نیوم

نِئوم () () یک شهر برنامه‌ریزی شده در استان تبوک در شمال غربی عربستان است که قرار است تا سال‌های آتی قابل سکونت شود. برنامه‌ریزی شده است که از فناوری پیشرفته در شهر استفاده شود و همچنین به عنوان یک مقصد گردشگری عمل کند. این مکان در شمال دریای سرخ، شرق مصر از طریق تنگه تیران و جنوب فلسطین و اردن واقع شده است. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی در گفتگوی خود با بلومبرگ در اکتبر ۲۰۱۸، اعلام کرده بود که پروژه نیوم در سال ۲۰۲۵ تکمیل خواهد شد و فاز اول آن در حال اتمام است.

هزینه این پروژه ۵۰۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است. در تاریخ ۲۹ ژانویه ۲۰۱۸، عربستان سعودی از راه اندازی یک شرکت سهامی به نام نیوم با ۵۰۰ میلیارد دلار خبر داد. هدف این شرکت که به‌طور کامل در اختیار داشتن (صندوق سرمایه‌گذاری عمومی، صندوق سرمایه‌داری مستقل و توسعه منطقه اقتصادی نیوم) است. برنامه‌ریزی شده که منابع انرژی این شهر کاملاً از طریق منابع انرژی تجدید پذیر تأمین شود. نظمی النصر مدیرعامل شرکت سهامی نیوم است.

 ابعاد شهر 
این شهر قرار بود با ارتفاع ۵۰۰ متر، عرض ۲۰۰ متر و طول ۱۷۰ کیلومتر ساخته شود (یعنی شهری به وسعت ۳۴ کیلومتر مربع با ارتفاع ۵۰۰ متر)، اما اکنون طبق گزارش تایمز، نسخه جدید پروژه تنها چند مایل، طول خواهد داشت و حدود ۳۰۰ هزار نفر را در خود جای می‌دهد.

 افتتاح پروژه 
پروژه ایجاد این شهر توسط محمد بن سلمان، ولی‌عهد عربستان سعودی در کنفرانس ابتکار سرمایه‌گذاری آینده در ریاض، در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷ اعلام شد. وی گفت که این شهر به‌طور مستقل از «چارچوب دولت موجود» با مالیات و نیروی کار خاص خود، قوانین و «سیستم قضایی خودمختار» کار خواهد کرد. مصر در سال ۲۰۱۸ اعلام کرد که به پروژه نیوم کمک می‌کند.

این ابتکار از چشم‌انداز سعودی ۲۰۳۰ شکل گرفت، طرحی که می‌خواهد وابستگی عربستان به نفت را کاهش دهد و اقتصاد آن را متنوع کند و بخش‌های خدمات عمومی را توسعه دهد. طرح‌هایی مثل ایجاد روبات برای انجام وظایفی مانند (امنیت، تدارکات، تحویل خانه، مراقبت از شهر) و شهر تنها با انرژی باد و انرژی خورشیدی می‌باشد. از آنجا که این شهر از ابتدا طراحی و ساخته خواهد شد، نوآوری‌های دیگری در زیرساخت‌ها و تحرک پیشنهاد شده است. انتظار می‌رود تنها ۲٫۴ کیلومتر از آن تا سال ۲۰۳۰ تکمیل شود..

در ژوئیه سال ۲۰۲۰، شرکت ایر پروداکتز اند کمیکالز ایالات متحده اعلام کرد که بزرگ‌ترین کارخانه هیدروژن سبز جهان را در عربستان سعودی احداث می‌کند. این پروژه ۵ میلیارد دلاری مشترکاً متعلق به شرکتهای Air Air ACWA Power و Neom عربستان سعودی خواهد بود.

 کنسل شدن و کاهش ابعاد طرح 
در ۲۰۲۴ عربستان سعودی ابعاد گسترده پروژه بلندپروازانه ۵۰۰ میلیارد دلاری شهر لاین در شهر هوشمند نئوم را که در ابتدا قرار بود ۱۷۰ کیلومتر طول داشته باشد، تا ۹۸٫۶ درصد کاهش داد. عربستان سعودی از کاهش ۹۸٫۶ درصدی ابعاد شهر لاین در نئوم خبر داد و اعلام کرد طرح اولیه برای پوشش منطقه‌ای به وسعت ۱۷۰ کیلومتر و پذیرایی از ۱٫۵ میلیون نفر با هزینه‌ای بالغ بر ۵۰۰ میلیارد دلار ترسیم شده بود، اما پروژه لاین اکنون تنها ۲٫۴ کیلومتر برای جمعیتی بالغ بر ۳۰ هزار نفر وسعت خواهد داشت.
از دست رفتن میزبانی
۶ فوریه ۲۰۲۶ اعلام شد که میزبانی بازی های آسیایی زمستانی ۲۰۲۹ که به شهر در دست ساخت تروجینا داده شده بود از عربستان گرفته شد و به آلماتی قزاقستان داده شد.

