زبان‌های اوموتی

زبان‌های اوموتی گروهی از زبان‌های آفروآسیایی هم‌چسب و نواخت‌بر جنوب غربی اتیوپی هستند. این زبان‌ها حدود ۶٫۲ میلیون سخنگو دارند. برای نوشتن برخی از زبان‌های اوموتی از خط گعز و برای برخی دیگر از خط لاتین استفاده می‌شود. این گروه به‌طور کلی در خانواده زبان‌های آفروآسیایی دسته‌بندی می‌شود، اما در این مورد میان زبان‌شناسان اختلاف است.

پرسخنورترین زبان این خانواده وولایتا با حدود ۲ میلیون سخنور است.

 زبان‌ها 
زبان‌های اوموتی به دو شاخه شمالی و جنوبی اوموتی تقسیم می‌شوند. دسته‌بندی کلاسیک اوموتی به شرح زیر است:
 اوموتی جنوبی/آروئی (هامر-بانا، آری، دیمه، کارو)
 اوموتی شمالی/غیرآروئی
 مائو
 بامباسی
 مائو غربی (هوزو، سزه، گانزا)
 دیزوئی (دیزی، شکو، نایی)
 گونگت–گیموجان
 گونگا/کفوئی (بورو، آنفیلو، کافا، شکاچو)
 گیموجان
 یمسا
 اومتو–گیمیرا
 بنچ
 چارا
 زبان‌های اومتو

