واکسن کووید-۱۹

واکسن بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ (به انگلیسی: COVID‑19 vaccine) واکسن‌هایی هستند که با هدف ایجاد ایمنی اکتسابی علیه بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ (کووید‑۱۹) در حال طراحی، ساخت یا تولید هستند. اقداماتی که در گذشته به منظور تهیهٔ واکسن علیه بیماری‌های کروناویروسی مانند نشانگان تنفسی حاد و نشانگان تنفسی خاورمیانه انجام شد باعث افزایش اطلاعات در مورد ساختار و عملکرد کروناویروس‌ها شده‌است. این اطلاعات به دانشمندان کمک می‌کند که با سرعتی بالاتر از حد معمول، واکسن‌هایی متعد و نوآورانه برای مقابله با کووید‑۱۹ طراحی و تولید کنند.


مجوز استفاده اضطراری (یا معادل آن) واکسیناسیون دسته جمعی در حال انجام است

تا ۲۸ ژانویهٔ سال ۲۰۲۱ تعداد ۶۹ واکسن پیشنهادی در مرحلهٔ کارازمایی بالینیقرار گرفت که شامل ۴۳ واکسن در فازهای ۱ و ۲ و ۲۶ واکسن در فازهای ۲ و ۳ می‌شد. در فاز ۳ چندین واکسن پیشنهادی دارای تأثیری ۹۵درصدی در جلوگیری از ابتلا به کووید-۱۹ گزارش شده‌اند. تا آوریل ۲۰۲۱ تعداد ۱۷ واکسن، حداقل از یک کشور مجوز استفاده درمانی برای تزریق و استفادهٔ عمومی را دریافت کرده‌اند. این واکسن‌ها شامل ۲ واکسن RNA (واکسن کووید-۱۹ فایزر و واکسن کووید-۱۹ مدرنا)، ۸ واکسن ویروس غیرفعال (کروناواک،) سینوفارم، کوواکسین، کووی‌واک، Minhai-Kangtai, QazVac و WIBP-CorV و بی‌بی‌آی‌بی‌پی-کروی)، ۶ واکسن ناقل ویروسی (اسپوتنیک V، اسپوتنیک لایت، جانسون اند جانسون، Convidecia و آکسفورد-آسترازنکا) و ۲ واکسن پپتیدی (EpiVacCorona و RBD-Dimer) هستند. بسیاری از کشورها اولویت دریافت واکسن را به گروه‌های جمعیتی با خطر بالا مانند افراد مسن و افراد در معرض ابتلا مانند کادر درمانی اختصاص داده‌اند. طبق آمار رسمی تا ۶ ژوئن ۲۰۲۱ حدود ۲/۱۵ میلیارد دوز واکسن در سراسر دنیا به افراد تزریق شده‌است. فایزر، مدرنا و آسترازنکا پیش‌بینی کرده‌اند که تا پایان سال ۲۰۲۱ می‌توانند ۵/۳ میلیارد دوز واکسن تولید کنند که این تعداد می‌تواند حدود ۳ میلیارد نفر را واکسینه کند. تا ماه دسامبر ۲۰۲۰ بیش از ۱۰ میلیارد دوز واکسن توسط کشورهای مختلف، پیش سفارش شد. حدود نیمی از این تعداد توسط کشورهای ثروتمندی خریداری شده‌اند که در مجموع تنها ۱۴ درصد از جمعیت دنیا را شامل می‌شوند.

 تاریخچه 
تا ماه اکتبر ۲۰۲۰، بیش از ۳۲۱ واکسن کاندید در سطح جهان در حال توسعه بودند. که ۲٫۵ برابر نسبت به آوریل آن سال بود. در نوامبر، ۵۶ واکسن کاندید در حال پژوهش بالینی بودند: ۴۱ واکسن در فاز آزمایش‌های ۱–۲ و ۱۵ تا فاز 2-3. در نوامبر ۲۰۲۰، فایزر مدرنا دانشگاه آکسفورد (در همکاری با آسترازنکا), نتایج مثبتی از تحلیل‌های آزمایش‌های مقدماتی فاز ۳ واکسن شان اعلام کردند.

