قصه‌های برادران گریم

قصه‌های برادران گریم () همچنین شناخته شده با عنوان آلمانی داستان‌های کودکان و خانواده، مجموعه‌ای از قصه، مثل و داستان‌های عامیانه برای کودکان است که توسط برادران گریم، یاکوب و ویلهلم نوشته شده‌است. این مجموعه نخستین مرتبه در تاریخ ۲۰ دسامبر ۱۸۱۲ منتشر گردید. چاپ نخست مجموعاً شامل ۸۰ داستان می‌گردید و تا چاپ هفتم در سال ۱۸۵۷، ۲۱۰ افسانه و متل بی‌نظیر داشته‌است. این اثر یکی از آثار بنیادین ادبیات کودکان غرب محسوب می‌شود و توسط یونسکو در فهرست حافظه جهانی ثبت شده‌است.Zipes, Jack. "How the Grimm Brothers Saved the Fairy Tale", Humanities, March/April 2015

جلد نخست این مجموعه آثار، مورد انتقاد قرار گرفت چرا که با توجه به اینکه اذعان می‌شد؛ مجموعه قصه‌هایی برای کودکان، با همهٔ این احوال، برخی داستان‌ها برای کودکان مناسب نبودند که این موضوع، هم اطلاعات علمی مندرج و هم موضوع کلی داستان را شامل می‌گردید.Maria Tatar, The Hard Facts of the Grimms' Fairy Tales, p15-17,  گریم‌ها اغلب ارجاعات جنسی را حذف کردند اما از بسیاری جهات، خشونت، به ویژه هنگام مجازات کارکترهای شرور قصه‌ها، افزایش یافت.Maria Tatar, "Reading the Grimms' Children's Stories and Household Tales" p. xxvii-iv, Maria Tatar, ed. The Annotated Brothers Grimm., 

 پیش‌زمینه 
یاکوب و ویلهلم گریم، دو تن از ده فرزند خانواده‌ای از شهر هانائو بودند. پدر آن‌ها قاضی بود که در سال ۱۷۹۶ درگذشت و خانواده را با مشکلات مالی مواجه ساخت. یاکوب به‌عنوان فرزند بزرگ‌تر، نقش سرپرستی خانواده را برعهده گرفت. آن‌ها تحصیلات خود را در دبیرستان معتبر «لایزیوم» در کاسل ادامه دادند و سپس وارد دانشگاه ماربورگ شدند.

در دانشگاه، آن‌ها تحت تأثیر استاد حقوق «فریدریش کارل فون زاویگنی» قرار گرفتند که علاقهٔ آن‌ها را به ادبیات، حقوق، و فولکلور آلمان برانگیخت. از ۱۸۰۶ به بعد، برادران گریم کار گردآوری قصه‌های شفاهی را آغاز کردند.

 تألیف 
نسخهٔ نخست در دو جلد در سال‌های ۱۸۱۲ و ۱۸۱۵ منتشر شد. نسخه‌های بعدی شامل بازنگری و حذف و افزودن قصه‌ها بودند. تا چاپ هفتم در سال ۱۸۵۷، مجموعه شامل ۲۱۰ داستان شد. برخی داستان‌ها با هدف مناسب‌سازی برای کودکان تغییر یافتند، مانند تبدیل «مادر بدجنس» به «نامادری» در داستان‌هایی چون سفیدبرفی و هانسل و گرتل.

ارجاعات جنسی حذف شد، اما خشونت، به‌ویژه در مجازات شخصیت‌های منفی، افزایش یافت. برای نمونه، در نسخه‌های ابتدایی، شخصیت «راپانزل» با بارداری غیرمستقیم اشاره می‌کرد به رابطهٔ او با شاهزاده.

