کانتونی هنگ کنگی

کانتونی هنگ کنگی (چینی سنتی: 香港粵語، چینی ساده‌شده: 香港粤语، ییل: Hēung góng yuht yúh) گویشی از زبان کانتونی از خانواده زبان‌های چینی-تبتی است. این گویش، زبان رسمی و بومی هنگ کنگ است. گویشی مشابه این گویش در ماکائو نیز رایج است.

گرچه خود مردم هنگ کنگی به این زبان «کانتونی» (廣東話) می‌گویند، نشریات در سرزمین اصلی چین عنوان «گفتار هنگ کنگی» (香港話) را به دلیل تفاوت‌های تلفظی بین این گویش و گویش رایج در گوانگ‌دونگ (به ویژه گویش معیار گوانگ‌ژو) برای نامیدن آن به کار می‌برند.

 واج‌شناسی 
 آغاز و پایان 
کانتونی هنگ کنگی دارای تفاوت‌های جزئی با کانتونی معیار گوانگ‌ژو در واج‌شناسی است، اما تا حد زیادی با آن یکسان است. در این گویش، جفت‌های واجی مشخصی با یکدیگر ادغام شده‌اند. این موارد به عنوان «صدای تنبل» (懶 音) شناخته می‌شوند و جزء تلفظ‌های ویژهٔ گوانگ‌ژو هستند، اما تا اوایل قرن بیستم در این سرزمین‌ها نیز رواج داشته‌اند. قابل توجه‌ترین تفاوت بین تلفظ هنگ کنگ و گوانگ‌ژو تعویض تلفظ بینی (/L/) با بینی (/n/) در بسیاری از کلمات است. برای نمونه، واژهٔ تو () در گوانگ‌ژو نِیه (néih) و در هنگ کنگ لِیه (léih) تلفظ می‌شود.

یکی دیگر از ویژگی‌های کلیدی کانتونی هنگ کنگ، ادغام دو هجای بینی /ŋ̩/ و /m̩/ است. در گوانگ‌ژو این دو هجا مجزا هستند اما در هنگ کنگ اولی در دومی ادغام می‌شود و به شکل آن تلفظ می‌شود. همچنین اگر در پی /kʷ/ و /kʷʰ/ در آغاز کلمات /ɔ:/ بیاید، این دو به /k/ و /kʰ/ ادغام می‌شوند. این ویژگی برخلاف دو مورد پیشین در هر دو گویش گوانگ‌ژو و هنگ کنگ وجود دارد. مثلاً واژه کشور () به جای گوُک (gwok)، با ادغام به صورت «گُک» (gok) تلفظ می‌شود.

 نواخت‌ها 
کانتونی دارای ۶ نواخت به شرح زیر است:
نوع هجانام نواختdark flat()dark rising()dark departing()light flat()light rising()light departing() توصیفسطح بالا،افت بالاخیز بالاسطح میانهافت پایین،سطح خیلی پایینخیز پاینسطح پایین شماره نواخت درییل و جیوت‌پینگ۱۲۳۴۵۶ نمونه نماد نواخت ،      ،      تفکیک‌کننده در آی‌پی‌ای ،      ،      تفکیک‌کننده در ییلsī, sìsísisìhsíhsih

 وام‌واژه‌ها 
آمیخته بودن فرهنگ هنگ کنگ با سایر فرهنگ‌های آسیایی و غربی و همچنین موقعیت این شهر به عنوان یک مرکز تجاری بزرگ بین‌المللی، باعث شده تعداد زیادی وام‌واژه وارد گویش هنگ کنگی شود. واژه‌هایی نیز از گویش هنگ کنگی به دیگر زبان‌ها صادر شده‌اند.

 وام‌واژه‌های وارداتی 
چند وام‌واژه وارداتی به شرح زیرند:

