جمعیت‌شناسی ازبکستان

آمار جمعیتی ازبکستان ویژگی‌های جمعیت شناختی جمعیت ازبکستان از جمله رشد جمعیت، تراکم جمعیت، قومیت، سطح تحصیلات، بهداشت، وضعیت اقتصادی، وابستگی‌های مذهبی و سایر جنبه‌های جمعیت است. ملیت هر فرد در ازبکستان، ازبک است، در حالی که اکثریت قومی ازبک خود را ازبک می‌نامند. بسیاری از داده‌ها ناشی از برآوردهاست زیرا آخرین سرشماری در زمان شوروی در سال ۱۹۸۹ انجام شد.

 روند جمعیتی 
بندانگشتی|350x350پیکسل| پسران نوجوان در رجستان. بیش از یک چهارم جمعیت ازبکستان زیر ۱۴ سال سن دارند.
ازبکستان پرجمعیت‌ترین کشور آسیای میانه است. ۳۲٫۵ میلیون نفر آن (تخمین سال ۲۰۱۸) تقریباً نیمی از کل جمعیت منطقه را تشکیل می‌دهند.

جمعیت ازبکستان بسیار جوان است: ۳۴٫۱٪ از مردم آن زیر ۱۴ سال هستند. براساس منابع رسمی، ازبک‌ها اکثریت (۸۰٪) از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند. دیگر اقوام شامل روس‌ها ۵٫۵٪، تاجیک‌ها ۵٪، قزاق‌ها ۳٪، کاراکالپاکس ۲٫۵٪ و تاتارها ۱٫۵٪ (تخمین‌های ۱۹۹۶) است.Uzbekistan in CIA World Factbook  ازبکستان قومی کره ای دارد که در سالهای ۱۹۳۷–۱۹۳۸ به اجبار از شرق دور شوروی به منطقه منتقل شده‌اند. همچنین گروه‌های کوچکی از ارامنه در ازبکستان، عمدتاً در تاشکند و سمرقند وجود دارند. این کشور ۸۸٪ مسلمان (عمدتاً سنی، با اقلیت ۵٪ شیعه)، ۹٪ ارتدکس شرقی و ۳٪ دیگر ادیان (که شامل جوامع کوچک مسیحیان کره ای، دیگر فرقه‌های مسیحی، بودائیان، بهائیان و … است) یهودیان بخارا هزاران سال در آسیای میانه، بیشتر ازبکستان زندگی می‌کردند. در سال ۱۹۸۹ در ازبکستان ۹۴٫۹۰۰ یهودی وجود داشته‌استWorld Jewish Population 2001 , American Jewish Yearbook, vol. 101 (2001), p. 561. (حدود ۰/۵ درصد از جمعیت طبق سرشماری سال ۱۹۸۹)، اما اکنون، از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، بیشتر یهودیان آسیای میانه منطقه را به قصد ایالات متحده یا اسرائیل ترک کردند. اکنون کمتر از ۵۰۰۰ یهودی در ازبکستان باقی می‌مانند.World Jewish Population 2007 , American Jewish Yearbook, vol. 107 (2007), p. 592.

بسیاری از جمعیت ازبکستان در زمانی که این کشور جزئی از اتحاد جماهیر شوروی بود، در مزارع اشتراکی در مقیاس بزرگ به کشاورزی پنبه مشغول بودند. جمعیت همچنان به شدت روستایی و وابسته به کشاورزی برای زندگی خود است، اگرچه ساختار مزرعه در ازبکستان از سال ۱۹۹۰ تاکنون به‌طور عمده از اشتراکی به فردی تغییر کرده‌است.

