کتاب‌شناسی رسول جعفریان

رسول جعفریان (زادهٔ ۱۳۴۳) روحانی، مترجم، نویسنده و پژوهشگر ایرانی است که آثار فراوانی در علم تاریخ دارد. او نویسندگی را از سال ۱۳۶۴ با کتاب پیش‌درآمدی بر شناخت تاریخ اسلام آغاز کرد. وی بیش از ۹۰ عنوان کتاب تألیف کرده که بعضی از این آثار خود دارای شمارگان زیادی است؛ به عنوان مثال، از کتاب مقالات تاریخی ۲۰ جلد منتشر شده‌است.

آثار جعفریان موفق شدند افتخاراتی را نصیب خود کنند؛ برای نمونه، کتاب اطلس شیعه، برگزیده جشنواره کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و برنده جایزه جلال آل احمد و جشنواره فارابی شد. ترجمه کتاب‌هایش به زبان‌های دیگر مثل انگلیسی، عربی و اردو نیز منتشر شده‌است.

عمده پژوهش‌های جعفریان دربارهٔ تاریخ تشیع است اما در زمینه‌هایی نظیر: تاریخ سیاسی صدر اسلام و تاریخ دوره صفوی نیز تحقیقاتی انجام داده‌است. وی دربارهٔ تاریخ حج گزاری ایرانیان نیز تحقیقات و مقالاتی را منتشر کرده‌است.