 محبوبیت و تأثیرگذاری 
نخستین هدف برادران گریم از انتشار این کتاب، تثبیت جایگاه علمی خود بود. در ادامه، نسخه‌ای ویژه کودکان شامل ۵۰ قصه نیز منتشر شد. آثار گریم تأثیر بسزایی در گردآوری افسانه‌ها در سایر کشورها داشت؛ از جمله الکساندر آفاناسیف در روسیه، پیتر آسبیورنسن در نروژ، و جوزف جاکوبز در انگلستان.Jack Zipes, The Great Fairy Tale Tradition: From Straparola and Basile to the Brothers Grimm, p 846, 

داستان‌های گریم منبع الهام بسیاری از هنرمندان و نویسندگان بوده‌اند. تصویرگران مشهوری چون آرتور راکهام و والتر کرین آثاری بر اساس این داستان‌ها خلق کردند.

افسانه‌های گریم بعدها منبع الهام هنرمندان، نویسندگان، و حتی تبلیغات سیاسی شدند. آدولف هیتلر برخی از این داستان‌ها را تحسین می‌کرد، زیرا آن‌ها را بازتابی از «غرایز نژادی خالص» می‌دانست.Maria Tatar, "-xxxix, Maria Tatar, ed. The Annotated Brothers Grimm, 

 فهرست داستان‌های مشهور 
بندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری هانسل و گرتل از آرتور راکهام، ۱۹۰۹
بندانگشتی|تصویرسازی راپانزل توسط پل هی، حدود سال ۱۹۱۰
بندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری شنل‌قرمزی از جسی ویلکاکس اسمیتبندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری سیندرلا
بندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری سفیدبرفی از الکساندر زیک
بندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری شاهزاده قورباغه از پل فردریک مایرهیم، ۱۸۸۹
بندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری گرگ و هفت بزغاله (بزبز قندی)
بندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری برادر و خواهر
بندانگشتی|چپ|220px|تصویرگری زیبای خفته
بندانگشتی|چپ|220px|مجسمه برنزی نوازندگان شهر برمن اثر گرهارد مارکس، ۱۹۵۳

 جلد اول 
 هانسل و گرتل
 راپانزل
 شنل‌قرمزی
 گرگ و هفت بزغاله (بزبز قندی)
 سفید برفی
 سیندرلا
 زیبای خفته
 برادر و خواهر
 پرنده فیچر
 مادر هوله
 ماجرای جوانی که برای آموختن ترس به راه افتاد
 درخت ارس
 دوازده برادر
 پرنده‌ی طلایی
 خیاط کوچولوی شجاع
 رامپل‌استیلت‌اسکین
 ریش‌آبی
 سه مرد کوچک در جنگل
 سه زن ریسنده
 پادشاه ریش منقار
 شستک‌کوچولو
 شاهزاده قورباغه
 شش قو
 شراکت گربه و موش
 عروسی خانم فاکس
 غاز طلایی
 ملکه زنبورها
 فرزند مریم
 ماهیگیر و همسرش
 جورینده و جورینگل
 مرگ پدرخوانده
 میز آرزوها، الاغ طلا و چماق در گونی
 نوازنده شگفت‌انگیز
 نوازندگان شهر برمن
 هفت کلاغ
 کفاش و الف‌ها
 مار سفید
 سلطان پیر
 شیطان با سه موی طلایی
 معما
 داماد راهزن
 سگ و گنجشک

 جلد دوم 
 پیرزن در چوب
 خدمتکار مالین
 دختر غاز
 دوازده شاهدخت رقصان
 سفیدبرفی و سرخ رز
 پادشاه کوه طلایی
 یوهان امین
 پوست‌خرسی
 آب زندگانی
 هانس، خارپشت من
 سه پرنده کوچک
 کلبه‌ای در جنگل
 شش خدمتکار
 هنری تنبل
 تپه‌ی گور
 دختر غازچران کنار چاه
 چکاوک آوازخوان و جهنده
 کوتوله
 هیلدبراند پیر
 دکتر همه‌چیزدان
 چهار برادر ماهر
 شلغم

 فهرست کامل داستان‌ها 
این بخش شامل ۲۰۱ داستان شماره‌گذاری‌شده از «KHM 1» تا «KHM 210» به ترتیب عددی، به‌علاوهٔ «KHM 151a» است. بخش بعدی با عنوان «حذف‌شده از نسخهٔ نهایی» شامل ۳۰ عنوان است که ۱۸ مورد آن با شماره‌گذاری «۱۸۱۲ KHM ###» و ۱۲ مورد بدون برچسب مشخص شده‌اند.