 آمار حیاتی 
 برآوردهای سازمان ملل 
 دوره زمانی سال تولد مرگ و میر در سال تغییر طبیعی در هر سال CBR 1 CDR 1 NC 1 TFR 1 IMR 1 ۱۹۹۰–۱۹۹۵ ۳۲٫۷ ۷٫۵ ۲۵٫۲ ۳٫۹۵ ۲۰۰۰–۱۰۰۰ ۲۵٫۶ ۶٫۹ ۱۸٫۷ ۳٫۱۰ ۲۰۰۰–۲۰۰۵ ۲۱٫۳ ۶٫۴ ۱۴٫۹ ۲٫۵۱ ۲۰۰۵–۲۰۱۰ ۲۲٫۴ ۶٫۲ ۱۶٫۲ ۲٫۴۹ ۲۰۱۰–۲۰۱۵ ۲۲٫۹ ۶٫۲ ۱۶٫۷ ۲٫۴۳ ۲۰۱۵–۲۰۲۰ ۲۱٫۸ ۵٫۸ ۱۶٫۰ ۲٫۴۳ ۲۰۲۰–۲۰۲۰ ۱۸٫۶ ۵٫۹ ۱۲٫۷ ۲٫۳۱ ۲۰۲۵–۲۰۳۰ ۱۶٫۴ ۶٫۳ ۱۰٫۱ ۲٫۲۱ ۲۰۳۰–۲۰۳۵ ۱۵٫۷ ۶٫۹ ۸٫۸ ۲٫۱۲ ۲۰۳۵–۲۰۴۰ ۱۵٫۶ ۷٫۶ ۸٫۰ ۲٫۰۵
منبع: سازمان ملل متحد، وب سایت وزارت امور اقتصادی و اجتماعی> چشم‌انداز جمعیت جهان: بازنگری در سال 2019.United Nations, Department of Economic and Social Affairs website > World Population Prospects: The 2010 Revision 

