسی از طرف برخی از جمله مینو محرز، مدیر پروژه ساخت واکسن کرونا در ایران، بهرام پارسایی، از نمایندگان دوره دهم مجلس شورای اسلامی، حسین‌علی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس یازدهم، سازمان نظام پزشکی ایران
و ۹۸ عضو مجمع عمومی سازمان نظام پزشکی گردید. سعید نمکی، وزیر بهداشت ایران، هم از واردات اسپوتنیک وی دفاع کرده و انتقادها از این واکسن را «خیانت ملی» و «خباثت» خواند و اشاره کرد که استفاده از این واکسن در کشورهای روسیه، آرژانتین، مجارستان، صربستان، مکزیک، امارات متحده عربی، پاکستان، بلاروس، بولیوی، الجزایر و «چند کشور دیگر»، پیش از ایران شروع شده‌است.

 واکسن آکسفورد-آسترازنکا 
خرید واکسن آکسفورد-آسترازنکا (ای‌زددی۱۲۲۲) تحت عنوان واکسن سوئدی در ۱۷ بهمن ۱۳۹۹ اعلام گردید.

 ساخت واکسن در ایران 
نخستین واکسن ایرانی کووید-۱۹ که به مرحله کارآزمایی بالینی رسید توسط گروه دارویی برکت و شرکت شفا دارو با نام «کوو ایران برکت» توسعه یافت. بنا به اطلاعات منتشرشده توسط سازمان جهانی بهداشت، این واکسن با فناوری ویروس غیرفعال شده ساخته شده‌است. این واکسن تا ۱۰ بهمن ۱۳۹۹ به ۳۵ داوطلب از مجموع ۵۶ داوطلب تزریق شده‌است که به گفته حامد حسینی، مدیر مرکز کارآزمایی بالینی دانشگاه علوم پزشکی تهران، وضعیت عمومی تمام آنان «مطلوب» بوده و «عارضه خارج از انتظار» در آنان مشاهده نشده‌است. بنا به گفته حسن جلیلی، مسئول گروه تحقیقاتی تولید واکسن در ستاد اجرایی فرمان امام، کوو ایران برکت در ایجاد ایمنی در برابر VOC-202012/01، نمونه جهش‌یافته‌ای از کووید-۱۹ که نخستین بار در بریتانیا مشاهده شد، موفق بوده‌است.

علاوه بر کوو ایران برکت، مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی هم به تلاش برای توسعه واکسنی بر پایه «پروتئین نوترکیب» پرداخته‌است. در ۲۹ دی ۱۳۹۹، گزارش شد که این واکسن مجوز کارآزمایی بالینی را دریافت کرده‌است.

علاوه بر تلاش برای توسعه و آزمایش واکسن «کووایران برکت» و واکسن مؤسسه رازی، همکاری با کوبا در خصوص انجام تحقیقات بالینی و تولید واکسن سوبرانا ۰۲ (در ایران با نام پاستوکووک) تحت عنوان پیشرفته‌ترین واکسن از بین چهار واکسن ساخت کوبا، پیگیری شده‌است.
+ واکسن‌های در حال ساخت در ایران نام واکسن  سازنده  نوع واکسن  پایان فاز پیش-بالینی  پایان فاز ۱ بالینی  پایان فاز ۲ بالینی  پایان فاز ۳ بالینی  مجوز مصرف اضطراری کووایران برکت  گروه دارویی برکت  ویروس غیرفعال (inactivated coronaviruses)       پاستوکووکموسسه فینلای در کوبا با همکاری انستیتو پاستور Protein-Based       واکسن پاستور ایران مجوز مصرف اضطراری گرفت خبرگزاری مهراسپایکوژن شرکت استرالیایی Vaxine و شرکت ایرانی سیناژن پروتئین نوترکیب (recombinant protein)واکسن ایرانی - استرالیایی کرونا در چه مرحله‌ای است؟ ایسناز واکسن ایرانی-استرالیایی کرونا چه خبر؟ ایسنا   رازی کووپارس مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی پروتئین نوترکیب (recombinant protein)    ایمنی واکسن رازی کووپارس در فاز اول تأیید شد/ مطالعه فاز دوم روی ۵۰۰ داوطلب/ قابلیت طراحی به صورت چندگانه  وبگاه مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی    فخرا  وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ویروس غیرفعال (inactivated coronaviruses)  آغاز تزریق واکسن "فخرا" به ۵۰۰ داوطلب در فاز دوم ایسنا    نورا  دانشگاه علوم پزشکی بقیةالله ویروس غیرفعال (inactivated coronaviruses)  واکسن ضد کرونای «نورا» رونمایی شد ایرنا  آمادگی دانشگاه بقیةالله برای شروع فاز دوم کارآزمایی بالینی واکسن نورا ایرنا    mrna  درمان گستر رناپ  ژنتیکی (mRNA)       اسویدگروه دارویی اسوهویروس غیرفعال (inactivated coronaviruses)نهنهنهنهنه
+امار مجموعی واکسن کووایران برکتتاریختولیداتتحویلات به وزارت بهداشتمنبع۱۲ تیر ۱۴۰۰۲ میلیون و ۷۰۰ هزار دوز۴۰۰ هزار دوز۵ مرداد ۱۴۰۰۵ میلیون دوز۱ میلیون و ۳۰۰ هزار دوز۲۶ مرداد ۱۴۰۰۶ میلیون و ۵۰۰ هزار دوز۲ میلیون و ۵۰۰ هزار دوز۱۴۰۰/۰۶/۰۸۸ میلیون دوز۴ میلیون و ۲۰۰ هزار دوز

