کتاب‌شناسی حسین بن علی

کتاب‌شناسی حسین بن علی، فهرستی است از کتاب‌هایی که با محوریت حسین بن علی نگارش یافته‌اند. در پژوهشی از محمد اسفندیاری دربارهٔ کتاب‌شناسی حسین بن علی، کتاب‌شناسیِ کتاب‌شناسی‌ها در این‌باره انجام شده و چهل و سه کتاب‌شناسی دربارهٔ حسین بن علی به‌دست آمده‌است. این کتاب‌شناسی‌ها شامل کتاب یا بخشی از یک کتاب یا مقاله هستند. بیشترِ این کتاب‌شناسی‌ها فاقد روشی علمی و دارای کاستی‌اند. کامل‌ترینِ آن‌ها، بخشی از کتاب مُعجَمَ ما کُتِبَ عَنِ الرَّسولِ و أهلِ بَیْتِ صَلَواتُ اللهِ عَلَیهِم اثر عَبدُالْجَبّار اَلرِّفاعی است که معرفی ۳۲۱۵ کتاب و مقاله را دربردارد، هرچند کاستی‌هایی هم در آن دیده می‌شود. محمدحسین صادق‌پور تعداد ۱۵ کتاب‌شناسیِ دیگر نیز بر پژوهش اسفندیاری افزوده‌است.

 زندگی‌نامه 
در سده‌های نخست هجری، روایت زندگی حسین بن علی نظیر دیگر اهل بیت رایج بوده‌است. بعضی از این آثار، به حسین بن علی اختصاص دارند. بعضی دیگر، شرح‌حال وی را به‌همراه دیگر پیشوایان و بزرگان شیعه بیان کرده‌اند؛ از جمله مَقاتِلُ الطّالِبیین اثر محمد بن علی بن حمزه علوی (د. ۲۸۷ ه‍.ق)، مَقاتِلُ الطّالِبیین اثر ابوالفرج اصفهانی (د. ۲۸۹ ه‍.ق) و اَلْمُبَیَّضَة اثر ابوالعباس بن عمار ثقفی (د. ۳۱۹ ه‍.ق). پس از آن، زندگی‌نامه‌نویسی با رویکرد مذهبی و کلامی رواج یافت؛ نظیر شَرحُ الْأخبار اثر قاضی نعمان (د. ۳۶۳ ه‍.ق) فقیه اسماعیلی، تُحَفُ الْعُقول اثر ابن شعبه حرانی (د. ۴۱۳ ه‍.ق)، اَلْإرشاد اثر شیخ مفید (د. ۴۱۳ ه‍.ق) با تمرکز بر موضوعات کلامی امامیه، نُزهَةُ النّاظِر اثر حُلوانی (سدهٔ پنجم هجری)، فَرائِدُ السِّمْطَیْن اثر امام الحرمین جوینی (د. ۴۷۸ ه‍.ق) متکلم اشعری، اَلإحتِجاج اثر احمد طبرسی با تمرکز بر مباحثات و مناظرات، اَلْخَرائِجُ وَ الْجَرائِح اثر قطب‌الدین راوندی (د. ۵۷۳ ه‍.ق)، مَناقِبُ آلِ ابی‌طالب اثر ابن شهرآشوب (د. ۵۸۸ ه‍.ق) با تمرکز بر مناقب و کرامات، کَشْفُ الْغُمَّة فی مَعرِفَةِ الأئِمَّة اثر علی بن عیسی اِربِلی (د. ۶۹۲ ه‍.ق)، اَلْأئِمَةُ الْإثنیٰ عَشَر اثر ابن طولون (د. ۹۵۳ ه‍.ق) فقیه حنفی و سُبُلُ الْهُدیٰ اثر محمد بن یوسف صالحی شامی (سدهٔ دهم هجری). ابن عساکر در تاریخ دمشق بخش مفصلی را به زندگی‌نامهٔ حسین بن علی اختصاص داده‌است. شیخ مفید بخش عمده‌ای از کتاب اَلْإرشاد خود را به زندگی و قتل حسین بن علی اختصاص داده‌است و به گفتهٔ متیو پیرس، همین موضوع بر سودمندی کتاب الارشاد برای رهبران مذهبی افزوده‌است.

 مقتل‌ها، مزار و مرثیه 
بندانگشتی|نگاره‌ای از جلد کتاب روضة الشهداء. این کتاب مقتلی است نوشتهٔ حسین واعظ کاشفی که به‌سال ۹۰۸ ه‍.ق تألیف شد و بخش اعظم آن به سرگذشت حسین بن علی و وقایع کربلا می‌پردازد.
مقتل الحسین، یا اختصاراً «مقتل»، به معنای کشتن‌گاه حسین نام دسته‌ای از کتاب‌هاست که رویدادهای نبرد کربلا و کُشته‌شدن حسین بن علی در آن شرح داده شده‌است. رسول جعفریان پنج مقتل را، که در قرن دوم تا اوایل قرن چهارم هجری نوشته شده‌اند، از منابع اولیهٔ قابل توجه می‌داند. این مقتل‌ها را اَبومِخْنَف، ابن سعد، بَلاذُری، دینوَری و ابن اعثم نوشته‌اند. از کهن‌ترین مقتل‌های دست اول، مقتل‌الحسین جابر بن یزید جُعْفی (د. ۱۲۸ ه‍.ق)، از اصحاب محمد باقر و جعفر صادق است. شاگرد جابر جعفی، ابومخنف (د. ۱۵۷ ه‍.ق)، با گردآوری تمام اقوال و روایات بدون دخیل کردن رویکرد مذهبی، مقتلی را نگاشت که به‌جهت دقت و صحت در نقل مطالب، مورد اعتماد مورخان بعدی قرار گرفت. این اثر، کهن‌ترین منبع تاریخیِ دست اولِ در دسترس است که به‌طور تقریباً کامل از دو طریق کتاب تاریخ طبری و کتاب اَلْاِرشاد شیخ مفید روایت شده‌است.متن اثر در اینجا قابل مطالعه است: شناخت توصیفی از کتب مقاتل

