داسو میراژ ۴

داسو میراژ ۴  یک بمب‌افکن راهبردی ابَرصوت و هواپیمای شناسایی دراعماق خاک دشمن، ساخت فرانسه است. این هواپیما که توسط داسو اویاسیون طراحی و توسعه یافت، در اکتبر ۱۹۶۴ وارد خدمت نیروی هوایی فرانسه شد. برای سال‌ها، این هواپیما بخشی حیاتی از سه‌گانه هسته‌ایسه‌گانه هسته ای یک ساختار نیروی نظامی سه شاخه ای از موشک‌های بالستیک قاره‌پیمای زمینی (ICBM)، موشک‌های بالستیک مبتنی بر زیردریایی (SLBMs) و بمب افکن‌های راهبردی با بمب‌ها و موشک‌های هسته ای است.نیروی ضربتی ،بازدارندگی هسته‌ای فرانسه بود. میراژ ۴ در سال ۱۹۹۶ از نقش تهاجم هسته ای بازنشسته شد و این هواپیما نهایتاً در سال ۲۰۰۵ به‌طور کامل از خدمات خارج شد.

در طول دهه ۱۹۶۰، برنامه‌هایی برای صادرات میراژ۴ وجود داشت. در یک طرح پیشنهادی، داسو با شرکت بریتیش ایرکرفت وارد شراکت می‌شد تا به‌طور مشترک گونه ای از میراژ ۴ را برای نیروی هوایی سلطنتی و احتمالاً برای سایر مشتریان صادراتی تولید نماید، اما این پروژه منجر به نتیجه ای نشد. میراژ ۴ در نهایت توسط هیچ کاربر دیگری پذیرفته نشد.

 توسعه 

 خاستگاه 
در طول دهه ۱۹۵۰، دولت فرانسه برنامه نظامی گسترده‌ای را برای تولید جنگ‌افزار هسته‌ای آغاز نمود، معهذا به این امر اذعان شد که هواپیماهای فرانسوی موجود، برای ایفای وظیفه به‌کارگیری از این تسلیحات نامناسب هستند.Gunston and Gilchrist 1993, p. 195.بنابراین، توسعه یک بمب افکن ابَرصوت که برای انجام این مأموریت طراحی شده باشد، به عنوان بخشی از برنامه توسعه گسترده بازدارندگی هسته ای مستقل فرانسه در سال ۱۹۵۶ آغاز شد. در ماه مه ۱۹۵۶، دولت گی موله مشخصات یک بمب افکن ابرصوت با امکان سوخت‌گیری هوایی را تهیه نمود که قادر باشد تا یک بمب هسته ای به وزن ۳ تن و به طول ۵٬۲ متر را ۲٬۰۰۰ کیلومتر (بدون سوختگیری هوایی) حمل نماید.Gunston 1973, p. 104. به گفته نویسندگان هوانوردی بیل گانستون و پیتر گیلکریست، گنجاندن این مشخصات شامل سرعت ابر صوت برای بسیاری در آن زمان «غافلگیرکننده» بود.Gunston and Gilchrist 1993, p. 196.

مشخصات نهایی که به‌طور مشترک توسط مقامات دولتی و کارکنان داسو تدوین شده بود، در ۲۰ مارس ۱۹۵۷ به تصویب رسید.
سود-اویاسیون و نورد-اویاسیون هر دو پیشنهادهای را بر اساس هواپیماهای موجود برای این رقابت ارائه نمودند. سود-اویاسیون هواپیمای سوپرواتور راپیشنهاد نمود، نسخه کشیده تر سود اویاسیون واتور با پیشرانه موتورهای توربوجت اسنکما آتار با رانش  و شعاع جنگی ۲٬۷۰۰ کیلومتر (۱٬۷۰۰ مایل) در سرعت ۰٫۹ ماخ. پیشنهاد ارائه شده داسو که بعداً به میراژ ۴ تبدیل شد، بر اساس هزینه کمتر و پیش‌بینی توسعه ساده‌تر آن انتخاب شد، این طرح پیشنهادی یک جنگنده شبانه دو موتوره که از جنگنده داسو میراژ ۳ و جنگنده رهگیر ساخته نشده میراژ ۲ مشتق شده بود.Gunston 1973, p. 106. در آوریل ۱۹۵۷، داسو مطلع شد که در طرح پیشنهادی آن شرکت در رقابت مذکور برنده شده است.