 کتاب‌ها 

کتاب‌هاعنوانسال انتشارناشرتوضیحاتپیش‌درآمدی بر شناخت تاریخ اسلام۱۳۶۴در راه حقنخستین کتاب جعفریان بود که بعدها مقدمه کتاب تاریخ سیاسی اسلام شد.ذهنیت غربی در تاریخ معاصر ایران۱۳۶۵دانشگاه اصفهان، حوزه فرهنگ و معارف اسلامیاکذوبة تحریف القرآن۱۳۶۵بخش بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامیدر این اثر موضوع تحریف قرآن و استناد آن به شیعه مطرح و مورد نقد و رد قرار گرفته‌است.تحقیقی کوتاه پیرامون رابطه تشیع و ایران۱۳۶۵اصفهاننخستین کار جعفریان دربارهٔ تشیع بود که در پی پاسخ به این سؤال بود: آیا تشیع یک مذهب ایرانی است یا خیر؟آشنایی مقدماتی با روش تحقیق در تاریخ۱۳۶۶سازمان تبلیغات اسلامیدر مقدمه این کتاب به طرح مباحث مهم در تاریخ‌نگاری و نیز تاریخ‌نگاری تاریخ اسلام پرداخته شده‌است؛ مثل: «تدوین تاریخ»، «تدوین تاریخ و شیعه»مروری بر زمینه‌های فکری التقاط جدید در ایران۱۳۶۷سازمان تبلیغات اسلامیارزیابی مناسبات فکری شهید مطهری و دکتر علی شریعتی۱۳۶۸تهران‌صدابهانه نگارش این کتاب، نامه‌ای بود که مطهری و بازرگان به اشتراک، در سال ۵۷ دربارهٔ افکار شریعتی دادند. آن زمان، مطهری مخالف شریعتی بود، اما فضا ایجاب می‌کرد تا به صورت معتدل هم دربارهٔ اهمیت افکار او و هم ایرادات صحبت شود.تاریخ تشیع در ایران تاریخ قرن هفتم هجری۱۳۶۸سازمان تبلیغات اسلامیاین کتاب پژوهشی است در باب سیر رشد و تکوین مکتب تشیع در ایرانمقدمه ای بر تاریخ تدوین حدیث۱۳۶۸فؤادحیات فکری و سیاسی امامان شیعه۱۳۶۹سازمان تبلیغات اسلامیاین کتاب ابتدا در دو مجلد منتشر شد. در سال ۱۳۹۱ با عنوان گزیده حیات سیاسی و فکر امامان شیعه توسط نشر معارف و به عنوان کتاب درسی دانشگاهی منتشر شد.تاریخ اسلام و ایران تا پایان قرن چهارم هجری۱۳۷۰آموزش و پرورشاین کتاب به عنوان کتاب درسی سال دوم آموزش متوسطه عمومی تدریس می‌شد و زمانی که نظام آموزشی دبیرستان عوض شد آن کتاب‌ها نیز تغییر کرد.دین و سیاست در دوره صفوی۱۳۷۰انصاریاناین کتاب بعدها در سه جلد به عنوان صفویه در عصر دین، فرهنگ و سیاست توسط پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شد. سپس با اضافات بسیار فراوان در دو جلد قطورتر توسط نشر علم به عنوان دین و سیاست در روزگار صفوی انتشار یافت.قصه‌خوانان در تاریخ اسلام۱۳۷۰فؤادمروری بر جریان قصه خوانی، ابعاد و سطور آن در تاریخ ایران و اسلامنزاع سنت و تجدد۱۳۷۱رئوفمرجئه، تاریخ و اندیشه۱۳۷۱خرماندیشه تفاهم مذهبی در قرن ششم و هفتم هجری۱۳۷۱دفتر تبلیغات اسلامیبررسی و تحقیق در جنبش مشروطیت ایران۱۳۷۱طوساین کتاب دربارهٔ تحصن در سفارت‌خانه انگلیس نوشته شده‌است و عنوانش دخالت انگلیس در مشروطه بود که سال ۷۱ به نام بررسی و تحقیق در جنبش مشروطیت ایران توسط انتشارات توس قم چاپ شد.تاریخ گسترش تشیع در ری۱۳۷۱مشعربخشی از پروژه تحقیقاتی دربارهٔ تشیع که صرفاً اختصاص به شهر ری داشت و بعدها در تاریخ تشیع درج شد.رساله طب الممالک۱۳۷۱کتابخانه مرعشیجغرافیای تاریخی و انسانی شیعه در جهان اسلام۱۳۷۱انصاریانبخشی از پروژه تاریخ تشیع بود که نگاهی به جغرافیای انسانی و تاریخی شیعه داشتعلل برافتادن صفویان۱۳۷۲سازمان تبلیغات اسلامیاین دومین مجموعه مقالات رسول جعفریان دربارهٔ صفویه بود. پیش از آن دین و سیاست در دوره صفوی را منتشر کرده بود.مناسبات فرهنگی معتزله و شیعه۱۳۷۲مقاله‌ای بود که برای کنگره بین‌المللی شیخ مفید که در سال ۱۴۱۳ ق برگزار شد نوشته شده بود. بعدها مستقل چاپ شد.نماز جمعه، زمینه‌های تاریخی و آگاهی‌های کتابشناسی۱۳۷۲یک کتاب‌شناسی است که برای دبیرخانه ائمه جمعه انجام شده‌است.تاریخ تحول دولت و خلافت از برآمدن اسلام تا برافتادن سفیانیان۱۳۷۳دفتر تبلیغات اسلامیرساله در شرح احوال میرزای شیرازی۱۳۷۳امیرکبیرعلی بن عیسی اربلی و کشف الغمه۱۳۷۳بنیاد پژوهشهای اسلامیآثار اسلامی مکه و مدینه۱۳۷۳مشعراین کتاب برای دفتر نمایندگی ولی فقیه در سازمان حج و برای استفاده روحانیون و مدیران نوشته شد و همواره کتاب امتحانی آنان برای اعزام بود. موارد فراوانی تحقیقات خاص محلی است و تعداد قابل توجهی نیز از تصاویر آن توسط رسول جعفریان تهیه شده‌است.بینش غرض آفرینش، فاضل هندی۱۳۷۴انصاریاناحوال و آثار بهاءالدین محمد اصفهانی۱۳۷۴انصاریاندر سالی که این اثر منتشر شد، مرکزی در تخت فولاد اصفهان برای آبادی آن قبرستان ایجاد شده بود. بنا شده بود قبر فاضل هندی را هم درست کنند. جعفریان هم این شرح حال را به علاوه چند رساله دیگر از وی منتشر کرد.تاریخ سیاسی اسلام۱۳۷۴سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی/
