اصلاحات کیئو

اصلاحات کیئو  آرایه‌ای از سیاست‌های جدید بود که در سال ۱۸۶۶ توسط شوگون‌سالاری توکوگاوا، , ژاپن معرفی شد. اصلاحاتی که در واکنش به افزایش خشونت از طرف قلمروی ساتسوما شکل گرفته بود و در این دوره به یک بخش اساسی در اصلاحات و تغییرات ایجاد شده در دوران امپراتور میجی تبدیل شد.

 وضعیت زمانه 
در دومین لشکرکشی چوشو در سال ۱۸۶۶ (کیئو ۲)، آخرین شوگون توکوگاوا یوشینوبو (کیکی) موفق شد فرمان امپراتوری برای لشکرکشی علیه چوشو را با سرکوب مداخله ساتسوما به دست آورد. اما به دلیل امتناع ساتسوما از اعزام نیرو — که با اتحاد ساتسوما-چوشو پیوند خورده بود — نیروهای شوگون‌سالاری در پی شکست‌های متوالی قرار گرفتند. در بیستم ژوئیه (۲۹ اوت ۱۸۶۶)، در اوج همین لشکرکشی، شوگون توکوگاوا ایه‌موچی در قلعه اوساکا درگذشت. در ابتدا کیکی شخصاً آماده فرماندهی لشکرکشی شد و از دربار شمشیر فرماندهی دریافت کرد، اما پس از دریافت خبر سقوط قلعه کوکورا، از حرکت منصرف شد و این بار با تلاش در دربار موفق به صدور فرمان آتش‌بس شد و با وجود مخالفت دومین قلمرو آیزو و لایه‌های بالایی دربار، موفق به انعقاد موافقتنامه آتش‌بس گردید.

به عنوان جانشین ایه‌موچی، اعضای ارشد شورا ایتاکورا کاتسوکیو و اوگاساوارا ناگامیچی با سرکوب مخالفت‌های ادو، یوشینوبو را به عنوان شوگون بعدی معرفی کردند. یوشینوبو این پیشنهاد را قاطعانه رد کرد. (نیروهای مخالف یوشینوبو به رهبری حرم‌سرا که از طرف‌داران تاکه‌نوسوکه تاشی‌یاسو (بعداً توکوگاوا ایه‌ساتو) بودند که ایه‌موچی او را به عنوان جانشین تعیین کرده بود، و همچنین مقاومت شدید دومین قلمرو میتو در برابر تصدی یوشینوبو بر مقام شوگون، نقش بزرگی در امتناع مکرر وی از پذیرش این منصب داشت) در بیستم اوت خاندان توکوگاوا را به ارث برد، اما همچنان از پذیرفتن مقام شوگون سر باز زد و سرانجام در پنجم دسامبر (۱۰ ژانویه ۱۸۶۷) در قلعه نیجو فرمان شوگونی دریافت کرد و رسماً به مقام شوگون منصوب شد. (گفته می‌شود این امتناع مکرر نوعی «سیاست فروش منت» بود تا با پذیرش مشروط، امور سیاسی را به سود خود پیش ببرد؛ اما نه دلیلی برای تأیید این تفسیر «سیاسی» وجود دارد و نه دلیلی برای رد آن) در آن دوره، کیکی آشکارا به سمت کشور باز گرایش یافته بود و پذیرش مقام شوگونی با نظر به گذار جدی به نظام کشور باز صورت گرفت.

حکومت کیکی با حمایت آیزو و قلمرو کووانا مشخصه‌اش پیوند نزدیک با دربار بود؛ کیکی در تمام دوران شوگونی خود هرگز از کینایی خارج نشد و بسیاری از مأموران شوگون‌سالاری را به کیوتو فراخواند، به طوری که در عمل انتقال مرکز حکومت به کینایی پیش می‌رفت. همچنین کیکی پیرامون پذیرش همسر فرعی از خاندان‌های درباری دوگه دست به تدبیر زد و در این میان بارها طرح انتصاب او به مقام کانپاکو یا سشو مطرح شد. از سوی دیگر، با وجود رویارویی سیاسی طولانی‌مدت با اوگوری تاداماسا و دیگر اصلاح‌طلبان شوگون‌سالاری، با آن‌ها همکاری کرد و اصلاحات کیئو را پیش برد. اما فهرست‌های اراضی که از زمان کانبون اینچی در هر تغییر شوگون صادر می‌شد، تا پایان هرگز صادر نشد.