 تولد و مرگ 
میانگین جمعیتتولد زندهمرگتغییرات طبیعیمیزان تولد خالص (هر ۱۰۰۰ نفر)میزان مرگ خالص (هر ۱۰۰۰نفر)تغییرات طبیعی (هر ۱۰۰۰ نفر)TFR ۱۹۵۰ 6,314,000 192,188 54,612 137,576 30.4 8.6 21.8 ۱۹۵۱ 6,511,000 207,302 49,275 158,027 31.8 7.6 24.3 ۱۹۵۲ 6,704,000 223,452 55,068 168,384 33.3 8.2 25.1 ۱۹۵۳ 6,909,000 219,832 60,855 158,977 31.8 8.8 23.0 ۱۹۵۴ 7,085,000 237,470 58,345 179,125 33.5 8.2 25.3 ۱۹۵۵ 7,256,000 248,545 59,370 189,175 34.3 8.2 26.1 ۱۹۵۶ 7,466,000 267,187 46,210 220,977 35.8 6.2 29.6 ۱۹۵۷ 7,720,000 276,668 47,568 229,100 35.8 6.2 29.7 ۱۹۵۸ 7,979,000 300,646 48,433 252,213 37.7 6.1 31.6 ۱۹۵۹ 8,252,000 305,082 50,254 254,828 37.0 6.1 30.9 ۱۹۶۰ 8,558,000 340,618 51,758 288,860 39.8 6.0 33.8 ۱۹۶۱ 8,895,000 339,952 53,591 286,361 38.2 6.0 32.2 ۱۹۶۲ 9,237,000 341,352 56,178 285,174 37.0 6.1 30.9 ۱۹۶۳ 9,574,000 342,659 54,502 288,157 35.8 5.7 30.1 ۱۹۶۴ 9,905,000 346,847 53,315 293,532 35.0 5.4 29.6 ۱۹۶۵ 10,233,000 355,135 60,056 295,079 34.7 5.9 28.8 ۱۹۶۶ 10,557,000 360,336 60,115 300,221 34.1 5.7 28.4 ۱۹۶۷ 10,886,000 359,623 64,627 294,996 33.0 5.9 27.1 ۱۹۶۸ 11,259,000 385,687 64,762 320,925 34.3 5.8 28.5 ۱۹۶۹ 11,625,000 380,729 69,147 311,582 32.8 6.0 26.8 ۱۹۷۰ 11,973,000 401,613 66,189 335,424 33.6 5.5 28.1 ۱۹۷۱ 12,354,000 425,646 67,162 358,484 34.4 5.4 29.0 ۱۹۷۲ 12,756,000 421,458 77,942 343,516 33.0 6.1 26.9 ۱۹۷۳ 13,155,000 441,237 83,170 358,067 33.5 6.3 27.2 ۱۹۷۴ 13,569,000 462,062 86,864 375,198 34.1 6.4 27.7 ۱۹۷۵ 13,981,000 478,604 100,213 378,391 34.2 7.2 27.0 ۱۹۷۶ 14,389,000 503,514 101,544 401,970 35.0 7.1 27.9 ۱۹۷۷ 14,786,000 493,329 104,297 389,032 33.4 7.1 26.3 ۱۹۷۸ 15,184,000 514,030 105,204 408,826 33.9 6.9 27.0 ۱۹۷۹ 15,578,000 535,928 109,459 426,469 34.4 7.0 27.4 ۱۹۸۰ 15,952,000 540,047 118,886 421,161 33.9 7.5 26.4 ۱۹۸۱ 16,376,000 572,197 117,793 454,404 34.9 7.2 27.7 ۱۹۸۲ 16,813,000 589,283 124,137 465,146 35.0 7.4 27.7 ۱۹۸۳ 17,261,000 609,400 128,779 480,621 35.3 7.5 27.8 ۱۹۸۴ 17,716,000 641,398 132,042 509,356 36.2 7.5 28.8 ۱۹۸۵ 18,174,000 679,057 131,686 547,371 37.4 7.2 30.1 ۱۹۸۶ 18,634,000 708,658 132,213 576,445 38.0 7.1 30.9 ۱۹۸۷ 19,095,000 714,454 133,781 580,673 37.4 7.0 30.4 ۱۹۸۸ 19,561,000 694,144 134,688 559,456 35.5 6.9 28.6 ۱۹۸۹ 20,108,000 668,807 126,862 541,945 33.3 6.3 27.0 ۱۹۹۰ 20,465,000 691,636 124,553 567,083 33.8 6.1 27.7 4.20 ۱۹۹۱ 20,857,000 723,420 130,294 593,126 34.7 6.2 28.4 ۱۹۹۲ 21,354,000 680,459 140,092 540,367 31.9 6.6 25.3 ۱۹۹۳ 21,847,000 692,324 145,294 547,030 31.7 6.7 25.0 ۱۹۹۴ 22,277,000 657,725 148,423 509,302 29.5 6.7 22.9 ۱۹۹۵ 22,684,000 677,999 145,439 532,560 29.9 6.4 23.5 3.60 ۱۹۹۶ 23,128,000 634,842 144,829 490,013 27.4 6.3 21.2 ۱۹۹۷ 23,560,000 602,694 137,331 465,363 25.6 5.8 19.8 ۱۹۹۸ 23,954,000 553,745 140,526 413,219 23.1 5.9 17.3 ۱۹۹۹ 24,312,000 544,788 130,529 414,259 22.4 5.4 17.0 ۲۰۰۰ 24,650,000 527,580 135,598 391,982 21.4 5.5 15.9 2.59 ۲۰۰۱ 24,965,000 512,950 132,542 380,408 20.5 5.3 15.2 ۲۰۰۲ 25,272,000 532,511 137,028 395,483 21.1 5.4 15.6 ۲۰۰۳ 25,568,000 508,457 135,933 372,524 19.9 5.3 14.6 ۲۰۰۴ 25,864,000 540,381 130,357 410,024 20.9 5.0 15.9 ۲۰۰۵ 26,167,000 533,530 140,585 392,945 20.4 5.4 15.0 2.36 ۲۰۰۶ 26,488,000 555,946 139,622 416,324 21.0 5.3 15.7 ۲۰۰۷ 26,868,000 608,917 137,430 471,487 22.7 5.1 17.5 ۲۰۰۸ 27,303,000 646,096 138,792 507,304 23.7 5.1 18.6 ۲۰۰۹ 27,767,000 649,727 130,659 519,068 23.4 4.7 18.7 ۲۰۱۰ 28,562,000 634,810 138,411 496,399 22.2 4.8 17.4 2.34 ۲۰۱۱ 29,339,000 626,881 144,585 482,296 21.4 4.9 16.4 2.24 ۲۰۱۲ 29,774,000 625,106 145,988 479,118 21.0 4.9 16.1 2.19 ۲۰۱۳ 30,243,000 679,519 145,672 533,847 22.5 4.8 17.7 2.35 ۲۰۱۴ 30,759,000 718,036 149,761 568,998 23.3 4.9 18.4 2.46 ۲۰۱۵ 31,576,000 734,141 152,035 582,106 23.5 4.9 18.6 ۲۰۱۶ 32,121,000 726,170 154,791 571,379 22.8 4.8 18.0 2.46 ۲۰۱۷ 32,653,000 715,519 160,723 554,796 22.1 5.0 17.1 ۲۰۱۸ 33,254,000 768,520 154,913 613,607 23.3 4.7 18.6 ۲۰۱۹ 33,905,000 815,900 155,000 660,900 24.3 4.6 19.7

منابع:United nations. Demographic Yearbooks

 آمار حیاتی فعلی 
تولدها:
 ژانویه - مارس ۲۰۱۹: ۱۵۹٫۵۰0 (19.4)
 ژانویه - مارس 2020:  ۱۷۰٬۴۰0 (20.2)

درگذشتگان:
 ژانویه - مارس ۲۰۱۹: ۳۶٬۹۰0 (4.5)
 ژانویه - مارس ۲۰۲۰: ۳۷٬۵۰0 (4.4)

