سرخرگ پس‌سری

سرخرگ پَس‌سّری () یکی از شاخه‌های خلفی سرخرگ کاروتید بیرونی، در روبه‌روی سرخرگ چهره‌ای، است. سرخرگ پس‌سری شاخه‌ای از سرخرگ کاروتید بیرونی است که خون‌رسانی به پشت پوست سر، ماهیچه جناغی‌چنبری‌پستانی و ماهیچه‌های عمیق پشت و گردن را بر عهده دارد. سرخرگ پس‌سری در زیر شکمچه خلفی ماهیچه دوشکمچه‌ای (دی‌گاستریک) از سرخرگ کاروتید بیرونی جدا می‌شود. سرخرگ پس‌سری پشت پوست سر و ماهیچه‌های جناغی‌پستانکی و ماهیچه‌های عمقی پشت و گردن را خون‌رسانی می‌کند.

 ساختار 
 خاستگاه 
سرخرگ پس‌سری از سطح خلفی سرخرگ کاروتید بیرونی (حدود ۲ سانتی‌متر دورتر از محل جدا شدن سرخرگ کاروتید خارجی) منشأ می‌گیرد.

 مسیر و مجاورت‌ها 
در محل منشأ، عصب زیرزبانی (عصب مغزی XII) به صورت سطحی از روی سرخرگ عبور می‌کند. سرخرگ به سمت بالا و عقب در عمق بطن خلفی ماهیچه دوشکمچه‌ای حرکت می‌کند. این سرخرگ از روی سرخرگ کاروتید داخلی، سیاهرگ وداج داخلی، عصب واگ (عصب مغزی X)، عصب فرعی (عصب مغزی XI) و عصب زیرزبانی عبور می‌کند.

سپس به فاصله بین زائده عرضی مهره اطلس و زائده پستانی استخوان گیجگاهی صعود کرده و به صورت افقی به سمت عقب می‌رود. در این مسیر توسط ماهیچه‌های جناغی‌پستانکی، نواری سر، درازتر سر و دوشکمچه‌ای پوشیده شده و بر روی ماهیچه راست کناری سر، ماهیچه مایل بالایی سر و ماهیچه‌های نیم‌خاری قرار می‌گیرد.

در ادامه مسیر خود را تغییر داده و به صورت عمودی به سمت بالا می‌رود، نیامی که اتصال جمجمه‌ای ماهیچه ذوزنقه‌ای را به ماهیچه جناغی-چنبری-پستانی متصل می‌کند سوراخ کرده و در نیام سطحی پوست سر صعود می‌کند. در آنجا به شاخه‌های متعددی تقسیم می‌شود که تا تارک جمجمه می‌رسند و با سرخرگ‌های گوشی پسین و سرخرگ گیجگاهی سطحی آناستوموز می‌دهند.

 توزیع 
 شاخه‌های ماهیچه‌ای: به ماهیچه‌های دوشکمچه‌ای، نیزه‌ای‌لامی، نواری و ماهیچه دراز سر خون‌رسانی می‌کنند.
 شاخه جناغی-چنبری-پستانی: این شاخه در مثلث کاروتید به شاخه‌های بالایی و پایینی تقسیم می‌شود. شاخه بالایی همراه با عصب فرعی به ماهیچه جناغی-چنبری-پستانی می‌رود و شاخه پایینی پیش از ورود به این ماهیچه، نزدیک منشأ سرخرگ پس‌سری جدا می‌شود.
 شاخه گوشواره‌ای: به پشت گوش خون‌رسانی می‌کند. در بسیاری از نمونه‌ها، این شاخه باعث ایجاد شاخه پستانی (ماستوئید) می‌شود که به سخت‌شامه، استخوان میانگیر و سلول‌یاخته‌های های هوایی پستانی خون‌رسانی می‌کند.
 شاخه مننژی: به سخت‌شامه در گودی جمجمه‌ای پسین (حفره کرانیال خلفی) خون‌رسانی می‌کند.
 شاخه‌های نزولی: این بزرگترین شاخه است که در بخش پشتی گردن پایین می‌رود و به بخش سطحی و عمیق تقسیم می‌شود. بخش سطحی به ماهیچه ذوزنقه‌ای خون‌رسانی کرده و با شاخه صعودی سرخرگ عرضی گردن آناستوموز می‌دهد. بخش عمیق با سرخرگ مهره‌ای پیوند می‌شود. بدین ترتیب، شاخه‌های سرخرگ پس‌سری در ایجاد گردش خون جانبی بین کاروتید خارجی و سرخرگ زیرترقوه‌ای نقش دارند.

بخش انتهایی این سرخرگ توسط عصب پس‌سری بزرگ همراهی می‌شود.

 نگاره‌ها 

 منابع 



رده:پزشکی گوش و حلق و بینی
رده:دستگاه قلبی-عروقی
رده:سر و گردن
رده:سرخرگ‌های سر و گردن