 عقب نشینی و شکست طرح 
دولت عربستان سعودی اعلام کرد طرح بزرگ شهر «لاین»، که یکی از بخش‌های کلیدی پروژه چندتریلیون‌دلاری نئوم است، متوقف شده است تا به‌طور گسترده بازنگری و کوچک‌سازی شود. گویی تنها کوچک کردن پروژه رویایی‌ شهر "لاین" عربستان سعودی به یک شصتم میزان پیشین کافی نبوده است و ولیعهد عربستان سعودی اکنون صدها کارمند را اخراج و بیش از هزار نفر را جابجا می‌کند تا هزینه‌های سرسام‌آور پروژه "نئوم" را کاهش دهد، چون یک شهر کوچک "نئوم" بهتر از هیچ شهر نئومی است. این تفکر پشت آخرین چرخش استراتژیک عربستان سعودی است. پروژه‌ بزرگ «لاین» که در ابتدا قرار بود شهری ۱۷۰ کیلومتری در قلب بیابان‌های عربستان باشد، اکنون با تصمیم مقام‌های ریاض به‌طور قابل توجهی کوچک‌سازی و موقتا متوقف شده است. این طرح، بخشی از برنامه‌ توسعه‌ای چشم‌انداز ۲۰۳۰ محمد بن سلمان بود، که هدف آن کاهش وابستگی اقتصاد این کشور به نفت با تمرکز بر فناوری‌های نو و ایجاد چهره‌ای آینده‌نگر به عربستان بود. اما حالا روزنامه تایمز خبر داده است مقام‌های سعودی به این نتیجه رسیده‌اند که پروژه با سرعتی بیش از حد پیش رفته است. یکی از مقامات حاضر در «انجمن سرمایه‌گذاری آینده» در ریاض گفت: «ما بیش از حد خرج کردیم و اکنون با کسری بودجه روبه‌رو هستیم و باید اولویت‌ها را بازتعریف کنیم.» «لاین» که بخشی از پروژه عظیم «نئوم» در نزدیکی دریای سرخ است، در ابتدا قرار بود ۹ میلیون نفر را در خود جای دهد؛ یعنی نزدیک به یک‌چهارم جمعیت عربستان. این شهر بدون جاده، خودرو و آلاینده طراحی شده بود و قرار بود ۱۰۰ درصد با انرژی تجدیدپذیر کار کند، درحالی که ۹۵ درصد زمین‌های اطراف آن برای طبیعت محفوظ می‌ماند. پروژه لاین یکی از چند طرح بزرگ در چارچوب نئوم بود و شامل شهرهای صنعتی و گردشگری در استان تبوک است که با انرژی‌های تجدیدپذیر کار می‌کردند. اما عربستان به دلیل جابجایی اجباری هزاران نفر از ساکنان بومی منطقه با انتقادهای بین‌المللی روبه‌رو شده است. یکی از مشاوران نزدیک به ولیعهد عربستان، به تایمز گفت که این کشور در حال انجام «اصلاح مسیر» است؛ زیرا با فشار مالی ناشی از کاهش قیمت نفت مواجه شده است. در سال ۲۰۱۶، هنگام معرفی چشم‌انداز ۲۰۳۰، قیمت نفت حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه بود، اما از سال ۲۰۲۲ تاکنون به آن سطح نرسیده و هنوز نیمی از اقتصاد عربستان به نفت وابسته است. او افزود: «این وضعیت ما را وادار می‌کند محتاط‌تر عمل کنیم.» منابع رویترز نیز گزارش داده‌اند که عربستان اکنون تصمیم گرفته سرمایه خود را از پروژه‌های غول‌آسا به سمت سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و مراکز داده مبتنی بر انرژی‌های هیدروکربنی منتقل کند. ریاسر الرمیان، رئیس صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان هم اعلام کرده است راهبرد جدید به‌زودی اعلام خواهد شد. https://www.isna.ir/news/1404081409077/عقب-نشینی-بزرگ-عربستانhttps://www.asriran.com/fa/news/1082095/پروژه-های-بلندپروازانه-نئوم-سعودی-در-دست-انداز-تعدیل-و-کوچک-سازیhttps://www.mashreghnews.ir/news/1759594/شکست-مگاپروژه-های-سعودی-از-شهر-آینده-تا-توقف-در-صحرا-و-پایانhttps://www.asriran.com/fa/news/977261/بن-سلمان-پول-کم-آورد-تکلیف-نئوم-و-دیگر-پروژه‌های-مجلل-عربستان-چه-می‌شود

وضعیت دیگر طرح‌های نئوم
لاین؛ اکنون ساخت کامل شهر متوقف شده است. عربستان پیش‌تر گفته بود پروژه تا سال ۲۰۴۵ تکمیل خواهد شد.