افزایش طبیعی:
 ژانویه - مارس ۲۰۱۹: ۱۲۲٬۶۰0 (14.9)
 ژانویه - مارس 2020:  ۱۳۲٫۹۰0 (15.8)

 باروری و زایمان 
نرخ باروری کل (TFR) و میزان تولد خام (CBR):
 سال CBR (کل) TFR (کل) CBR (شهری) TFR (شهری) CBR (روستایی) TFR (روستایی) ۱۹۹۶ ۲۷ ۳٬۳۴ (۳٬۱) ۲۳ ۲٬۷۱ (۲٬۵) ۲۹ ۳٬۷۴ (۳٬۴) ۲۰۰۲ ۲۴٬۴ ۲٬۹۲ ۱۹٬۸ ۲٬۴۸ ۲۷٬۵ ۳٬۲۱

 نرخ باروری کل (TFR) 
چپ|بندانگشتی| جوانان ازبک
براساس کتاب CIA World Factbook، میزان کل باروری (TFR) که در سال ۲۰۱۱ تخمین زده شده‌است ۱٫۸۹ کودک تولد / زن است.

در سال ۲۰۰۲، تخمین TFR 2.92 بود. برپایه آن ازبک ۲٫۹۹، روس ۱٫۳۵، کاراکپالاک ۲٫۶۹، تاجیک ۳٫۱۹، قزاق ۲٫۹۵، تاتار ۲٫۰۵، دیگران ۲٫۵۳؛ شهر تاشکند ۱٫۹۶، کاراکپالاکستان ۲٫۹۰، فرقان ۲٫۷۳؛ منطقه شرقی ۲٫۷۱، شرق مرکزی ۲٫۹۶، ۳٫۴۳ مرکزی، ۳٫۰۵ غربی بود.A.I. Kamilov, J. Sullivan, and Z. D. Mutalova, Fertility , Chapter 4 in Uzbekistan Health Examination Survey 2002.

میزان بالای باروری در زمان اتحاد جماهیر شوروی و در دوره تجزیه آن تا حدودی به دلیل ترجیحات فرهنگی تاریخی خانواده‌های بزرگ، اعتماد اقتصادی به کشاورزی و همچنین ارزش نسبی بیشتر از مزایای کودک در شوروی ازبکستان ناشی می‌شود.Cynthia Buckley, “Challenges to Integrating Sexual Health Issues into Reproductive Health Programs in Uzbekistan,” Studies in Family Planning 37(3) (Sep. 2006), 157. سقط جنین روش ترجیحی کنترل تولد بود. در سال ۱۹۵۵ قانونی، تعداد سقط جنین از سال ۱۹۵۶–۱۹۷۳ ۲۳۱٪ افزایش یافته‌است.Magali Barbieri, Elena Dolkigh, and Amon Ergashev. “Nuptiality, Fertility, Use of Contraception, and Family Planning in Uzbekistan,” Population Studies: A Journal of Demography (1996) 50: 1, 69-88. در سال ۱۹۹۱، میزان سقط جنین ۳۹ سقط در هر ۱۰۰۰ زن در سن باروری در سال بود.Cynthia Buckley, Jennifer Barrett, and Yakov P. Asminkin, “Reproductive and Sexual Health Among Young Adults in Uzbekistan” Studies In Family Planning (Mar. 2004), 4.

با این حال، در چند دهه گذشته، روش‌های کنترل باروری از سقط جنین به روش‌های مدرن پیشگیری از بارداری، به ویژه IUDها، به‌طور قابل توجهی تغییر کرده‌است. در میانه دهه 1980 IUDS به روش اصلی پیشگیری از بارداری از طریق سیاست‌های دولت و سازمانی که با هدف آشنایی زنان با روشهای مدرن پیشگیری از بارداری انجام شد، تبدیل شد. برپایه گزارش UHES از سال ۲۰۰۲، ۷۳٪ از زنان متأهل ازبک از IUD، ۱۴٪ کاندوم مرد و ۱۳٪ قرص استفاده کرده‌اند.Jennifer Barrett and Cynthia Buckley, “Constrained Contraceptive Choice: IUD Prevalence in Uzbekistan,” International Family Planning Perspectives (Jun. 2007), 52.

