خیدیرلی (آق‌دام)

خیدیرلی (ترکی آذربایجانی: ؛ همچنین با صورت نوشتاری «Khydyrly») روستایی در شهرستان آغ‌دام در جمهوری آذربایجان است.  
این روستا مرکز واحد اداری–سرزمینی روستایی خیدیرلی است که روستاهای چخورمحله و احمدور را نیز دربر می‌گیرد.

 جغرافیا
خیدیرلی در حدود ۳ کیلومتری شمال‌غرب شهر آغ‌دام واقع شده است.  
این روستا در دامنه‌های رشته‌کوه قره‌باغ قرار دارد.

 نام‌شناسی
نام «خیدیرلی» یک نام مکان قوم‌پایه (اتنوتوپونیم) است. بر اساس منابع زبان‌شناختی، این روستا در میانهٔ سدهٔ نوزدهم میلادی و پس از کوچ طایفهٔ «خیدیرلی» از ناحیه جاواد شکل گرفته است.

 تاریخچه

 دوره شوروی
در اواخر دوره شوروی، خیدیرلی مرکز یک شورای روستایی در شهرستان آغ‌دامِ جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی بود.  
منابع هم‌دوره، اقتصاد محلی را مبتنی بر انگورکاری، کشت غلات، دامداری، نوغانداری و پرورش طیور توصیف کرده و از وجود مدرسه، کتابخانه، باشگاه فرهنگی، مرکز درمانی و اداره پست خبر داده‌اند.

 مناقشه قره‌باغ
در جریان جنگ اول قره‌باغ، نبردهایی در منطقه آغ‌دام رخ داد و در سال ۱۹۹۳ روستای خیدیرلی تحت کنترل نیروهای ارمنی قرار گرفت.  
در این دوره، این روستا به‌صورت دوفاکتو به‌عنوان بخشی از ساختار اداری خودخواندهٔ جمهوری آرتساخ (در چارچوب استان آسکران) اداره می‌شد و در زبان ارمنی با نام  شناخته می‌شد.

پس از جنگ دوم قره‌باغ و بیانیه سه‌جانبه آتش‌بس در نوامبر ۲۰۲۰، شهرستان آغ‌دام در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۰ به کنترل جمهوری آذربایجان بازگشت.

 بازسازی و اسکان مجدد
بازسازی پساجنگ خیدیرلی با مراسم کلنگ‌زنی در ۴ اکتبر ۲۰۲۲ با حضور رئیس‌جمهور الهام علی‌اف و بانوی اول مهربان علیوا آغاز شد.

در ۲۵ آوریل ۲۰۲۴، رؤسای‌جمهور جمهوری آذربایجان و قرقیزستان در مراسم آغاز ساخت دبیرستان روستا شرکت کردند.  
این مدرسه با حمایت قرقیزستان ساخته شد و به نام شخصیت حماسی قرقیز «آیکول ماناس» نام‌گذاری گردید.

بر اساس اطلاعات رسمی منتشرشده در مراسم افتتاح مرحله نخست در ۳ ژوئیه ۲۰۲۵، مساحت برنامه‌ریزی‌شده روستا بیش از ۴۱۷ هکتار است و طرح جامع آن ساخت ۱۴۹۸ واحد مسکونی خصوصی را پیش‌بینی می‌کند. مرحله نخست شامل ۷۱۹ خانه، ساختمان اداری چندمنظوره، مرکز اجتماعی، مراکز درمانی، مهمانسرا، کارگاه‌ها، کودکستان و مدرسه‌ای با ظرفیت ۵۲۸ دانش‌آموز بود.

اسکان مجدد ساکنان پیشین به‌صورت مرحله‌ای در ژوئیه ۲۰۲۵ انجام شد و تا ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۵، مجموعاً ۱۸۸ خانواده شامل ۷۳۷ نفر در این روستا اسکان داده شدند.

جمعیت‌شناسی
در دوره شوروی، جمعیت خیدیرلی در سال ۱۹۸۶ برابر با ۲۴۷۸ نفر گزارش شده است.  
در سال ۲۰۲۵ و پس از اسکان مجدد، جمعیت روستا ۷۳۷ نفر اعلام شد.

زادگان سرشناس
 هدایت رستم‌اف – قهرمان ملی جمهوری آذربایجان.

نگارخانه

 پانویس 

 پیوند به بیرون 

رده:مناطق مسکونی در استان آسکران
رده:مناطق مسکونی در شهرستان آق‌دام