خزروان (دیو)

خَزروانواژه خزروان مرکب از خزر + وان احتمالاً در معنی نگهبان خزر است. فردوسی آن را پور اهریمن، بچه دیو و دیو سیاه خوانده است(گلی،1386: 167) (یا خزوران) نام دیو سیاهی است که در شاهنامه به عنوان پور اهریمن از او یاد می‌شود.

کیومرث پادشاه ایران بود و دد و دام تحت فرمانروایی او بودند و از او اطاعت می‌کردند او پسری زیبارو به نام سیامک داشت که کیومرث بسیار او را گرامی میداشت. کیومرث هیچ دشمنی نداشت جز یک اهریمن بدکنش. این اهریمن، بچه ای داشت که مانند گرگی سترگ بود او سپاهی دور خود جمع کرد تا به کیومرث حمله کند و فرمانروایی را از او بگیرد. کیومرث از این قضیه بیخبر بود. وقتی خبر به سیامک رسید به خشم آمد لباس رزم پوشید چون آن زمان زره جنگی وجود نداشت، لباس از چرم پلنگ پوشید و به جنگ آن دیو که خزروان نام داشت، رفت و سپاه رو درروی هم قرار گرفتند. سیامک به نبرد تن به تن با خزروان دیو پرداخت دیو سیاه چنگ بر پشت او زد و او را بر زمین انداخت و سینه‌اش را درید و بدینسان سیامک به دست خزروان کشته شد. وقتی خبر به کیومرث رسید بسیار گریست و بر مرگ فرزند سوگواری کرد. کیومرث خواست تا انتقام سیامک را بگیرد. او از سیامک، نوه ای داشت به نام هوشنگ، او را فرا خواند و لشکری را که از دد و دام و مرغ و پری جمع کرده بود به او سپرد و او را به جنگ دیو فرستاد و خودش از پشت سپاه حرکت کرد. دو سپاه با هم درآویختند و سپاه هوشنگ، لشکر دیوان را تار و مار کردند، هوشنگ به جنگ خزروان رفت و او را به خاک افکند و نابود کرد. بدینسان انتقام پدرش سیامک را گرفت.

تحقیقات درباره خزروان
موضوع تطبیق شخصیت های اساطیری و تاریخی را هم کنار بگذاریم، می بایست تلاش کرد تا ایرانیان کسانی که در تاریخ ایران باستان نقش بسیار مهمی داشتید را بهتر بشناسید، پوزور سوشینک در ایران نقشی مشابه با مهاتما گاندی در هند را داشته است، وی پس از بیش از قرن حکومت اکدیان پایان دهد، وی در اصل نخستین کسی است که بر تقریبا سراسر فلات ایران پادشاهی  کرد، در اوستا هم هوشنگ نخستین پادشاه جهان نامیده می شود.[۲]

پادشاهی خروزان (سارگون ) بر غرب ایران در حدود ۴۳۰۰ سال پیش 

تغییر نام سَروگین/ شَروگین (سارگون) به خروزان را مقایسه کنید با تغییر ریشه هندواروپایی swésōr به خواهر در پارسی وsister در انگلیسی یا تغییر séģh<<قدرت داشتن، غلبه یافتن>> به کردی hêz قدرت>> و آلمانی sieg <<پیروزی>>

آشنایی با تغییراصوات در زبانهای آریایی مثل همین تغییر s به <<ه/خ>> یا تغییر ģ به <<ز>> نقش کلیدی در زمینه تطبیق تاریخ اساطیری و تاریخ واقعی دارد، ما ایرانیان از حدود پنج هزار سال پیش همزمان با بین النهرین تمدن و پادشاهی داشته ایم ولی در حدود ۴۳۰۰ سال پیش سارگون اکدی (خروزان دیو) به سرزمین  ما یورش آورده و بخشی از آن را فتح  می کند تا اینکه پادشاه بزرگی به نام پوزور سوشینک (هوشنگ پیشدادی ) به دوران پادشاهی سلسله سارگونی در ایران خاتمه می دهد. در شاهنامه خروزان به گرگینه( انسان گرگ نما) تشیبه شده است، کهن ترین اشاره به گرگینه در داستان سومری گیلگمش است. سارگون اکدی می گوید من باغبان بودم و ایزدبانو ایشتار عاشق من شد و در داستان گیلگمش هم آمده که ایشتار چوپانی که عاشق وی شده بود را به گرگ تبدیل می کند.[۳]

 جستارهای وابسته 
 خزروان
 دریای خزر
 خضر

پانویس
۲.https://archive.org/details/zoroastriansthei0000boyc

۳.https://archive.org/details/compendiumlingua0000unse

 منابع 
 فردوسی، ابوالقاسم؛ شاهنامه فردوسی، پیرایش دکتر جلال خالقی مطلق، تهران ۱۳۹۴، نشر سخن، شابک: ۲-۷۵۱-۳۷۲-۹۶۴-۹۷۸، پوشینهٔ یکم رویهٔ ۱۱.
 گلی، احمد. (1386). «دیوان در شاهنامه»، مجله زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال پنجم، شماره هشتم، ص153-172.
 بررسی قصّه‌های «دیوان» در شاهنامه فردوسی (بر اساس نظریه ریخت‌شناسانه ولادیمیر پراپ) مسعود روحانی[استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران]،محمد عنایتی[کارشناس (‌ارشد) گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران]

رده:اسطوره‌شناسی ایرانی
رده:دیوها
رده:دیوها در شاهنامه