دولت از استفاده از داروهای ضدبارداری مدرن برای کنترل میزان باروری به دلیل مشکلات اقتصادی ملی که به دنبال تجزیه اتحاد جماهیر شوروی بود پشتیبانی کرد؛ بنابراین دولت در تعیین محبوبیت IUD تأثیرگذار بوده‌است. علیرغم برنامه‌های تنظیم خانواده که زنان را به روش‌های گوناگون پیشگیری از بارداری آموزش می‌دهد، IUD نخستین گزینه برای جلوگیری از بارداری زنان است. سخنان و روابط اجتماعی همچنین ترجیح جدی برای IUD را نشان می‌دهد. با این وجود، عواملی مانند کیفیت و سطح تحصیلات نشان داده شده‌است که زنان در انتخاب روشهای پیشگیری از بارداری، آزادی بیشتری به دست می‌آورند.

 اختلافات منطقه ای 
مناطق سرخان دریا و قشقه دریا بیشترین میزان تولد و کمترین میزان مرگ و میر در ازبکستان را دارند. از طرف دیگر، شهر تاشکند کمترین میزان تولد و بالاترین میزان مرگ و میر کشور را دارد.
 آمار حیاتی توسط مناطق جمهوری ازبکستان بخش نرخ تولد (‰) نرخ مرگ (‰) نرخ رشد طبیعی (‰) منطقه Surxondaryo ۲۶٫۸ ۴٫۲ +۲۲٫۶ منطقه قشقاداریو ۲۵٫۸ ۴٫۱ +۲۱٫۷ منطقه جیزاخ ۲۵٫۲ ۴٫۲ +۲۱٫۰ منطقه سمرقند ۲۶٫۲ ۴٫۳ +۲۱٫۹ منطقه نامنگان ۲۴٫۴ ۴٫۵ +۱۹٫۹ منطقه آندیجان ۲۳٫۸ ۵٫۱ +۱۸٫۷ منطقه ناووی ۲۲٫۳ ۴٫۳ +۱۸٫۰ منطقه خوارزم ۲۲٫۰ ۴٫۵ +۱۷٫۵ منطقه فرگانا ۲۲٫۲ ۴٫۶ +۱۷٫۶ کاراکپالاکستان ۲۱٫۶ ۴٫۶ +۱۷٫۰ منطقه سیراریو ۲۲٫۳ ۴٫۶ +۱۷٫۷ منطقه بخارا ۲۱٫۳ ۴٫۲ +۱۷٫۱ منطقه تاشکند ۲۰٫۶ ۵٫۷ +۱۴٫۹ تاشکند ۱۸٫۶ ۶٫۳ +۱۲٫۳

 امید به زندگی 
 دوره امید به زندگی درسال‌ها دوره امید به زندگی درسال‌ها ۱۹۵۰–۱۹۵۵ ۵۶٫۱ ۱۹۸۵–۱۹۹۰ ۶۶٫۶ ۱۹۵۵–۱۹۶۰ ۵۷٫۹ ۱۹۹۰–۱۹۹۵ ۶۶٫۳ ۱۹۶۰–۱۹۶۵ ۵۹٫۸ ۲۰۰۰–۱۰۰۰ ۶۶٫۷ ۱۹۶۵–۱۹۷۰ ۶۱٫۶ ۲۰۰۰–۲۰۰۵ ۶۷٫۷ ۱۹۷۰–۱۹۷۵ ۶۳٫۰ ۲۰۰۵–۲۰۱۰ ۶۹٫۱ ۱۹۷۵–۱۹۸۰ ۶۴٫۰ ۲۰۱۰–۲۰۱۵ ۷۰٫۸ ۱۹۸۰–۱۹۸۵ ۶۵٫۳
منبع: چشم‌انداز جمعیت جهانی سازمان ملل 2017

 گروه‌های قومی 
ترکیب قومی مطابق سرشماری نفوس سال ۱۹۸۹ (آخرین سرشماری موجود):Library of Congress, A Country Study: Uzbekistan. Ethnic compositionA Country Study: Uzbekistan. Ethnic composition, Appendix Table 4. ازبک ۷۱٪، روسی ۶٪، خاور ۲٪، تاجیک ۵٪ (تصور می‌شود بسیار بالاترRichard Foltz, "The Tajiks of Uzbekistan", Central Asian Survey, 15(2), 213-216 (1996).)، قزاقستان ۴٪، تاتار ۳٪، کاراکپالاک ۲٪، ۷٪ دیگر.

برآوردهای ترکیب قومی در سال ۱۹۹۶ از کتاب حقیقت CIA:

ازبک ۸۰٪، روس ۵٫۵٪، تاجیک ۵٪، قزاق ۳٪، کاراکپالک ۲٫۵٪، تاتار ۱٫۵٪، ۲٫۵٪ دیگر (ارزیابی ۱۹۹۶).)

