سوهه‌موس

سوهه‌موس یا سوهیموس ()van den Hout, A commentary on the Letters of M. Cornelius Fronto, pp.  301-2 یا گایوس ژولیوس سوهه‌موسBirley, Septimius Severus: the African emperor, p.224 (به لاتین: Gaius Julius Sohaemus)، پادشاه رومی ارمنستان بود.

 زندگی 
سوهه‌موس یک فرد سرشناس در امپراتوری روم در سده دوم میلادی و از دودمان اروندی از کوماژن و دودمان اِمیس سوریه بود.Birley, Septimius Severus: the African emperor, p.71 رمان‌نویس قرن دوم، لامبلیکوس که معاصر اوست، ادعا می‌کند سوهه‌موس هموطن او است. لامبلیکوس می‌گوید که سوهه‌موس در اصل از نوادگان اشکانیان و هخامنشیان بود و نسب مادری‌اش به شاهدختی مادی به نام یوتاب می‌رسید که نامزد شاهزاده بطلمیوسی به نام الکساندر هلیوس بود.Birley, Septimius Severus: the African emperor, pp.  71&224 در مورد دوران کودکی و زندگی سوهه‌موس پیش از پادشاهی ارمنستان اطلاعات کمی وجود دارد.According to Christian Settipani, Sohaemus was the son of Avitus (Gaius Julius Avitus), son of Sohaemus (Gaius Julius Longinus Sohaemus), son of Sampsiceramus, son of Alexio, son of Sohaemus او، پیش از شاه شدن، یک سناتور رومی بوده و در تاریخ نامعلومی به عنوان کنسول در رم خدمت کرده بود.

در ۱۴۴ میلادی، آنتونیوس پیوس، پس از سرنگونی بلاش سوم، سوهه‌موس را به فرمانروایی ارمنستان منصوب کرد. به مناسبت نخستین صعود وی به تخت ارمنستان، سکه‌هایی مسی با تصاویری از سوهه‌موس و آنتونیوس پیوس در رم با کتیبه «فرمانروایی سرزمین ارمن، اعطا شده از سوی سنا» ضرب شد. سوهه‌موس هم دوره چند تن از امپراتوران رومی بود؛ از جمله: آنتونیوس پیوس، مارکوس آئورلیوس، لوسیوس وروس، کومودوس و امپراتوران سلسله نروا-آنتونین. در دوره نخست سلطنت، وی از سال ۱۴۴ تا ۱۶۱ حکومت کرد. در مورد اولین سلطنت او اطلاعات زیادی در دست نیست. رمان‌نویس لامبلیکوس که در زمان حکومت خود در ارمنستان زندگی می‌کرد، سلطنت خود را «جانشینی با اجداد خود» توصیف می‌کند. این جمله همچنین می‌تواند به جد سابق وی سوهه‌موس اِمِسا که در قرن نخست میلادی زندگی می‌کرد نیز اشاره داشته باشد.

در سال ۱۶۱ بلاش چهارم اشکانی، فرزند مهرداد سوم اشکانی، نیروهای خود را برای تصرف ارمنستان اعزام کرد و لژیونهای رومی مستقر در این کشور را تحت حکومت مارکوس سداتیوس سیورینوس تارومار کرد. نیروهای پارتی به تشویق فرمانده‌شان (سپهبد خسرو)، به سوی غرب یعنی سوریه رومی لشگرکشی کردند.Sellwood Coinage of Parthia 257-260, 268-277; Debevoise History of Parthia 245; Dio Cass.71.2.1. پس از تصرف ارمنستان توسط پارتیان، سوهه‌موس به رم برگشت و در آنجا زندگی کرد و در آنجا سناتور شد.Birley, Marcus Aurelius, p.  131 سوهه‌موس در رم به خوبی شناخته شده بود و در برخی از محله‌ها شایعاتی مبنی بر اینکه وی مرد درستی نیست پخش می‌شد.