به‌جز نسخهٔ خطی از کتاب ابومخنف که در برلین نگهداری می‌شود و لئورا وچا ولیری آن را تماماً معتبر نمی‌داند، مهم‌ترین منابع در این زمینه، طبری و بلاذری هستند. روایات طبری در این زمینه به سه دسته تقسیم می‌شوند:
 روایاتی که در کتاب ابومخنف (د. ۱۵۷ ه‍.ق) و از شاهدان عینی واقعه نقل شده‌اند.
 روایات متعددی که از هِشام بن محمّد کَلْبی نقل شده و او نیز اکثراً از استادش، ابومخنف نقل کرده‌است.
 روایاتی از محدثان دیگر که اکثراً اطلاع مهمی به‌دست نمی‌دهند.

بلاذری همان منابع طبری را به‌کار گرفته، اما آن‌ها را خلاصه کرده‌است. او آن روایت‌ها را بزرگ‌نمایی می‌داند و علاوه بر آنان روایت‌های دیگری نیز دارد؛ ولیری بر این باور است که تاریخ‌نگاران دیگر مانند دینوری، یعقوبی، ابن عبد رُبَیْحه و غیره، اطلاع خاص دیگری به دست نمی‌دهند؛ چون روایت‌هایشان را از ابومخنف گرفته‌اند. شیعیان آثاری را معتبر می‌دانند که مؤلفان‌شان گرایش‌های شیعی دارند. بیشتر این روایت‌ها از اثر شیخ مفید سرچشمه گرفته‌اند که مبتنی بر روایت ابومخنف است. در سدهٔ سوم هجری، مقتل‌نویسی با رویکرد اِخباری ادامه یافت؛ یعقوبی و طبرانی به بیان حوادث کربلا پرداختند و ابواسحاق نهاوندی (د. ۲۶۹ ه‍.ق)، ابراهیم بن محمد ثقفی (د. ۲۸۳ ه‍.ق) و محمد غَلّابی (د. ۲۹۸ ه‍.ق) نیز، برای نمونه، به مقتل‌نویسی با این رویکرد پرداختند.

در سدهٔ چهارم هجری، به‌سبب دسترسی راحت‌تر به روایات و نیز تشدید جهت‌گیری‌های مذهبی و کلامی، مقتل‌نویسی اِخباری جای خود را به بیان مباحث اعتقادی دربارهٔ کشته شدن حسین بن علی داد که برای نمونه می‌توان از خِصال اثر شیخ صدوق (د. ۳۸۱ ه‍.ق) نام برد. در این دوره آثاری تحت عنوان زیارة یا مزار ابی‌عبدالله الحسین، دربارهٔ فضیلت عزاداری، گریستن و زیارت قبر حسین تألیف شد؛ نظیر آثار عبیدالله بن ابی‌زید انباری (د. ۳۵۶ ه‍.ق)، محمد بن عباس غاضری و ابُوالْمُفَضَّل شیبانی (د. ۳۸۷ ه‍.ق). معروف‌ترین اثر از این زمره کامِلُ الزّیارات اثر ابن قولِوَیْهْ (د. ۳۶۹ ه‍.ق) است. حتی در میان غیرشیعه نیز ابواسحاق اسفراینی (د. ۴۱۸ ه‍.ق) به این موضوع پرداخته‌است.

در سده‌های بعد، آثار این حوزه متأثر از نوشته‌های سدهٔ چهارم بوده‌است. ازجمله آثار مطرح سده‌های بعد، مَقتَلُ الْحُسَیْن اثر مُوَفَّق بن احمد خوارزمی (د. ۵۶۸ ه‍.ق) از حنفیان مایل به شیعه است. در سدهٔ هفتم هجری نیز اثر مشهور لُهوف توسط سید بن طاووس (د. ۶۶۴ ه‍.ق) با رویکرد مرثیه بر حسین بن علی نگاشته شده‌است. در همین زمان، اهل سنت نیز آثاری نظیر دُرَرُ السِّمط فی خَبَرِ السِّبط را در مرثیه بر حسین بن علی نگاشته‌اند. در قرن هفتم هجری، روایت‌های ساختگی و رمانتیک به شرح مقتل اضافه شد. این اغراق‌ها و روایت‌های ساختگی توسط ابن کثیر مورد نکوهش تندی قرار گرفت.