سازمان جهانی بهداشت (WHO)، ائتلاف نوآوری‌های آمادگی همه‌گیری (CEPI) و بنیاد بیل و ملیندا گیتس (GF) برای این احتمال که واکسن‌های متعددی به منظور جلوگیری از از ادامه بیماری کووید-۱۹ مورد نیاز خواهد بود متعهد پول و منابع سازمانی شده‌اند.

در فوریه سال ۲۰۲۰، سازمان بهداشت جهانی (WHO) اعلام کرد که انتظار نمی‌رود واکسنی علیه کووید-۱۹، در مدت کمتر از ۱۸ ماه عرضه شود. نظر ائتلاف برای نوآوری‌های آمادگی اپیدمی (CEPI) که برای سرمایه‌گذاری سریع و توسعه کاندیداهای واکسن، یک صندوق  میلیارد دلاری در سراسر جهان سازماندهی می‌کند در ماه آوریل حاکی از آن بود که واکسنی تحت پروتکل‌های استفادهٔ اضطراری در کمتر از ۱۲ ماه یا در اوایل سال ۲۰۲۱ ممکن است در دسترس باشد.

تا ماه مه، ۱۲۰ نامزد واکسن در حال توسعه بودند، که پنج تا در فاز مطالعات ایمنی و کارایی در افراد انسانی I-II، و شش تا در فاز I آزمایش‌ها بودند.

 وضعیت آزمایش و مجوز 
 واکسن‌های مجاز و تأیید شده 
نهادهای ملی تاکنون به نه واکسن، جواز استفاده اضطراری داده‌اند. سه تا از این‌ها از سوی نهادهای نظارتی سختگیر تأیید شدند

+واکسن‌های مجاز برای استفاده اضطراری یا تأیید شده برای استفاده کاملواکسن، توسعه دهنده/حامیفناوریفاز در جریان (شرکت کنندگان)فاز تکمیل شده  (شرکت کنندگان)جوازواکسن کووید-۱۹ فایزر–بیوان‌تک (Comirnaty)بیوان‌تک، فایزر، داروسازی فوسانواکسن ریبونوکلئیک اسید (modRNA به صورت کپسول در نانو ذره‌های لیپیدی)واکسن کووید-۱۹ مدرنامدرنا، مؤسسه ملی آلرژی و بیماری‌های عفونی، BARDA, CEPIواکسن ریبونوکلئیک اسید (modRNA قرار گرفته به صورت کپسول در ریزذره‌های لیپیدی)ای‌زددی۱۲۲۲دانشگاه آکسفورد، آسترازنکا، CEPIواکسن vector آدنوویروس (اصلاح شامپانزه معمولی وکتور آدنوویروس شامپانزه شده، ChAdOx1)اسپوتنیک ۵ (Спутник V)مرکز ملی تحقیقات اپیدمیولوژی و میکروبیولوژی گامالیا واکسن وکتوری آدنوویروسبی‌بی‌آی‌بی‌پی-کرویگروه دارویی ملی چین: Beijing Institute of Biological Products, Wuhan Institute of Biological Productsواکسن کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ غیرفعال شده (vero cell)IranکروناواکSinovacغیرفعال شده کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ vaccineAd5-nCoV (Convidicea)CanSino Biologics, Beijing Institute of Biotechnology of Academy of Military Medical Sciencesآدنوویروس vector vaccine (واکسن adenovirus سروتیپ 5 vector)VectorPeptide vaccineبی‌بی‌وی۱۵۲ (Covaxin)بهارات بیوتک، Indian Council of Medical Researchکروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ vaccineSpikoGen COVID-19 Vaccineواکسن نوترکیبA Phase III, Randomized, Two-armed, Double-blind, Placebo-controlled Trial to Evaluate the Efficacy and Safety of an Adjuvanted Recombinant SARS-CoV-2 Spike (S) Protein Subunit Vaccine Candidate (SpikoGen)

