لیستروسورس

بیل‌خزنده‌ها  نام یک سرده از فروراسته دوسگ‌دندان است. این چارپا یک جانور منقرض شده از گیاهخواران دو سینودونت گیاهخوار (Earlypodont therapsids) است. که در مناطقی که اکنون قطب جنوب، هند، چین، مغولستان، روسیه اروپایی و آفریقای جنوبی نامیده می‌شود زندگی می‌کرده است.
در حال حاضر چهار تا شش گونه شناخته شده دارد هرچند از دهه ۱۹۳۰ تا ۱۹۷۰ تصور می‌شد که تعداد گونه‌ها بسیار بیشتر باشند. اندازه آنها از اندازه یک سگ کوچک تا دو و نیم متر طول داشت.
لیستروساوروس به عنوان یک دو سینودونت، تنها دو دندان (یک جفت نیش عاج مانند) داشت و گمان می‌رود که منقاری شاخی داشته باشد که برای گاز گرفتن تکه‌های گیاه استفاده می‌شود. این جانور گیاهخوار و تنومند بوده، ساختار شانه‌ها و مفاصل لگن نشان می‌دهد که لیستروساوروس به صورت زمین‌پیمایش راه می‌رفته است. اندام‌های جلویی حتی قوی تر از اندام‌های عقبی بودند و تصور می‌شود این حیوان حفار قدرتمندی بوده که در لانه می‌زیسته است.
لیستروساوروس از انقراض دوران پرمین-تریاس در ۲۵۲ میلیون سال پیش جان سالم به در برد. در تریاس اولیه، تا حد زیادی گسترده‌ترین طیف مهره‌داران زمینی بودند که ۹۵ درصد از کل جامعهٔ برخی از بسترهای فسیلی را تشکیل می‌دادند.
محققان فرضیه‌های مختلفی برای اینکه چرا لیستروساوروس از رویداد انقراض جان سالم به در برده و در اوایل تریاس رشد کردند ارائه داده‌اند.

 تاریخچه کشف 

دکتر. الیاس روت بیدل، مبلغ فیلادلفیا و مجموعه‌دار مشتاق فسیل، اولین جمجمه لیستروساوروس را کشف کرد. بیدل به دیرینه‌شناس برجسته اتنیل چارلز مارش نامه نوشت، اما هیچ پاسخی از وی دریافت نکرد. رقیب مارش، ادوارد درینکر کوپه، بسیار علاقمند به دیدن این یافته بود، و لیستروساوروس را در مجموعه مقالات انجمن فلسفی آمریکا در سال ۱۸۷۰ توصیف و نامگذاری کرد (نام این جانور از واژهٔ یونانی باستان لیسترون «بیل» و سائوروس «مارمولک» گرفته شده است). مارش جمجمه را در ماه مه ۱۸۷۱ خریداری کرد، اگرچه علاقه او به نمونه ای که قبلاً توصیف شده بود نامشخص بود. احتمالاً می‌خواسته توصیف و تصویر کوپ را به دقت بررسی کند.

 تکتونیک صفحه ای 
کشف فسیل‌های لیستروساوروس در کلساک بلاک (Coalsack Bluff) در کوهستان سراسری جنوبگان توسط ادوین کولبرت (Edwin H. Colbert) و تیمش در سال‌های ۱۹۶۹–۱۹۷۰ به تأیید فرضیه تکتونیک صفحه‌ای و تقویت آن کمک نمود، زیرا لیستروساوروس قبلاً در تریاس پایینی آفریقای جنوبی، همانند یافته‌های هند و چین پیدا شده بود.

 پراکندگی فسیلی و گونه‌ها 
فسیل‌های لیستروساوروس در بسیاری از بسترهای استخوانی پرمین پسین و تریاس اولیه، به وفور در آفریقا، و به میزان کمتر در بخش‌هایی از هند، چین، مغولستان، روسیه اروپایی و قطب جنوب (قطب در آن زمان در جنوب نبوده است) یافت شده است.

 گونه‌های یافته شده در آفریقا 
بیشتر فسیل‌های اسکلت لیستروساوروس‌ها در سازندهای بالفور (Balfour Formation) و حوضچه‌های کاتبرگ (Karoo basin) در آفریقای جنوبی یافت شده‌اند.

 منابع 



 پیوند به بیرون 

رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط ادوارد درینکر کوپه
رده:جانوران منقرض‌شده جنوبگان
رده:دوسگ‌دندان
رده:رویداد انقراض پرمین-تریاس
رده:سنگواره‌های توصیف‌شده در ۱۸۷۰ (میلادی)
رده:هم‌کمانان پیشاتاریخ آسیا
رده:هم‌کمانان تریاس