کیکی از طریق نماینده فرانسه لئون روچس مبلغ ۲٫۴ میلیون دلار کمک مالی از فرانسه دریافت کرد، کارخانه فولاد یوکوسوکا و کارگاه‌های ساخت و تعمیر کشتی را تأسیس نمود و با دعوت از هیئت مستشاران نظامی به رهبری ژول برونه اصلاح نظام نظامی را به انجام رساند. نظام ماهانه وزرای ارشد را لغو کرد و مناصب فرمانده کل ارتش، فرمانده کل نیروی دریایی، رئیس امور مالی، رئیس امور داخلی و رئیس امور خارجی را برقرار ساخت. همچنین برادر کوچک‌ترش توکوگاوا آکیتاکه (که رئیس خاندان شیمیزو توکوگاوا شده بود) را به نمایشگاه جهانی پاریس (۱۸۶۷) اعزام کرد و تحصیل فرزندان مأموران شوگون‌سالاری در اروپا را نیز تشویق نمود. در مسئله گشودن بندر هیوگو، با اصرار مکرر بر دربار موفق به کسب مجوز امپراتوری شد و شورای چهار ارباب متشکل از ساتسوما، اچیزن، توسا و اوواجیما را که قرار بود کیکی را به دلیل اعلام گشودن بندر هیوگو بدون کسب مجوز امپراتوری محکوم کنند، وادار به انحلال کرد.

اما فشار تهاجمی کیکی برای گشودن بندر هیوگو مخالفت با او را تشدید کرد. موضع سرسختانه کیکی، ناتوانی چهار ارباب فئودال که به کیوتو آمده بودند در یافتن راهی برای اصلاح امور داخلی، و تعمیق اوضاع سیاسی ضد شوگونی در غرب کیوتو و اوساکا، همگی باعث شدند ساتسوما به سمت سرنگونی مسلحانه شوگونی متمایل شود و شکل‌گیری نیروی ضد شوگونی به رهبری ساتسوما پیش رفت که ساتسوما-چوشو-آکی و جناح ضد شوگونی در توسا (هرچند توسا به‌طور کلی بیشتر به دنبال اتحاد اربابان قدرتمند شامل شوگون‌سالاری بود) به آن پیوستند.

 بررسی اجمالی 
در سال ۱۸۶۶، هنگامی که شوگون چهاردهم توکوگاوا ایه‌موچی و امپراتور ژاپن، امپراتور کومی به‌طور همزمان هر دو جان خود را از دست دادند، باکوفو (دولت شوگون‌سالاری) اصلاحات کیئو را ایجاد کرد تا ژاپن دچار اختلاف و بهم‌ریختگی نشود. این اصلاحات بسیاری از جنبه‌های سیستم بوروکراسی، ارتش و اقتصاد را به سبک غربی درآورد و بر پیشرفت در دولت بر اساس شایسته‌سالاری (نه امتیازات موروثی) و سیاست‌های تجاری با سایر کشورها تمرکز داشت. علاوه بر این، اصلاحات مالی از جمله معرفی مالیات جدید و لغو خدمات نظامی هاتاموتو‌ها (جایگزینی آن با پرداخت پول)، ساخت کارخانه آهن‌سازی یوکوسوکا، کاناگاوا، با حمایت فرانسه، آموزش نیروهای نظامی شوگون‌سالاری توسط میسیونرهای نظامی فرانسه در ژاپن (۶۸–۱۸۶۷). از طرف دیگر، برنامه‌های دیگر زیادی نیز طراحی شد که عملی نشدند.

باکوفو (دولت شوگون‌سالاری) امیدوار بود که این اصلاحات به طریقی شورش‌های قلمروی ساتسوما و قلمروی چوشو (ولایت ناگاتو) را پایان دهد - اما این اتفاق نیفتاد. مداخلات باکوفو (دولت شوگون‌سالاری) تنها موفقیت محدودی داشت. علاوه بر مرگ توکوگاوا ایه‌موچی و مرگ امپراتور کومی، عوامل مداخله‌گر دیگری شرایط متشنج کشور را تشدید کرد.

این اصلاحات در ادامه سه دوره اصلاحات دیگر در دوره ادو بود: اصلاحات کیوهو (۱۷۱۶–۱۷۳۶)، اصلاحات کانسی در زمان (امپراتور کوکاکو) دهه ۱۷۹۰ و اصلاحات تمپو ۱۸۴۴)

 گاهشماری 
۲۸ سپتامبر ۱۸۶۶ (سال دوم کیئو (دوره)، روز ۲۰ ام ماه هشتم): شوگون چهاردهم توکوگاوا ایه‌موچی در اوساکا درگذشت؛ و باکوفو درخواست کرد که توکوگاوا یوشینوبو به عنوان جانشین وی منصوب شود.

۱۰ ژانویه ۱۸۶۷ (سال دوم کیئو (دوره)، روز پنجم ماه ۱۲): یوشینوبو به عنوان شوگان منصوب شد.

۳۰ ژانویه ۱۸۶۷ (سال دوم کیئو (دوره)، روز ۲۵ ام ماه دوازدهم): امپراتور کومی درگذشت.

 جستارهای وابسته 
 باکوماتسو

 منابع 



رده:اصلاحات میجی
رده:باکوماتسو
رده:توکوگاوا یوشینوبو
رده:ژاپن در ۱۸۶۶ (میلادی)