ذوب ناحیه‌ای

ذوب ناحیه‌ای (یا فرایند پالایش ناحیه‌ای یا ناحیه شناور یا ناحیه ذوب در حال حرکت) گروهی از روش‌های مشابه پالایش بلورها است که در آن یک ناحیه باریک از یک بلور ذوب می‌شود و این ناحیه مذاب در امتداد بلور حرکت می‌کند. ناحیه مذاب در لبه جلو جامد ناخالصی ذوب می‌شود و در حین حرکت از درون شمش، ماده خالص تری را در پشت خود جامد می‌گذارد. ناخالصی‌ها در مذاب متمرکز شده و به یک انتهای شمش منتقل می‌شوند. پالایش ناحیه‌ای توسط جان دزموند برنال اختراع شد و توسط ویلیام گاردنر فن در آزمایشگاه‌های بل به‌عنوان روشی برای تهیه مواد با خلوص بالا، عمدتاً نیم‌رساناها، برای تولید ترانزیستور توسعه یافت. اولین استفاده تجاری خود در ژرمانیم بود، پالایش شده به یک اتم ناخالصی در هر ده میلیارد،”Zone melting”, entry in The World Book Encyclopedia, Volume 21, W-X-Y-Z, 1973, page 501. اما این روند را می‌توان به تقریباً هر سیستم حل‌شده-حلالی با داشتن یک تفاوت غلظت قابل ملاحظه بین فازهای جامد و مایع در حالت تعادل گسترش داد.Float Zone Crystal Growth این فرایند، به ویژه در فرایند مواد نیم‌رسانا، به عنوان فرایند ناحیه‌ای شناور نیز شناخته می‌شود.
بندانگشتی|280x280پیکسل| یک نمودار از فرایند پالایش ناحیه‌ای عمودی مورد استفاده برای رشد یخ تک بلوری از یک ماده اولیه چند بلوری. همرفت موجود در مذاب نتیجه بیشینه چگالی آب در ۴ درجه سانتی گراد است.
بندانگشتی| کریستال سیلیکون در آغاز روند رشد
بندانگشتی| کریستال سیلیکون در حال رشد
بندانگشتی| تک‌کریستال تانتال با خلوص بالا (5N)، ساخته شده توسط فرایند ناحیه‌ای شناور (جسم استوانه ای در مرکز)

 جستارهای وابسته 
 انجماد کسری
 تقطیر انجمادی
 ویفر

 منابع 

 William G. Pfann (1966) Zone Melting, 2nd edition, John Wiley & Sons.
 Hermann Schildknecht (1966) Zone Melting, Verlag Chemie.
 Georg Müller (1988) Crystal growth from the melt Springer-Verlag, Science 138 pages ، 

رده:بلورها
رده:جدایش جامد و مایع
رده:روش‌های رشد بلور
رده:فرایندهای صنعتی