 جلد اول 

 شاه قورباغه یا هاینریش آهنی یا شاه قورباغه (Der Froschkönig oder der eiserne Heinrich): KHM 1
 شراکت گربه و موش (Katze und Maus in Gesellschaft): KHM 2
 فرزند مریم (Marienkind): KHM 3
 ماجرای جوانی که برای آموختن ترس به راه افتاد (Märchen von einem, der auszog das Fürchten zu lernen): KHM 4
 گرگ و هفت بزغاله (بزبز قندی)‌  (Der Wolf und die sieben jungen Geißlein): KHM 5
 یوهان امین (Der treue Johannes): KHM 6
 معاملهٔ خوب (Der gute Handel): KHM 7
 نوازنده شگفت‌انگیز یا موسیقیدان عجیب (Der wunderliche Spielmann): KHM 8
 دوازده برادر (Die zwölf Brüder): KHM 9
 دار و دستهٔ ولگردها (Das Lumpengesindel): KHM 10
 برادر کوچولو و خواهر کوچولو (Brüderchen und Schwesterchen): KHM 11
 راپانزل: KHM 12
 سه مرد کوچک در جنگل (Die drei Männlein im Walde): KHM 13
 سه زن ریسنده (Die drei Spinnerinnen): KHM 14
 هانسل و گرتل (Hänsel und Gretel): KHM 15
 سه برگ مار (Die drei Schlangenblätter): KHM 16
 مار سفید (Die weiße Schlange): KHM 17
 کاه، زغال و لوبیا (Strohhalm, Kohle und Bohne): KHM 18
 ماهیگیر و همسرش (Von dem Fischer und seiner Frau): KHM 19
 خیاط کوچولوی شجاع (Das tapfere Schneiderlein): KHM 20
 سیندرلا (Aschenputtel): KHM 21
 معما (Das Rätsel): KHM 22
 موش، پرنده و سوسیس (Von dem Mäuschen, Vögelchen und der Bratwurst): KHM 23
 مادر هوله یا مادر سرمایی (Frau Holle): KHM 24
 هفت کلاغ (Die sieben Raben): KHM 25
 شنل‌قرمزی (Rotkäppchen): KHM 26
 نوازندگان شهر برمن (Die Bremer Stadtmusikanten): KHM 27
 استخوان آوازخوان (Der singende Knochen): KHM 28
 شیطان با سه موی طلایی (Der Teufel mit den drei goldenen Haaren): KHM 29
 شپش و کک (Läuschen und Flöhchen): KHM 30
 دختر بدون دست یا دوشیزهٔ بی‌دست (Das Mädchen ohne Hände): KHM 31
 هانس باهوش (Der gescheite Hans): KHM 32
 سه زبان (Die drei Sprachen): KHM 33
 السی باهوش (Die kluge Else): KHM 34
 خیاط در بهشت (Der Schneider im Himmel): KHM 35
 میز آرزوها، الاغ طلا و چماق در گونی (Tischchen deck dich, Goldesel und Knüppel aus dem Sack): KHM 36
 شستک‌کوچولو (Daumesdick) ( همچنین تام انگشتی را ببینید): KHM 37
 عروسی خانم روباهه (عروسی خانم فاکس) (Die Hochzeit der Frau Füchsin): KHM 38
 کفاش و الف‌ها (Die Wichtelmänner): KHM 39 
 ** الف‌ها و کفاش (Erstes Märchen)
 ** داستان دوم (Zweites Märchen)
 ** داستان سوم (Drittes Märchen)
 داماد راهزن (Der Räuberbräutigam): KHM 40
 آقای کوربس: KHM 41
 پدرخوانده (Der Herr Gevatter): KHM 42
 مادر تروته (Frau Trude): KHM 43
 مرگ پدرخوانده (Der Gevatter Tod): KHM 44
 سفرهای شَستک‌کوچولو (Daumerlings Wanderschaft): KHM 45 ( همچنین  تام انگشتی را ببینید)
 پرنده فیچر (Fitchers Vogel): KHM 46