 مقایسه واژگان 
نمونه واژگان اساسی ۴۰ زبان اوموتی از بلاژک (۲۰۰۸):Blažek, Václav. 2008. A lexicostatistical comparison of Omotic languages. In Bengtson (ed.), 57–148.
 زبان  چشم  گویش  دماغ  دندان  زبان  دهان خون  استخوان  درخت  آب  خوردن  نام باسکتو  af  waytsi  sints  ačči  B ɪnts'ɨrs  no·na  suuts  mεk'εts  B mɪts  B wa:tse  A moy-  B sumsa دوکا  af  waytsi  si·nts  ačči  ɨrs'ɪns  no·na  su·ts  mik'әts  mittse  wa·tsi  m-  suntsa ماله  ’a:pi  waizi  sied‘i  ’ači  ’ɪndɪrsi  daŋka  sugutsi  mεgεtsi  mitsi  wa:tsi  mo-  sunsi وولایتا  ayf-iya; A ayp'-iya  haytta  sir-iya  acca; A acc'a  int'arsa  doona  suutta; Ch maččamié  mek'etta  mitta  hatta  m-  sunta کولو  ayp'-iya  haytsa  siid'-iya  acc'a  ins'arsa  doona  sutsa  mek'etsa  barzap'-iya  hatsa  m-  sutta کانچا  ayp'e  hayts  sire  acc‘a  ins‘arsa  doona  suts  mek'etsa  mits  haats  m-  sunts مالو  ’áɸe  hʌ́je  síd'e  ’áčʰә  ’irɪ́nts  dɔ́nʌ  sútsʰ  mεk‘ɨ́ts‘  mɪ́ts  ’átsә  m-  sʊns گوفا  ayp'e  haytsa  siide  acc'a  intsarsa  doona  sutsa  mek'etta  mitsa  hatse  m-  suntsa زالا  ayfe  (h)aytsa  sid'e  ačča  int'arsa  duna  tsutsa    mitsa  hatsa  maa-   گامو  ayp'e  haytsa  siire  acc'a  ins'arsa  doona  suuts  mek'ets  mitsa  hatse  m-  sunts داچه  ayfe  hayts'e  siyd'e  acé  ɪntsεrs  duna  suts  mek'ets  šara  hatse  m-  sunts دروزه  ayp'e  waye  sire  acc'a  ins'arsa  duuna  suts  mek'etsa  mits  haats  m-  sunts اویدا  ápe, ayfe  B ha:ye  sid'e  ’ač, pl. o·či  iláns  B do:na  suts  mεk'εts  mɪns'a  haytsi  mu’-  suntsu زایسه  ’áaɸε  waayέ  kuŋké  ’acc'  ints'έrε  baadέ  súuts'  mεk'έεte  mits'a  wáats'i  m-  č'úuč'e زرگولا  ’a:ɸe  wai  kuŋki  ’ac'e  ’insәre  ha:’e  su:ts  nεkεtε  mintsa  wa:tse  m-  su:ns گانجوله  ’áaɸε  waašέ  kuŋkε  gaggo  ints'úrε  baadέ  súuts'  mεk'έtε  mits'i  waats'i  m-  ts'únts'i گیدیچو  ’áaɸε  waašέ  kuŋké  gaggo  ints'úrε  baadέ  súuts'i  mεk'εte  míts'i  wáats'i  m-  ts'únts'i کاچاما  ’áaɸε  uwaašέ  kuŋkέ  gaggo  ints'úrε  baadέ  súuts'ε  mέk‘έtee  mits'i  wáats'i  m-  ts'únts'i کویرا  ’áɸε  waayέ  siid'ε  gaggo  ’únts'úrε  ’áaša  súuts'  mεk‘έεte  míts'e; Ce akka  wáats'e  múuwa  súuntsi چارا  á:pa  wó:ya  sínt'u  áč'a  ’íns'ila  no:ná  sú:ta  mertá  mítsa  á:s'a  ḿ-na  sumá بنچ  ap  (h)ay  sint'  gaš; san  eyts'  non  sut  mert  inč  so’  m’  sum شه  af  ai  sint'  gaš  ets'  non  sut  mεrt  enc  so’  mma  sum یمسا  aafa; kema  odo  siya  a’ya  terma  noono  anna  mega  i’o  aka  me  suna بوورو  aawa  waaza  šint'a  gaša  albeera  noona  ts'atts'a  mak'әttsa  mitta  aatsa  maa-  šuutsa آنفیلو  a:fo  wa:jo  ši:nto  ga:ššo  εrɪ:tso  nɔ:no  ts'antso  šaušo  mɪ:tso  yu:ro  m  ši:go کافا  affo, aho  wammo; kendo  muddo  gašo  eč'iyo  nono; koko  dammo  šawušo  met'o  ač'o  mammo; č‘okko  šiggo موچا  á·p̱o  wa·mmo  šit'ó  gášo  häč'awo  no·no  damo  ša·wúšo  mit'ó  à·č'o  ma̱·(hä)  šəgo دیزی  ab-u  a:i  sin-u  ažu  yabɪl  εd-u  yεrm-u  us  wɪč  a:i  m-  sɪm-u شاکو  á:b  a:y  B sɪnt'  á:č'u  érb  e:d  yärm  u:su  í:nču  á:y  m̥̀-  su:m نایی  ’a:f  B ha:y  si.n  B acu  B yalb  e:du  yarbm  ’u:s  B incus  B hai  m-  su:m مائو  á:fέ  wá:lέ  ší:nt'έ  à:ts'ὲ  ánts'ílὲ  pɔ́:nsὲ  hándέ  má:lt‘έ  ’í:ntsὲ  hà:tsὲ  hà míjà  jè:škέ سزه  a:b, á:wi  wέὲ  ší:nté  há:ts'έ, ha:nsì  jántsílὲ/ t'agál  wa:ndè  hámbìlὲ  bàk‘ílí  ’innsì  há:ns'ì  má:mɔ́  nì:ší هوزو  abbi  wεεra  šini  ats'i  S wìntə́lә  waandi  hambilε  bak‘ilε  S ’í:nti  haani  maa  iiši دیمه  ’afe, ’aɸe  k'a:me  nʊkʊ  F baŋgɪl; ɪts; kәsɪl  ’ɨdәm  ’afe; B ’app-  maχse; F dzumt  k‘oss; F k‘ʊs  ’aχe; B ha:ɣo  naχe; B nә:ɣ-  ’ɨčɨn  mɨze; F na:b هامر  api, afi  k'a(:)m-  nuki  ’ats'  ’ad’ab  ap-  zum’i  le:fi  ak'-  noko  kʊm-  nam- بانا  afi  k'ami  nuki  atsi  adʌb/adɪm  afa  zump'i  lεfi  ɑhaka/ha:k'a  noko  its-; kum-  na(a)bi کارو  afi  k'ami  nuki  asi  attәp'  M ’apo  mәk'әs  lefi  aka  nuk'o  isidi   آری  afi  k'ami  nuki  atsi; B kasel geegi  adim  afa  zom’i  lεfi  ahaka  noɣa; B nɔk'ɔ  its-  nami اوبامر  a·fi  ɣ/k'a·mi  nuki  atsi  admi  afa  mək'əs ~ -ɣ-  lεfí  aɣa  luk'a, luɣa  ’its-  na·mi گالیلا  a·fi  k'a·mi  nuki  ači  admi  afa  mәk'әs  lεfí  aɣa/aháɣa  lu·ɣa/lo·ɣa  ič-  la·mi

 جستارهای وابسته 
 زبان‌های اتیوپی

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 Is Omotic Afro-Asiatic? by Rolf Theil

رده:زبان‌های اوموتی
رده:خانواده‌های ردشده توسط گلاتولوگ
رده:خانواده‌های زبانی پیشنهادی
رده:زبان‌های آفروآسیایی
رده:زبان‌های اتیوپی
رده:زبان‌های پیوندی