 مراحل و برنامه واکسیناسیون 

واکسیناسیون در ایران به صورت اولویت‌بندی شده و در چند مرحله اجرا خواهد شد.

این برنامه در ایران حداقل یک‌سال از زمان شروع طول خواهد کشید. فاز عمومی که در آن واکسن در دسترس همه افراد قرار خواهد گرفت از ۲۲ بهمن ۱۳۹۹ آغاز شد.
انتظار می‌رود تا بهمن ۱۴۰۰ کل جمعیت ایران واکسینه شوند.

تا انتهای وزارت سعید نمکی ۱۷ میلیون و ۵۷۳ هزار و ۷۸۵ نفر دُز اول واکسن کرونا و ۶ میلیون و ۹۰۰ هزار و ۸۳۴ نفر نیز دُز دوم را تزریق کرده‌اند و مجموع واکسن‌های تزریق شده در کشور به ۲۴ میلیون و ۴۷۴ هزار و ۶۱۹ دُز رسید. ۲۰ تا ۳۰ درصد سالمندان و تعداد زیادی از جوانان واجد شرایط واکسیناسیون برای تزریق مراجعه نکرده‌اند.
+آمار کلی واکسن تزریق شده از ابتدای برنامه ملی واکسیناسیون علیه کووید-۱۹تاریخحداقل ۱ دز٪ حداقل ۱ دزکاملاً واکسینه‌شده٪ کاملاً واکسینه‌شدهمجموع واکسن تزریق شدهمنبع۱۵ مهر ۱۴۰۰۴۳٬۵۴۳٬۰۹۹۵۱٫۲٪۱۷٬۸۸۱٬۳۰۳۲۱٪۶۱٬۴۲۴٬۴۰۲
+آمار تفکیکی واکسن تزریق شده از ابتدای برنامه ملی واکسیناسیون علیه کووید-۱۹تاریخاسپوتنیکسینوفارمبهاراتآسترازنکابرکتمجموعمنبعدز اولدز دوممجموع٪ تزریقدز اولدز دوممجموع٪ تزریقدز اولدز دوممجموع٪ تزریقدز اولدز دوممجموع٪ تزریقدز اولدز دوممجموع٪ تزریقدز اولدز دوممجموع۱۵ مهر ۱۴۰۰۵۳۳٬۵۲۶۳۹۰٬۰۵۰۹۲۳٬۵۷۶۱٫۵٪۳۵٬۳۸۸٬۷۵۵۱۳٬۶۳۴٬۶۰۶۴۹٬۰۲۳٬۳۶۱۷۹٫۸۱٪۵۹٬۳۸۹۵۴٬۲۱۸۱۱۳٬۶۰۷۰٫۱۸٪۴٬۴۱۶٬۸۹۸۱٬۷۴۹٬۷۱۰۶٬۱۶۶٬۶۰۸۱۰٫۰۳٪۳٬۱۴۴٬۵۳۱۲٬۰۵۲٬۷۱۹۵٬۱۹۷٬۲۵۰۸٫۴۶٪۴۳٬۵۴۳٬۰۹۹۱۷٬۸۸۱٬۳۰۳۶۱٬۴۲۴٬۴۰۲
تا ظهر ۱۸ مهر ۱۴۰۰، ۱۹ میلیون و ۳۲۶ هزار و ۴۳۲ نفر دُز دوم واکسن کرونا را دریافت کرده‌اند. با توجه به این که مرکز آمار ایران، جمعیت کشور را ۸۴ میلیون و ۷۹۶ هزار و ۷۰۳ نفر اعلام کرد، در واقع ۲۲٫۷ درصد جمعیت ایران فعلاً در برابر بیماری کووید-۱۹ به‌طور کامل واکسینه شده‌اند.