اکساگون؛ مجتمع صنعتی شناور به‌شکل هشت‌ضلعی در شمال شهر دُبا، که هنوز ساخته نشده اما فاز نخست برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.

ترئوجنا؛ مقصد گردشگری کوهستانی در ارتفاعات ۲۶۰۰ متری کوه جِبال‌الّوز، که قرار بود میزبان «بازی‌های زمستانی عربی ۲۰۲۹» باشد اما اکنون تا سال ۲۰۳۲ به تعویق افتاده است.

سنداله؛ جزیره‌ تفریحی لوکس، که تنها بخش رسمی تکمیل‌شده نئوم است که در اکتبر ۲۰۲۴ افتتاح شد اما هنوز برای عموم بازگشایی نشده است.

دیگر پروژه‌ها از جمله اوتامو، سیرانا، اپیکن و لیرا هنوز در مرحله طراحی هستند و ساخت آن‌ها آغاز نشده است.

چشم‌انداز جدید: از ابرپروژه‌ها تا واقع‌گرایی اقتصادی

عربستان سعودی در حالی این تغییر مسیر را اعلام می‌کند که درگیر چند پروژه‌ دیگر با مهلت‌های قطعی است، از جمله میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴ که نیاز به احداث ۱۱ ورزشگاه دارد. کارشناسان می‌گویند این چرخش نشانه‌ای از عبور ریاض از مرحله رویاپردازی به سمت عمل‌گرایی اقتصادی است؛ مرحله‌ای که در آن واقعیت‌های مالی جای وعده‌های نمادین را می‌گیرند.

 نام شهر 
نام شهر "Neom" از دو کلمه ساخته شده است. سه حرف اول پیشوند Neo به زبان یونان باستان: (نئو) به معنای "جدید" را تشکیل می‌دهند و حرف چهارم M از مخفف کلمه عربی: (مستقبل) به معنای "آینده" است.

 منطقه جغرافیایی 
پروژه نیوم در استان تبوک، در شمال غربی عربستان سعودی واقع شده است. همراه با خلیج عقبه و ۴۶۸ کیلومتر خط ساحلی با سواحل و صخره‌های مرجانی و همچنین کوه‌هایی با ارتفاع تا ۲۵۰۰ متر، مساحت کل ۲۶۵۰۰ کیلومتر مربع.

 مدیران 
کلاوس کلاینفلد به عنوان مدیر پروژه نیوم در زمان اجرای آن توسط ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۷ اعلام شد. در سال ۲۰۱۸، کلاینفلد (Gladstone Place Partners LLC) را برای «خدمات ارتباطی» برای پروژه نیوم با هزینه ۱۹۹٬۵۰۰ دلار به علاوه هزینه‌های ۴۵٬۰۰۰ دلار به امضا رساند. در ۳ ژوئیه ۲۰۱۸، کلاینفلد از اول اوت ۲۰۱۸ به بعد به عنوان مشاور جدید محمد بن سلمان اعلام شد. نظمی النصر او را به عنوان رئیس جدید نیوم معرفی کرد.

 طرح پروژه 
مقاله (The Line) در ژانویه ۲۰۲۱، از طرح این پروژه به طول ۱۷۰ کیلومتر در منطقه نیوم که قرار است یک میلیون شهروند بدون ماشین‌های معمولی در این شهر زندگی کنند، رونمایی کرد.

 فاز اول 
برای توسعه فاز اول پروژه نیوم، برنامه‌ریزی شده بود که در سه‌ماهه اول سال ۲۰۱۹ آغاز شود و تا سال ۲۰۲۰ به پایان برسد. پیشرفت‌ها شامل ساخت فرودگاه در شارما بود که پروازهای تجاری منظم بین ریاض و نیوم انجام می‌گرفت. طرح تحولات خلیج نیوم همچنین شامل ساخت اولین منطقه مسکونی در نیوم به عنوان بخشی از فاز اول پروژه است.