 درخت ارس (Von dem Machandelboom): KHM 47
 سلطان پیر (Der alte Sultan): KHM 48
 شش قو (Die sechs Schwäne): KHM 49
 زیبای خفته (Dornröschen): KHM 50
 پرندهٔ پیدا شده (Fundevogel): KHM 51
 پادشاه ریش منقار (پادشاه پرريش) (König Drosselbart): KHM 52
 سفیدبرفی (Schneewittchen): KHM 53
 کوله‌پشتی، کلاه و شاخ (Der Ranzen, das Hütlein und das Hörnlein): KHM 54
 رامپل‌استیلت‌اسکین (Rumpelstilzchen): KHM 55
 رولاند محبوب (Der Liebste Roland): KHM 56
 پرنده‌ی طلایی (Der goldene Vogel): KHM 57
 سگ و گنجشک (Der Hund und der Sperling): KHM 58
 فریدریش و کاترین (Der Frieder und das Katherlieschen): KHM 59
 دو برادر  (Die zwei Brüder): KHM 60
 دهقان کوچک (Das Bürle): KHM 61
 ملکه زنبورها (Die Bienenkönigin): KHM 62
 سه پر (Die drei Federn): KHM 63
 غاز طلایی (Die goldene Gans): KHM 64
 پوشیده از انواع خز (Allerleirauh): KHM 65
 عروس خرگوشی (Häsichenbraut): KHM 66
 دوازده شکارچی (Die zwölf Jäger): KHM 67
 دزد و استادش (De Gaudeif un sien Meester): KHM 68
 جورینده و جورینگل (Jorinde und Joringel): KHM 69
 سه فرزند خوش‌اقبال (Die drei Glückskinder): KHM 70
 چگونه شش مرد در جهان موفق شدند (Sechse kommen durch die ganze Welt): KHM 71
 گرگ و انسان (Der Wolf und der Mensch): KHM 72
 گرگ و روباه (Der Wolf und der Fuchs): KHM 73
 شایعه‌پراکنی روباه و گرگ (Der Fuchs und die Frau Gevatterin): KHM 74
 روباه و گربه (Der Fuchs und die Katze): KHM 75
 میخک (Die Nelke): KHM 76
 گرتل باهوش (Das kluge Gretel): KHM 77
 پیرمرد و نوه‌اش (Der alte Großvater und der Enkel): KHM 78
 پری دریایی (Die Wassernixe): KHM 79
 مرگ مرغ کوچولو (Von dem Tode des Hühnchens): KHM 80
 برادر لوتزیگ (Bruder Lustig): KHM 81
 هانسل قمارباز (De Spielhansl): KHM 82
 هانس خوش‌شانس (Hans im Glück): KHM 83
 هانس ازدواج می‌کند (Hans heiratet): KHM 84
 فرزندان طلایی (Die Goldkinder): KHM 85
 روباه و غازها (Der Fuchs und die Gänse): KHM 86