دلیل مامجموعه دو جلدی است که جلد اول آن با عنوان سیره رسول خدا در ۷۰۰ صفحه و جلد دوم آن نیز تحت عنوان سیره خلفا در ۸۲۷ صفحه به رشته تحریر درآمده. این کتاب به زبان‌های انگلیسی، عربی و اردو ترجمه شده‌است.مقالات تاریخی (۲۰ جلد)از ۱۳۷۵
تا ۱۳۹۰الهادی/
دلیل ما۶ جلد از این مجموعه بیست جلدی از سال ۱۳۷۵ تا سال ۱۳۷۸ توسط انتشارات الهادی و باقی جلدهای آن از سال ۱۳۸۷ تا سال ۱۳۹۰ توسط انتشارات دلیل ما منتشر شد.دنباله جستجو در تاریخ تشیع در ایران۱۳۷۵انصاریانجعفریان اضافات کتاب تاریخ تشیع را تحت عنوان این کتاب منتشر کرد.منابع تاریخ اسلام۱۳۷۶انصاریاناز این کتاب سال‌ها به عنوان کتاب درسی و نیز منبع مطالعه امتحان ارشد و دکتری استفاده می‌شد.شریعتی و روحانیت با چند مقاله دیگر۱۳۷۶انصاریانتاریخ ایران اسلامی۱۳۷۷اندیشه معاصراین مجموعه در چهار جلد منتشر شد. جلد اول آن از پیدایش اسلام تا ایران اسلامی، جلد دوم از ابتدای حکومت طاهریان تا پایان حکومت خوارزمشاهیان، جلد سوم از یورش مغولان تا زوال ترکمانان و چلد چهارم دربارهٔ حکومت صفویه (از پیدایش تا زوال) است.نقش خاندان کرکی در تأسیس و تداوم دولت صفوی۱۳۷۸علمبست‌نشینی مشروطه خواهان در سفارت انگلیس۱۳۷۸مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایرانکتابی است پیرامون بررسی تحولات یک‌ماهه تحصن مشروطه‌خواهان در سفارت انگلیس در جمادی‌الاولی و جمادی‌الثانی سال ۱۳۲۴قتحلیلی از تحولات فکری و سیاسی پس از رسول خدا۱۳۷۹نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌هامتن چند سخنرانی جعفریان دربارهٔ چرایی به امامت نرسیدن علی بن ابی طالب پس از درگذشت محمد بن عبداللهفضائل علی بن ابی‌طالب و الولایه۱۳۷۹دلیلتلخیصی از اصل کتاب که توسط ذهبی انجام شدهجامعه شیعه نخاوله در مدینه منوره۱۳۷۹دلیلصفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست۱۳۷۹پژوهشگاه حوزه و دانشگاهاساس این کتاب، کتاب دین و سیاست در دوره صفوی، و علل برافتادن صفویان است.تاریخ و سیره سیاسی امیر مؤمنان علی بن ابی‌طالب۱۳۸۰دلیلبخش «امام علی» از کتاب تاریخ سیاسی اسلام دوره خلفا، به علاوه چندین مقاله دیگر دربارهٔ علی بن ابی طالب در این کتاب آمده‌است.رسائل حجابیه۱۳۸۰دلیلمشتمل بر ۳۳ رساله و چند گفتار که در دو جلد منتشر شدهتأملی در نهضت عاشورا۱۳۸۰انصاریانبخش «امام حسین» از کتاب تاریخ سیاسی اسلام، به علاوه مقالاتی که بعدها رسول جعفریان نوشته، در این اثر آمده‌است. بعدها چاپ جدید آن با اصلاحات و اضافات توسط نشر علم منتشر شده‌است.سلطان محمد خدابنده «الجایتو» و تشیع امامی در ایران۱۳۸۰کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایراناین کتاب بخشی از پروژه تاریخ تشیع جعفریان بود؛ چراکه الجایتو، نخستین شاه رسمی ایران بود که مذهب امامی را پذیرفت.جریان‌ها و جنبش‌های مذهبی سیاسی سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ش۱۳۸۰پژوهشگاه علوم اسلامی / مرکز اسناد انقلاب اسلامی/ خانه کتاب/
نشر علممهم‌ترین ویژگی این کتاب این است که بیشتر به تاریخ فرهنگی این دوره پرداخته می‌شود تا تاریخ سیاسیمروری بر نقش علما در انقلاب مشروطیت ایران۱۳۸۱ستاد نمایندگی ولی فقیه در سپاهحاج مهدی سراج انصاری، ستاره‌ای درخشان در مطبوعات دینی۱۳۸۲تهراناسدالله خرقانی، روحانی نوگرای روزگار مشروطه۱۳۸۲مرکز اسناد انقلاب اسلامیتاریخ تشیع در جرجان و استرآباد۱۳۸۳پژوهشهای آستان قدس رضویاین جزء پروژه تاریخ تشیع بود که مستقل چاپ و بعدها در تاریخ تشیع درج شد.کاوش‌های تازه در باب روزگار صفوی۱۳۸۳مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهبمجموعه‌ای از مقالات دربارهٔ صفویه که در میان نگارش علل برافتادن صفویان و صفویه در عرصه دین و… منتشر شد و بعدها در این سه جلد درج گردید.داستان حجاب در ایران پیش از انقلاب۱۳۸۳مرکز اسناد انقلاب اسلامیاین کتاب گزارشی است از مجموعه مسائلی که دربارهٔ حجاب قبل از انقلاب پیش آمده بود.خورشید جی۱۳۸۴شورای شهر خوراسگانمجموعه مقالات دربارهٔ منطقه جیدرک شهری از مشروطه مقایسه حوزه مشروطه‌خواهی تبریز و اصفهان۱۳۸۵مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایراناصل این کتاب، مقاله‌ای بود با همین نام برای برگزاری صدمین سال مشروطه در دانشگاه کمبریج که جعفریان هم شرکت سخنرانی کرد. بعدها به صورت یک کتاب درآمد. علاوه بر آن چندین مقاله دیگر هم در این کتاب ضمیمه شد.