فهرست هندی‌های برنده جایزه نوبل

110px|نماد بنیاد نوبل 110px|مدال اهدایی به برندگان جایزه

فهرست هندی‌های برنده جایزه نوبل برندگانی را شامل می‌شود که شهروند هند یا دارای اقامت هند یا از پدر و مادری هندی بوده‌اند. جایزه نوبل مجموعه‌ای از جوایز بین‌المللی سالانه است که به کسانی که بیشترین سود را به بشریت رسانده‌اند، در رشته‌های فیزیک، شیمی، فیزیولوژی یا پزشکی، ادبیات، صلح و علوم اقتصاد اعطا می‌شود و بنا بر آخرین وصیت‌نامه آلفرد نوبل شیمی‌دان سوئدی تأسیس شده‌است که مشخص می‌کند بخشی از ثروت او برای ایجاد جوایز استفاده می‌شود. هر برنده (گیرنده) مدال طلا، دیپلم و مبلغی دریافت می‌کند که هر ساله توسط بنیاد نوبل تصمیم گرفته می‌شود. فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد اهدای جایزه نوبل شیمی، جایزه نوبل فیزیک و جایزه یادبود نوبل علوم اقتصاد بانک مرکزی سوئد را بر عهده دارد؛ اعطای جوایز نوبل فیزیولوژی و پزشکی بر عهده مجمع نوبل در موسسه کارولینسکای سوئد می‌باشد؛ همچنین، آکادمی سوئد جایزه نوبل ادبیات را اعطا می‌کند و کمیته نوبل نروژ، جایزه صلح نوبل را به برندگان اهدا می‌کند.

از زمان تأسیس بنیاد نوبل در سال ۱۹۰۱ تا سال ۲۰۱۹ این جایزه، ۵۹۷ بار به ۹۵۰ شخص و سازمان اعطا شده‌است که برخی از افراد بیش از یک بار جایزه گرفتند. در مجموع این تعداد شامل ۲۷ سازمان و ۹۰۸ شخص مجزا می‌شود. از کل دریافت‌کنندگان، ۱۳ نفر از مردم هند هستند (پنج شهروند هندی و هشت نفر از والدین هندی یا دارای اقامت هند). رابیندرانات تاگور اولین شهروند هند بود که این جایزه به وی اعطا شد و همچنین اولین فرد آسیایی دریافت‌کننده جایزه نوبل بود که در سال ۱۹۱۳ جایزه نوبل ادبیات به او اعطا شد و مادر ترزا تنها زن در بین فهرست گیرندگان است. سری اوروبیندو شاعر ملی‌گرا، فیلسوف و توسعه‌دهنده یوگا انتگرال از سرشناس‌ترین افراد ناموفق برای دریافت جایزه نوبل ادبیات در سال ۱۹۴۳ و جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۵۰ بوده‌است.

در اول دسامبر سال ۱۹۹۹، کمیته نوبل نروژ تأیید کرد که مهاتما گاندی پنج بار نامزد جایزه صلح شد (از سال ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۹، در سال ۱۹۴۷ و چند روز قبل از ترور در ژانویه ۱۹۴۸). در سال ۲۰۰۶، جیر لوندستاد، دبیر کمیته نوبل نروژ، از او به عنوان بزرگترین فرد نادیده گرفته شده در تاریخ ۱۰۶ ساله بنیاد نوبل یاد کرد.

