خودمختارگرایی

خودمختارگرایی یا اتونومیسم (Autonomism)، که به نام مارکسیسمِ خودمختار (Autonomous Marxism) هم شناخته می‌شود، به‌طورکلی یک گرایش سیاسی-اجتماعی و فلسفی است که بر خودمختاری افراد و گروه‌ها در تصمیم‌گیری و ادارهٔ امور تأکید دارد. این دیدگاه می‌کوشد در برابر تمرکز قدرت و ساختارهای سلسله‌مراتبی، شکل‌های افقی و مشارکتی، سازمان‌دهی اجتماعی را رواج دهد. در این معنا، خودمختارگرایی را می‌توان نوعی استبداد ستیزی و تلاش برای گسترش دموکراسی مستقیم دانست."Autonomism as a global social movement" by Patrick Cuninghame. WorkingUSA: The Journal of Labor and Society. Volume 13 (December 2010): 451–464. .Georgy Katsiaficas. The Subversion of Politics: European Autonomous Social Movements and the Decolonization of Everyday Life , AK Press 2006Autonomia: Post-Political Politics, ed. Sylvere Lotringer & Christian Marazzi. New York: Semiotext(e), 1980, 2007. , .

به‌طور خاص، اصطلاح مارکسیسم خودمختار (یا مارکسیسم خودگردان) در ایتالیا دههٔ ۱۹۶۰ در میان جنبش‌های کارگری (operaismo) پدید آمد و بعدها با گرایش‌های پسا-مارکسیستی و آنارشیستی پیوند خورد. نظریه‌پردازهایی همچون ماریو ترونتی، آنتونیو نگری، پائولو ویرنو و فرانکو براردی در شکل‌گیری این جریان نقش مهمی داشتند. این دیدگاه بر توانایی طبقه کارگر برای اعمال تغییر مستقل از دولت و احزاب سیاسی تأکید دارد و نوعی رویکرد «از پایین به بالا» را ترویج می‌کند.

امروزه خودمختارگرایی نه تنها در جنبش‌های کارگری و دانشجویی، بلکه در جریان‌های فمینیستی، جنبش‌های زیست‌محیطی، هکتیویسم و شبکه‌های اجتماعی افقی نیز تأثیرگذار بوده‌است.Georgy Katsiaficas. The Subversion of Politics: European Autonomous Social Movements and the Decolonization of Everyday Life. AK Press. 2006

 وجه تسمیه 
واژهٔ اتونومیا (autonomia) از دو بخش یونانی (αὐτο، auto = خود؛ νόμος nomos = قانون) تشکیل شده‌است، و معنای «کسی که قانون خود را می‌سازد» می‌دهد. این مفهوم با استقلال تفاوت دارد: استقلال جدایی کامل از اجتماع است، در حالی که خودمختاری به معنای زیستن در جامعه بر اساس معیارهای خود فرد یا گروه است. ارسطو و بعدها ایمانوئل کانت این ایده را در چارچوب فلسفه اخلاق و سیاست توضیح داده‌اند.

 نظریه 
خودمختارگراییِ مارکسیستی بر این باور است که مقاومت و سازمان‌دهی طبقه کارگر، می‌تواند مستقل از ساختارهای رسمی سیاسی یا اتحادیه‌ای شکل گیرد. مانند دیگر مارکسیست‌ها، خودمختارگرایان به مبارزه طبقاتی، اهمیت اساسی می‌دهند. با این حال، تعریف خودمختارگراها از طبقه کارگر، نسبت به سایر مارکسیست‌ها، تعریف گسترده‌تری می‌باشد و شامل کارگرهای مزدبگیر (یقه سفید و یقه آبی)، افراد بدون مزد (دانش آموزها، بیکارها، خانه‌دارها و غیره) نیز می‌شود. این جریان بر گسترش تعریف «کار» به کل جامعه تأکید داشت، و نظریه‌پردازانی چون ماریاروسا دالا کوستا و سیلویا فدریچی نیز بر اهمیت فمینیسم و کار بدون مزد زنان در چارچوب سرمایه‌داری تأکید کردند.

 تأثیر 
این دیدگاه بر جنبش Autonomen در آلمان و هلند، جنبش‌های مرکز اجتماعات جهانی و همچنین برخی جنبش‌های معاصر در فرانسه و کشورهای انگلیسی‌زبان تأثیر گذاشت. بسیاری از فعالان آن از مارکسیسم سنتی فاصله گرفته و به گرایش‌های نزدیک به آنارشیسم پیوسته‌اند.

 میراث 
اتونومیستی مارکسیستی و اتونومن آلمانی جنبش‌هایی برای برخی از انقلابیون در کشورهای انگلیسی‌زبان الهام‌بخش بود. به ویژه توسط آنارشیست‌ها، که بسیاری از آن‌ها تاکتیک اتونومیستی چپ اتخاذ کرده‌اند، به کار رفته. جنبش operaismo ایتالیایی بر دانشگاهیان مارکسیست مانند هری کلیور، جان هالووی، استیو رایت و نیک دایر-ویتفورد نیز تأثیر گذاشت. در دانمارک و سوئد، این کلمه به عنوان یک عبارت جذاب برای آنارشیست‌ها و به‌طور کلی چپ‌های خارج از پارلمان استفاده می‌شود.