نمونه اولیه داسو که میراژ۴–۰۱ نامیده شد، بسیار شبیه میراژ۳-ای بود، هرچند نمونه مذکور دارای سطح بالی دو برابر بود، از دو موتور به جای یک موتور بهره می‌برد و همچنین دارای وزن خالی دو برابر بود. میراژ۴–۰۱ سه برابر بیشتر از میراژ ۳ سوخت درمخازن داخلی خود حمل می‌نمود. ویژگی‌های آیرودینامیکی این هواپیما بسیار شبیه به میراژ۳ بود، اما نیاز به ساختار و طرحی کاملاً نو داشت. این نمونه اولیه دارای طولی برابر با ۲۰ متر (۶۷ فوت) و طول برابر با ۱۱ متر (۳۷ فوت) بود، مساحت بال این هواپیما ۶۲ متر مربع (۶۷۰ فوت مربع) و وزنی تقریباً معادل با۲۵٬۰۰۰ کیلوگرم (۵۵٬۰۰۰ پوند) داشت.Gunston 1973. p. 106, 110.این نمونه اولیه به‌طور قابل توجهی از میراژ۳ پیشرفته‌تر بود و ویژگی‌های جدیدی داشت همانند: صفحات ماشین‌کاری و کَنده‌کاری شیمیایی شده، به‌کارگیری مقدار کمی تیتانیوم در ساختار هواپیما و تعبیه مخازن سوخت یکپارچه را در بسیاری از قسمت‌های هواپیما از جمله قسمت اصلی باله عمودی دم.

نمونه اولیه میراژ۴–۰۱ برای کشف و حل مشکلات ناشی از پرواز طولانی مدت ابر صوت تولید شده بود. در آن زمان، هیچ هواپیمایی برای پرواز با سرعت بیش از ۱٫۸ ماخ برای مدت زمان طولانی طراحی نشده بود و عدم قطعیت‌های فنی و عملیاتی قابل توجهی وجود داشت. مسائل مربوط به جنگ‌افزار نیز یکی دیگر از موضوعات بود. ساخت این نمونه اولیه در کارخانه داسو واقع در سن-کلو در نزدیکی پاریس، ۱۸ ماه به طول انجامید. در اواخر سال ۱۹۵۸، این هواپیما به منطقه آزمایش پرواز پایگاه هوایی ملام ویلاروچ برای انجام کارهای نهایی و آزمایشهای زمینی منتقل شد. در ۱۷ ژوئن ۱۹۵۹، ژنرال فرانسوی رولان گلاوانی ، در حالی که از سال ۱۹۵۴ در مرخصی پنج ساله از نیروی هوایی فرانسه بود، با نمونه میراژ۴–۰۱ پرواز اولیه را انجام داد.Jackson 1987, p.165.Gunston 1973, p. 108.

در ۱۹ سپتامبر ۱۹۶۰، رُنه بیگاند  (خلبان آزمایشی جایگزین گلوانی) رکورد جهانی سرعت در یک مدار بسته ۱٬۰۰۰ کیلومتری را به ۱٬۸۲۲ کیلومتر در ساعت (۱٬۱۳۲ مایل در ساعت) در مسیر پیرامون پاریس و پایگاه ملون افزایش داد.Gunston 1973, p. 113. پرواز ۱۳۸ در ۲۳ سپتامبر همان سال، عملکرد اولیه را تأیید نموده و رکورد را در یک مدار بسته ۵۰۰ کیلومتری به میانگین سرعت ۱٬۹۷۲ کیلومتر در ساعت (۱٬۲۲۵ مایل در ساعت) رساند که بین ۲٫۰۸ ماخ و ۲٫۱۴ ماخ پرواز کرد. نمونه اولیه میراژ۴–۰۱ در طول آزمایش در پاییز ۱۹۵۹ دستخوش تغییرات جزئی شد. دم هواپیما به‌طور قابل توجهی بزرگتر شده بود (کاهش جزئی در ارتفاع، افزایش کلی در وتر)Gunston 1973, p. 111.