در جدول، ترکیب قومی جمعیت ازبکستان (بر حسب درصد) با توجه به چهار سرشماری نفوس میان سالهای ۱۹۲۶ تا ۱۹۸۹ نشان داده شده‌است (هیچ سرشماری در سال ۱۹۹۹ انجام نشده‌است). افزایش درصد تاجیکها از ۳٫۹ درصد از جمعیت در سال ۱۹۷۹ به ۴٫۷ درصد در سال ۱۹۸۹ ممکن است حداقل تا حدی به تغییر در دستورالعمل‌های سرشماری نسبت داده شود: در سرشماری سال ۱۹۸۹ برای نخستین بار ملیت نمی‌تواند گزارش شود. براساس گذرنامه، اما آزادانه براساس شناسایی هویت قومی مخاطب، خودآزمایی می‌شود.Ethnic Atlas of Uzbekistan , Part 1: Ethnic minorities, Open Society Institute, p. 195 .

 زبان‌ها 
 بر پایه دفترچه اطلاعات سیا، توزیع زبان فعلی این است: ۷۴٫۳٪ ازبک، ۱۴٫۲٪ روسی، تاجیک ۴٫۴٪ و دیگر 7.1. الفبای لاتین در اواسط دهه ۱۹۹۰ جای سیریلیک را گرفت. پس از استقلال، ازبکی به زبان رسمی دولت تبدیل شد. رئیس‌جمهور اسلام کریموف، گروه ملی‌گرای تندرو Birlik (وحدت) و جبهه مردمی ازبک این تغییر را ارتقا بخشیدند. این احزاب باور داشتند که ازبک باعث تحریک ناسیونالیسم خواهد شد و خود تغییر بخشی از فرایند دزدگیر سازی است، به معنای محرومیت هرگونه شناخت زبان و فرهنگ روسی. بیرلیک در اواخر دهه ۱۹۸۰ کمپین‌هایی را برای رسیدن به این هدف برگزار کرد که یک رویداد در سال ۱۹۸۹ با ۱۲٬۰۰۰ نفر در تاشکند به اوج رسید و خواستار به رسمیت شناختن رسمی ازبک‌ها به عنوان زبان دولتی شد.Nancy Lubin. “Uzbekistan: The Challenges Ahead,” Middle East Journal vol. 43, Number 4, Autumn 1989, 619-634. در سال ۱۹۹۵، دولت قانون جمهوری ازبکستان در مورد زبان دولتی را تصویب کرد، که مقرر دارد ازبکی در همه حوزه‌های عمومی و مشاغل رسمی استفاده شود. محققان تحصیل در مورد مهاجرت و اقلیت‌های قومی از آن زمان به بعد از این قانون به عنوان منبع تبعیض نسبت به اقلیت‌هایی که ازبکی صحبت نمی‌کنند انتقاد کرده‌اند. با این وجود، روسی وقتی صحبت از علم، ارتباطات بین قومی، تجارت و تبلیغات می‌شود زبان فاکتوری است.Radnitz 2006, p. 658 براساس گزارش‌های غیرقابل اطمینان، برخی ادعا می‌کنند که جمعیت فارسی‌زبان تاجیک ازبکستان ممکن است به بزرگی ۲۵٪ -۳۰٪ از کل جمعیت باشد،Richard Foltz, "The Tajiks of Uzbekistan", Central Asian Survey, 213-216 (1996). اما این تخمین‌ها براساس گزارش‌های غیرقابل اطمینان از «تاجیک‌ها در سراسر کشور» است. .Fane 1998, p. 292-293

 ادیان 
چپ|بندانگشتی|200x200پیکسل| مسجد بخارا
 مطابق اعلامیه وزارت امور خارجه ایالات متحده در سال ۲۰۱۳، مسلمانان ۸۸٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهند. تقریباً ۱۰٪ از جمعیت مسیحیان ارتدکس روسی هستند.

در ازبکستان در سال ۱۹۸۹ بالغ بر ۹۴٫۹۰۰ یهودی وجود داشته‌است (طبق سرشماری سال ۱۹۸۹ حدود ۰٫۵٪ از جمعیت)، اما کمتر از ۵۰۰۰ در سال ۲۰۰۷ باقی مانده‌اند.

یک مطالعه نشان داد ۳۵٪ از افراد مورد بررسی، دین را «بسیار مهم» می‌دانند.

 آمار جمعیتی CIA World Factbook 
 برای آخرین آمار، به ورود این کشور در کتاب CIA World Factbook مراجعه کنید 

آمار دموگرافیک زیر از دفتر اطلاعات جهانی CIA از سپتامبر ۲۰۰۹ است، مگر اینکه خلاف آن تصریح شود.