 جلد دوم  

 مرد فقیر و مرد ثروتمند (Der Arme und der Reiche): KHM 87
 چکاوک آوازخوان و جهنده (Das singende springende Löweneckerchen): KHM 88
 دختر غاز (Die Gänsemagd): KHM 89
 غول جوان (Der junge Riese): KHM 90
 کوتوله (Dat Erdmänneken): KHM 91
 پادشاه کوه طلایی (Der König vom goldenen Berg): KHM 92
 کلاغ (Die Raben): KHM 93
 دختر دانای کشاورز (Die kluge Bauerntochter): KHM 94
 هیلدبراند پیر (Der alte Hildebrand): KHM 95
 سه پرنده کوچک (De drei Vügelkens): KHM 96
 آب زندگانی (Das Wasser des Lebens): KHM 97
 دکتر همه‌چیزدان (Doktor Allwissend): KHM 98
 روح در بطری (Der Geist im Glas): KHM 99
 برادر دوده‌ای شیطان (Des Teufels rußiger Bruder): KHM 100
 پوست‌خرسی (Bärenhäuter): KHM 101
 پادشاه خارپشت و خرس (Der Zaunkönig und der Bär): KHM 102
 فرنی شیرین (Der süße Brei): KHM 103
 مردمان دانا (Die klugen Leute): KHM 104
 افسانه‌های مرداب (Märchen von der Unke): KHM 105
 پسر آسیابان فقیر و گربه (Der arme Müllerbursch und das Kätzchen): KHM 106
 دو مسافر (Die beiden Wanderer): KHM 107
 هانس، خارپشت من (Hans mein Igel): KHM 108
 کفن (Das Totenhemdchen): KHM 109
 یهودی در میان خارها (Der Jude im Dorn): KHM 110
 شکارچی ماهر (Der gelernte Jäger): KHM 111
 داس آسمانی (Der Dreschflegel vom Himmel): KHM 112
 دو فرزند شاه (Die beiden Königskinder): KHM 113
 خیاط زیرک (vom klugen Schneiderlein): KHM 114
 آفتاب روشن حقیقت را فاش می‌کند (Die klare Sonne bringt's an den Tag): KHM 115
 چراغ آبی (Das blaue Licht): KHM 116
 کودک لجباز (Das eigensinnige Kind): KHM 117
 سه جراح ارتشی (Die drei Feldscherer): KHM 118
 هفت شوابی (Die sieben Schwaben): KHM 119
 سه شاگرد (Die drei Handwerksburschen): KHM 120
 پسر پادشاهی که از هیچ چیز نمی‌ترسید (Der Königssohn, der sich vor nichts fürchtete): KHM 121