آمار جهانی واکسیناسیون کرونا نشان می‌دهد که تا کنون به بیش از ۳۱٫۵ درصد جمعیت جهان دو دُز واکسن بیماری کووید-۱۹ تزریق شده‌است. همچنین ۷۳ کشورهای جهان تا کنون افزون بر ۲۴ درصد جمعیت خود را به‌طور کامل واکسینه کرده‌اند.

 دلایل عقب افتادن واکسیناسیون در ایران 
 عدم تحویل توسط روسیه 
«کیانوش جهانپور» گفت: (۲۸ تیر ۱۴۰۰) «علت اصلی تأخیر یا وقفه در روند واکسیناسیون در ایران خلف وعده طرف‌های فروشنده واکسن به ایران در کشورهای روسیه، چین، هند و تولیدکنندگان واکسن آسترازنکا بود. هند که بعد از تحویل حدود ۱۳۵ هزار دز واکسن کواکسین شرکت باهارات با حکم دادستان حیدرآباد تحویل واکسن به ایران را متوقف کرد و محموله‌های بعدی ارسال نشد. روسها بر اساس قرارداد قرار بود ۶۲ میلیون واکسن اسپوتنیک به ایران تحویل دهد که عملاً حدود ۲ میلیون واکسن تحویل شد.» (۱ تیر ۱۴۰۰) «ما ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار دز سفارش قطعی از سازوکار کووکس داریم.»«کووکس در تحویل واکسن به ایران خلف وعده کرد. ۳/۶ میلیون دوز وعده داد، ۲/۲ میلیون دوز تحویل داد»

 شرکت‌های تولیدکننده داخلی اجازه واردات واکسن کرونا را نمی‌دادند 
حسینعلی شهریاری رئیس کمیسیون بهداشت گفت: «پروژه خرید واکسن به خاطر واکسن‌های داخلی به تأخیر انداخته شد. (مدیران تولید واکسن برکت) فکر می‌کردند می‌توانند چند میلیون واکسن تولید کنند و به بازار بریزند. سهل انگاری شد» «سو مدیریت ستاد ملی کرونا باعث اشکالاتی شد و بیشتر هم تقصیر رئیس ستاد بود که توصیه‌ها را گوش نمی‌کرد»

همایون سامه‌یح نجف آبادی عضو کمیسیون بهداشت در پاسخ به این سؤال که چرا روند واردات واکسن بسیار کند انجام شد، خاطر نشان کرد: «به دلیل منع شرکت‌های تولیدکننده داخلی بود که اجازه واردات واکسن کرونا را نمی‌دادند.» «به طبع هم دولت هم مقام معظم رهبری تمایل داشتند که از تولیدات واکسن کرونای داخلی استفاده شود. از طرفی دیگر مشکلات ارزی و انتقال آن و تحریم‌ها باعث مشکلاتی در واردات واکسن به داخل ایران شد.»

 اجازه ندادن واردات واکسن توسط ستاد کرونا 
محمدجواد ظریف وزیر خارجه ایران گفت: کدام دستگاه پروفورمای (پیش فاکتور) ورود ۲۰ میلیون واکسن از اروپا را رد کرد؟ کدام دستگاه به مهم‌ترین تأمین کننده خارجی واکسن کشور (هلال احمر) هر روز حمله می‌کند؟

علی لاریجانی گفت: «حدود مردادماه سال گذشته (۱۳۹۹) بود که دیدم وضعیت کرونا خراب است و با اینکه مسئولیتی نداشتم با طرف چینی مذاکره کردم که واکسن بفرستند». «قرار شد ۱۸ میلیون واکسن با قیمت ارزان بفرستند که مسئولان وزارت بهداشت تعلل کردند و این کار انجام نشد.»

