بزی (طایفه)

طایفه بزّی یکی از طوایف سیستانی در استان سیستان و بلوچستان ایران می‌باشد.
مردم این طایفه در شهرهای زابل و زاهدان و گرگان و گنبد و مینودشت و کلاله و در روستاهای اله ری، دشتی زاده، بزی علیا، بزی سفلی و دشت حلقه و بزی خالصی زندگی می‌کنند.
بعد از خشکسالی و تجزیه سیستان جمعیت زیادی از این طایفه به مشهد و استان گلستان مهاجرت کردند.رئیس‌الذاکرین (دهبانی)، غلامعلی (۱۳۷۰)، زادسروان سیستان (شرح منثور و منظوم احوال طوایف سیستان)، مشهد.

 وجه تسمیه (دلیل نامگذاری) 
گرچه حدس و گمان در مورد دلیل نامگذاری این طایفه بسیار زیاد هست و بنابر کتاب تاریخ سیاسی بین‌النهرین که از مکانی بنام بَز در عراق نام می‌برد و گروهی بنام بَزی که مدتی بر بابِل فرمانروایی کردند. و شخصی بنام ابوالحسن البَزَی نیز در قرون اوایل اسلامی در مکه زندگی می‌کرده که در تاریخ به عنوان قاری قرآن و راوی حدیث شناخته شده و همچنین طایفه ایی دقیقاً با نام بَزَی در بنت جبیل لبنان زندگی می‌کند. ولی بنابر نقل از کتاب واژه‌نامه سگزی نویسنده محقق شهیر سیستانی جواد محمدی خمک که به استناد لغت نامه دهخدا و برهان قاطع محل زندگی این طایفه را منطقه بش دلبر سیستان معرفی کرده و عنوان می‌کند:بزی نام طایفه ای معروفی از سگزی یا سیستانی است که هم در سیستان ایران بود و باش دارند و هم در سیستان افغان، بزی دو شاخه دارد: بزی دشتی که بیشتر کشاورز است و بزی غیر دشتی که گاودار است و در قدیم بهترین گاوهای سیستانی از آن این شاخه از قبیله بزی بوده است. در باب وجه تسمیه آن می‌گویند شاید مشتاق از بَزّه سیستانی به معنی ندار باشد. آقای دشتی زاده یکی از افراد طایفه بزی می‌گوید بزی شاخه ایی از قبیله ای رییسی سیستان هست که اینک به بلوچستان رفته‌اند. بزی‌ها در آنجا بُزهای سور داشته‌اند از این رو به آنها سوربُزی گفته‌اند بعدها سوربُزی به بُزی و بَزی تبدیل شده (این تفکر به دلیل ورود گروهی از ایلات تیموری به سیستان هست در حال حاضر تمام ایل تیموری در سرخس و تایباد هستند و ایل سوربزی هم با همین نام در تایباد زندگی می‌کند دلیل این اشتباه ورود برخی از ایلات تیموری به سیستان در عهد صفوی هست که این دو طایفه جدا را یکی فرض کرده‌اند) این طایفه طبق متن واژه‌نامه سگزی از منطقه بش سیستان بوده این منطقه در گذشته نامهای دیگری چون پژ و بز و بس داشته. از اعتقادات این طایفه که نسل به نسل بین آنها چرخیده منسوب دانستن خود به حضرت حمزه عموی پیامبر هست که در مورد فرزند دار بودن یا نبودن حضرت حمزه شبهات زیادی در تاریخ وجود دارد و غلامعلی رئیس الذاکرین هم به این اعتقاد بزی‌ها در زمینه انتساب خود به حضرت حمزه مطالبی را بیان نموده. در مجموع کارشناسان تاریخ امروزه این اعتقاد را غلط شمرده و حدس میزدن که طوایفی که در سیستان خود را از نسل حضرت حمزه دارند در اصل از نسل حمزه آذرک سیستانی می‌باشند.عنوان =تاریخ و تمدن بین‌النهرین، تاریخ سیاسی، مؤلف= یوسف مجیدزاده، ناشر= مرکز نشر دانشگاهی، چاپ= ۱۳۹۲عنوان =التمهید فی علوم القرآن، مؤلف= الشیخ محمد الهادی، صفخه۱۹۲,ناشر= موسسخ فرهنگی انتشاراتی التمهید، جلد ۲عنوان = فرهنگ منظوم دهبانی به گویش سیستانی، مؤلف= غلامعلی رئیس‌الذاکرین دهبانی، صفخه۳۰,ناشر= مولف، چاپ اول = 1386عنوان = واژه‌نامه سکزی، مؤلف= جواد محمدی خمک، صفحه=۷۰،۷۱,ناشر= انتشارات سروش (صدا و سیما),چاپ دوم = ۱۳۹۰

 شیخ ابوبکر بزی
شخصیت شیخ ابوبکر بَزِّيِّ در قرن هشتم هجری قمری یعنی هفتصد سال قبل زندگی می‌کرده و از نزدیکان محمد بن تغلق از پادشاهان ترک تبار هندوستان از سلسله تغلق شاهیان بوده

«وَحَدَّثَنِي الْشَّيْخُ أَبُو بَكْرِ بْنِ الْخَلَّالِ الْبَزِّيِّ الصُّوفِيِّ، قَالَ: بَعَثَ هَذَا السُّلْطَانُ مَعَ جَمَاعَةٍ أَنَا مِنْهُمْ ثَلاثَ لُكُوكٍ ذَهَبًا إِلَى بِلَادِ مَا وَرَاءِ النَّهْرِ، لِتُفَرَّقَ عَلَى الْعُلَمَاءِ لِكُلٍ مِنْهَا، وَيُتَصَدَّقَ عَلَى الْفُقَهَاءِ بِالْلُكِّ مِنْهَا، وَيَبْتَاعَ لَهُ بِالْلُكِّ الثَّالِثِ.»عنوان =مسالک الابصار فی ممالک الامصار مهم‌ترین کتاب ابن فضل‌الله عمری است که مشتمل بر ۲۷ جلد کتاب است. این کتاب به زبان عربی نگاشته شده‌است. او این کتاب را در قرن هشت هجری تألیف کرد.

متن فوق که از کتاب المسالک الابصار نوشته ابن فضل‌الله عمری در قرن هشتم هجری قمری می‌باشد شبهات مربوط به نحوه تلفظ نام طایفه را از بین میبرد، در متن فوق بیان شده که محمد بن تغلق پادشاه ترک تبار هندوستان مقدار زیادی طلا را توسط شیخ ابوبکر بزی به سمرقند میفرستد، البته نام سمرقند و ارسال این مقدار طلا توسط شیخ ابوبکر بزی به سمرقند در منبع دیگری به همراه نام شاه سمرقند یعنی ترماشیرین به طور مفصل تر ذکر شده و در متن بالا تنها نام ماورا نهر میباشد

 نامداران 
سردار محمد شریف خان بزی پس از شهریور ۱۳۲۰ یکی از سه مالک سیستان بود

آثار و ابنیه

عمارت حاجی بزی خالصی، یکی از بناهای تاریخی مربوط به دوران قاجار در سیستان است که دارای ارزش هنری و تاریخی بسیار می باشد.عنوان =سایت گردشگری ایران

 منابع 
بزی (ابهام زدایی)

رده:طایفه‌های سیستان