در سدهٔ نهم و دهم هجری فارسی‌نویسی در مجالس مذهبی رونق یافت و استقرار صفویه نیز آن را تشدید کرد. ازجمله آثار این دوره، رُوضَةُالشُّهَداء اثر حسین واعظ کاشفی (د. ۹۱۰ ه‍.ق) است که در اواخر عصر تیموری برای مجالس عزاداری حسین بن علی نگاشته شد و مطالب آن فاقد سند است. این اثر به‌منظور شوراندن و پروراندن احساسات شنوندگان تألیف شده‌است و نقطهٔ عطفی در عزاداری به زبان فارسی به‌شمار می‌رود. این اثر جریانی ادبی را در ادبیات فارسی ایجاد کرد که تاکنون تداوم یافته‌است؛ به‌طوری که مفهوم روضه و روضه‌خوانی با این اثر وارد ادبیات و فرهنگ فارسی‌زبانان شده‌است. در سدهٔ دهم، حسین ندایی یزدی نیشابوری روضةالشهداء را به نظم درآورد و پس از محمد فضولی (د. ۹۷۰ ه‍.ق) با تألیف حَدیقَةُالسُّعَداء آن را به ترکی آذربایجانی ترجمه کرد. همچنین محتشم کاشانی (د. ۹۹۶ ه‍.ق) با سرودن ترکیب‌بند با مطلع «باز این چه شورش است»، مرثیه‌سرایی منظوم را متحول ساخت.

 آثار معاصر 
در دورهٔ معاصر، با قوت گرفتن حرکت‌های انقلابی و اصلاحی در جهان اسلام، قیام حسین بن علی دستمایهٔ آثاری روشنگرانه از این سنخ شد. ازجمله اَلْحُسَیْن، اَبُوالشُّهَداء اثر عباس محمود عقاد با رویکردی جریان‌نگر و ثَورَةُ الْحُسَیْن فِی الْوجدانِ الشَّعبی اثر محمدمهدی شمس‌الدین با اطلاق کلمه «ثوره» (انقلاب) به حرکت حسین و نَهضَتُ الْحُسَین اثر هِبَةُالدّین حسینی شهرستانی به زبان عربی نگارش شد. همچنین در ایران آثاری چون شهید جاوید اثر نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی با رویکرد قیام برای تشکیل حکومت و حسین وارث آدم اثر علی شریعتی با تأکید بر خون شهید در آغازگری حرکت انقلابی مردمی تأکید کرده‌است. مرتضی مطهری نیز در تحریفات عاشورا و حماسهٔ حسینی به رویکرد پیرایش تحریف و خرافه و الگوگیری از قیام حسین پرداخته‌است. پس از انقلاب ایران نیز آثار فراوانی با مضمون قیام حسین بن علی برای مبارزه با جور ظالم تدوین شده‌است؛ از جمله دائرةالمعارف موضوعی با عنوان دائرةالمعارف الحسینیه اثر محمدصادق محمد کرباسی و فرهنگ عاشورا از جواد محدثی در این زمره است.

یک جریان دیگر با هدف پیرایش تحریف و خرافه از عزاداری در سده‌های اخیر شکل گرفته‌است. منتقدانی نظیر مرتضی مطهری در کتاب حماسهٔ حسینی می‌گویند که نبرد کربلا در برخی از منابع به‌خصوص کتاب‌هایی نظیر روضةالشهداء اثر حسین واعظ کاشفی، مُحْرِقُ الْقُلوب اثر مهدی نراقی، و اَسرارُ الشَّهادَة اثر فاضل دربندی که در سده‌های اخیر برای مجالس روضه و عزا نوشته شده، به‌شدت دچار تحریف شده‌است.