 متفکران 
 فرانکو «بیفو» براردی
 جورج کافنتزیس
 هری کلیور
 سیلویا فدریسی
 مایکل هاردت
 جان هالووی
 آنتونیو نگری
 ماریو ترونتی
 پائولو ویرنو
 نیک دایر-ویتفورد
 مائوریتزیو لازاراتو
 کریستین فوخس (جامعه‌شناس)

 جنبش‌ها و سازمان‌ها 
 پایگاه اباهلالی میوندولو
 بلیتز (نروژ)
 دیسوبدینتی
 جنبش کارگران بی خانمان MTST
 Kämpa tillsammans! Kämpa tillsammans!
 خودمختارگرایان لندن
 Plan C، یک گروه کمونیست ضد استبداد انگلیس با الهام از خودمختارگرایی است.
 فدراسیون جوانان آنارکو-سندیکالیست سوئد
 اونگدامشست، تصرف‌گرایان خودمختارگرای دانمارکی
 ارتش آزادیبخش ملی زاپاتیستا

 پانویس 

 منابع 

 "Autonomism as a global social movement" by Patrick Cuninghame The Journal of Labor and Society · 1089-7011 · Volume 13 · دسامبر ۲۰۱۰ · pp. 451–464
 FIRE AND FLAMES: A History of the German Autonomist Movement by Geronimo. AK Press. 2012. ISBN 978-1-60486-097-9
  L’Autonomie. Le mouvement autonome en France et en Italie, éditions Spartacus 1978
  Autonomes, Jan Bucquoy and Jacques Santi, ANSALDI 1985
  Action Directe. Du terrorisme français à l'euroterrorisme, Alain Hamon and Jean-Charles Marchand, SEUIL 1986
  Paroles Directes. Légitimité, révolte et révolution: autour d'Action Directe, Loïc Debray, Jean-Pierre Duteuil, Philippe Godard, Henri Lefebvre, Catherine Régulier, Anne Sveva, Jacques Wajnsztejn, ACRATIE 1990
  Un Traître chez les totos, Guy Dardel, ACTES SUD 1999 (novel)
  Bac + 2 + crime: l'affaire Florence Rey, Frédéric Couderc, CASTELLS 1998
  Italie 77. Le " Mouvement ", les intellectuels, Fabrizio Calvi, SEUIL 1977
  L'operaismo degli anni Sessanta. Da 'Quaderni rossi' a 'classe operaia''', Giuseppe Trotta e Fabio Milana edd. , DERIVEAPPRODI 2008
  Una sparatoria tranquilla. Per una storia orale del '77, ODRADEK 1997
  Die Autonomen, Thomas Schultze et Almut Gross, KONKRET LITERATUR 1997
  Autonome in Bewegung, AG Grauwacke aus den ersten 23 Jahren, ASSOCIATION A 2003
  The Subversion of Politics: European Autonomous Social Movements and the Decolonization of Everyday Life  Georgy Katsiaficas, AK Press 2006
  Negativity and Revolution: Adorno and Political Activism London: Pluto Press, 2009 John Holloway ed. with Fernando Matamoros & Sergio Tischler 
  Autonomia: Post-Political Politics, ed. Sylvere Lotringer & Christian Marazzi. New York: Semiotext(e), 1980, 2007. ، .
  Os Cangaceiros A Crime Called Freedom: The Writings of Os Cangaceiros (Volume One) Eberhardt Press 2006
  Storming Heaven: Class composition and struggle in Italian Autonomist Marxism, Steve Wright, University of Michigan Press 
  Νοέμβρης 73. Αυτοί οι αγώνες συνεχίζονται, δεν εξαγοράζονται, δεν δικαιώθηκαν, ed. Αυτόνομη Πρωτοβουλία Πολιτών. Athens 1983.
  Αναμνήσεις, Άγης Στίνας, υψιλον, Αθήνα 1985
  Το επαναστατικό πρόβλημα σήμερα, Κορνήλιος Καστοριάδης, υψιλον, Αθήνα 2000
 (In English) The city is ours: Squatting and autonomous movements from the 1970s to the present.'' Ed. Bart van der Steen, Ask Katzeff, Leendert van Hoogenhuijze. PM press, 2014. ISBN 978-1604866834

 پیوند به بیرون 

 Libertarian Communist Library Mario Tronti Archive
 Libertarian Communist Library Sergio Bolognia Archive
 Libertarian Communist Library Mariarosa Dalla Costa Archive
 Libertarian Communist Library Nick Dyer-Witheford Archive
 Libertarian Communist Library Antonio Negri Archive
 Libertarian Communist Library Raniero Panzieri Archive
 Libertarian Communist Library Harry Cleaver Archive
 Articles by members of the operaismo movement
 Aut-op-sy - Autonomist forum and texts
 Rekombinant - Autonomist forum and mailing list
 Texas Archives of Autonomist Marxism 
 Affinity Project directory and chronology of Autonomous Marxism
 Libertarian Communist Library, texts on autonomism
 Wildcat
 A critique of autonomism, published by a Trotskyist group
 TIQQUN “Introduction to Civil War [fragments]"


رده:انتقاد از کار
رده:تاریخ ایده‌ها
رده:تاریخ جنبش‌های اجتماعی
رده:تاریخ سوسیالیسم
رده:تاریخ فلسفه سیاسی
رده:تاریخ نوین ایتالیا
رده:جنبش کارگری
رده:سوسیالیسم آزادی‌خواه
رده:سیاست چپ رادیکال در ایتالیا
رده:سیاست چپ رادیکال
رده:مارکسیسم
رده:مکتب‌های اقتصادی
رده:نظریه مارکسیستی