 ساختار سنی 
۰ تا ۱۴ سال: ۲۶٪ (مرد ۳٬۹۷۰٬۳۸۶ / زن ۳٬۷۸۷٬۳۷۱) ۱۵–۶۴ سال: ۶۷٪ (مرد ۹٬۱۹۱٬۴۳۹ / زن ۹٬۳۰۹٬۷۹۱) ۶۵ سال و بیشتر: ۶٪ (مرد ۵۷۶۱۹۱ / زن ۷۷۰٬۸۲۹) (۲۰۰۹))

 نسبت جنسی 
هنگام تولد: ۱٫۰۶ مرد / زن زیر ۱۲ سال ۱٫۰۵ مرد / زن ۱۵–۶۴ سال: ۰٫۹۹ مرد / زن ۶۵ سال به بالا: ۷۵/۰ مرد / زن کل جمعیت: ۰٫۹۹ مرد / زن (۲۰۰۹ ارزیابی).)

 نرخ مرگ و میر کودکان 
تعداد کل: ۲۳٫۴۳ کشته / ۱۰۰۰ تولد زنده مرد: ۲۷٫۷ فوت / ۱۰۰۰ تولد زنده زن: ۱۸٫۹ کشته / ۱۰۰۰ تولد زنده (۲۰۰۹))

 امید به زندگی در بدو تولد 
کل جمعیت: ۷۱٫۹۶ سال مرد: ۶۸٫۹۵ سال زن: ۷۵٫۱۵ سال (۲۰۰۹ ۲۰۰۹ est.)

 سواد 
تعریف: سن ۱۵ سال به بالا می‌تواند بخواند و بنویسد کل جمعیت: ۹۹٫۳٪ مرد: ۹۹٫۶٪ زن: ۹۹٪ (۲۰۰۳ ارزیابی))

 تحصیلات 
سیستم آموزشی به نر باسوادی ۹۹٪ رسیده‌است و میانگین میزان تحصیل هم برای آقایان و هم برای زنان ۱۲ سال است. دولت آموزش ۱۲ ساله رایگان و اجباری را ارائه می‌دهد.

 مهاجرت 
از سال ۲۰۱۱، ازبکستان نرخ مهاجرت خالص -۲٫۷۴ مهاجر / هزار نفر را دارد.

روند مهاجرت پس از سقوط اتحاد جماهیر شوروی تغییر کرد. در طول اتحاد جماهیر شوروی، گذرنامه‌ها تسهیل حرکت در پانزده جمهوری و حرکت در سراسر جمهوری‌ها نسبتاً ارزان‌تر از امروز بود.Scott Radnitz, “Weighing the Political and Economic Motivations for Migration in Post-Soviet Space: The Case of Uzbekistan,” Europe-Asia Studies (July 2006): 653-677. درخواست مجوز کار در خارج از کشور از یک بخش ویژه آژانس مهاجرت کار خارجی در ازبکستان از سال ۲۰۰۳ لازم است. این مجوز در آغاز برای بسیاری از ازبک‌ها مقرون به صرفه نبود و این روند به دلیل نوار قرمز بوروکراتیک مورد نیاز مورد انتقاد قرار گرفت. در همین راستا، همان بخش‌ها و آژانس‌هایی که در ایجاد این مجوز فعالیت دارند، در جهت کاهش قابل ملاحظه هزینه‌ها و نیز ساده کردن رویه کوشش می‌کنند. در تاریخ ۴ ژوئیه ۲۰۰۷، سرگئی ایوانوف معاون اول نخست‌وزیر روسیه سه توافق‌نامه را امضا کرد که در آن به فعالیت‌های کارگری و حمایت از حقوق مهاجران شاغل (این شامل شهروندان روسی در ازبکستان و شهروندان ازبک در روسیه) و همچنین همکاری در مبارزه با مهاجرت بدون سند و اخراج کارگران بدون سند.Erkin Ahmadov, Fighting Illegal Labor Migration in Uzbekistan, Central Asia Caucasus-Institute Analyst, http://www.cacianalyst.org/newsite/?q=node/4681(Aug . 21, 2007)

 مهاجرت ازبک 
مشکلات اقتصادی باعث افزایش مهاجرت کارگری به روسیه، قزاقستان، امارات متحده عربی (امارات متحده عربی)، ترکیه، جمهوری کره و اروپا طی یک دهه گذشته شده‌است.International Organization for Migration, Uzbekistan, http://www.iom.int/jahia/Jahia/pid/510(Feb . 17, 2011). حداقل ۱۰٪ از نیروی کار ازبکستان در خارج از کشور کار می‌کند.International Crisis Group, Uzbekistan: Stagnation and Uncertainty, Asia Briefing, 22 August 2007. تقریباً ۵۸٪ نیروی کار که مهاجر، به روسیه مهاجرت می‌کنند. نرخ بیکاری بالا و دستمزدهای پایین مسئول مهاجرت نیروی کار است.