(۲۸ فروردین ۱۴۰۰) سخنگوی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران، محمدحسن قوسیان گفت: «نزدیک به چهارماه است که جمعیت هلال احمر برای تهیه و تأمین واکسن کرونا در حال تلاش و پیگیری است و حتی رایزنی‌هایی را نیز با کشورهای چین، روسیه و هند برای تأمین واکسن داشت، اما با توجه به اینکه مجوز تأمین واکسن از سوی وزارت بهداشت صادر نشده بوده، امکان تهیه آن از سوی هلال احمر وجود نداشت و وزارت بهداشت مجوز تهیه واکسن از سوی هلال احمر را به تازگی و از تاریخ ۱۴ فروردین ماه ۱۴۰۰ صادر کرده‌است.»

ناصر ریاحی، از اعضای هیئت رئیسه اتاق بازرگانی تهران اعلام کرد که در صورت موافقت دولت، می‌توانند با بسیج کردن شرکت‌های خوشنام و معتبر بخش خصوصی از بازار جهانی برای تأمین واکسن اقدام کنند و در این مورد نگرانی از بابت انتقال ارز وجود ندارد. وزارت بهداشت (۲۸ اسفند ۱۳۹۹) طی نامه‌ای با موضوع فراخوان تأمین واکسن کووید۱۹، از شرکت‌های واردکننده دارو خواست در صورت امکان از منابع معتبر واکسن تأمین کنند.

(۱۴۰۰/۱/۳۱) نایب رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق بازرگانی تهران گفت: ما ۶ میلیون دوز واکسن را از طریق یک عمده فروش در یکی از کشورهای عربی رزرو کرده بودیم و سه بار توانستیم پروفرم‌ها را تمدید کنیم. اما روند عادی سازمان غذا و دارو طولانی است و برای اینطور موارد اضطراری که پروفرم‌ها برای فروش بیش از یک هفته اعتبار ندارد مناسب نبود.

 کمبود واکسن داخلی 
حجت نیکی ملکی، مسوول روابط عمومی ستاد اجرایی فرمان امام، (تولیدکننده واکسن کوو برکت) در توجیه علت محقق نشدن وعده‌های تولید چهار میلیون دز این واکسن گفته: یک میلیون و ۲۰۰هزار دز کوو برکت در هنگام ریختن آن‌ها در ویال‌های مخصوص، دچار مشکل شده و از بین رفته‌اند، این اتفاق به دلیل جدید بودن خط تولید کوو برکت است. همایون سامه‌یح نماینده مجلس یازدهم (در ۱۴۰۰/۰۴/۱۸) گفت: دستگاه و لوازم کووایران برکت برای تولید ۱۰ میلیون دز خریداری شده‌است چرا اینکه گفته بودند سه میلیون دز اما اکنون می‌گویند دو و نیم میلیون دز و اینکه آیا هست یا نیست را نیز نمی‌دانم.

اطلاعیه روابط عمومی شرکت دارویی شفافارمد: «در راستای شفاف‌سازی برای اذهان عمومی ملت شریف ایران اعلام می‌کنیم که هرگونه بروز مشکل و ایراد در خط تولید واکسن کوو ایران برکت کذب است.» «در تاریخ ۲۵ خردادماه، تولید در خط اول کارخانه سرعت گرفت و در کمتر از یک ماه نزدیک به ۳ میلیون دز واکسن تولید شده و درمراحل کنترل کیفی قرار گرفته و ازاین تعداد ۷۰۰ هزار دز تحویل وزارت بهداشت شده‌است.»

