اوپانیشادهای موکیه

اوپانیشادهای موکیه () معروف‌ترین و مهم‌ترین اوپانیشادهای آیین هندو هستند. برخی محققان ده اوپانیشاد را با عنوان موکیه‌های اصلی دسته‌بندی می‌کنند، ولی نظر غالب محققان بر ۱۲ یا ۱۳ اوپانیشاد موکیه اصلی است.

بندانگشتی|صفحه‌ای از یک نسخهٔ خطی اوپانیشاد ایشا
هر یک از اوپانیشادهای اصلی را می‌توان با یکی از مکاتب تفسیر یکی از چهار ودا (شاکهاها) مرتبط دانست. گفته می‌شود که شاکهاهای بسیار وجود داشته‌اند که تنها کسری از آنها باقی مانده است. در قیاس با اوپانیشادهای اصلی، اوپانیشادهای جدید ارتباطی با متون اصیل ودایی ندارند، فلاسفهٔ مهم ویدانته بر آنها شرحی ننوشته‌اند، و زبان آنها با زبان اوپانیشادهای اصلی متفاوت است، رسمی‌تر است و مکنونات کمتری دارد، و در نتیجه خواندن و درک آن‌ها برای خوانندهٔ امروزی سهل‌تر است.

+ رابطهٔ بین اوپانیشادها و شاکهاهای ودایی ودانسخشاکها اوپانیشاد اصلی ودای ریگتنها یک نسخهشاکالا  اوپانیشاد آیتریهودای ساماتنها یک نسخه کائوتوما اوپانیشاد چاندوگیه جایمینیا اوپانیشاد کنهرانایانیهودای یجورودای کریشنا یجورکتهاوپانیشاد کتهتیتریهاوپانیشاد تیتریهمیتریهیرانیاکشی (کاپیشتاهالا)کته‌کهودای شوکله یجورواجاسانیی مادهیاندینااوپانیشاد ایشا و اوپانیشاد بریهدآرنیکهشاکهای کانوا آرتاروادو نسخه شائوناکااوپانیشاد ماندوکیه و اوپانیشاد موندکهپایپالادااوپانیشاد پرشنه

 زمان‌شناسی 
پاترین آلیول تاریخ‌شناسی ذیل را برای اوپانیشادهای نخستین (یا اوپانیشادهای اصلی) پیشنهاد می‌کند:
 اوپانیشاد بریهدآرنیکه و چاندوگیه متونی پیشابودایی و قدیمی‌ترین اوپانیشادهایند و می‌شود تاریخ تألیف آنها را در قرون هفتم یا ششم قبل از میلاد (یک قرن این‌ور یا آن‌ورتر) دانست.
 سه اوپانیشاد دیگر نثر (تیتریه، آیتریه، و کوشیتکی) نیز احتمالاً پیشابودایی‌اند و می‌توان آن‌ها در قرن ششم تا پنجم قبل از میلاد گذاشت.
 اوپانیشاد کنه قدیمی‌ترین اوپانیشاد منظوم است و پس از آن کته، ایشا، شوتاشوتره، و موندکه سروده شده‌اند. زمان سرایش این اوپانیشادها احتمالاً در چند قرن آخر قبل از میلاد بوده است.
 دو اوپانیشاد جدیدتر منثور، پرشنه و ماندوکیه، نمی‌توانند مدت زمان بسیاری پس از میلاد مسیح تألیف شده‌باشند.

 جستارهای وابسته 
 اوپانیشاد

 منابع 



رده:اوپانیشاد