گویش رودباری

گویش رودباریhttps://www.ethnologue.com/language/rdb در شهرستان رودبار استان گیلان تکلم می شود. گویش‌ رودباری در دسته‌بندی جدیدی  با عنوان تاتی مانندها «tatoid» قرار گرفته ادست که گویشی از یک زبان، زبان تاتی می‌باشد. گویش‌های تاتی گونه در اصل زبان تاتی بودند که به دلیل تأثیرات شدید زبان‌های کاسپین و زبان فارسی تمام ویژگی‌های زبان تاتی را از دست داده‌اند. اتنولوگ گویش رودباری را گویشی از زبان تاتی بیان می‌کندhttps://www.ethnologue.com/language/rdb اما در مدخل زبان گیلکی چند لهجه یا زیرگویش برای گیلکی تعیین می‌کند که رودباری یکی از آن‌ها است.https://www.ethnologue.com/language/glk به اعتقاد دونالد استیلو گویش رودباری زیرمجموعه زبان تاتی باشد.
در گلاتولوگ گویش رودباری زیر مجموعه زبان‌های گیلکی-رودباری در نظر گرفته شده است.https://glottolog.org/resource/languoid/id/rudb1238 
به گفته جهاندوست سبزعلیپور رودبار یک منطقه چند زبانه هست و در آن به تاتی، کردی (کرمانجی)، گالشی و تالشی سخن می‌گویند. به گفته جهاندوست سبزعلیپور تاتی رودبار در جنوب گیلان در رودبار، پیرکوه، خورگام، رحمت‌آباد، رستم‌آباد و فاراب گویش می‌شود و گیلکی رودبار در جنوب گیلان، در رستم‌آباد، رودبار، منجیل و لوشان و ... رایج است.فرهنگ نگاری گویشی، جهاندوست سبزعلیپور، سیده فاطمه نیک گهر
ایوب رسایی، رودباری را همراه با رشتی و فومنی به عنوان زیر مجموعه‌های گویش غربی زبان گیلکی دسته‌بندی می‌کند.گویش گیلکی فومنات، دکتر ایوب رسایی 
به اعتقاد دونالد استیلو گویش رودباری ممکن است زیرمجموعه زبان تاتی باشدhttps://iranicaonline.org/articles/gilan-x که تحت تاثیر شدید زبان گیلکی قرار گرفته است.
احسان یار شاطر گویش رودباری را گویشی از زبان تاتی می داند و از شاخه تاتی جنوبی و دستهٔ ششم (رودبار، الموت و کوپایه) می داند.
لوکوک گویش آذری را که تاتی نامیده می شود به پنج دسته تقسیم نموده است که دسته پنجم را گویش جنوب شرقی نامیده است که دو گویش رودباری و الموتی را جز آن قرار داده است.
مرتضی نصفت گویش رودباری را در دسته الموتی و زیر مجموعه گویش های کاسپین آورده است. طبق نظر دونالد استیلو گویش‌ رودباری دسته بندی جدیدی را با عنوان تاتی مانندها «tatoid» تشکیل میدهند. گویش‌های تاتی مانند در اصل زبان تاتی بودند که به دلیل تاثیرات شدید زبان‌های کاسپین و زبان فارسی تمام ویژگی های زبان تاتی را از دست داده‌اند.

 محدوده جغرافیایی 
گویش رودباری در شهرستان رودبار استان گیلان گویش می شود. 

 تات زبانان رودبار 
زبان مردمان رودبار تاتی، گالشی، کردی (کرمانجی) و تالشی است. مردمان تات زبان رودبار در دو منطقه عمارلو و خورگام زندگی میکنند. مرکز بخش عمارلو جیرنده است و علاوه بر آن روستاهای انبوه، کلیشم، خرم‌کوه، ویه ، ناوه، لایه، نوده فاراب، یکنم، ایینه‌ده، پاکده، داماش، بیورزین، پارودبار، اسکابن، کرماک به زبان تاتی تکلم می‌کنند. در بخش خورگام مرکز بخش یعنی بره‌سر و روستاهای ناش، اسطلخ‌کوه، چیچال، لیاول علیا، چلوانسرا، قوشه لانه، سه پستانک، گرزنه چاک، کشکش به زبان تاتی تکلم میکنند.دکتر جهاندوست سبزعلیپور، مقاله «گویش رودبار»، فصلنامه گیلان ما- شماره ۳۷، ۱۳۸۹