خبرگزاری فارس در گزارشی در مورد کندی تولید واکسن برکت می‌نویسد:
 «اولین خط تولید برکت، با امکانات موجود در کشوردر اردیبهشت ماه ۱۴۰۰ با ظرفیت نهایتاً ۴ میلیون دوز واکسن در ماه به بهره‌برداری رسید. پس از صدور مجوز واکسن برکت در ۲۴ خرداد، این خط تولید در تیر و مرداد حدود ۸ میلیون دوز واکسن تولید کرد.»
 «یک شرکت چینی در دی‌ماه ۹۹ متعهد شد تا تیرماه یک واحد با ظرفیت تولید ۲۵ میلیون دوز واکسن در ماه در ایران احداث کند. به دلیل تحریم، دستگاه‌های خط تولید اواخر تیر به ایران رسید. اوایل مرداد گروه مهندسان چینی که برای نصب دستگاه‌ها آمده بودند همگی کرونا گرفتند. این گروه تا اواخر مرداد درمان شدند. در اواخر مردادماه، مراحل پایانی راه‌اندازی خطوط تولید آغاز شد و احتمالاً تا آخر مهر واکسن تولید خواهد کرد.»
 «یک خط تولید با ظرفیت تولید ۸ میلیون دوز واکسن در ماه از هند خریداری شدکه قرار بود از خرداد وارد چرخه تولید شود. به دلیل تحریم، دستگاه‌های خط تولید اواخر تیر به ایران رسید. اوایل مرداد گروه مهندسان هندی که برای نصب دستگاه‌ها و راه‌اندازی نرم‌افزارها به ایران آمده بودند بلافاصله پس از ۴۸ ساعت، کرونا گرفتند. در اواخر مردادماه، این افراد بهبود یافتند و خط تولید هندی در اواسط شهریور به بهره‌برداری نهایی رسید.»

 واکسن‌های تولید مشترک 
 خط تولید اسپوتنیک وی 
(۲۸ تیر ۱۴۰۰) علیرضا رئیسی سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا گفت: اسپوتنیک خط تولیدی به ایران داده که به درد ما نمی‌خورد. اگرچه واکسن‌های اسپوتنیک تولید مشترک در ایران تولید می‌شوند و ایران در اولویت دریافت این واکسن هاست اما قطعی و حتمی این واکسن‌ها برای ایران نیست و ما روی آن حساب نکرده‌ایم.

(۴ فروردین ۱۴۰۰) سخنگوی وزارت بهداشت «کیانوش جهانپور» گفت: با توجه به عرضه ناکافی رزین و ژل، تولید مشترک واکسن اسپوتنیک وی در ایران و سایر مراکز خارج از فدراسیون روسیه نیز با تأخیر روبرو خواهد بود. رئیس سندیکای داروهای انسانی علت توقف تولید واکسن مشترک با روسیه را عرضه ناکافی ژل بیان کرد.

به گفته معاون قرارگاه پدافند زیستی کشور قرار داد ناقص و واقعیت این است که روس‌ها با شیطنت با شرکت اکتوور قرارداد بسته‌اند تا واکسن اسپوتنیک تولیدی در ایران به روسیه تحویل شود نه ایران، در حقیقت روسیه برای تولید واکسن برون‌سپاری کرده‌است و واکسن‌ها به ایرانی‌ها داده نخواهد شد.

این موضوع توسط کیانوش جهانپور تکذیب شد و علت تأخیر تولید واکسن اسپوتنیک به علت عدم صدور مجوز سازمان غذا و دارو عنوان کرد. جهانپور در این باره گفت: «این اظهارات کذب محض بوده و هنوز طرف روسی محصول تولیدشده اولیه واکسن اسپوتنیک لایت تولیدی شرکت خصوصی ایرانی را برای تولید انبوه تحت لیسانس تأیید نکرده‌است. خروج هرگونه واکسن کرونا از ایران ادعای کذبی است که مقصود و انگیزه گوینده از نشر این مطلب کذب در شرایط حاضر مشخص نیست.»

 پاستوکووک (سوبرانا۰۲) 
(در ۲۲ تیر ۱۴۰۰) کیانوش جهانپور سخنگوی سازمان غذا و دارو گفت: خط تولید نیمه‌صنعتی واکسن پاستور هم آغاز به‌کار کرده و نخستین محموله‌های آن پس از پایان تست‌های فنی با ۱۴۴ هزار دز تحویل خواهد شد. احتمالاً در آبان‌ماه تولید این واکسن بتواند در مقادیر قابل‌توجهی انجام شود.

