صد میدان

صد میدان کتابی به زبان فارسی در عرفان اسلامی، عرفان عملی و سیر و سلوک از خواجه عبدالله انصاری (ملقب به پیر هرات و شیخ الاسلام) است. وی این کتاب را در سال ۴۴۸ ه. ق. نوشت. برخی معتقدند خواجه عبدالله نخستین فردی است که مقامات عرفانی را در کتابی (صد میدان) به صورت منظم و طبقه‌بندی شده گردآوری کرده است.سیدعلی کرامتی مقدم، شاخص‌های سبکی صد میدان خواجه عبداالله انصاری، فصلنامهّ پژوهش‌های ادبی و بلاغی، سال سوم، شمارهٔ ۹، ۱۳۹۳، ص ۲۳ - ۳۳. او برای هر یک از این مقامات تعریف مختصری و مراحلی شرح می‌دهد که تشکیل دهندهٔ هزار مرحله و مقامی است که سالک راه حقیقت باید طی کند تا به هدف خود برسد. تعدادی از عرفای پس از خواجه عبدالله نیز از همین سبک استفاده بهره گرفته و مقامات سلوکی را با تغییراتی طبقه‌بندی، دسته بندی و تقسیم بندی کرده و شرح می‌دهند. در این میان از قید برخی مقامات یاد شده توسط خواجه عبدالله خودداری کرده و برخی دیگر را شرح و بسط می‌دهند، مانند شیخ عطار نیشابوری در منطق الطیر. سالها بعد از تألیف صد میدان، شاگردان و پیروان پیر هرات از او می‌خواهند که شرح بیشتری بر مقامات و مراحل قید شده در صد میدان بپردازد که او با تألیف کتاب منازل‌السائرین به این خواهش آن‌ها جامهٔ عمل می‌پوشاند. با توجه به این که خواجه عبدالله انصاری ۲۷ سال بعد کتاب منازل‌السائرین را تألیف کرده و میان این کتاب و صد میدان مشترکاتی و تفاوت‌هایی در شرح و توالی میدان و طبقات عرفانی وجود دارد، برخی چنین استنتاج می‌کنند که او از تجربهٔ چند دهه سلوک عملی و مطالعه در عرفان نظری خود برای ارتقا و بهبود نظراتش بهره برده است. 

 میدان‌ها 
در ابتدای کتاب خواجه عبدالله پس از مختصر گفتاری به بیان صد میدان می‌پردازد: «از آشنایی تا دوست داری هزار مقامست، و از آگاهی تا بگستاخی هزار منزلست، و این جمله بر صد میان نهاده آمد، والله المستعان». 

+صد میدان۱: مقام توبه۲۶: تبتل۵۱: سکینه۷۶: کرامت۲: مروت ۲۷: عزم۵۲: طمأنینت۷۷: حقیقت۳: انابت۲۸: استقامت۵۳: مراقبت۷۸: ولایت۴: فتوت۲۹: تفکر۵۴: احسان۷۹: تسلیم۵: ارادت۳۰: ذکر۵۵: ادب۸۰: استسلام۶: قصد۳۱: فقر۵۶: تمکن۸۱: اعتصام۷ :صبر۳۲: تواضع۵۷: حرمت۸۲: انفراد۸: جهاد۳۳: خوف۵۸: غیرت۸۳: سر۹: ریاضت۳۴: وجل۵۹: جمع۸۴: غنا۱۰: تهذیب۳۵: رهبت۶۰: انقطاع۸۵: بسط۱۱: محاسبت۳۶: اشفاق۶۱: صدق۸۶: انبساط۱۲: یقظت۳۷: خشوع۶۲: صفا۸۷: سماع۱۳: زهد۳۸: تذلل۶۳: حیا۸۸: اطلاع۱۴: تجرید۳۹: اخبات۶۴: ثقت۸۹: وجد۱۵: ورع۴۰: الباد۶۵: ایثار۹۰: لحظه۱۶: تقوا۴۱: هیبت۶۶: تفویض۹۱: وقت۱۷: معاملت‌۴۲: فرار۶۷: فتوح۹۲: نفس۱۸: مبالات۴۳: رجا۶۸: غربت۹۳: مکاشفه۱۹: یقین۴۴: طلب۶۹:  توحید۹۴: سرور۲۰: بصیرت۴۵: رغبت۷۰: تفرید۹۵: انس۲۱: توکل۴۶: مواصلت۷۱: علم۹۶: دهشت۲۲: لجأ۴۷: مداومت۷۲: بصیرت۹۷: مشاهده۲۳: رضا۴۸: خطرت۷۳: حیات۹۸: معاینه۲۴: موافقت۴۹: همت۷۴: حکمت۹۹: فنا۲۵: اخلاص۵۰: رعایت۷۵: معرفت۱۰۰: بقا 

 منابع 

 پیوند به بیرون 
صد میدان، نسخهٔ پی دی اف، به کوشش اکرم شفائی، نسخهٔ آنلاین، کتابخانهٔ تبیان.

رده:کتاب‌های عرفانی
رده:کتاب‌های فارسی
رده:ویکی‌سازی رباتیک