حواشی بر کتاب «تشیع» از هاینس هالم۱۳۸۵مرکز ادیانسیری در سیره نبوی۱۳۸۵تعاونی ناشرانبخش نخست کتاب تاریخ ایران اسلامی، چهار جلدی بود که به صورت مستقل و برای عرضه در نمایشگاه کتاب منتشر شد.بازخوانی نهضت مشروطیت۱۳۸۶مطهراین کتاب برگرفته از سخنرانی‌های جعفریان دربارهٔ مشروطه است.تشیع در عراق، مرجعیت و ایران۱۳۸۶مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایراندر بحبوجه حمله آمریکا به عراق و روی کار آمدن دولت جدید، این کتاب تألیف شد. (پیشینه تشیع در عراق، مرجعیت در دهه‌های اخیر و تحولات سال‌های ۲۰۰۳)اطلس شیعه۱۳۸۷سازمان جغرافیایی ارتش جمهوری اسلامیاین اثر به جهت توصیه سید علی خامنه‌ای و به سفارش سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح گردآوری شده‌است. هدف اصلی این اثر ارائه تصویری جغرافیایی-تاریخی از شیعه در طول تاریخ اسلام از آغاز تا به امروز است.مهدیان دروغین۱۳۹۱علمگزیده حیات سیاسی فکری امامان شیعه۱۳۹۱نشر معارفبه جهت تدریس در دانشگاه‌ها خلاصه شدهنظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان۱۳۹۱علماین کتاب دو بخش دارد، بخش اول نمونه‌های تاریخی از اظهار نظرهایی که دربارهٔ اتصال دولت صفوی با دولت مهدی (امام دوازدهم شیعیان) و بخش دوم رساله شرح حدیث دولتنا از دوره شاه طهماسب که ضمن آن خواسته‌است بگوید دولت طهماسب به مهدی متصل خواهد شد.نگار و نگاره۱۳۹۲علممقالات و رسالات تاریخی (۱۴ جلد)از ۱۳۹۲
تا ۱۴۰۴علمدر هر یک از جلدهای این مجموعه، مقالات و رسالات تاریخی متعددی تألیف شده‌است.جامع‌المقدمات۱۳۹۲علمدربردارنده ۲۷۷ مقدمه بر کتاب‌هایی که توسط مجلس چاپ شدمقالاتی دربارهٔ مفهوم علم در تمدن اسلامی۱۳۹۳علماین کتاب حاصل مقالاتی است که جعفریان از سال ۹۰ تا سال ۹۳ نوشته‌است.مناظره مسلمان و مسیحی۱۳۹۴علمنقد کتاب مشکات صدقمکاتبات دوستانه استاد دکتر سید حسین مدرسی طباطبائی و رسول جعفریان۱۳۹۴مورخمجموعه‌ای از ایمیل‌هایی است که طی ده سال از ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ به یکدیگر ارسال کردند.کلک و کتاب۱۳۹۴مورخمجموعه‌ای از یاداشت‌ها، گفتگوها و مطالبی است که جعفریان در طول چهار سال ریاست کتابخانه مجلس نوشت.تاریخ خلفا و مقتل امام حسین۱۳۹۳علمیک متن داستانی از تاریخ صدر اسلام و حسین بن علیتاریخ تشیع در ایران از آغاز تا پایان قرن نهم هجری۱۳۹۵علماین مجموعه دو جلدی است.از دربند تا قطیف۱۳۹۵علمگزارشی از مباحثات اسلامی، مسیحی دوره صفوی و قاجارتاریخ قزلباشان صفوی در چند متن تاریخی ـ مذهبی دوره عثمانی۱۳۹۶مورخدر این کتاب گزارش چندین متن تازه یاب دربارهٔ صفویان آمده‌است. دو مورد آن، دو رساله خطی است که دربارهٔ قزلباشان نوشته شده، و زاویه دید آنها، نقد قزلباشان از لحاظ مذهبی و ضمناً بیان ریشه‌های تاریخی آنهاست. در ادامه تاریخ صفویه، از روی چندین متن از تواریخ عربی قرن دهم و یازدهم گزارش شده‌است،کاربرد داستان ـ تاریخ در تبلیغات مذهبی مازندران قرن نهم هجری همراه۱۳۹۷مورختجربه ای از گفتمان علمی ـ دینی در دانش کائنات الجو یا پدیده‌های جوی در تمدن اسلامی۱۳۹۷مورخاین کتاب سعی کرده‌است جوانبی از این بحث را با عنوان تجربه‌ای از گفتمان علمی – دینی در دانش پدیده‌های جوی یا همان کائنات الجو در اختیار علاقه‌مندان به جریان اسلامی کردن علوم قرار دهد.سیر تحول مفهم علم در متون حدیثی، ادبی، کلامی و فلسفی۱۳۹۸مورخاز شیطان تا میکروب۱۳۹۸مورخاین کتاب را می‌توان به دو بخش کلی تقسیم کرد؛ بخش اول مقدمه ای مشروح است با عنوان «عقب ماندگی درمانی در سایه حفظ الصحه اسلامی» و بخش دوم کتاب شامل پنج متن در حوزه «حفظ الصحه اسلامی» است.ملا آقای دربندی و مقتل نگاری۱۳۹۸مورخاین کتاب به شرح زندگی و آرای ملا آقای دربندی اختصاص دارد.محمدتقی دانش‌پژوه در دانشگاه تهران۱۳۹۸مورخبا برگزاری مراسم بزرگداشت محمّدتقی دانش‌پژوه از این کتاب رونمایی شد.علی‌اکبر حکمی‌زاده در چهار پرده۱۳۹۸مورخهیچوقت علم را جدی نگرفته‌ایم۱۳۹۹پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوممجموعه‌ای از ده سال یادداشت‌های رسول جعفریان دربارهٔ علم و حواشی آن در این کتاب جمع‌آوری شده‌است.بر بال ملائک۱۳۹۹علمشامل ۲۹ مقاله در حوزه حج و زیارت