(۱۴۰۰/۰۵/۰۳) مدیرکل دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذا و دارو، سید حیدر محمدی گفت: بر اساس قراردادی که با کشور کوبا بسته شده در مرحله اول این کشور حدود ۱۵۰ هزار دز واکسن به ما تحویل داد که در واقع بیش از ۴۰ هزار دز آن برای مطالعات بالینی مصرف شد و مابقی به همراه آنچه در هفته‌های آتی در خط تولید نیمه صنعتی به تولید برسد، تحویل وزارت بهداشت خواهد شد.
+محمدحسین فلاح مهرآبادی، معاون تحقیقات و فناوری مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی (در ۱۴۰۰/۰۶/۰۳) گفت: هنوز کل واکسن‌های تولید داخلی به یک میلیون دز هم نرسیده‌است.نوع واکسن داخلیتا روزتعداد دز تولید شدهتحویل وزارت بهداشتتعداد تزریق شده تا تاریخکووایران برکت۱۴۰۰/۶/۳۷٫۲۰۰٫۰۰۰مدیرعامل گروه دارویی برکت از تحویل ۳ میلیون واکسن کووبرکت به وزارت بهداشت خبر دادبرکت نوبت اول: ۱٫۸۲۶٫۶۱۹
برکت نوبت دوم: ۳۶۶٫۱۸۵پاستوکووک (سوبرانا۰۲)۱۴۰۰/۵/۳۴۰ هزار دز به منظور مطالعات بالینی

 عملکرد آماری واکسن‌های تزریق شده در ایران 
 مرکز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت 
مرکز مدیریت آمار و فناوری اطلاعات وزارت بهداشت نهاد رسمی تجمیع و تحلیل اطلاعات ابتلا و واکسیناسیون کرونا است. سرپرست این مرکز دکتر علی شریفی زارچی گزارش عملکرد اماری واکسیناسیون را به وزارت بهداشت داده‌است.
+امار بستری و مرگ بعد از تزریق دز اولتعداد دریافت کنندگانتعداد بستری شدگانتعداد بستری عادیتعداد بستری موقت (دو تا سه ساعت)تعداد مرگ بعد بستری شدندر گزارش نیامده است۹۱۲۱۰۷۵۸۸۶۱۵۳۲۴۸۵۵۲
+امار بستری و مرگ بعد از تزریق هر دو دز (و دو هفته بعد از تزریق هر دو دز)تعداد دریافت کنندگانتعداد بستری موقتتعداد بستری عادی بعد هر دو دزتعداد مرگ بعد از بستری شدنتعداد بستری شدگان حداقل بعد دو هفته از واکسیناسیون کاملتعداد مرگ حداقل بعد دو هفته از واکسیناسیون کامل و بستری شدن۲ میلیون و ۷۴۹ هزار و ۳۵۶۳۰۵۶۲۰۳۲۴۲۴۹۰۱۶ هزار و ۷۸۴۲۰۷۲مجموع بستری شدگان ۲۳۳۸۰
بر طبق مطالعات بین‌المللی ادعا می‌شود احتمال تشدید بیماری و مرگ افراد دو هفته پس از دریافت نوبت دوم واکسن (Breakthrough Deaths) بسیار ناچیز است. با در نظر گرفتن احتمال خطای منفی کاذب تست کرونا و وجود افرادی که به هر علت خارج از بیمارستان فوت کرده‌اند، آمار افرادی که دو هفته پس از دریافت نوبت دوم واکسن مبتلا شده و سپس با تشدید علائم فوت شده‌اند حتماً بیش از این خواهد بود.

 هشدار در مورد اثربخشی واکسن 
«نرخ فوت افرادی که بیش از دو هفته از نوبت دوم واکسن آنها گذشته‌است ۷۵۳ نفر در هر یک میلیون نفر بوده‌است. شاخص Breakthrough Deaths اعلام شده در برخی کشورها کمتر از ۱۰ نفر در هر یک میلیون نفر جمعیت است.» «اطلاع‌رسانی مناسب به عموم مردم از جدی بودن احتمال بستری و فوت پس از دریافت واکسن می‌تواند از کاهش سطح مراقبت‌های بهداشتی پس از دریافت واکسن جلوگیری کند.»

 مرکز ویروس‌شناسی بیمارستان مسیح دانشوری 
رئیس وقت مرکز ویروس‌شناسی بیمارستان مسیح دانشوری گفت: واکسن سینوفارمی که به افراد سالمند بالای ۶۰ سال تزریق شده اثربخشی لازم را نداشته و این موضوع براساس مطالعات جهانی اثبات شده که یکی از معایب واکسن سینوفارم است.

