فلسفه معرفت‌شناسی

فلسفه معرفت‌شناسی، از طبیعت شناخت، منشأ شناخت، ارزش شناخت، و وسایل و حدود شناخت، بحث می‌کند.

معرفت‌شناسی غیر از روانشناسی است؛ که محدود به توصیف اعمال عقلی و تشخیص آنها از یکدیگر است، بدون اینکه در درستی و نادرستی آنها تحقیق کند.

و نیز غیر از منطق است؛ که محدود است به قالب ریزی قواعد مربوط به کاربرد اصول کل شناسائی، بدون بحث در اصل و ارزش آنها.

معرفت‌شناسی بخشی از روان‌شناسی نظری است که نمی‌تواند از ما بعد الطبیعه بی‌نیاز باشد زیرا مقصود آن تحقیق در اصولی است که فکر آنها را به نحو پیشینی فرض می‌کند.

بنا بر این، معرفت‌شناسی عبارت است از بحث در مشکلات فلسفی ناشی از رابطه ذهن مُدرک و شیء مدرک یا رابطه عالم و معلوم.

قدیم‌ترین صورت این نظریه عبارت است از بحث در حدود شباهت بین تصور ذهنی و شیء خارجی به منظور شناخت مطابقت بین این دو.

و جدیدترین صورت آن عبارت است از بحث و تحقیق در طبیعت ذهن مدرک، به منظور شناخت و تعیین حدود تأثیری که ذهن هنگام شناسائی در شیء مدرک به جا می‌گذارد.جمیل صلیبا - منوچهر صانعی دره‌بیدی، فرهنگ فلسفی، انتشارات حکمت - تهران، چاپ: اول، ۱۳۶۶ ص ۶۳۶

فخر رازی، با انکار وجود ذهنی، علم را اضافه ای بین عالم و معلوم می‌داند؛ حال آنکه غزالی به وجود ذهنی قائل شده‌است. او در کتاب معیار العلم می‌گوید:
هستی شیء یا در عالم عین است یا در عالم ذهن. آنچه در عالم ذهن است مثال عالم عین است و در عین حال مطابق با آن. صورت و حقیقت شیء شبیه به حصول صورت شیء در آیینه است؛ با فرق اینکه در آیینه، فقط صور محسوسات است و در آیینه ذهن، صورت امر معقول هم هست.غلامحسین ابراهیمی دینانی، منطق و معرفت در نظر غزالی، ص ۳۹۸. از زمان دکارت، عموم دانشمندان معرفت را بر پایه تجربیات شخصی گذاشته‌اند.غلامرضا فدایی، علم و ادراک و نحوه تشکیل آن، معرفت فلسفی، سال ششم، شماره دوم، زمستان ۱۳۸۷، ص۱۳۱–۱۶۳

 جستارهای وابسته 
 فلسفه ذهن
 علوم شناختی
 پژوهشکده علوم شناختی

 منابع 

رده:معرفت‌شناسی
ذهن
رده:دانش
رده:احساس
رده:ادراک
رده:استدلال استقرایی
رده:برهان‌ها در فلسفه ذهن
رده:روان‌شناسی
رده:تجربه کیفی
رده:تجرید
رده:تحلیل
رده:تخیل
رده:حافظه
رده:درون‌مایه ذهن
رده:علوم شناختی
رده:فرایندهای ذهنی
رده:فلسفه ذهن
رده:فلسفه علم
رده:فلسفه منطق
رده:کیفیت‌های ذهنی
رده:مسئله ذهن-بدن
رده:مسئله‌های فلسفی
رده:مفاهیم در متافیزیک
رده:مفهوم‌ها در منطق
رده:مفهوم‌های فلسفه ذهن
رده:منطق فلسفی
رده:مطالعات خودآگاهی
رده:نظریه‌های ذهن
رده:نظریه‌های شناخت‌شناسی
رده:نظریه‌های فلسفی
رده:نظریه‌های متافیزیک