مهاجران به‌طور معمول افرادی از روستا، کشاورزان، کارگران یقه آبی و دانشجویانی هستند که به دنبال کار در خارج از کشور هستند. با این حال، بسیاری از مهاجران از رویه‌های قانونی مورد نیاز برای ترک کشور آگاهی ندارند و باعث می‌شود بسیاری از آنها در ازبکستان یا کشور میزبان ثبت نشوند. بدون ثبت نام مناسب، مهاجران بدون مدارک در خطر کمبود هزینه، ضمانت اجتماعی و رفتار بد توسط کارفرمایان هستند. براساس داده‌های سرویس مهاجرت فدرال روسیه، در سال ۲۰۰۶ تعداد ۱۰۲۶۵۸ مهاجر کار رسمی ثبت شده در مقابل ۱٫۵ میلیون مهاجر ثبت نشده از ازبکستان در روسیه در سال ۲۰۰۶ وجود داشته‌است. کل حواله‌های دریافتی برای هر دو گروه در حدود همان ۱٫۳ میلیارد دلار در همان سال، هشت درصد از تولید ناخالص داخلی ازبکستان بود.

 اقلیت‌ها 
چپ|بندانگشتی| فرزندان یهودی با معلم خود در سمرقند. عکس اولیه رنگی از روسیه، ایجاد شده توسط سرگئی میخائیلوویچ پروکودین-گورسکی به عنوان بخشی از کار خود برای مستندسازی امپراتوری روسیه از سال ۱۹۰۹ تا ۱۹۱۵.
تعداد قابل توجهی از اقلیتهای قومی و ملی پس از استقلال این کشور ازبکستان را ترک کردند، اما تعداد واقعی آن مشخص نیست. دلایل اصلی مهاجرت توسط اقلیت‌ها عبارتند از: فرصت‌های اقتصادی اندک، سطح پایین زندگی و چشم‌انداز ضعیف برای فرصت‌های تحصیلی برای نسل‌های آینده. اگرچه قانون زبان ازبکستان به عنوان منبع تبعیض نسبت به افرادی که ازبک صحبت نمی‌کنند، ذکر شده‌است، اما این قانون با عوامل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در هم تنیده شده‌است که منجر به مهاجرت به عنوان راه حل کمبود فرصت در ازبکستان شده‌است.

روس‌ها، که عمدتاً جمعیت شهری را تشکیل می‌دادند، تا دهه ۱۹۸۰ نیمی از جمعیت تاشکند، پایتخت ازبکستان را تشکیل می‌دادند. از آن زمان تاکنون تعداد جمعیت به تدریج در حال کاهش است زیرا بسیاری از روسها به روسیه مهاجرت کرده‌اند. با این وجود، ثبت نام روسیه (propiska) اجازه مهاجرت را محدود می‌کند.Radnitz 2006, p. 659 تصمیم مهاجرت با این واقعیت پیچیده‌است که بسیاری از روسها یا دیگر اقلیت‌های اقلیت «وطن» ممکن است ازبکستان را «سرزمین مادری» بدانند. همچنین این واقعیت پیچیده‌است که این گروه‌ها ممکن است به زبان ملی «وطن» خود صحبت نکنند یا ممکن است در گذرنامه‌های خود تحت تابعیت دیگری ثبت شوند. با این وجود، سفارتخانه‌های «بومی» این مهاجرت را آسان می‌کنند. سفارت اسرائیل هر هفته تقریباً ۲۰۰ ویزا به یهودیان می‌دهد.Daria Fane, “Ethnicity and Regionalism in Uzbekistan: Maintaining Stability Through Authoritarian Control,” in Leokadia Drobizheva, Rose Gottemoeller, Catherine McArdle Kelleher, and Lee Walker, ed. , in Ethnic Conflict in the Post-Soviet World: Case Studies and Analysis (New York: M.E. Sharp, Inc. , 1998), 271-302.

 جستارهای وابسته 
 جمعیت‌شناسی آسیای میانه

 منابع 

رده:جمعیت‌شناسی ازبکستان
رده:صفحات با ترجمه بازبینی‌نشده