 الاغ کلم‌خور (''Der Krautesel''): KHM ۱۲۲
 پیرزن در جنگل‌ (پیرزن در چوب) (''Die Alte im Wald''): KHM ۱۲۳
 سه برادر (''Die drei Brüder''): KHM ۱۲۴
 شیطان و مادربزرگش (''Der Teufel und seine Großmutter''): KHM ۱۲۵
 فردیناند وفادار و فردیناند بی‌وفا (''Ferenand getrü und Ferenand ungetrü''): KHM ۱۲۶
 اجاق آهنین (''Der Eisenofen''): KHM ۱۲۷
 ریسنده تنبل (''Die faule Spinnerin''): KHM ۱۲۸
 چهار برادر ماهر (''Die vier kunstreichen Brüder''): KHM ۱۲۹
 تک‌چشم، دوچشم، و سه‌چشم (''Einäuglein, Zweiäuglein und Dreiäuglein''): KHM ۱۳۰
 کاترینله زیبا و پیف‌پاف‌پولتری (''Die schöne Katrinelje und Pif Paf Poltrie''): KHM ۱۳۱
 روباه و اسب (''Der Fuchs und das Pferd''): KHM ۱۳۲
 دوازده شاهدخت رقصان (کفش‌هایی که رقصیده شدند) (''Die zertanzten Schuhe''): KHM ۱۳۳
 شش خدمتکار (''Die sechs Diener''): KHM ۱۳۴
 عروس سفید و سیاه (''Die weiße und die schwarze Braut''): KHM ۱۳۵
 جان آهنی (''Eisenhans''): KHM ۱۳۶
 سه شاهزاده سیاه (''De drei schwatten Prinzessinnen''): KHM ۱۳۷
 کنویست و سه پسرش (''Knoist un sine dre Sühne''): KHM ۱۳۸
 خدمتکار کوچک براکل (''Dat Mäken von Brakel''): KHM ۱۳۹
 خانه من (''Das Hausgesinde''): KHM ۱۴۰
 بره و ماهی کوچک (''Das Lämmchen und das Fischchen''): KHM ۱۴۱
 کوه سیملی (''Simeliberg''): KHM ۱۴۲
 سفر رفتن (''Up Reisen gohn''): KHM ۱۴۳ — نسخهٔ ۱۸۱۹ ** KHM ۱۴۳ در نسخهٔ ۱۸۱۲/۱۸۱۵: کودکان گرسنه (''Die Kinder in Hungersnot'')
 الاغ کوچک (''Das Eselein''): KHM ۱۴۴
 پسر ناسپاس (''Der undankbare Sohn''): KHM ۱۴۵
 شلغم (''Die Rübe''): KHM ۱۴۶
 پیرمردی که جوان شد (''Das junggeglühte Männlein''): KHM ۱۴۷
 حیوانات خداوند و شیطان (''Des Herrn und des Teufels Getier''): KHM ۱۴۸
 تیر سقف (''Der Hahnenbalken''): KHM ۱۴۹
 پیرزن گدا (''Die alte Bettelfrau''): KHM ۱۵۰
 سه تنبل (''Die drei Faulen''): KHM ۱۵۱
 دوازده خدمتکار تنبل (''Die zwölf faulen Knechte''): KHM ۱۵۱a
 پسر چوپان (''Das Hirtenbüblein''): KHM ۱۵۲
 پول ستاره‌ای (''Die Sterntaler''): KHM ۱۵۳
 پول‌های دزدیده‌شده (''Der gestohlene Heller''): KHM ۱۵۴
 به‌دنبال عروس (''Die Brautschau''): KHM ۱۵۵
 الیاف (''Die Schlickerlinge''): KHM ۱۵۶
 گنجشک و چهار فرزندش (''Der Sperling und seine vier Kinder''): KHM ۱۵۷