 فهرستی از آثار 
برخی از آثار با موضوع حسین بن علی عبارتند از:
نام کتابمؤلفشارح و مترجمقرنزبانتعداد جلدتعداد صفحه*موضوعسیرة الحسین (ع) فی الحدیث و التاریخسید جعفر مرتضی عاملیمعاصرعربی۲۴دائرةالمعارفدائرةالمعارف الحسینیهمحمدصادق کرباسیمعاصرعربی۲۱دائرةالمعارفتاریخ امام حسین علیه السلامجمعی از نویسندگانمعاصرفارسی۲۴۱۱۷۴دائرةالمعارففرهنگ عاشوراجواد محدثیمعاصرفارسی۱۱دائرةالمعارفحیاة الامام الحسین بن علی علیهماالسلامباقر شریف قرشیمعاصرعربی۳تاریخسلوک عاشوراییمجتبی تهرانیمعاصرفارسی۱۰۲۹۰تاریخ تحلیلیزندگانی امام حسینسید هاشم رسولی محلاتیمعاصرفارسی۱۵۹۲تاریخاشک روان بر امیر کاروانجعفر شوشتریسید محمدحسین شهرستانیمعاصرفارسی۱۵۷۴تاریخمقاتل الطالبینابوالفرج اصفهانی۲ ه‍.قعربی۱مقتلمقتل ابی‌مخنفابومخنف۱ ه‍.قعربی۱۲۳۰مقتلمقتل خوارزمیموفق بن احمد مکی خوارزمی۵ ه‍.قعربی۱مقتلمقتل الحسین (مقتل مقرم)عبدالرزاق المقرم۱۳ ه‍.قعربی۱مقتلاللهوف علی قتلی الطفوفسید بن طاووس۵ ه‍.قعربی۱مقتلروضته الشهداءملاحسین کاشفی۹ ه‍.قفارسی۱مقتلنفس المهمومعباس قمیمعاصرعربی۱۴۴۰مقتلمقتل السبط الشهیدحسین شریفیمقتلمقتل مطهرجعفر صالحانمقتلمقتل سالار شهیدان و گزارش کربلانادعلی کربلائیمعاصرفارسیمقتلزندگی و سیمای امام حسین (ع)محمدتقی مدرسیمحمدصادق شریعتمعاصرفارسی۱۶۴حسین‌شناسیحماسه حسینیمرتضی مطهریمعاصرفارسی۳۳۶۰تاریخ تحلیلیحسین وارث آدمعلی شریعتیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیبررسی تاریخ عاشورامحمد ابراهیم آیتیمعاصرفارسی۱۲۶۸تاریخ تحلیلیتفسیر سیاسی قیام امام حسینسید علی شرف‌الدینمعاصرفارسیتاریخ تحلیلیثورة الحسینمحمدمهدی شمس الدینمعاصرعربی۱تاریخ تحلیلیبررسی و تحقیق پیرامون نهضت حسینیسید علی فرحیمعاصرفارسیتاریخ تحلیلیآلبوم عاشورامحبوبه زارعمعاصرفارسی۱ادبیات داستانیجلوه عشقمحمدحسین مهرآئینمعاصرفارسیادبیات داستانیکتاب‌شناسی امام حسین علیه السلامنجفقلی حبیبیمعاصرفارسی۱۲۶۰کتاب‌شناسیکتاب‌شناسی امام حسین علیه السلامحشمت‌الله صفرعلی‌پورمعاصرفارسی۱۵۹۲کتاب‌شناسیناسخ التواریخمحمدتقی سپهرمعاصرفارسی۱تاریخکتاب‌شناسی عاشورامحمد قاسمیمعاصرفارسی۱۴۴۷کتاب‌شناسیزندگانی حضرت خامس آل عبا ابی‌عبدالله الحسین سیدالشهداء علیه آلاف التحیه والثناءابوالقاسم سحابمعاصرفارسی۱۷۱۷تاریخزندگانی حضرت امام حسین سیدالشهدأحسین عمادزادهمعاصرفارسی۱۸۹۸تاریخدر کربلا چه گذشت؟ ترجمه نفس المهمومعباس قمیمحمدباقر کمره‌ایمعاصرفارسی۱۹۲۰مقتلدانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجممرضیه محمدزادهمعاصرفارسی۲؟ادبیاترمز و راز کربلاحسین گنجیمعاصرفارسی۱۱۵۹حسین‌شناسیخون خدا گزارشی ازعاشورای سال ۶۱ هجریجواد محدثیمعاصرفارسی۱۱۱۲تاریخ تحلیلیحسین نفس مطمئنهمحمدعلی عالمیمعاصرفارسی؟۴۶۹تاریخحسین‌بن‌علی (ع) حماسه تاریخمحمد جواد حجتی‌کرمانیمعاصرفارسی۱۲۵۹حسین‌شناسیانصار الحسینمحمدمهدی شمس‌الدینناصر هاشم‌زادهمعاصرفارسی۱۲۲۷حسین‌شناسیامام حسین (ع) و عاشورائیاناحمد صادق اردستانیمعاصرفارسی۱۳۳۴حسین‌شناسیاز مدینه تا نینواعباس علاقه بندیانمعاصرفارسی۱۲۰۴تاریخاربعین و چهل درس از کاروان آزادی‌آفرین کربلامرتضی مهدوی‌یگانهمعاصرفارسی۱۱۱۷شرح و ترجمه گفتارآذرخشی دیگر از آسمان کربلامحمدتقی مصباح یزدیمعاصرفارسی۱۲۳۹تاریخ تحلیلیارزیابی انقلاب امام حسین (ع) از دیدگاه جدیدمهدی پیشواییمعاصرفارسی۱۲۸۵تاریخ تحلیلیامام حسین (ع) از زبان استاد شهید مرتضی مطهری (ره)عباس عزیزیمعاصرفارسی۱۴۱۵تاریخ تحلیلیامام حسین (ع) در جامعه ارغوانیسلیمان کتانیپرویز لولاورمعاصرفارسی۱۲۱۶تاریخ تحلیلیانقلاب عاشوراعطاءالله مهاجرانیمعاصرفارسی۱۲۲۹تاریخ تحلیلیانگیزه قیام امام حسین (ع)محمدحسین ضیائی بیگدلیمعاصرفارسی۱۲۱۳تاریخ تحلیلیانگیزه‌های قیام عاشورامحمد دشتیمعاصرفارسی۱۲۵۰تاریخ تحلیلیبررسی اثرات قیام امام حسین (ع) در فقه سیاسی شیعههیثم شیرکشمعاصرفارسی۱۱۷۸تاریخ تحلیلیپس از پنجاه سال پژوهشی تازه پیرامون قیام حسین (ع)سید جعفر شهیدیمعاصرفارسی۱۲۱۶تاریخ تحلیلیپیام‌های عاشوراجواد محدثیمعاصرفارسی۱۲۵۵تاریخ تحلیلیپیام‌های عاشورا (و جایگاه آن در نهج‌البلاغه)محمد دشتیمعاصرفارسی۱۱۸۱تاریخ تحلیلیپیامدهای عاشوراسید ابوالفضل اردکانیمعاصرفارسی۱۳۳۶تاریخ تحلیلیپیرامون حماسه عاشوراسید محمد شفیعیمعاصرفارسی۱؟