ویروس خفاش‌زاد

ویروس خفاش‌زاد  به هر ویروسی گفته می‌شود که در درجهٔ نخست در بدن گونه‌های خفاش سرچشمه دارند. گونه‌های این ویروس‌ها عبارتند از: ویروس‌های کرونا، هانتا، لیسا، کرونای سارس، هاری، نیپا، ابولا، لاسا، هِنیپا و ماربرگ. ویروس‌های زاده شده از خفاش در میان مهم‌ترین ویروس‌های با قابلیت جهش و شایع شدن قرار دارند.

 واگیر 
ویروس‌هایی که خفاش میزبان آنها است از راه گازیدگی خفاش، آب دهان، قطرات ترشحات دهان در هوا، مدفوع یا ادرار منتفل می‌شود. مانند ویروس هاری، ویروس‌هایی که به تازگی از خفاب جهش یافته‌اند می‌توانند مستقیم از خفاش به انسان منتقل شوند از جمله می‌توان به سارس، ابولا و کرونای جدید اشاره کرد.

بازهٔ زمانی میان دریافت عامل بیماری‌زا تا هنگامی که بیماری خود را به صورت کامل نشان می‌دهد می‌تواند چند ساعت یا سال باشد که در این بازهٔ زمانی فرد درمان نمی‌شود و حتی آگاه نمی‌شود که دارای بیماری است. چون معمولاً افراد اصلاً متوجه نمی‌شوند که توسط یک خفاش گزیده شده‌اند یا در محلی حضور دارند که ادرار یا مدفوع خفاش در آن نزدیکی است. افرادی که در غار، زیرزمین و انبار زندگی می‌کنند بیشتر در معرض چنین مسئله ای اند.Altringham, J. D. 1996. Bats: biology and behavior. Oxford University Press, Oxford, England.

 ویژگی خفاش‌ها 
باور بر این است که عادت‌های زندگی خفاش‌ها مانند زندگی دسته جمعی در یک مکان بسته (در طول روز)، چرخهٔ تولید مثل، مهاجرت و خواب زمستانی باعث می‌شود تا به صورت طبیعی میزبان مناسبی برای ویروس‌ها باشند. همچنین نسبت به دیگر پستانداران، خفاش‌ها نرخ بالاتری در دریافت عفونت‌های ویروسی دارند که این به دلیل نیمه عمر کوتاه‌تر پادتن‌ها در بدن آنها است. همچنین آنها به آسانی توسط یک ویروس می‌توانند دوباره بیمار شوند که نسبت به دیگر پستانداران بویژه انسان، سیستم ایمنی ضعیف تری دارند.Kuno, G. 2001. Persistence of arboviruses and antiviral antibodies in vertebrate hosts: its occurrence and impacts. Rev. Med. Virol. 11:165-190.Sarkar, S. K. , and A. K. Chakravarty. 1991. Analysis of immunocompetent cells in the bat, Pteropus giganteus: isolation and scanning electron microscopic characterization. Dev. Comp. Immunol. 15:423-430.

 خفاش‌ها نسبت به جوندگان 
خفاش‌ها نسبت به جوندگان می‌توانند میزبان شمار بیشتری از بیماری‌ها باشند و به دلیل توان پرواز و مهاجرت می‌توانند گسترهٔ بیشتری را در خطر یک بیماری قرار دهند. بویژه گونه‌هایی از خفاش مانند خفاش قهوه ای که دوست دارند در جاهایی که انسان‌ها هستند مانند زیرشیروانی زندگی کنند در حالی که جوندگان بیشتر در مکان‌های مربوط به خود زندگی می‌کنند.

 ویروس‌ها 
 ویروس‌های کرونا 
همه‌گیری ویروس سارس (سندرم شدید و ناگهانی دستگاه تنفسی) در سال ۲۰۰۲ و سندرم تنفسی در خاورمیانه در سال ۲۰۱۲ همگی ریشه در خفاش داشتند. ویروس‌های کرونا همه RNA تک-سویه دارند و در چهار گروه آلفا، بتا، گاما و دلتا تقسیم می‌شوند که از این چهار دسته، ویروس‌های کرونای آلفا و بتا ریشه در خفاش دارند.de Groot R, Baker S, Baric R, et al. Family Coronaviridae. In: Virus Taxonomy: Ninth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses. San Diego, CA: Academic Press, 2012. 806–828

در سال ۲۰۲۰ یک مرکز فروش گوشت شکار (که به آن در زبان چینی یه-وه 野味 گفته می‌شود) در ووهان عامل انتشار کرونای جدید شده است. با تجزیه تحلیل ژنتکی مشخص شد که این ویروس در درجهٔ نخست در خفاش‌ها یافت می‌شود.

 ویروس‌های هانتا 
ویروس‌های هانتا که بیشتر در جوندگان و حشره‌خوارها یافت می‌شود در دو گونه از خفاش‌ها هم وجود دارد. ویروس مویاسوئه که از شب‌پرک موزی نزدیک روستای مویاسوئه در ساحل عاج در غرب آفریقا ناشی می‌شود و ویروس ماگبوآ که از خفاش صورت-شکافی نزدیک رود ماگبوآ در سیرالئون در سال ۲۰۱۱ ناشی شد.Weiss S, Witkowski PT, Auste B, Nowak K, Weber N, Fahr J, et al. Hantavirus in bat, Sierra Leone [letter]. Emerg Infect Dis [serial on the Internet]. 2012 JanJung YT, Kim GR. Genomic characterization of M and S RNA segments of hantaviruses isolated from bats. Acta Virol. 1995;39:231–3.Krüger DH, Schonrich G, Klempa B. Human pathogenic hantaviruses and prevention of infection. Hum Vaccin. 2011;7:685–93.

 ویروس‌های هِنیپا 
این ویروس بیشتر در خفاش‌های میوه خوار مانند روباه پرنده و گونه‌های مختلف خفاش‌های کوچک دیده می‌شود.

 ویروس هاری 
خفاش‌ها هم می‌توانند ناقل ویروس هاری باشند هرچند که ۹۹ درصد از موارد منجر به مرگ انتقال هاری توسط سگ‌ها بوده است.WHO Rabies Fact Sheet http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs099/en/

 منابع 

رده:تب‌های خونروی
رده:کروناویریده
رده:هانتاویریدا