عربی شبه‌جزیره‌ای

عربی شبه‌جزیره‌ای  یا عربی جنوبی گویش‌های عربی هستند که در شبه‌جزیره عربستان سخن گفته می‌شوند. سخنوران گویش‌ها در عربستان سعودی، یمن، عمان، امارات متحده عربی، کویت، بحرین، قطر، جنوب عراق، جنوب ایران و مناطق قبیله ای اردن (اردنی‌های بومی) می‌زیند.

این منطقه، سرزمین مادری زبان عربی است و گویش عربی آن نیز بیشتر از سایرین به عربی کلاسیک نزدیک است. آن‌ها اکثر نحو و واژگان کلاسیک را حفظ کرده‌اند اما با عربی کلاسیک مانند سایر گویش‌ها تفاوت‌هایی دارند.

 گویش‌ها 
گویش‌های عربی شبه‌جزیره‌ای شامل موارد زیر می‌شوند:
 عربی یمنی رایج در یمن
 عربی حجازی رایج در منطقه حجاز در غرب عربستان سعودی
 عربی نجدی رایج در منطقه نجد در مرکز عربستان سعودی
 عربی حضرموتی رایج در منطقه حضرموت
 عربی خلیجی رایج در ساحل خلیج فارس
 عربی بحرانی رایج در بحرین
 عربی عمانی رایج در عمان
 عربی ظفاری رایج در عمان و یمن
 عربی شحی رایج در منطقه کوهستانی امارات و مسندم عمان