تاریخ تحلیلیپیشینه عاشورا (از خون محراب تا محراب خون)محمد اسدیحجت‌الله جودکیمعاصرفارسی۱۲۵۰تاریخ تحلیلیتکرار پذیری حادثه کربلامهدی رستم‌نژادمعاصرفارسی۱۱۳۶تاریخ تحلیلیجام عبرتسید حسین اسحاقیمعاصرفارسی۱۲۴۰تاریخ تحلیلیجامعه‌شناسی قیام امام حسین (ع) و مردم کوفهعمادالدین باقیمعاصرفارسی۱۹۶تاریخ تحلیلیحسین علیه السلام، شهید آگاه و رهبر نجات بخش اسلاملطف‌الله صافی گلپایگانیمعاصرفارسی۱۴تاریخ تحلیلیحجة السعادة فی حجة الشهادةمحمدحسن بن علیمصطفی فریدپورمعاصرفارسی۱۱۸۶تاریخ تحلیلیحماسه و عرفانعبدالله جوادی آملیمعاصرفارسی۱۴۲۲تاریخ تحلیلیخورشید شهادتمعاصرفارسی۱۵۸۰تاریخ تحلیلیدرس‌ها و عبرت‌های عاشوراحسین ایمانی یامچیمعاصرفارسی۱۲۸۸تاریخ تحلیلیدر سایه سرو آزادیعبدالعلی بازرگانمعاصرفارسی۱۳۰۱تاریخ تحلیلیدرسی که حسین (ع) به انسان‌ها آموختسید عبدالکریم هاشمی‌نژادمعاصرفارسی۱۴۶۴تاریخ تحلیلیرد پای عقل در کربلا (مجموعه مقالات)محمد منصورنژادمعاصرفارسی۱۸۸تاریخ تحلیلیرسالت خواص و عبرت‌های عاشوراسید احمد خاتمیمعاصرفارسی۱۳۴۴تاریخ تحلیلیزندگانی سفیر حسین (ع) مسلم بن عقیل (ع)محمدعلی عابدینمعاصرفارسی۱۲۹۸تاریخ تحلیلیسیاسة الحسینعبدالعظیم ربیعیمعاصرفارسی۲۱۸۰تاریخ تحلیلیشخصیت‌شناسی عاشوراسید رسول علویمعاصرفارسی۱۲۵۴تاریخ تحلیلیشهید جاوید، حسین بن علی (ع)نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادیمعاصرفارسی۱۵۳۶تاریخ تحلیلیعاشورا در فقهسید ضیاء مرتضویمعاصرفارسی۱۱۲۳تاریخ تحلیلیعاشورا و عبرتها: نگاهی به عاشورا از روزن زمان و مکانمؤسسه فرهنگی قدر ولایتمعاصرفارسی۱۶۴تاریخ تحلیلیفلسفه عاشورا: از دیدگاه اندیشمندان مسلمانبخشعلی قنبریمعاصرفارسی۱۲۲۸تاریخ تحلیلیفلسفه عزاداریجواد محدثیمعاصرفارسی۱۴۰قیام جاودانه (سخنی چند پیرامون «عاشورا» و آفاق آن)محمدرضا حکیمیمعاصرفارسی۱۲۳۲تاریخ تحلیلیقیام حسینیحسین جعفری بافقیمعاصرفارسی۱۱۴۴تاریخ تحلیلیگسترش نهضت حسینیمحمدجواد باهنرمعاصرفارسی۱۱۵۲تاریخ تحلیلینگاهی به حماسه حسینی استادمطهرینعمت‌الله صالحی نجف‌آبادیمعاصرفارسی۱۴۶۰تاریخ تحلیلیمعارف عاشورا (درسها و پیامها)علی سعیدیمعاصرفارسی۱۲۲۰تاریخ تحلیلینظریه‌های عاشورامهدی علیزاده سورکیمعاصرفارسی۱۶۳تاریخ تحلیلینقش ائمه در احیای دین: امام حسین (ع) وصی پیامبر (ص) و شهید احیای دینسید مرتضی عسکریمعاصرفارسی۱۶۱۹۸تاریخ تحلیلیواقعه کربلا: نگرشی تحلیلی به زندگانی امام حسین (ع)عباس محمد عقادمسعود انصاریمعاصرفارسی۱۱۷۶تاریخ تحلیلیپژوهشی در مقتل‌های فارسی: کتاب‌شناسی امام حسین (ع)محمدعلی مجاهدمعاصرفارسی۱۳۱۱کتاب‌شناسیقدرت نرم تشیععلی حلیمیمعاصرفارسی۱۲۰۸؟باغ سیب، درخت شکیب: هفتاد و دو شاخه از درخت یادگار عاشورا امام زین‌العابدین (ع)محبوبه زارعمعاصرفارسی۱۲۲۸؟آموختنی‌هائی از عاشورا: بررسی سخنان امام حسین (ع) از مدینه تا شهادت در ۲۶ گفتارمهدی احدی‌امیرکلائیمعاصرفارسی۱۲۹۵شرح و ترجمه گفتارهزار روضه از عاشورا: نکته‌های ذکر مصیبت برای گویندگان و مداحانمهدی احدی‌امیرکلائیمعاصرفارسی۱۲۵۶مقتلدرس‌هایی از زیارت عاشوراجواد محدثیمعاصرفارسی۱۶۶شرح و ترجمه گفتارسوگنامه عاشورا (از کاروان تا کاروان): نوحه به زبان لکیامیدعلی چراغیان‌یوسف‌آبادمعاصرفارسی۱۱۹۲شعرصد نغمه عاشورا: از مدینه به مدینهیعقوب پویامنشمعاصرفارسی۱۴۳۶شعرکیمیای وصل: سیری در معارف زیارت عاشورامعاصرفارسی۲۴۱۶شرح و ترجمه گفتارسید بغداد: قصه جیمی سرباز آمریکایی که به راز عاشورا پی می‌بردمحمد طعانمحمدرضا شیخی‌محمدیمعاصرفارسی۱۲۵۶ادبیات داستانیبا کوثر عاشورا: مجموعه‌ای از سخنرانی‌های دکتر محمدرضا سنگری در زمینهٔ واقعهٔ عاشورامحمدصادق آهنگرانمعاصرفارسی۱۲۹۶زیبایی‌شناسی حماسه عاشوراسید محمود طاهریمعاصرفارسی۱۳۳۶زنان و قیام عاشورا، از مدینه تا مدینهعبدالقیوم آیتیمعاصرفارسی۱۱۴۴تاریخ تحلیلیامام ناشناخته: حسین‌بن‌علی علیه‌السلامجلال‌الدین فارسیمعاصر۱تاریخ تحلیلیعاشوراغلامحسین زرگری‌نژادمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیعاشورا در عاشوراغلامعلی نعیم‌آبادیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیانقلاب عاشوراسید عطاءالله مهاجرانیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیشهدای عاشوراعباسعلی نویدی‌زرنقیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیالفبای عاشوراهادی ابراهیم‌زادهمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیقیام عاشورامحمدجواد ولایی

