گویش بابلی

گویش بابلی یا taati بابلی  گویشی از زبان طبریواژه‌نامه بزرگ تبری، گروه پدید آورندگان به سرپرستی: جهانگیر نصراشرفی و حسین صمدی، سال 1377، جلد اول، ص 31 که در سه شهرستان بابل، بابلسر و فریدونکنار گویش می‌شود. گویش بابلی جز گویش‌های taati شرقی محسوب می‌شود. گویش taat بابلی پر گویشورترین گویش از گویش‌های زبان مازندرانی می‌باشد. گویش بابلی و آملی را جز گویش های مرکزی مازندرانی می داند و شناسه های فعلی آن را با گویش های شرقی همچون ساروی، قائمشهری و بهشهری متفاوت میداند. نجف زاده بارفروش و احمدی لفورکی گویش بابلی را جز گویش های مرکزی مازندرانی دانسته اند. ولادیمیر ایوانف گویش بابلی را یکی از گویش های زبان مازندرانی می داند.داند.

 محدوده جغرافیایی 
بندانگشتی|300px| نقشهٔ زبانی استان مازندران
گویش بابلی[https://iranicaonline.org/articles/iran-vi2-documentation = The dictionary edited by Naṣri Ašrafi (1381 Š./2002) contains vocabulary from the dialects of ʿAbbāsābād, Āmol, Bābol, Behšahr, Katul, Kord-kuy, Nowšahr, Sāri, Qāʾem-šahr, Tonokābon, etc. (in part compared with Pahlavi) از مناطق کوهستانی چلاو آمل تا بندپی، امامزاده حسن در سمت غربی آلاشت و نواحی جلگه‌های حد فاصل فریدونکنار، سرخ رود، بابلسر، بهنمیر، کیاکلا تا روستاهای کوهپایه‌ای کهنه خط، گنج افروز و بابل کنار گویش می‌شود و شامل سه شهرستان بابل، بابلسر و فریدونکنار می‌شود.واژه‌نامه بزرگ تبری، گروه پدید آورندگان به سرپرستی: جهانگیر نصراشرفی و حسین صمدی، سال 1377، جلد اول، ص 31

 دستور زبان 
 ضمیر 
در مازندرانی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.(ضمایر زیر براساس گویش بابلی می باشد)

 ضمیر  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع فاعلی، بابلی  men  tu/te  ve  emâ  šemâ  vešun مفعولی، بابلی  mere  tere  vere  emâre  šemâre  vešunre ملکی، بابلی  me/mi/mene  te/ti/tene  ve/vi/vene  ame/ami  šeme  vešune

 شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش بابلی سه دسته شناسه داریم: گذشته، حال ساده و حال التزامی.(نمونه زیر بر اساس گویش بابل تنظیم شده‌است)

۱. گذشته:
 بن ماضی ساده: -biyârd = آورد
 بن ماضی استمراری: -yârd = می‌آوُرد
 گذشته  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع شناسه  eme i  e  emi  eni  ene شناسه (پس از واکه)  me i  e  mi  ni  ne

۲. حال ساده:
 بن مضارع اخباری: -yâr = می‌آوَرد

 حال ساده  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع شناسه  eme  eni  ene  emi  eneni  enene شناسه (پس از واکه)  me  ni  ne  mi  neni  nene

۳. حال التزامی:
 بن مضارع التزامی: -biyâr = بیار

 حال التزامی  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع شناسه  em  i  e  im  in  en شناسه (پس از واکه)  m  i  e  im  in  n

 صرف فعل 
در جدول زیر فعل آوردن (biyârden) براساس گویش بابلی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.

 زمان/شخص  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع گذشته ساده  biyârdeme  biyârdi  biyârde  biyârdemi  biyâreni  biyârdene گذشته کامل  biyârde-bime  biyârde-bi  biyârde-bie  biyârde-bimi  biyârde-bini  biyârde-bine گذشته التزامی  biyârde-buem  biyârde-bui  biyârde-bu  biyârde-buim  biyârde-buin  biyârde-buen گذشته التزامی کامل  biyârde-bi-buem  biyârde-bi-bui  biyârde-bi-bu  biyârde-bi-buim  biyârde-bi-buin  biyârde-bi-buen گذشته استمراری  yârdeme  yârdi  yârde  yârdemi  yârdeni  yârdene گذشته در حال انجام  daime-yârdeme  dai-yârdi  daie-yârde  daimi-yârdemi  daini-yârdeni  daine-yârdene حال ساده/آینده  yârme  yârni  yârne  yârmi  yârneni  yârnene حال در حال انجام  dareme-yârme  dari-yârni  dare-yârne  daremi-yârmi  dareni-yârneni  darene-yârnene حال التزامی  biyârem  biyâri  biyâre  biyârim  biyârin  biyâren آینده  xâme biyârem  xâni biyâri  xâne biyâre  xâmi biyârim  xâneni biyârin  xânene biyâren

