دیوار گوری

دیوار گَوری  (به کردی: دیوار گه‌وری) دیواری تاریخی است که در استان کرمانشاه و در نزدیکی مرز دو کشور ایران و عراق در راستای شمال-جنوب کشیده شده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کشف دیوار کهن ۱۱۵ کیلومتری در غرب ایران، نوشته‌شده در ۱۵ آبان ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۶ آبان ۱۳۹۸.

 نام‌گذاری 
اگرچه باستان‌شناسان ایرانی در سال ۱۳۹۸ (۲۰۱۹) از طریق تصاویر ماهواره‌ای به وجود این دیوار پی بردند، اما ساکنان نزدیک به این دیوار از دیرباز آن را با نام دیوار گوری می‌شناختند.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کشف دیوار کهن ۱۱۵ کیلومتری در غرب ایران، نوشته‌شده در ۱۵ آبان ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۶ آبان ۱۳۹۸.لایوساینس: دیوار باستانی ۷۰ مایلی در غرب ایران پیدا شد، اما سازندگان آن چه کسانی بودند؟ (به انگلیسی)، نوشته‌شده در ۵ نوامبر ۲۰۱۹، نوشته‌شده توسط اووِن یاروس؛ بازدید در ۷ نوامبر ۲۰۱۹.

 ویژگی‌ها 
طول دیوار گوری ۱۱۵ کیلومتر (۷۱ مایل) است و بدین سبب می‌توان آن را پس از دیوار بزرگ گرگان دومین دیوار دفاعی در ایران دانست. بقایای این دیوار از سمت شمال از کوهستان بمو آغاز شده و در جنوب به روستای ژاومرگ می‌رسد. بقایای دیوار گوری تقریباً یک میلیون متر مکعب سنگ را شامل می‌شود. این سنگ‌ها بوم‌آورد بوده و از کوه‌های اطراف تهیه شده‌است. در برخی نقاط استفاده از ملات گچ قابل تشخیص است. ابعاد دقیق این دیوار مشخص نیست، اما تخمین زده شده که احتمالاً ۴ متر عرض و حدود ۳ متر ارتفاع داشته‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کشف دیوار کهن ۱۱۵ کیلومتری در غرب ایران، نوشته‌شده در ۱۵ آبان ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۶ آبان ۱۳۹۸.

 کاربری 
کاربری دیوار گوری به طور دقیق مشخص نیست. احتمال داده می‌شود که یک دیوار دفاعی بوده‌است. همچنین این احتمال داده شده که کاربردی نمادین داشته و نشانه‌ای از مرزهای یک امپراتوری کهن بوده‌باشد.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کشف دیوار کهن ۱۱۵ کیلومتری در غرب ایران، نوشته‌شده در ۱۵ آبان ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۶ آبان ۱۳۹۸.علی‌بیگی، سجاد. ۲۰۱۹. دیوار گوری: سازه‌ای احتمالاً پارتی-ساسانی در کوه‌پایه‌های غربی رشته‌کوه زاگرس (به انگلیسی)، در آنتیکیتی، شمارۀ ۹۳، مقالۀ ۳۷۰، منتشرشده در اوت ۲۰۱۹؛ بازدید در ۷ نوامبر ۲۰۱۹.

 قدمت 
قدمت دیوار گوری به طور دقیق مشخص نیست. اما با توجه به ظروف سفالین کشف شده در کنار این دیوار، احتمال داده‌شده که قدمت آن به زمانی بین سدهٔ چهارم پیش از میلاد تا سدهٔ ششم پس از میلاد بازگرددخبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کشف دیوار کهن ۱۱۵ کیلومتری در غرب ایران، نوشته‌شده در ۱۵ آبان ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۶ آبان ۱۳۹۸. و به امپراتوری‌های اشکانی یا ساسانی تعلق داشته‌باشد.علی‌بیگی، سجاد. ۲۰۱۹. دیوار گوری: سازه‌ای احتمالاً پارتی-ساسانی در کوه‌پایه‌های غربی رشته‌کوه زاگرس (به انگلیسی)، در آنتیکیتی، شمارۀ ۹۳، مقالۀ ۳۷۰، منتشرشده در اوت ۲۰۱۹؛ بازدید در ۷ نوامبر ۲۰۱۹.

 سابقهٔ کاوش 
اگرچه تیم پژوهش ایرانی از پیشینهٔ کاوش‌ها بر روی این دیوار اطلاع نداشته‌اند، اما پس از آنکه سجاد علی‌بیگی دانشجوی دکترای رشته باستان‌شناسی دانشگاه تهران در مقاله‌ای در ژورنال آنتیکیتی (Antiquity) به معرفی دیوار گوری پرداخت، مشخص شد که پیش از این نیز گروهی از باستان‌شناسان به تحقیق بر روی این دیوار پرداخته‌بودند، اما نتایج پژوهش و کاوش آن‌ها در هیچ ژورنالی منتشر نشده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کشف دیوار کهن ۱۱۵ کیلومتری در غرب ایران، نوشته‌شده در ۱۵ آبان ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۶ آبان ۱۳۹۸.لایوساینس: دیوار باستانی ۷۰ مایلی در غرب ایران پیدا شد، اما سازندگان آن چه کسانی بودند؟ (به انگلیسی)، نوشته‌شده در ۵ نوامبر ۲۰۱۹، نوشته‌شده توسط اووِن یاروس؛ بازدید در ۷ نوامبر ۲۰۱۹.

پس از اعلام کشف دیوار در آبان ۱۳۹۸، امید قادری مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان کرمانشاه اعلام کرد که این دیوار دست‌کم از ۱۰ سال پیش مورد شناسایی قرار گرفته و باستان‌شناسان کار پژوهش بر روی آن را آغاز کرده‌بوده‌اند. همچنین در منابع عثمانی، و نیز سفرنامهٔ مسیو چریکف در سال ۱۸۵۰ نیز به وجود این دیوار اشاره شده و نتایج پژوهش‌های سجاد علی‌بیگی بر روی دیوار گوری در گردهمایی سالانه باستان شناسی در سال ۱۳۹۵ نیز ارائه شده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): دیوار سرپل ذهاب یک کشف جدید باستان‌شناسی نیست، نوشته‌شده در ۱۶ آبان ۱۳۹۸؛ بازدید در ۱۶ آبان ۱۳۹۸.

هنری راولینسون نیز در سفرنامهٔ خود که به سال ۱۸۳۶ مربوط می‌شود، به این دیوار اشاره کرده و می‌نویسد:

پایگاه خبری علمی لایوساینس در پایان سال ۲۰۱۹ دیوار گوری را به عنوان یکی از ۱۰ کشف بزرگ باستان‌شناسی در آن سال اعلام کرد.لایوساینس: ۱۰ کشف بزرگ باستان‌شناسی در سال ۲۰۱۹ (به انگلیسی)، نوشته‌شده در ۲۵ دسامبر ۲۰۱۹، نوشته‌شده توسط اووِن یاروس؛ بازدید در ۲ ژانویۀ ۲۰۲۰.

 جستارهای وابسته 
 دیوار بزرگ گرگان
 دیوار هادریان
 دیوار چین
 دیوار مادی

 منابع 

رده:استحکامات ساسانی
رده:استحکامات سده ۲ (میلادی)
رده:بناهای تاریخی شهرستان سرپل ذهاب
رده:تاریخ نظامی شاهنشاهی اشکانی
رده:تاریخ نظامی شاهنشاهی ساسانی
رده:دژها در ایران
رده:دیوارها در ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان کرمانشاه
رده:معماری ایرانی
رده:موانع مرزی