 فرودگاه خلیج نیوم 
در ژوئن ۲۰۱۹، اعلام شد که فرودگاه خلیج نیوم پس از اتمام فاز اول، فرودگاه با طول باند پرواز ۳٬۷۵۷ متر، پروازهای تجاری خود را آغاز می‌کند. فرودگاهی که قرار است در خلیج نیوم واقع شود توسط انجمن حمل و نقل هوایی بین‌المللی (IATA) با کد NUM به ثبت رسیده است.

 حواشی 
در اواخر سال ۲۰۱۸، پس از ترور جمال خاشقجی، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی گفت که «هیچ‌کس برای سالها در این پروژه سرمایه‌گذاری نخواهد کرد». گزارش شده است که مشاوران نیوم، از جمله دنیل ال. داکتروف و معمار نورمن فاستر، از این پروژه انصراف دادند. همچنین دامنه پروژه‌های مبتنی بر دیدگاه ولیعهد شامل برخی از فن آوری‌هایی است که حتی هنوز وجود ندارند، مانند اتومبیل‌های پرنده، خدمتکاران ربات، ربات‌های دایناسور و یک ماه مصنوعی غول پیکر. تخمین زده شده که ۲۰٬۰۰۰ نفر برای اسکان شهر برنامه‌ریزی شده مجبور به نقل مکان شوند.

 تلاش برای اخراج قبیله الحویطات 
در ۱۳ آوریل ۲۰۲۰، از عبدالرحیم الحویطی فیلم‌هایی را در اینترنت منتشر شد که در ان گفته شده: «نیروهای امنیتی سعودی در تلاشند که او و دیگر اعضای قبیله الحویطات را از شهر تاریخی خود بیرون کنند تا زمینه را برای توسعه نیوم فراهم کنند» علیا ابوتایا الحویطی، یک فعال حقوق بشر سعودی از همان قبیله، فیلم‌ها را پخش کرد. در فیلم‌ها عبدالرحیم الحویطی گفت که از دستور تخلیه سرپیچی خواهد کرد اگرچه انتظار داشت مقامات سعودی برای جرم دانستن وی در خانه او سلاح بگذارند. وی بعداً توسط نیروهای امنیتی سعودی کشته شد و آنها ادعا کردند که به سمت آنها تیراندازی شده است. این قسمت از وقایع توسط علیا الحویطی مورد اختلاف قرار گرفت و وی گفت که او اسلحه گرم ندارد. مراسم تشییع جنازه وی در حوالی روستای الخورایبه برگزار شد و علی‌رغم حضور نیروهای امنیتی سعودی، در آن مراسم حضور داشتند.

هشت پسر عموی عبدالرحیم الحویطی به دلیل اعتراض به دستور تخلیه دستگیر شده‌اند اما علیا الحویطی گفت که وی و فعالان حقوق بشر در غرب امیدوارند که دستگیری‌ها را به چالش بکشند. این قبیله با توسعه نیوم مخالف نیستند اما نمی‌خواهند از محل زندگی قدیمی خود بیرون شوند. علیا الحویطی از طرف افرادی که به گفته او طرفداران محمد بن سلمان هستند تهدید به مرگ شد، تهدیدها به پلیس انگلیس گزارش شد.

در نوامبر سال ۲۰۲۰، وکلای انگلیسی نماینده قبیله بادیه نشین در توسعه نیوم، از دومنیک راب خواستند که اجلاس G20 در عربستان سعودی را تحریم کند. وکلا اشاره کردند که انگلستان برای موضع‌گیری در دفاع از قبیله و مقابله با عربستان سعودی در مورد مسائل حقوق بشر، یک الزام اخلاقی دارد.

 شرکت روابط عمومی رودر فین 
در ژوئن سال ۲۰۲۰، محمد بن سلمان یک شرکت روابط عمومی و لابی گری را برای مقابله با نقدها و حواشی پیرامون پروژه شهر نیوم استخدام کرد. این کشور قراردادی به ارزش ۱۷۰۰۰۰۰ میلیون دلار با شرکت روابط عمومی رودر فین امضا کرد.

 منابع 



 پیوند به بیرون 
  "Neom" (Full Promotional Video)
  The Line is a project that is not sustainable

 https://en.wikipedia.org/wiki/Trojena


رده:اقتصاد عربستان سعودی
رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۱۷ (میلادی) در عربستان سعودی
رده:شهربازی‌های پیشنهادشده
رده:شهرهای طراحی‌شده در عربستان سعودی
رده:مناطق مسکونی در استان تبوک
رده:مناطق ویژه اقتصادی