 تولید 
به منظور افزایش برد، مطالعاتی در مورد طراحی بسیار بزرگتر به نام میراژ۴بی انجام شد که پیشرانه آن دو موتور پرت اند ویتنی جی۷۵ بود، که تحت امتیاز در اسنکما تولید می‌شد. این طرح دارای مساحت بال ۱۲۰ متر مربع (۱٬۲۹۰ فوت مربع) در مقایسه با ۷۰ متر مربع (۷۵۰ فوت مربع) در نمونه اولیه میراژ۴ بود. میراژ۴بی همچنین دارای سرعت ۲٫۴ ماخ و وزن ناخالص معادل ۶۴٬۰۰۰ کیلوگرم (۱۴۰٬۰۰۰ پوند) بود.Gunston 1973, p. 109. میراژ۴ بی پیشنهادی به درخواست ژنرال دوگل برای بمب افکنی بود که بتواند بدون نیاز سوخت‌گیری هوایی، قادر به انجام مأموریت تهاجمی و برگشت به فرانسه باشد.Gunston and Gilchrist 1993, p. 197. با این حال، توسعه این هواپیما در نهایت در ژوئیه ۱۹۵۹ به دلیل هزینه بالای آن لغو شد، تصمیم گرفته شد که به جای آن بر سوخت‌گیری هوایی تکیه شود.

با توجه به قیمت بسیار بالای میراژ۴بی، نسخه ای با اندازه متوسط به نام میراژ۴ای با اندازه متوسط، کمی بزرگتر از نمونه اولیه انتخاب شد. سه نمونه اولیه برای رسیدن به نسخه تولیدی به تولید رسیدند. مساحت بال این هواپیما ۷۷٬۹ متر مربع (۸۳۹ فوت مربع) و وزن آن حدود ۳۲٬۰۰۰ کیلوگرم (۷۰٬۰۰۰ پوند) بودGunston 1973, p. 112. در ۴ آوریل ۱۹۶۰، سفارش رسمی ۵۰ فروند هواپیمای میراژ۴ای برای تولید صادر شد. سه هواپیمای نمونه مذکور از این نسخه درفاصله سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۳ به تولید رسیدند و اولین پرواز آنها در ۱۲ اکتبر ۱۹۶۱، ۱ ژوئن ۱۹۶۲ و ۲۳ ژانویه ۱۹۶۳ به انجام رسیدند. در سال ۱۹۶۲، نمونه شماره ۲ اولین شبیه‌سازی از بمباران هسته ای را در منطقه آزمایشی در کلمب-بشار در جنوب الجزایر انجام داد. سومین نمونه اولیه مجهز به سیستم‌های ناوبری/بمباران و سیستم سوخت‌گیری هوایی بود. چهارمین نمونه اولیه میراژ۴–۰۴ اساساً نمایانگر هواپیمایی بود که قرار بود تولید شود.

تولید بخش‌های گوناگون این هواپیما به پیمانکاران جز همانند سود اویاسیون (تولید بال‌ها و بخش‌های عقبی بدنه) و برگه اویاسیون (که تا سال ۱۹۶۷ هنوز یک شرکت مجزا از داسو بود) برای تولید باله عمودی، واگذار شد. داسو بدنه جلو و سیستم کنترل پرواز را در داخل ساخت. ساخت نمونه‌های اولیه و هواپیماهای تولیدی بعدی اغلب با یک الزام صریح همراه بود، «عدم اتکا به تامین‌کنندگان خارجی برای حفظ قابلیت‌های هسته‌ای فرانسه». به همین دلیل، میراژ ۴ در ابتدا فاقد سامانه ناوبری اینرسیایی بود، زیرا صنعت فرانسه هنوز قادر به تولید این دستگاه نبود.Gunston and Gilchrist 1993, p. 198.