 واکسن‌های کاندید 
+ کاندیدهای واکسن کووید -۱۹ در آزمایش‌های فاز IIIIواکسن‌های کاندید،توسعه دهنده‌ها، و حامیانفناوریفاز فعلی (شرکت کنندگان)طراحیفاز تکمیل شده  (شرکت کنندگان)پاسخ ایمنیجواز در حال انتظار Ad26.COV2.S جانسن فارماسیوتیکا (جانسون و جانسون), BIDMCآدنوویروس وکتور واکسن (adenovirus serotype 26) NVX-CoV2373 Novavax, CEPISubunit vaccine (کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ واکسن spike protein نانوذره with adjuvant)ZF2001 (RBD-Dimer)Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical Co. Ltd.Subunit vaccine (واکسن)Zorecimeran (CVnCoV)CureVac, CEPIواکسن ریبونوکلئیک اسید (unmodified RNA)ZyCoV-DCadila HealthcareDNA vaccine (پلاسمید expressing کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ S protein)CoVLPMedicago, گلاکسواسمیت‌کلاینذرات شبه‌ویروسs (واکسن، plant-based with AS03)IIBR-100 (Brilife)The Israel Institute for Biological researchVesicular stomatitis vector vaccine (واکسن) FINLAY-FR-2  (SOBERANA 02)Instituto Finlay de VacunasConjugate vaccineINO-4800Inovio, CEPI, Korea National Institute of Health, International Vaccine InstituteDNA vaccine (plasmid delivered by الکتروپوراسیون)UnnamedChinese Academy of Medical Sciencesغیرفعال شده کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ vaccineAG0301-COVID‑19AnGes Inc. , AMEDDNA vaccine (plasmid)Lunar-COV19/ARCT-021Arcturus Therapeuticsواکسن ریبونوکلئیک اسید VLA2001 Valnevaغیرفعال شده کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ واکسنCOVID‑19/aAPCShenzhen Genoimmune Medical InstituteLentiviral vector vaccine (with minigene modifying aAPCs)LV-SMENP-DCShenzhen Genoimmune Medical InstituteLentiviral vector vaccine (with minigene modifying سلول‌های دندریتیک)LNP-nCoVsaRNAشورای تحقیقات پزشکی (انگلستان) clinical trials unit در امپریال کالج لندنواکسن ریبونوکلئیک اسیدGRAd-COV2ReiThera, Lazzaro Spallanzani National Institute for Infectious Diseasesآدنوویروس vector vaccine (modified شامپانزه معمولی adenovirus vector, GRAd)GX-19Genexine consortium, International Vaccine InstituteDNA vaccineSCB-2019Clover Biopharmaceuticals, گلاکسواسمیت‌کلاین، CEPISubunit vaccine (Spike protein trimeric subunit with AS03)COVAX-19Vaxine Pty LtdSubunit vaccine (واکسن پروتئین)UnnamedPLA Academy of Military Science, Walvax Biotechواکسن ریبونوکلئیک اسیدHGC019Gennova Biopharmaceuticals, HDT Biotech Corporationواکسن ریبونوکلئیک اسیدBangavax  Globe Biotech Ltd of Bangladeshواکسن ریبونوکلئیک اسیدUnnamedBiological E. Limited, کالج پزشکی بیلورغیرفعال شده کروناویروس سندرم شدید حاد تنفسی ۲ vaccine (using an antigen)Nano CovaxNanogen Pharmaceutical Biotechnology JSCواکسن spike proteinPTX-COVID19-BProvidence Therapeuticsواکسن ریبونوکلئیک اسیدSARS-CoV-2 Sclamp/V451دانشگاه کوئینزلند، Syneos Health, CEPI, SeqirusSubunit vaccine (molecular clamp stabilized spike protein with MF59)V590 and V591/MV-SARS-CoV-2 مرک اند کو. (Themis BIOscience), انستیتو پاستور، University of Pittsburgh’s Center for Vaccine Research (CVR), CEPITerminated

 جستارهای وابسته 

 کوواکس
 بیماری کروناویروس ۲۰۱۹
 مراحل کارآزمایی بالینی
 کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲
 گروه واکسن آکسفورد
 واکسیناسیون کووید-۱۹ در ایران

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 پیش نویس منظره واکسن‌های کاندید COVID-19 ، سازمان بهداشت جهانی
 ردیاب واکسن COVID-19 ، تمرکز نظارتی
 خط لوله واکسن COVID-19 ، مرکز واکسن ، دانشکده بهداشت و پزشکی گرمسیری لندن

رده:پژوهش پزشکی
رده:واکسن کووید ۱۹
رده:واکسن‌ها
رده:واکنش‌های پزشکی به دنیاگیری کووید-۱۹