این رویدادها جنگی تازه میان اشکانیان و رومی‌ها را برانگیخت و صلح با شرایط رومی برقرار شد و سوهه‌موس به عنوان پادشاه ارمنستان توسط لوسیوس وروس در سال ۱۶۳ یا ۱۶۴ منصوب شد. مراسم تاجگذاری سوهه‌موس برای شاهی ارمنستان، ممکن است در انطاکیه یا اِفِسوس انجام شده باشد.Bowman, The Cambridge ancient history: The High Empire, A.D. 70-192, p.163 این جنگ برای رم بسیار گران تمام شد، زیرا ارتش پیروزمند با آن از سرزمین‌های شرقی طاعونی را به همراه آورد که خیلی سریع در سراسر امپراطوری پخش شد. امپراتور مارکوس اورلیوس سعی کرد که ارمنستان به عنوان یکی از استان رم دربیاورد، اما ارمنیان به رهبری شخصی به نام تیرداد قیام کرده و مانع انجام نقشه‌های روم شدند. در سال ۱۶۴ میلادی، سکه‌هایی به زبان لاتینی در ارمنستان با کتیبه L. L. Verus ضرب شدند.

زمان سلطنت دوم وی مشخص نیست.Birley, Septimius Severus: the African emperor, p.72 سوهه‌موس از ۱۶۳ شاید تا ۱۸۶ پادشاهی کرد. ارمنیان زیر نظر مستقیم سوهه‌موس، کار ساخت و ساز شهر جدید واغارشاپات را ادامه داده، یک ارگ، استحکامات دفاعی، یک مجموعه کاخ و چندین معبد مشرک در این شهر ساختند. زمانی در زمان سلطنت خود، سوهه‌موس توسط افرادی که علیه او قیام کرده بودند، اخراج شد و دولت پارت هم از راضی به این امر بود.Birley, Marcus Aurelius, pp.174-5 سوهه‌موس عزل شد، زیرا مردی به نام تیرداد در ارمنستان مشکلی ایجاد کرد که شاه اوسروئن (خسرون) را به قتل رسانده و شمشیر خود را در مواجهه با پوبلیوس مارتیوس وروس، فرماندار کاپادوکیه هنگام سرکشی برای او برانگیخته است. تنها مجازات تیرداد در مقابل اینهمه جنایاتی که کرد این بود که توسط مارکوس آئورلیوس به بریتانیای روم تبعید شود.

در نتیجه اخراج دوم سوهه‌موس از ارمنستان؛ نیروهای رومی با سربازان اشکانی به جنگ رفتند. دولت پارت، بخش عمده ای از سرزمین‌های جدا شده خود را در سال ۱۶۶ پس گرفت، زیرا سوهه‌موس پس از عزل شدن، به سوریه بازگشت.HA Verus 8.1-4; Dio Cass. 71.2. پس از اینکه مارکوس آئورلیوس، لوسیوس وروس و شاهان اشکانی وارد این جنگ شدند، پسر بلاش چهارم اشکانی، بلاش پنجم در سال ۱۸۶ میلادی به فرمانروایی ارمنستان منصوب شد.

 منابع 

 منابع 

 سلسله‌شناسی سلطنتی مصر باستان: سلسله بطلمیوس
 AR Birley، سپتییموس Severus: امپراتور آفریقا، Routledge، 1999
 AR Birley , Marcus Aurelius , Routledge، 2000
 AK Bowman, P. Garnsey & D. Rathbone, The High Empire، 70-192 AD ، انتشارات دانشگاه کمبریج، 2000
 AE ردگیت، ارامنه ، انتشارات بلکول، 2000
 C. Settipani , Continuité gehentice et Continuité familiale dans les familles sénatoriales romaines à l'époque امپریالیستی، آکسفورد، 2000


 پیوند 
 سکه لوسیوس وروس و سوهه‌موس در acsearch.info موتور جستجوی سکه باستانی

 جستارهای وابسته 
 دودمان اشکانی ارمنستان
 معبد گارنی
 لوسیوس وروس
 مارکوس اورلیوس
 خانواده سلطنتی امسا

رده:اهالی امپراتوری روم شرقی در سده ۲ (میلادی)
رده:اهالی حمص
رده:اهالی سوریه (استان روم)
رده:پادشاهان اشکانی ارمنستان
رده:حکم‌رانان آسیا در سده ۲ (میلادی)
رده:حکم‌رانان خاورمیانه در سده ۲ (میلادی)
رده:حکم‌رانان سده ۲ (میلادی) در اروپا
رده:دودمان آنتونی نروایی
رده:دودمان یرواندی
رده:فرمانروایان سده ۲ (میلادی) ارمنستان
رده:کنسول‌های امپراتوری روم