 سرزمین خیال (''Das Märchen vom Schlaraffenland''): KHM ۱۵۸
 افسانه دروغ دیت‌مارش (''Das dietmarsische Lügenmärchen''): KHM ۱۵۹
 داستان معمایی (''Rätselmärchen''): KHM ۱۶۰
 سفیدبرفی و سرخ رز (''Schneeweißchen und Rosenrot''): KHM ۱۶۱
 خدمتکار دانا (''Der kluge Knecht''): KHM ۱۶۲
 تابوت شیشه‌ای (''Der gläserne Sarg''): KHM ۱۶۳
 هنری تنبل (''Der faule Heinz''): KHM ۱۶۴
 گریفین (''Der Vogel Greif''): KHM ۱۶۵
 هانس نیرومند (''Der starke Hans''): KHM ۱۶۶
 دهقان در بهشت (''Das Bürle im Himmel''): KHM ۱۶۷
 لیزای لاغر (''Die hagere Liese''): KHM ۱۶۸
 کلبه‌ای در جنگل (''Das Waldhaus''): KHM ۱۶۹
 شادی و غم مشترک (''Lieb und Leid teilen''): KHM ۱۷۰
 سینه‌سرخ درختی (''Der Zaunkönig''): KHM ۱۷۱
 کفش‌ماهی (''Die Scholle''): KHM ۱۷۲
 بوتیمار و شانه‌به‌سر (''Rohrdommel und Wiedehopf''): KHM ۱۷۳
 جغد (''Die Eule''): KHM ۱۷۴
 ماه (''Der Mond''): KHM ۱۷۵
 مدت عمر (''Die Lebenszeit''): KHM ۱۷۶
 پیام‌آوران مرگ (''Die Boten des Todes''): KHM ۱۷۷
 استاد فرایم (''Meister Pfriem''): KHM ۱۷۸
 دختر غازچران کنار چاه (''Die Gänsehirtin am Brunnen''): KHM ۱۷۹
 فرزندان گوناگون حوا (''Die ungleichen Kinder Evas''): KHM ۱۸۰
 پری آسیاب (''Die Nixe im Teich''): KHM ۱۸۱
 هدیه‌های مردم کوچک (''Die Geschenke des kleinen Volkes''): KHM ۱۸۲
 غول و خیاط (''Der Riese und der Schneider''): KHM ۱۸۳
 میخ (''Der Nagel''): KHM ۱۸۴
 پسر فقیر در گور (''Der arme Junge im Grab''): KHM ۱۸۵
 عروس واقعی (''Die wahre Braut''): KHM ۱۸۶
 خرگوش و جوجه‌تیغی (''Der Hase und der Igel''): KHM ۱۸۷
 دوک، ماکو و سوزن (''Spindel, Weberschiffchen und Nadel''): KHM ۱۸۸
 دهقان و شیطان (''Der Bauer und der Teufel''): KHM ۱۸۹
 خرده‌نان‌های روی میز (''Die Brosamen auf dem Tisch''): KHM ۱۹۰
 خرگوش دریایی (''Das Meerhäschen''): KHM ۱۹۱
 دزد ماهر (''Der Meisterdieb''): KHM ۱۹۲
 طبل‌زن (''Der Trommler''): KHM ۱۹۳
 خوشه گندم (''Die Kornähre''): KHM ۱۹۴
 تپه‌ی گور (''Der Grabhügel''): KHM ۱۹۵
 رینک‌رانک پیر (''Oll Rinkrank''): KHM ۱۹۶
 گوی بلورین (''Die Kristallkugel''): KHM ۱۹۷
 خدمتکار مالین (''Jungfrau Maleen''): KHM ۱۹۸
 چکمه‌های چرم بوفالو (''Der Stiefel von Büffelleder''): KHM ۱۹۹
 کلید طلایی (''Der goldene Schlüssel''): KHM ۲۰۰ 