در ۷ دسامبر ۱۹۶۳، اولین میراژ۴ای تولیدی پرواز اولیه خود را انجام داد.Jackson 1985, p.69. اولین سری ۶۲ فروندی از این هواپیما تولید شد، که بین سالهای ۱۹۶۴ و ۱۹۶۸ به خدمت نیروی هوایی فرانسه واردشدند. با وجود آنکه داسو از همان ابتدا میراژ ۴ را برای ایفای نقش پرواز در ارتفاع پایین طراحی نموده بود،Gunston 1973, p. 117.آخرین سری ۱۲ فروندی از میراژهای ۴ سفارشی در نوامبر ۱۹۶۴ با داشتن تفاوت‌هایی با مدل قبلی به تولید رسید. از جمله این تفاوت‌ها می‌توان به
کنترل پرواز، اویونیک و تغییراتی در جزئیات ساختاری، به منظور داشتن عملکرد بهتر برای ماموریت‌های در ارتفاع پایین، نام برد. برنامه‌ریزی شده بود که پیشرانه این سری ۱۲ فروندی با موتور توربوفن جدیدتر پرت اند ویتنی /اسنکما تی‌اف۱۰۶
تأمین گردد. بهیه سازی‌های اعمال شده بروی این ۱۲ فروند میراژ ۴، بعداً برای کل ناوگان موجود اعمال شد.
کاربران


 نیروی هوایی فرانسه

 مشخصات (میراژ۴ای) 
300px|thumb|نماهای مختلف از میراژ۴

 جستارهای وابسته 
 آورو والکان-
 کانویر بی-۵۸ هاسلر-
 نورث امریکن ای-۵ ویجلانت-
 توپولف تو-۲۲-

 منابع 

 پانویس 

 استنادات 

 کتاب‌شناسی 
 Donald, David and John Lake. Encyclopedia of World Military Aircraft. London:Aerospace Publishing, 1994. .
 Gunston, Bill. Bombers of the West. New York: Charles Scribner's and Sons; 1973. .
 Gunston, Bill and Peter Gilchrist. Jet Bombers: From the Messerschmitt Me 262 to the Stealth B-2. Osprey, 1993. .
 Jackson, Paul. Modern Combat Aircraft 23: Mirage. Shepperton, UK: Ian Allan, 1985. .
 Jackson, Paul. "Pénétration Augumentation". Air International, April 1987, Vol. 32 No. 4. pp. 163–171. ISSN 0306-5634.
 Lake, Jon. The Great Book of Bombers: The World's Most Important Bombers from World War I to the Present Day. Zenith Imprint, 2002. .
 Michell, Simon. Jane's Civil and Military Upgrades 1994–95. Coulsdon, UK: Jane's Information Group, 1994. .
 Sokolski, Henry D. Getting MAD: Nuclear Mutual Assured Destruction, Its Origins and Practice. DIANE Publishing, November 2004. .
 Spencer, Tucker. The Encyclopedia of Middle East Wars [5 Volumes]: The United States in the Persian Gulf, Afghanistan, and Iraq Conflicts. ABC-CLIO, 2010. .
 "Tangible Mirages: The Most Successful Family of European Aeroplanes." Flight International, 4 January 1962. pp. 18–21.
 Wagner, Paul J. "Air Force Tac Recce Aircraft: NATO and Non-aligned Western European Air Force Tactical Reconnaissance Aircraft of the Cold War (1949–1989)." Dorrance Publishing, 2009. .
 Withington, Thomas. "A Grand Illusion? The RAF & the Spey Mirage IV, 1965". The Aviation Historian. No. 33. 2020. pp.38-45.


 پیوند به بیرون 

 Mirage IV information and photos by Yves Fauconnier (به فرانسوی)
 Mirage IV data from former Forces Aériennes Stratégiques website  (به فرانسوی)
 AirForceWorld.com Mirage IV bomber page (به انگلیسی)

رده:بمب‌افکن‌های راهبردی
رده:بمب‌افکن‌های فرانسوی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)
رده:جت‌های دوموتوره
رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۵۹ (میلادی)
رده:هواگردهای داسو