 مقایسه واژگان 
+مقایسه بین چند گویش در عربستان سعودیواژهعربی معیارحجازی شهریقبیله حرب (حجازی)قبیله حرب (نجدی)نجدی شهری"آب"ماء māʼمویة mōyaما mā یا مویة mōyaمویة mōya"می‌خواهم"أرید ʼurīdأبغی ʼabḡa یا گاهی أبی ʼabaأبی ʼabaأبی ʼabi"کجا؟"أین ʼaynفین fēnوین wēn"چی؟"ماذا māḏāإیش ʾēšویش wēšوش wiš"چرا؟"لماذا limāḏāلیش lēš یا لیه lēh"بامداد"ضُحَی ḍuḥāضُحَی ḍuḥaضَحی ẓaḥa (ظَحی)"اکنون"الآن alʼānدحین daḥīn یا daḥēnذحین daḥīnهالحین hal-ḥīnالحین il-ḥīn"قهوه"قَهْوَة qahwaقَهْوَة gahwaقْهَوَة ghawaقْهَوَة ghawa یا قَهْوَة gahwa"نان"خُبْز ḵubzخُبْز ḵubuz یا عیش ʿēšعیش ʿayšخِبْز ḵibzخِبْز ḵibz"همچنین"أیْضًا ʾayḍan یا کَذٰلِکَ ka-ḏālikaکمان kamān یا برضه barḍuکمان kamān یا برضه barẓu (برظه)کَذٰلِکَ ka-ḏālikبَعَد baʿad"بدو"یَرْکُض yarkuḍu یا یَجْرِی yajrīیِجْری yijriیَجْرِی yajriیَرْکُض yarkiẓ (یَرْکِظ)"شاید"یُمْکِن yumkinیِمْکِن yimkin یا بَلْکی balki*یِمْکِن yimkin"بودیم"کُنَّا kunnāکُنَّا kunnaکِنَّا kinna"گفتند"قالوا qālūقالوا gāluقالوا gālawقالوا gālaw یا قالوا gālu"گاوها"بَقَر baqarبَقَر bagarبُقَر bugarبِقَر bigar"گردن"رَقَبة raqabaرَقَبة ragabaرْقُبة rgubaرْقَبة rgaba"کوچک"قَلیل qalīlقَلیل galīlقِلیل gilīl"نیرومند"قَوِیّ qawiyyقَوی gawiقُوی guwi"با تو سخن گفت"کَلَّمَکَ kallamakaکَلَّمَک kallamakکَلَّمْک kallamk"همه" یا "بخور!"کُلّ kullکُلّ kullکِل kill"بزرگ‌تر شد"کَبُرَ kaburaکِبِر kibirکِبَر kibar"نوشید"شَرِب šaribشِرِب širibشِرَب širab"ایستاد"سَکَن sakanسَکَن sakanسِکَن sikan"راست گفت"صَدَق ṣadaqaصَدَق ṣadagصِدَق ṣidag"می‌داند"یَعْرِف yaʿrifیِعْرِف yiʿrifیْعَرِف yʿarif"نوشت"کَتَبَ katabaکَتَب katabکِتَب kitab"می‌نویسد"یَکْتُبُ yaktubuیِکْتُب yiktubیَکْتِب yaktibیَکْتِب yaktib یا یْکَتِب ykatib"وارد می‌شود"یَدْخُل yadḵulیِدْخُل yidḵulیَدْخِل yadḵil"می‌شماریم"نَحْسِبُ naḥsibuنِحْسِب niḥsibنْحَسِب nḥasibنْحَسِب nḥasib یا نِحْسِب niḥsib"تکه چوب"خَشَبَة ḵašabaخَشَبَة ḵašabaخْشِبَة ḵšibaخْشِبَة ḵšiba یا خَشَبَة ḵašaba"می‌نشیند"تَقْعُد taqʿudتِقْعُد tigʿudتَقْعُد tagʿudتَقْعِد tagʿid"گفتم"قُلْت qultقُلْت gultقِلْت gilt"بیدار شد"صَحِیَ ṣaḥiyaصِحِی ṣiḥiصَحَی ṣaḥa"کَندن"اِحْفِرْ iḥfirاَحْفُر aḥfurاِحْفِرْ iḥfir"ببر!"خُذْ ḵuḏخُذْ ḵud (خُد)خُذْ ḵuḏخِذْ ḵiḏ"بگو!"قُل qulقول gūlقِل gil یا rarely قول gūl"برو!"اِذْهَب iḏhabروح rūḥرح riḥ یا rarely روح rūḥ"رها کن!"خَلِّ ḵalliخَلِّی ḵalliخل ḵall"گور"قَبْر qabrقَبُر gaburقبر gabir"تنگ‌دستی"فَقْر faqrفَقِر fagirفَقُر fagurفَقِر fagir"پسین"عَصْر ʿaṣrعَصُر ʿaṣurعَصِر ʿaṣir"شتر"جَمَل jamalجَمَل jamalجِمَل jimalجِمَل jimal یا جَمَل jamal"راستی"حَقیقة ḥaqīqaحَقیقة ḥagīgaحِقیقة ḥigīga"بزرگ"کَبیر kabīrکَبیر kabīrکِبیر kibīrکِبیر kibīr یا کَبیر kabīr"خشک شد"یَبِس yabisaیِبِس yibisیِبَس yibas"ما"نَحْن naḥnuاحنا iḥna یا نحنا niḥnaحنا ḥinna"ایشان"هُم humَّهُم hummaهُم hum"او"هُوَ huwaهُوَّ huwwaهو hū یا huw یا huwah یا آهو ihwaهو hū یا huw"این"هذا hāḏāهذا hāda (هدا)هذا hāḏa"همچون"مِثْل miṯl یا کما kamaزَی zayمِثْل miṯl یا کما kima یا زَی zayمِثْل miṯil یا زَی zay
یادداشت‌ها:
 بَلْکی باستانی است و به ندرت در هردو گویش استفاده می‌شود.

 جستارهای وابسته 
 عربی نوین معیار
 عربستانی جنوبی نو

 منابع 


رده:عربی شبه‌جزیره‌ای
رده:زبان‌های عربستان سعودی
رده:زبان‌های عربی
رده:عربی مشرقی