محمدحسین تسبیحیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلینفحات عاشوراحمید موسویمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیسیمای امام حسین (ع)علی‌اکبر بابازادهمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیامام حسین (ع) و ایرانکورت فریشلرذبیح‌الله منصوریفارسی۱امام حسین (ع) الگوی زندگیحبیب‌الله احمدیمعاصرفارسی۱کتابشناسی امام حسین (ع)محمدعلی مجاهدیمعاصرفارسی۱کتاب‌شناسیکتابشناسی تاریخی امام حسینمحمد اسفندیاریمعاصرفارسی۱کتاب‌شناسیسیری در سلوک حسینیفارسی۱معجم المصنفات الحسینیهمحمدصادق محمد کرباسیمعاصرفارسی۱کتاب‌شناسیفرهنگ سخنان امام حسین (ع)محمد دشتیمعاصرفارسی۱شرح و ترجمه گفتارامام حسین در اندیشه مسیحیتانتوان باراعلی باقر طاهری‌نیا
فرامرز میرزاییفارسیحسین‌شناسیحواریون امام حسین (ع)مریم جمشیدیمعاصرفارسی۱نهضت امام حسین (ع)سیدهبه‌الدین حسینی‌شهرستانیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیقیام امام حسین (ع)ابوالحسن جباریمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیمقتل امام حسین (ع)عبدالزهرا کعبیعیسی رستگارمعاصرفارسی۱مقتلصلاه عاشوراحسین غفاری اردبیلیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیمنظره عاشورافرهاد فکری اردبیلیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیزنان عاشوراعلیرضا حسینیمعاصرفارسی۱تاریخ تحلیلیموسیقی عاشوراتورج زاهدیمعاصرفارسی۱حدیث عاشوراسید محمدحسین فضل‌اللهفرزدق اسدیمعاصرفارسی۱خزائن الاشعارعباس حسینی جوهریمعاصرفارسی۱شعرکربلا و حرم‌های مطهرسلمان هادی آل طعمهحسین صابریمعاصرفارسی۱۳۶۰جغرافیاچهل حدیث عاشورا و سیدالشهداءاسماعیل محمدی کرمانشاهیمعاصرفارسی۱۶۷شرح و ترجمه گفتارپیام‌آور عاشوراعطاءالله مهاجرانیمعاصرفارسی۱۳۵۸حسین‌شناسیپرتوی از قیام امام حسین (ع)محمد تیموریمعاصرفارسی۱۱۵۷حسین‌شناسیپرتوی از عظمت امام حسین علیه‌السلاملطف‌الله صافی گلپایگانیمعاصرفارسی۱۴۷۲حسین‌شناسیویژگی‌های حضرت حسین سیدالشهدا از دیدگاه خاندان وحیاحمد تهرانیمعاصرفارسی۱۱۶۰حسین‌شناسیهمگامی امام حسین (ع) با قرآنحسن دهشیریمعاصرفارسی۱۱۸۰حسین‌شناسینیایش سرخستاد اقامه نمازمعاصرفارسی۱۱۴۲شعرنهضت خونین حسین علیه السلاماسد حیدرمحمدجواد مرعشی نجفیمعاصرفارسی۱۳۵۱حسین‌شناسینهضت امام حسین (ع)محمدرضا رضوانیمعاصرفارسی۱۴۱۵حسین‌شناسیلهوفسید بن طاووسمحمد اسکندریمعاصرفارسی۱۱۸۳مقتلقیام سیدالشهداء حسین بن علی (ع) و خونخواهی مختار به روایت طبری و انشای ابوعلی بلعمیمحمد سرور مولائیمعاصرفارسی۱۹۴تاریخقصه کربلا بضمیمه قصه انتقامعلی نظری منفردمعاصرفارسی۱۷۰۱تاریخفروغ شهادت، یا، اسرار مقتل سیدالشهدا علیه‌السلامعلی سعادت‌پرورمعاصرفارسی۱۴۳۰تاریخعلی و فرزندانشطه حسیناحمد آراممعاصرفارسیتاریخعزت و افتخار حسینی: مجموعه مقالاتمعاصرفارسی۱۳۶۹حسین‌شناسیعزادار حقیقیمحمد شجاعیمعاصرفارسی۱۲۱۲حسین‌شناسیسخنان حسین بن علی علیه السلام: بامتن عربی و ترجمه و شرحمهدی سهیلیمعاصرفارسی۱۲۴۰شرح و ترجمه گفتارتحریف‌شناسی عاشورا و تاریخ امام حسین (ع)محمد صحتی‌سردرودیمعاصرفارسی۱۳۷۸تاریخ تحلیلینهضت حسینی: وقایع محرم از شب اول تا عاشوراعلی فلسفیمعاصرفارسی۱۲۱۶تاریخ تحلیلیسفر شهادت: گفتارهایی دربارهٔ واقعه عاشوراسید موسی صدرمعاصرفارسی۱۲۱۶تاریخ تحلیلیحماسه کربلا از طلوع آفتاب تا بعدازظهر عاشوراجلال نعمت‌اللهیمعاصرفارسی۱۵۸مقتلبر کدامین مصیبت باید گریست؟ گزارش تحلیلی واقع عاشوراسید محمدتقی قادریمعاصرفارسی۱۲۱۶تاریخ تحلیلیشبیه عاشورا (بررسی هنر مردمی تعزیه و چند مجلس شبیه‌خوانی به زبان آذری)محمد سیمزاریمعاصرفارسی۱۲۷۲ادبیات نمایشیسفری از عاشورا تا اربعین: به ضمیمه شرح زیارت‌های عاشورا و اربعینعبدالله مستحسنمعاصرفارسی۱۳۸۴تاریخ تحلیلیوادی ایمن: در شرح زیارت عاشوراسید مهدی مجتهد سیستانیمعاصرفارسی۱۳۶۶سلام بر عاشورا (مجموعه رباعی عاشورایی)رضا اسماعیلیمعاصرفارسی۱۹۶شعررمز بقاء عاشورامحمد ظریفمعاصرفارسی۱۱۵۶تاریخ تحلیلیفی رحاب عاشورامحمدمهدی آصفی۴۳۴۰مجالس و مراثی ویژه: اربعین و آخر صفر …محمدعلی مهاجریمعاصرفارسی۲۳۶۰شعرشرح اربعین نوویمحمدعلی خالدی۱۴۹۲شرح و ترجمه گفتارامام حسین (ع) در ۱۴۰ منزلعلی فلسفیمعاصرفارسی۱۲۳۲تاریخ تحلیلیاربعین حدیث حسین (ع)حبیب‌الله خواصمعاصرفارسی۱۲۱۶شرح و ترجمه گفتارالفلسفه زیاره الاربعینعدنان ساعدیعربی۱۴۸حسین‌شناسیدرسنامه اربعینمجید جعفرپورمعاصرفارسی۱۲۵۶حسین‌شناسیاربعین در فرهنگ شیعهسید محمدمحسن حسینی طهرانیمعاصرفارسی۱۱۲۰حسین‌شناسیسفری از عاشورا تا اربعینعبدالله مستحسنمعاصرفارسی۱۳۹۲حسین‌شناسیالاربعین من عظیم الدعوات: چهل دعای عظیم الشانعبدالله امینیمعاصرفارسی۱۳۹۲اربعین در اربعینغلامرضا اشرف‌سمنانیمعاصرفارسی۱۳۹۶اربعینیاتسیدمحمدتقی موسوی‌خرمشهریمعاصرفارسی۱۳۰۰یک اربعین شهادت: چهل غمنامه عاشورایی مقتل، مرثیه و نوحهعباس حیدرزادهمعاصرفارسی۱۳۵۲شعرعاشوراشناسی: پژوهشی دربارهٔ هدف امام حسین (ع)محمد اسفندیاریمعاصرفارسی۱۳۶۸حسین‌شناسیقیام جاوید: داستان حماسه پرشکوه نهضت امام‌حسین (ع)میرعظیم قواممعاصرفارسی۱۱۶۰ن‍ه‍ض‍ت ام‍ام ح‍س‍ی‍ن (ع) و ق‍ی‍ام ک‍رب‍لاغ‍لام‍ح‍س‍ی‍ن زرگ‍ری‌ن‍ژادمعاصرفارسی۱۴۴۴حسین‌شناسیتجلی قرآن در حماسه عاشورامحسن نوراییمعاصرفارسی۱۱۳۶ک‍رب‍لا ن‍ق‍طه ج‍م‍ع ع‍ق‍ل و ع‍ش‍قع‍ل‍ی ش‍ی‍خ‌م‍وح‍دمعاصرفارسی۱۲۵۶اخلاق حسینیجعفر بیاتموسی دانشمعاصرفارسی۱۳۵۱حسین‌شناسیاز شب عاشورا تا آدینه ظهورعلی‌اکبر مهدی‌پورمعاصرفارسی۱۹۶احکام حسینی علیه السلاممحمدحسین فلاح‌زادهمعاصرفارسی۱۴۸فقهامام حسین علیه السلام در آینه کلمات شهید مطهریمحمدهادی فلاحمعاصرفارسی۱۶۴امام حسین وارث انبیاءغلامحسین مجلسی کوپاییمعاصرفارسی۱۶۹۶حسین‌شناسیبنیادها و آسیب‌های عزاداری امام حسین علیه السلامعلی آقاجانی قنادمعاصرفارسی۱۲۰۶حسین‌شناسیجرعه‌ای از کرامات امام حسینعلی‌اکبر مهدی‌پورمعاصرفارسی۱۲۲۴تاریخجاذبه حسینیسید علی خامنه‌ایمعاصرفارسی۱۹۶حسین‌شناسیدیدارها و گفتگوهای سیدالشهدا علیه السلاممهدی عبداللهیمعاصرفارسی۱۱۲۰شرح و ترجمه گفتارزیارت عاشورا اتحاد روحانی با امام حسین علیه السلاماصغر طاهرزادهمعاصرفارسی۱۱۳۶قرآن و امام حسین علیه السلام، امام