 سفرنامه‌ها 
سفرنامه‌هاردیفعنوانسال انتشارناشرتوضیحاتمنابع۱با کاروان ابراهیم۱۳۷۱مشعرگزارشی از حج سال ۱۳۷۱ رسول جعفریان است.۲با کاروان عشق۱۳۷۲مشعرگزارشی از حج سال ۱۳۷۲ رسول جعفریان است.۳به سوی ام‌القری
(چهار سفرنامه حج)۱۳۷۳مشعراین نخستین مجموعه سفرنامه‌ای بود که جعفریان چاپ کرد. اولین آن سفرها از وی بود که به ضمیمه سه سفرنامه دیگر که حجم بالایی هم داشتند، منتشر گردید.۴سفرنامه مکه سال ۱۳۷۵۱۳۷۵میراث اسلامیگزارشی از حج سال ۱۳۷۵ رسول جعفریان است.۵با کاروان صفا۱۳۸۲مشعرگزارشی از حج سال ۱۳۸۲ رسول جعفریان است.۶راه حج۱۳۸۹سازمان جغرافیایی وزارت دفاعاین اثر دربارهٔ راه حج بر اساس سفرنامه‌هایی بود که جعفریان قبلاً تألیف کرده بود. راه‌های مختلف، دریایی و خشکی. عراق، مسیر استانبول، هند و …۷پنجاه سفرنامه حج قاجاری۱۳۹۳علممجموعه هشت جلدی است که دربارهٔ حج گزاری ایرانیان در دوره قاجاری منتشر شده‌است.۸یاد یار و دیار۱۳۹۳مورخمجموعه بیست سفرنامه به عربستان است که نوزده مورد آن برای عمره و حج بوده‌است.

 ترجمه‌ها 
ترجمه‌هاردیفعنوانسال انتشارناشرنویسندهمنابع۱تاریخ مکه۱۳۸۵مشعراحمد السباعی۲تحفه الحرمین۱۳۸۳میقاتیوسف نابی۳تشیع در اندلس۱۳۷۶انصاریانمحمود محمد مکی
عزالدین عمر موسی۴دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال۱۳۷۹دفتر همکاری حوزه و دانشگاهاسماعیل احمد یاغی۵رقابت عباسیان و فاطمیان در سیادت بر حرمین شریفین۱۳۸۵مشعرسلیمان الخرابشه۶کتابخانه ابن طاووس۱۳۷۱کتابخانه مرعشیاتان گلبرگ۷میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری۱۳۸۳کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایرانحسین مدرسی طباطبائی

 منابع 

رده:رسول جعفریان
رده:کتاب‌شناسی نویسندگان اهل ایران
رده:کتاب‌شناسی‌ها بر پایه نویسنده