 منافع تزریق واکسن‌های موجود 
طبق شعار سازمان جهانی بهداشت باید در اسرع وقت واکسن در دسترس، تزریق شود و نباید به بهانه تهیه واکسن مؤثرتر یا واکسن هراسی و ترس از عوارض واکسن، واکسیناسیون علیه بیماری را به تعویق انداخت.

 اطلاعات واکسن‌های وارد شده 
+واکسن‌های وارد شدهدز واکسنتاریخ تحویل به وزارت بهداشتنوع واکسنتهیه‌کنندهنحوه تهیه۲۵۰ هزار۱۳۹۹/۱۲/۱۰سینوفارماهدایی چیناهدایی چین۱۰۰ هزارسوبرانا۲ازمایشگاه مؤسسه پاستورازمایش فاز سوم بالینی۴۱۰ هزاراسپوتنیک ویوزارت بهداشتقرارداد خرید ۶۲ میلیون دز از روسیه۱۲۵هزار۱۳۹۹/۱۲/۲۰کوواکسینوزارت بهداشتقرارداد خرید ۲ میلیون دز از هند۳۱۰ هزاراسپوتنیک ویوزارت بهداشتقرارداد خرید ۶۲ میلیون دز از روسیه۷۰۰ هزار و ۸۰۰۱۴۰۰/۱/۱۶آکسفورد آسترازنکااهدایی یونیسفکوواکس کره جنوبییک میلیون و ۴۵۲ هزار۱۴۰۰/۲/۲۶آکسفورد آسترازنکااهدایی یونیسفکواکس ایتالیا۴۰۰ هزار۱۴۰۰/۱/۱۴سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله اول هلال احمر چینیک میلیونسینوفارمهلال احمر ایرانمحموله دوم هلال احمر چینیک میلیونسینوفارمهلال احمر ایرانمحموله سوم هلال احمر چیندو میلیون۱۴۰۰/۳/۲۷سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله چهارم هلال احمریک میلیون و ۵۰۰ هزار۱۴۰۰/۴/۲۰سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله پنجم هلال احمر۰٫۵ میلیونآسترازنکارایگاناهدای دولت ژاپن در قالب کوواکسیک میلیون و ۱۴۲ هزار و ۸۰۰۱۴۰۰/۴/۲۴سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله ششم هلال احمریک میلیون و ۱۳۱ هزار و ۶۰۰۱۴۰۰/۴/۲۸سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله هفتم هلال احمریکصد میلیون و ۱۳۰ هزار و ۴۰۰۱۴۰۰/۴/۳۱سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله هشتم هلال احمریک میلیون و ۸۷ هزار و ۵۷۰۱۴۰۰/۵/۱آسترازنکارایگاناهدای دولت ژاپن در قالب کوواکسیک میلیون و ۹۵ هزار و ۲۰۰۱۴۰۰/۵/۳سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله نهم هلال احمر۳۰۰ هزار۱۴۰۰/۵/۷آسترازنکابخش خصوصیتولید روسیهیک میلیون و ۱۲۰ هزار دز۱۴۰۰/۵/۱۰سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله دهم هلال احمریک میلیون و ۱۱۰ هزار دز۱۴۰۰/۵/۱۴سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله یازدهم هلال احمریک میلیون و صد و ده هزار دز۱۴۰۰/۵/۱۷سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله دوازدهم هلال احمریک میلیون و ۱۱۰ هزار دز۱۴۰۰/۵/۲۱سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله سیزدهم هلال احمریک میلیون و ۱۱۰ هزار دز۱۴۰۰/۵/۲۴سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله چهاردهم هلال احمریک میلیون و ۱۱۰ هزار دز۱۴۰۰/۵/۲۸سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله پانزدهم هلال احمریک میلیون و ۱۱۰ هزار دز۱۴۰۰/۵/۳۱سینوفارمهلال احمر ایرانمحموله شانزدهم هلال احمریک میلیون و ۴۹۵ هزار۱۴۰۰/۶/۱۱آسترازنکایونیسفاهدایی کواکس هلندیک میلیون و ۲۰۰ هزار دوزhttps://www.ilna.news/بخش-سیاسی-3/1139743-ایتالیا-یک-میلیون-دویست-هزار-دوز-واکسن-به-ایران-اهدا-کرد۱۴۰۰/۷/۱۲آسترازنکااهداییایتالیایک میلیونhttps://www.isna.ir/news/1400072315905/اهدای-یک-میلیون-دوز-واکسن-آسترازنکا-توسط-لهستان-به-ایران۱۴۰۰/۷/۲۳آسترازنکااهداییلهستانشش میلیونhttps://www.mehrnews.com/news/5329391/۶-میلیون-دز-واکسن-وارد-کشور-شد۱۴۰۰/۷/۲۵سینوفارمهلال احمر ایرانچینیک میلیونhttps://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/08/05/2597087/کره-جنوبی-امروز-1-1-میلیون-دوز-واکسن-آسترازنکا-تحویل-ایران-می-دهدhttps://www.ilna.news/بخش-سیاسی-3/1148987-میلیون-واکسن-آسترازنکا-عصر-امروز-وارد-ایران-می-شود-واکسیناسیون-در-کره-جنوبی-هنوز-به-پایان-نرسیده-است۱۴۰۰/۸/۰۵آسترازنکااهداییکره جنوبی