حسین علیه السلام و قرآنمحمدعلی رضایی اصفهانیمعاصرفارسی۱۴۳۲نهضت حسینی در پرتو قرآنمحسن قرائتیمعاصرفارسی۱۱۵۲حسین‌شناسیمبارزه با پوچی‌هااصغر طاهرزادهمعاصرفارسی۲۳۸۳نگاهی جامع به سیره عملی امام حسین علیه السلاممهدی عاصمیمعاصرفارسی۱۱۹۲حسین‌شناسیهدایتگران راه نورسید محمدتقی مدرسیمعاصرفارسی۱۶۸تاریخسلحشوران طفمحمد سماویمعاصرفارسی۱۳۸۳تاریخامام حسین (ع) در آموزه شعراقدس کاظمیمعاصرفارسی۱۱۳شعراشک خوناحمد احمدی بیرجندیمعاصرفارسی۱۲۴۰شعرتجلی عشق در حماسه عاشورامحمود شاهرخیمعاصرفارسی۱۳۰۳شعربا کاروان عشقعلی‌اصغر حبیبیمعاصرفارسی۱۲۸۸شعرعلمدار عاشقیعلی تقوی دهکلانیمعاصرفارسی۱۱۰۸شعرنخل میثمغلامرضا سازگارمعاصرفارسی۱۳۳۱۴شعرلهوف منظومعلی بن عبدالحسین تهرانی۱۳ه‍.قفارسی۱۳۰۵شعرخطبه حسین بن علی علیه السلام در منیمحمدصادق نجمیمعاصرفارسی۱۱۲۸شرح و ترجمه گفتارنیایش امام حسین (علیه السلام) در صحرای عرفاتمحمدتقی جعفریمعاصرفارسی۱۱۶۸شرح و ترجمه گفتارمقتل الحسین (علیه السلام) به روایت شیخ صدوقشیخ صدوقمحمد صحتی سردرودیمعاصرفارسی۱۳۶۷مقتلنامه‌ها و ملاقات‌های امام حسین (علیه السلام)علی نظری منفردمعاصرفارسی۱۴۰۶شرح و ترجمه گفتارالحجة السعادة فی حجة الشهادةمحمدحسن اعتمادالسلطنه۱۲ه‍.قفارسی۱۱۸۶شرح و ترجمه گفتارلمعة من بلاغة الحسین علیه السلاممصطفی ال اعتمادالموسویمعاصرفارسی۱۱۷۵شرح و ترجمه گفتارنهج الکرامهمحمدرضا اکبریمعاصرفارسی۱۳۲۳شرح و ترجمه گفتارالاربعین الحسینیهمحمد ارباب قمی۱۲ه‍.قفارسی۱۳۵۰شرح و ترجمه گفتارآداب کوی جانانعبدالحسین امینی۱۲ه‍.قفارسی۱۱۵۱شرح و ترجمه گفتاراصول العقیدة فی النص الحسینیعلی حمود عناد العبادیمعاصرعربی۱۴۰۹حسین‌شناسیالامام الحسین بن علی علیها السلام انموذج الصبر وشاره الفداءمحمدحسن التمیمیعربی۱۹۶حسین‌شناسیالبکاء علی الحسین علیه السلام فی مصادر الفریقینحسن بن محمد بن جمعة المطرویعربی۱۲۲۴حسین‌شناسیالحسین علیه السلام القربان الذی نعاه الانجیلکاظم مزعل جابر الأسدیمعاصرعربی۱حسین‌شناسیالشعائر الحسینیة بین الافراط والتفریطزهیر قاسم عبد النبی التمیمیعربی۱حسین‌شناسیالاطر الشرعیة والقانونیة لثورة الامام الحسین علیه السلامحکمت الرحمةعربی۱۳۰۲حسین‌شناسیالشعائر الحسینیه بین الاصالته و التجدیدریاض موسویعربی۳۴۱۶حسین‌شناسیالظاهره الحسینیهمحمدعلی حلوعربی۱۱۶۶حسین‌شناسیالعزاء فی مراة الاستدلالسید محمدهادی الحجازیمحمدباقر اسدیمعاصرعربی۱حسین‌شناسیقصائد خالدهجمعی از نویسندگانمعاصرعربی۱حسین‌شناسیاجوبه الشبهات حول شعایرالحسینیعلی حمود عناد عبادیمعاصرعربی۱حسین‌شناسیمع الرکب الحسینینجم‌الدین طبرسیمعاصرعربی۶تاریخ تحلیلیمثیر الاحزان، من مصادر بحارالانوارنجم الدین جعفر بن محمد بن جعفر بن هبة الله بن نما الحلی۷ه‍.قعربی۱مقتلاصول المقتل الحسینیعامر الجابریمعاصرعربی۱مقتلالصحیفة الحسینیة الجامعةمحمدباقر موحدی ابطحیمعاصرعربی۱

 جستارهای وابسته 
 حسین بن علی
 عاشورا
 واقعه کربلا
 عزاداری محرم

 یادداشت‌ها 

 پانویس 

رده:کتاب‌شناسی شیعه
رده:کتاب‌شناسی‌های افراد
رده:کتاب‌های درباره حسین بن علی