 افسانه‌های کودکان (''Kinder-legende'') 
نخستین‌بار در نسخهٔ ۱۸۱۹، پایان جلد دوم منتشر شد.  
 قدیس یوسف در جنگل (''Der heilige Joseph im Walde''): KHM ۲۰۱
 دوازده حواری (''Die zwölf Apostel''): KHM ۲۰۲
 گل سرخ (''Die Rose''): KHM ۲۰۳
 فقر و فروتنی راهی به سوی بهشت (''Armut und Demut führen zum Himmel''): KHM ۲۰۴
 مَنّ آسمانی (''Gottes Speise''): KHM ۲۰۵
 سه شاخه سبز (''Die drei grünen Zweige''): KHM ۲۰۶
 جام کوچک مریم مقدس (''Muttergottesgläschen''): KHM ۲۰۷
 پیرزن کوچک (''Das alte Mütterchen''): KHM ۲۰۸
 ازدواج آسمانی (''Die himmlische Hochzeit''): KHM ۲۰۹
 شاخه فندق (''Die Haselrute''): KHM ۲۱۰

 داستان‌هایی که در نسخهٔ نهایی حذف شدند 

 ۱۸۱۲ KHM 6: بلبل و مار نابینا (Von der Nachtigall und der Blindschleiche) همچنین با عنوان (بلبل و کرم کندرو)
 ۱۸۱۲ KHM 8: دست با چاقو (Die Hand mit dem Messer)
 ۱۸۱۲ KHM 16: آقای آماده و تمام (Herr Fix und Fertig)
 ۱۸۱۲ KHM 22: بچه‌هایی که بازی کشتار می‌کردند (Wie Kinder Schlachtens miteinander gespielt haben)
 ۱۸۱۲ KHM 27: مرگ و نگهبان غازها (Der Tod und der Gänsehirt)
 ۱۸۱۲ KHM 33: گربه چکمه‌پوش (Der gestiefelte Kater)
 ۱۸۱۲ KHM 34: ستارگان گویا از هانسن (Hansen Trine)
 ۱۸۱۲ KHM 37: دستمال، خورجین، گلوله توپ و شیپور (Von der Serviette, dem Tornister, dem Kanonenhütlein und dem Horn)
 ۱۸۱۲ KHM 43: مهمان‌سرای عجیب یا کاخ میهمانی شگفت‌انگیز (Die wunderliche Gasterei)
 ۱۸۱۲ KHM 54: هانس ساده‌لوح (Hans Dumm)
 ۱۸۱۲ KHM 59: شاهزاده قو (Prinz Schwan)
 ۱۸۱۲ KHM 60: تخم طلایی (Das Goldei)
 ۱۸۱۲ KHM 61: داستان خیاط و بخت خوش (Von dem Schneider, der bald reich wurde)
 ۱۸۱۲ KHM 62: ریش‌آبی (Blaubart)
 ۱۸۱۲ KHM 64A: کبوتر سفید (Die weiße Taube) با عنوان از دام‌لینگ
 ۱۸۱۲ KHM 66: کوتوله، روباه و شاهدخت (Hurleburlebutz)
 ۱۸۱۲ KHM 68: باغ تابستانی و زمستانی (دیو و دلبر) (Von dem Sommer- und Wintergarten)
 ۱۸۱۲ KHM 70: اوکرلو (Der Okerlo)
 ۱۸۱۲ KHM 71: شاهزاده‌خانم پوست موش (Prinzessin Mäusehaut)
 ۱۸۱۲ KHM 72: گلابی نمی‌خواهد بیفتد (Das Birnli will nit fallen)
 ۱۸۱۲ KHM 73: قصر قتل (Das Mörderschloss)
 ۱۸۱۲ KHM 74: از یوهانس و کاسپار واسرشپرونگ (Von Johannes-Wassersprung und Caspar-Wassersprung)
 ۱۸۱۲ KHM 75: پرنده ققنوس (Vogel Phönix)
 ۱۸۱۲ KHM 77: نجار و چرخ‌تراش (Vom Schreiner und Drechsler)
 ۱۸۱۲ KHM 81: آهنگر و شیطان (Der Sch mied und der Teufel)
 ۱۸۱۲ KHM 82: سه خواهر (Die drei Schwestern)
 ۱۸۱۲ KHM ۸۴: مادرشوهر (Die Schwiegermutter)
 ۱۸۱۲ KHM ۸۵A: پاره‌ای از گل برفی (Schneeblume)
 ۱۸۱۲ KHM ۸۵B: شاهزاده‌خانم با شپش (Prinzessin mit der Laus)
 ۱۸۱۲ KHM ۸۵C: از شاهزاده یوهانس (قطعه) (Vom Prinz Johannes)
 ۱۸۱۲ KHM ۸۵D: لته خوب (قطعه) (Der gute Lappen)
 ۱۸۱۵ KHM ۹۹: شاهزاده قورباغه (Der Froschprinz)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۰۴: حیوانات وفادار (Die treuen Tiere)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۰۷: کلاغ‌ها (Die Krähen)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۱۹: تنبل و سخت‌کوش (Der Faule und der Fleißige)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۲۲: بینی بلند (Die lange Nase)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۲۹: شیر و قورباغه (Der Löwe und der Frosch)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۳۰: سرباز و نجار (Der Soldat und der Schreiner)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۳۶: مرد وحشی (De wilde Mann)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۴۳: کودکان گرسنه (Die Kinder in Hungersnot)
 ۱۸۱۵ KHM ۱۵۲: بانوی مقدس اندوه (Die heilige Frau Kummernis)
 ۱۸۴۰ KHM ۱۷۵: حادثه (Das Unglück)
 ۱۸۴۳ KHM ۱۸۲: شاهزاده و نخود (Die Erbsenprobe)
 ۱۸۴۳ KHM ۱۹۱: راهزن و پسرانش (Der Räuber und seine Söhne)

 نگارخانه 

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:ادبیات شامل شخصیت‌های شبه انسانی
رده:برادران گریم
رده:حافظه جهانی ثبت‌شده
رده:کتاب‌های ۱۸۱۲ (میلادی)
رده:متل گریم
رده:مجموعه‌های قصه