+واردات واکسن توسط هلال احمرتاریخ تحویل به
وزارت بهداشتتعداد واکسنمحمولهنوع واکسن۱۴۰۰/۱/۱۴۴۰۰ هزار دزاولگزارش‌های میدانی نشان می‌دهد در اکثر واکسن‌های تزریق شده، سینوفارم است.یک میلیون دزدومیک میلیون دزسوم۱۴۰۰/۳/۲۷دو میلیون دزچهارم۱۴۰۰/۴/۲۰یک میلیون و ۵۰۰ هزار دزپنجم۱۴۰۰/۴/۲۴یک میلیون و ۱۴۲ هزار و ۸۰۰ دزششم۱۴۰۰/۴/۲۸یک میلیون و ۱۳۱ هزار و ۶۰۰هفتم۱۴۰۰/۴/۳۱میلیون و ۱۳۰ هزار و ۴۰۰ یکصد دزهشتم۱۴۰۰/۵/۳یک میلیون و ۹۵ هزار و ۲۰۰ دزنهم۱۴۰۰/۵/۱۰یک میلیون و ۱۲۰ هزار دزدهم۱۴۰۰/۵/۱۴یک میلیون و ۱۱۰ هزار دزیازدهم۱۴۰۰/۵/۱۷یک میلیون و صد و ده هزار دزدوازدهم۱۴۰۰/۵/۲۱یک میلیون و ۱۱۰ هزار دزسیزدهم۱۴۰۰/۵/۲۴یک میلیون و ۱۱۰ هزار دزچهاردهم۱۴۰۰/۵/۲۸یک میلیون و ۱۱۰ هزار دزپانزدهم۱۴۰۰/۵/۳۱یک میلیون و ۱۱۰ هزار دزشانزدهم

 واردات واکسن توسط بخش خصوصی 
 (۱۴۰۰/۱/۴) سازمان غذا و داروی ایران با انتشار فراخوانی، از شرکت‌های واردکننده دارو دعوت کرد که اگر «قادر» به تأمین واکسن کرونا از «منابع مورد تأیید این سازمان هستند»، مستندات خود را ارائه کنند.
 (۱۴۰۰/۳/۱۰) رئیس اتحادیه واردکنندگان دارو، ناصر ریاحی گفت: سازمان غذا و دارو، نامه مجوز لازم برای واردات واکسن کرونا از سوی بخش خصوصی را صادر کرد. قیمت فروش واکسن بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان است.
 مسئولان اتاق بازرگانی پیشنهاد کرده بودند که این واکسن‌ها در اختیار کارگران و فعالان خط تولید کشور قرار گیرد.
 (۱۴۰۰/۰۵/۰۷) کیانوش جهانپور گفت: اولین محموله واکسن وارداتی بخش خصوصی حوزه دارو شامل بیش از ۳۰۰ هزار دُز واکسن آسترازنکا تولیدی روسیه وارد کشور شد.

 پانویس 

ایران
رده:دنیاگیری کووید–۱۹ در ایران
رده:ویکی‌سازی رباتیک