 دستور زبان 
 ضمایر 
در گویش رودباری ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
 ضمیر  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع فاعلی، رودباری (انبوه)  man  to  u  amâ  šemâ  ošân/išân مفعولی، رودباری (انبوه)  man  ti  oni  amâ  šemâ  ošon ملکی، رودباری (انبوه)  mi/mini  ti  oni  ame  šeme ošâni
 شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال.  در گویش رودباری نیز دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. (نمونه زیر بر اساس گویش رودباری روستا انبوه تنظیم شده‌است)

 شناسه  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع شناسه ماضی (با ستاک مختوم به صامت)  om i  â/∅  im  in  end شناسه ماضی (با ستاک مختوم به مصوت)  âm a  ∅   am  an  and شناسه مضارع (با ستاک مختوم به صامت)  om i  a/e/u  im  in  end شناسه مضارع (با ستاک مختوم به مصوت)  âm a  a/â/u   im  in  and

 نمونه صرف فعل به لهجه تاتی عمارلویی 
در جدول زیر فعل  رفتن (شیِن = Shien) در چند زمان صرف شده است. این صرف بر مبنای لهجه مردم عمارلو، کرانه شرقی سفید رود است:

 زمان/شخص  3 جمع ۲ جمع 1 جمع 3 مفرد  ۲ مفرد  1 مفرد گذشته ساده  Beshien   Beshiin  Beshiim  Beshe  Beshi   Beshiom  گذشته کامل  Beshie bien  Beshie bin Beshie bim  Beshie be  Beshie bi Beshie biom گذشته استمراری  Shien debion  Shien debin  Shien debim  Shien debe  Shien debi  Shien debiom گذشته در حال انجام  no  no  no  no  no no گذشته نقلی  Beshian  Beshieyn Beshieym  Beshiaبشیَه Beshiey  Beshiam حال ساده/آینده  shohon   shiin  Shiim  Shohoo  Shi  shom حال در حال انجام  (دَرن)shien daren  Shien darin   Shien darim  shien dare  Shien dari  Shien darem حال التزامی  Ba beshon Ba beshiin Ba beshim Ba beshoo Ba beshiba beshom آینده  khan boshonخن بشن   kheyn beshin  kheym beshim   kha boshoo  khey beshi  kham boshom

 نمونه صرف فعل به لهجه تاتی انبوه 
در جدول زیر فعل گرفتن (gitan) صرف می‌شود.

 زمان/شخص  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع گذشته ساده  bagitom   bagiti  bagit  bagitim  bagitin   bagitand  گذشته کامل  bagita biâm  bagita bia  bagita be  bagita biam  bagita bin  bagita bian  گذشته التزامی  gitâ bom  gitâ bi gitâ bo  gitâ bim  gitâ bin  gitâ bond گذشته نقلی  gitâm  gita  gitia  gitam  gitin  gitand گذشته استمراری  gitom  giti  git  gitim  gitin  gitand گذشته در حال انجام  dakâre gitom  dakâre giti  dakâre git  dakâre gitim  dakâre gitin  dakâre gitand حال ساده/آینده  girom   giri  gira  girim  girin  girand حال در حال انجام  dakâre girom  dakâre giri   dakâre gira  dakâre girim  dakâre girin  dakâre girand حال التزامی  bagirom   bagiri  bagira  bagirim  bagirin  bagirand آینده  xâhâm bagirom   xâhi bagiri  xâhâ bagira   xâhim bagirim  xâhin bagirin  xâhand bagirand

 جستارهای وابسته 
 تات‌های ایران
 زبان تاتی ایران
 مردم گیلک
 زبان گیلکی
 گویش الموتی
 رودبار
 شهرستان رودبار
 استان گیلان

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های کاسپین
رده:زبان گیلکی
رده:زبان تاتی
رده:شهرستان رودبار
رده:استان گیلان