 برندگان جایزه 

 افراد راج بریتانیا یا شهروندان هندی 

 سال برنده رشته دلیل اهدای جایزه   در زمان اعطای جایزه نوبل، شهروند  راج بریتانیا بوده‌اند. ۱۹۱۳پیوند=|جایگزین=Portrait of Rabindranath Tagore taken in 1909|115px رابیندرانات تاگور ادبیات «احساسات عمیقش، اشعار تازه و زیبا، که به وسیله آن با مهارت کامل، اندیشه شعری خودش را ساخت. بیان اشعار انگلیسی بخشی از ادبیات غرب است.» ۱۹۳۰پیوند=|جایگزین=Portrait of Sir CV Raman|115px سی وی رامان فیزیک «کار بر روی تفرق نور و کشف اثری که به نام او پراکندگی رامان نام‌گذاری شد.» در زمان اعطای جایزه نوبل به عنوان شهروند  جمهوری هند معرفی شده‌اند. ۱۹۷۹پیوند=|جایگزین=Portrait of Mother Teresa captured in 1994|115px مادر ترزا صلح «به رسمیت شناختن کارهای او برای کاهش رنج بشریت و بنیانگذاری جمعیت مبلغان خیریه» ۱۹۹۸پیوند=|جایگزین=Picture of Amartya Sen|115px آمارتیا سن علوم اقتصادی «مشارکت‌هایش در نظریه اقتصاد رفاه» ۲۰۱۴پیوند=|جایگزین=Photograph of Kailash Satyarthi|115px کایلاش ساتیارتی صلح  «مبارزه علیه سرکوب کودکان و جوانان و تلاش برای حق تحصیل تمامی کودکان»

 متولد هند 
برندگانی که به عنوان شهروند هندی زاده شدند اما هنگام دریافت این جایزه شهروند کشور دیگری بوده‌اند.

 سال برنده ملیت رشته دلیل اهدای جایزه  ۱۹۶۸پیوند=|جایگزین=Picture of Har Gobind Khorana|115px هار گوبیند کورانا (متولد رائی‌پور، پاکستان) فیزیولوژی یا پزشکی «تفسیر رمز ژنتیکی و عملکرد آن در زیست‌ساخت پروتئین» ۱۹۸۳پیوند=|جایگزین=Picture of Subrahmanyan Chandrasekhar|115px سوبرامانیان چاندراسخار  (متولد لاهور، پاکستان) فیزیک «مطالعات نظری خود در مورد فرایندهای فیزیکی در مورد ساختار و تحول ستاره‌ها» ۲۰۰۹115px|ونیکی راماکریشانان ونکاترامان راماکریشنان (متولد چیدامبارام، هند) شیمی «مطالعه بر روی ساختار و عملکرد ریبوزوم از طریق کریستالوگرافی ماکرومولکولی» ۲۰۱۹115px|کتاب جایزه کتاب سال Abhijit Banerjee FT Goldman Sachs 2011 (برش خورده) آبیجیت بنرجی (متولد بمبئی، هند) علوم اقتصاد «رویکرد تجربی آنها در کاهش جهانی فقر»

 دیگران 
برندگانی که در هند زاده شده یا اقامت داشته‌اند ولی شهروند هند نبودند.

 سال برنده کشور محل اقامت رشته دلیل اهدای جایزه  ۱۹۰۲پیوند=|جایگزین=Portrait of Ronald Ross|115px رونالد راس (متولد المورا، راج بریتانیا) فیزیولوژی یا پزشکی «پژوهش‌هایش در زمینه انتقال انگل مالاریا توسط پشه که از این طریق پایه و اساس تحقیقات موفق در مورد این بیماری و روش‌های مبارزه با آن حاصل شد.» ۱۹۰۷پیوند=|جایگزین=Portrait of Rudyard Kipling|115px رودیارد کیپلینگ(متولد بمبئی، راج بریتانیا) ادبیات «داستان‌ها، رمان‌ها و اشعارش و قدرت مشاهده و تخیل پیشرو و اثر به اوج رسیده مفاهیم و هنر توصیف که وجه بارز آفرینشهای این نویسنده برجسته است.» ۱۹۸۹پیوند=|جایگزین=Picture of Dalai Lama|115px چهاردهمین دالایی لاما (متولد تاکسر، تبت) صلح «مبارزه‌اش برای آزادی تبت او مُصرانه در مقابل استفاده از خشونت ایستادگی کرده و در مقابل از راه حل‌های مبتنی بر رواداری و احترام متقابل به منظور حفظ میراث تاریخی و فرهنگی مردمش حمایت کرده‌است.»

 جستارهای وابسته 
 فهرست برندگان جایزه نوبل
 فهرست برندگان آسیایی جایزه نوبل

 یادداشت 

 منابع 

رده:برندگان جایزه نوبل اهل هند
رده:فهرست‌های اهالی هند
رده:فهرست‌های برندگان جایزه نوبل بر پایه ملیت
رده:ویکی‌سازی رباتیک