کردی جافی

کردی جافی گویشی از زبان کردی است که به‌عنوان یکی از گویش‌های کردی میانی دسته‌بندی شده و در میان بخش‌هایی از مردم جاف تکلم می‌شود.حیدری، بهمن. ۱۳۹۲. بررسی فرایندهای واجی گونۀ جافی از گویش سورانی بر اساس نظریۀ بهینگی، پایان‌نامۀ رشتۀ زبانشناسی دانشگاه کردستان، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، استاد راهنما: ابراهیم بدخشان و یادگار کریمی؛ بازدید در ۳ اسفند ۱۳۹۸.بررسی مطابقه در گویش جافی، پایان‌نامۀ رشتۀ زبانشناسی، دانشگاه بوعلی سینای همدان؛ بازدید در ۳ اسفند ۱۳۹۸.

 حوزهٔ رواج 
کردی جافی زبان اصلی مردم جاف است و در بخش بزرگی از استان‌های کرمانشاه و کردستان در ایران و استان‌های سلیمانیه و دیاله در عراق تکلم می‌شود. کردی جافی در استان کرمانشاه در شهرستان‌های جوانرود، ثلاث باباجانی، روانسر، پاوه تکلم می‌شود. در استان کردستان نیز کردی جافی در شهرستان‌کامیاران تکلم می‌شود.

گویش کردی جافی قرابت بسیار زیادی با گویش کردی اردلانی دارد که علاوه بر منطقهٔ اردلان، در بخش‌هایی از شهرستان روانسر نیز رایج است. علاوه بر این کردی جافی با برخی از گویش‌های کردی جنوبی همچون گروسی، کلیایی، کرندی نیز شباهت‌هایی دارد و در بسیاری از ویژگی‌ها مشابه است. همچنین این گویش شباهت بسیار بالایی را با کردی سقزی نشان می‌دهد.م‍رادی، م‍ح‍م‍درئ‍وف، گنجینه گویش‌های ایرانی (استان کرمانشاه): گویش‌های کلهری، گورانی...، با همکاری آکو جلیلیان، ویراستار یلدا شکوهی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۴.

 ویژگی‌های دستوری 
کردی جافی پیشوند /ئه/ را در مورد افعال استمراری در خود حفظ کرده و از این نظر به گویش‌های کردی اردلانی، بابانی، کلیایی و کرندی شباهت دارد. اما بر خلاف کلهری و گروسی، ویژگی ارگاتیو را داراست و از این حیث به اردلانی، کلیایی و دیگر گویش‌های کردی میانی و نیز گویش کرندی در کردی جنوبی شباهت دارد. در رابطه با ویژگی‌های آوایی و ابدال‌ها نیز این گویش، بیشترین شباهت را با گورانی(هورامی)، گویش‌های کردی جنوبی و نیز کردی اردلانی دارد. همچنین در رابطه با واحدهای زبرزنجیری کردی جافی شباهت بسیار بالایی با گورانی(هورامی)، کردی اردلانی و نیز کردی کلهری و گویش خاص منطقهٔ دالاهو دارد.م‍رادی، م‍ح‍م‍درئ‍وف، گنجینه گویش‌های ایرانی (استان کرمانشاه): گویش‌های کلهری، گورانی...، با همکاری آکو جلیلیان، ویراستار یلدا شکوهی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۴.ذوالفقاری، اردشیر، تاریخ زبان‌های ایرانی و جغرافیای گویش‌ها و لهجه‌های کرمانشاه، کرمانشاه: موسسه فرهنگی هنری و سینمایی کوثر، ۱۳۹۴.

 جستارهای وابسته 
 ایل جاف

 منابع 

رده:ایل جاف
رده:زبان کردی
رده:زبان مردم شهر کرمانشاه
رده:لهجه‌های زبان کردی
رده:لهجه‌های گویش میانی کردی