در جدول زیر فعل دیدن (badien) براساس گویش بابلی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.
 زمان/شخص  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع گذشته ساده  badime  badi  badie  badimi  badini  badine گذشته کامل  badi-bime  badi-bi  badi-bie  badi-bimi  badi-bini  badi-bine گذشته التزامی  badi-buem  badi-bui  badi-bue  badi-buim  badi-buin  badi-buen گذشته التزامی کامل  badi-bai-buem  badi-bai-bui  badi-bai-bue  badi-bai-buim  badi-bai-buin  badi-bai-buen گذشته استمراری نوع اول  dime  di  die  dimi  dini  dine گذشته استمراری نوع دوم  vinesseme  vinessi  vinesse  vinessemi  vinesseni  vinessene گذشته در حال انجام نوع اول  daime-dime  dai-di  daie-die  daimi-dimi  daini-dini  daine-dine گذشته در حال انجام نوع دوم  daime-vinesseme  dai-vinessi  daie-vinesse  daimi-vinessemi  daini-vinesseni  daine-vinessene حال ساده/آینده  vime  vini  vine  vimi  vineni  vinene حال در حال انجام  dareme-vime  dari-vini  dare-vine  daremi-vimi  dareni-vineni  darene-vinene حال التزامی  bavinem  bavini  bavine  bavinim  bavinin  bavinen آینده  xâme bavinem  xâni bavini  xâne bavine  xâmi bavinim  xâneni bavinin  xânene bavinen

 افعال 
 صرف فعل شدن (bayen\bavien) در زمان حال، گذشته و حال التزامی به گویش بابلی.
 فعل شدن  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع زمان حال  bume  buni  bune  bumi  buneni  bunene زمان گذشته  baime  bai  baie  baimi  baini  baine زمان گذشته کامل  bai bime  bai bii  bai bie  bai bimi  bai bini  bai bine زمان حال التزامی  bavvem  bavvi  bavve  bavvim  bavvin  bavven
 فارسی معیار  گویش بابلی با تو شب من زیبا می‌شود  ti jâ mi šo xejir bune از تو غمگین شدم  ti jâ qamgin baime می‌خواهم یک مرد بزرگ بشم  xâme atâ gate mardi bavvem
 صرف فعل بودن (bien) در زمان حال و گذشته به گویش بابلی.19
 فعل شدن  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع زمان حال  hasseme  hassi  hasse  hassemi  hasseni  hasene زمان گذشته  bime  bi  bie  bimi  bini  bine زمان گذشته  buem  bui  bue\boše  buim  buin  buen
 فارسی معیار  گویش بابلی آنها بچهٔ کی هستند  vešun kene vače hasene آنها پدر بزرگ‌های من بودند  vešun mi gate per-on bine
 صرف فعل بودن در جایی (dayen\davien)در زمان حال، گذشته و حال التزامی در زمان‌های مختلف به گویش بابلی.
 فعل شدن  ۱ مفرد  ۲ مفرد  ۳ مفرد  ۱ جمع  ۲ جمع  ۳ جمع زمان حال  dareme  dari  dare  daremi  dareni  darene زمان گذشته  daime  dai  daie  daimi  daini  daine زمان حال التزامی  davvem  davvi  davve  davvim  davvin  davven
 فارسی معیار  گویش بابلی من داخل رودخانه هستم  men čuke dele dareme داخل کاسه ماست بود  tale dele mâs daie می‌توانم کنارت باشم  tume ti var davvem

 متن مازندرانی به گویش بابلی قرن دوازدهم 
متن مازندرانی حکایت سابقهٔ بارفروش به گویش بابلی قرن دوازدهم:
 فارسی معیار  گویش بابلی بارفروش اول مشهور بود به بارفروش ده که همه جا جنگل بود. آستانه و شهدابن مرداب بود. شهرهای اصلی قدیم آمل و ساری بود. bârforuš avval mašhur bie be bârforuš deh ke hame jâ jangel bie. âstune o šohadâ-ben âb-annân bie .asle shar-e qadim âmel o sâri bie آستانه خود نیزار بود. آب داشت. در میان آب جایی تپه بود. مردم می‌آمدند و می‌رفتند. دیدند که گروهی کلاغ سر آن تچه جمع هستند. غار غار می‌کردند. مردم پیش خود می‌گفتند برای چه اینجا کلاغ جمع شده‌اند. تا اینکه مردی خوابنما شد که اینجا آستانه است. کم‌کم مردم این دوروبر آمدند و جمع شدند خانه ساختند. آن وقت شاه که دید مردم جمع شدند خانه ساختند و در اینجا قبر درست کردند شاه هم بر سر قبر گنبد ساخت. نامش را مشهد کلاغ نهادند. این قبر و بارگاه را در هزار و ده سال چیش درست کردند.  xud-e âstune lalejâr bie, u dâšte. dar miân-e u attâ jâ tappe bie. mardem ke imaune o šine, badine ke attâ- xale kelâj sar-e on tappe jamene , qâr-qâr kerdene. mardem hame še xed be xed getene , čači-e vâsse in-je âstune hasse. mardem ke bašnussene , biamune in-je-re qabr besâtene. kam-kam mardem in dur-e-var biamune jam baine besâtene. on-vaqt šâh ke badie mardem jam baine xene besâtene o in-je-re qabr derest hâkerdene , šah ham in qabr-e sar-re gonbad bessâte , vene nun-re beheshtene kelaj-e mašhad. in qabr e bâregah-e dar hezâr e deh sal-e piš derest hakerdene اول (رود) بابل همین درون شهر بود. مردم که کم‌کم جمع شدند خانه ساختند رودخانه را بردند بیرون شهر قرار دادند  avvel bâbel hamin šahr-e dele bie. mardem ke kam kam xene jam baine besâtene, babel-re baverdene birun-e šahr qerâr hedâne

 جستارهای وابسته 

 مردم طبری
 زبان مازندرانی
 گویش کجوری
 گویش کلارستاق
 گویش تنکابنی
 مازندرانی دماوند
 استان مازندران
 شهرستان بابل
 بابل

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:بابل
رده:زبان مازندرانی
رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های کاسپین
رده:شهرستان بابل