 از انگلیسی 
نویسهٔ چینیجیوت‌پینگانگلیسیماندارینچینماندارینتایوانaa3 kaan1accountaau3 giu6arguearguments (fights)baak3 gaa1 ngok6Baccarat (card game)bo1ballbaa1 leoi4balletbang1 daai2bandagebaa1barbarristerbe1 zau2beerbei2 gin1 nei4bikinibou1 taai1bow tiebou2 ling4bowlingbui1 got3boycottbaak3 gaa1 lei6broccolibaa1 daa2brotherpou6 fei1buffetban6 zyu1 tiu3bungee jumpingbaa1 si2bus//baai1 baai3byekaa1 lou6 lei5caloriegaa3 fe1 jan1caffeinekaat1cardkaa1 tung1cartoongo1 si2 dik1caustic sodazi1 si2cheesece1 lei4 zi2cherryzyu1 gu1 lik1chocolatesai1 daa2cidersyut3 gaa1cigardaa2 kat1clock inkeoi1 lok6 bou6clubgam1 si4clumsyho2 ho2cocoaho2 kaa1cocaho2 kaa1 jan1cocainegaa3 fe1coffeekuk1 kei4cookiegu1 lei1cooliehuk6 go1cougargei6 lim4creamkuk1crooked (bent)bend your kneeswinding road aheadzig-zaggaa3 lei1currysaan1 aai1cyanidedaa2 ling6darlingdip6dishdou1 lat1doughnutDump()dam2dump (garbage) (In the dump/dumpster)database dumppile dumpdumped by boy-/girl-friendfei4 lou2fail (failure)fei1 lam2filmfai1fightfight forFanfen1 si2fan (fanatic)fan (machine)de1 di4daddy (father)faat3 tang4frightenedgou1 ji5 fu1golfgit3 taa1guitargat1 si2guts (courage)encouragefelt like someone just punched you in the guthaa1 lou3HelloHalloweenhon3 bou2 baau1hamburger) (calque)aa3 tau2the head ofheading to (somewhere)hang1 lei5honey (calque)jit6 gau2hotdogfu1 laa1 hyun1hula hoopsyut3 go1ice-creamjin1 so1insure (insurance)kei4 ji6 gwo2kiwifruitlip1lift (elevator)ning4 mung1lemongat1 lei6lucky (you)good luckmong1 gwo2mangomai1microphonemou4 dak6 yi4modelmo1 dang1modernmo1 daa2motormou1 si2moussemaa1 mi4mummy (mother)nei4 lung4nylonaa1 pin3opiumbaan1 gik1pancakepaak3 ce1parking a vehiclebe1 lei2pearpai1piebing1 bam1ping-pongbou3 lam1plumbaau3 guk1popcornbou3 din1puddingbam1pumpsaa1 leot2saladsaam1 man4 jyu2salmonsaa3 lam1salutesaam1 man4 zi6sandwichsaa1 din1 jyu2sardinesaa1 si2Sarsaparilla (soft drink)
SARSroot beer: 
SARS: root beer: 
SARS: song1 naa4saunasi6 gaa1 fu4scarfsyu4 mat1schmucksyut3 lei6sherrysou1show (performance)si1 daa2sisterso1 daa2sodasou1 faa4sofaso1 fu4relaxing (chilling)("soft", antonym of "firm")si6 baa1 naa4spanner (wrench)si6 be1sparesi2 dik1sticksi6 do1storesi6 do1 be1 lei2strawberrysan1 dei6sundaesap6buk1SupportT-T- seot1T-shirttaap3 lo4tarotdik1 si2taxi("" = rental car)taai1tietaai1tire (tyre)do1 si2toastto1 fei2 tong2toffeetan1 naa4 jyu2tunawai4 taa1 ming6vitaminwai1 faa4wafer biscuit
wafer (electronics)wafer biscuit: 
wafer (electronics): wafer biscuit: 
wafer (electronics): wai1 si2 gei6whiskywui5would (e.g. He would know)jau4 teng5yachting (yacht)jyu4 gaa1yogajyu5 lok6yogurt

 از فرانسوی 
{|class="wikitable"
|-
نویسهٔ چینیجیوت‌پینگفرانسویماندارینچینماندارینتایوانso1 fu4 lei4soufflégu2 lung4colognelaang1laine

 از ژاپنی 
نویسهٔ چینیجیوت‌پینگژاپنیروماجی ژاپنیماندارینچینماندارینتایوانkaa1 laa1 ou1 kei1karaokeOKOKlou5 sai3setainushigaan1 baa1 de1ganbattefong3 tai4tabe hōdailong6 maan6rōman

 وام‌واژه‌های صادراتی 
چند وام‌واژه صادراتی به شرح زیرند:

 به انگلیسی 

انگلیسینویسهٔ چینیجیوت‌پینگadd oilgaa1 yau2chop chopchuk1 chuk1kowtowkau3 tau4typhoontoi4 fung1ketchupke4 zap1

 به ماندارین سرزمین اصلی چین 
ماندارینکانتونیجیوت‌پینگبرابر ماندارینmaai4 daan1paak3 dong3 (in ownership and business) (in dancing)daap3 dik1 si2، corruption of mou4 lei4 tau4/leng3 zai2 (in China only)paak3 to1hou2 zeng3/gaau2 dim6

 به ماندارین تایوانی 
ماندارین تایوانیپین‌یینکانتونیجیوت‌پینگ(hóu) sāiléihou2 sai1 lei6hòu zhùhou1 jyu6

 به ژاپنی 
کانای ژاپنی (کانجی)روماجی ژاپنینویسهٔ چینیجیوت‌پینگ ()yamuchajam2 caa4 ()chāshūcaa1 siu1 ()chāhancaau2 faan6

 جستارهای وابسته 
 گونه‌های چینی

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 Learn Cantonese (with Cantonese-English / English-Cantonese Dictionary)
 Learn Chinese with Chinese Lyrics Now with Pinyin and sound files
 Jyutping romanisation of Cantonese reading of Chinese characters using in Hong Kong

رده:زبان کانتونی معیار
رده:زبان‌های هنگ کنگ