ایرانیان کویت

ایرانیان کویت ()Article in AL-AAN online newspaper  (in Arabic) November 2010Article by Waleed aj-Jasim in Al-Watan daily newspaper  (in Arabic). 25 May 2013 شهروندان کویتی با اصالت ایرانی هستند که طی چند صد سال گذشته به کویت مهاجرت کرده‌اند. از نظر تاریخی، بندرهای ایرانی بیشترِ نیازهای اقتصادی کویت را تأمین می‌کردند. مارفی بهبهانی از نخستین بازرگانانی بود که در قرن ۱۸ میلادی در کویت اقامت گزید.

 ترکیب قومی ایرانی‌تباران 
اکثر شهروندان کویت با پیشینه شیعه از اصل و نسب ایرانی هستند. اما نه لزوماً، زیرا بحرانیان عرب هستند در حالی که پیشینه شیعه دارند. مردمان ایرانی‌تبار در کویت از اقوام مختلفی تشکیل شده‌اند، از جمله:
 کویتی‌های با ریشه بلوچی: بلوچ‌های کویت در قرن ۱۹ به کویت مهاجرت کردند و جزء جامعه اهل سنت کویت هستند. آنها عمدتاً نام خانوادگی رایج البلوشی(معرب بلوچی) استفاده می‌کنند.
 کویتی‌های با ریشه اَچُمی: اَچُمی و جنوبی‌ها نیز پیشینه اهل سنت دارند.اما برخی آز آنها نیز پیرو شیعه هستند و به نام «تراکمه» معروف هستند. برجسته‌ترین خانواده‌های سنی «الکندری» و «العوضی» هستند، اغلب آنها با هم آمیخته می‌شوند.
 مردم آذری/آذربایجانی
 مردم کورد/کردها
 مردم لر و بوشهری‌ها (مانند خانواده بوشهری) در کویت نیز حضور دارند.
گروهای دیگر:
 عرب‌های ایرانی
 عجم‌های کویتی با اصالت سید از نوع موسوی یافت می‌شود.Murtadha Mutahhari, Majmu'at al-Athaar, Part 18. Qum, Tehran. p. 124

 زبان 
از لحاظ تاریخی، عجم‌های کویت به زبان فارسی کویتی صحبت می‌کردند.

زیر گویش‌های پارسی میانه مانند زبان اچمی از گویش‌های، خنجی، بستکی، اوزی، و لاری و گراشی و فارسی شولی بر عربی کویتی تأثیر گذاشته‌اند.

این احتمال وجود دارد که به دلیل حضور مردم بلوچ در کویت، بسیار شبیه بحرین، زبان بلوچی نیز در مقطعی صحبت می‌شده یا بوده است.

در گویش عربی خلیجی کویتی، به این شهروندان عَیَم می‌گویند که تغییر کردهٔ واژه عجم در زبان عربی است که برای غیرعرب‌زبانان، به ویژه ایرانیان به کار می‌رفته است.معجم اللغة العربیة المعاصر - مادة عجم. در گویش کویتی، عمدتاً، حرف جیم بهٔ تبدیل می‌شود. مانند تبدیل مسجد به مَسْیِد.http://www.arabicacademy.org.eg/admin/PrintingUpload/103/320  - 344.doc

 تاریخچه 
اکثر ایرانیان (از سنی و شیعه) در منطقه تاریخی شرق در شهر قدیمی کویت ساکن بودند و در نتیجه یک منطقه زبانی را تشکیل دادند که این زبان را برای نسل‌ها تا زمان کشف نفت حفظ کرد. آنها به زبان فارسی بین یکدیگر ارتباط برقرار می‌کردند و تا زمانی که شهر کویت صنعتی شد و مردم ساکن در نواحی شهر کویت را به حومه شهر پراکنده کرد، غالباً با عرب زبانان ساکن در سایر نواحی شهر کویت درآمیختند. محصوره زبانی دیگر وجود نداشت، بنابراین عجم مجبور شد عربی کویتی را یاد بگیرد تا در محیط جدید زنده بماند.

 پیش از نفت 
در دوران پیش از نفت، ایرانیان چیزهای جدیدی را به کویت وارد کردند. به عنوان مثال، اولین هتل در کویت در سالهای بعد از دوران پیش از نفت توسط یوسف بهبهانی ساخته شد. اولین تلفن در کویت توسط اِم. معرفی آورده شد. اولین آژانس رادیویی در کویت توسط ام. معرفی در سال ۱۹۳۵ تأسیس شد. و اولین یخچال در کویت توسط ام. معروفی در سال ۱۹۳۴ وارد شد. مراد بهبهانی اولین کسی بود که تلویزیون را به‌طور رسمی به کویت معرفی کرد. او بنیانگذار تلویزیون کویت (KTV) قبل از ملی شدن این شرکت توسط دولت بود.
بندانگشتی|هند البلوشی ، بازیگر کویتی.

 جزیره فیلکه (فیلِچه) 
اکثریت کویتی‌های جزیره فلیکه از نژاد ایرانی هستند. آنها در اصل از سواحل ایران، عمدتاً جزیره خارگ و بندرلنگه به فیلکه مهاجرت کردند. این افراد معمولاً در ایالت‌های شورای همکاری خلیج فارس به عنوان هوله شناخته می‌شوند. آنها عمدتاً مسلمان سنی هستند و عربی را روان صحبت می‌کنند، اگرچه قبل از کشف نفت، فارسی را نیز روان صحبت می‌کردند. مهم‌ترین سکونتگاه هوله‌ها در جزیره فیلکه مربوط به ۴۰ خانواده است که در سال‌های ۱۸۴۱–۱۸۴۲ میلادی است که از جزیره ایرانی خارگ به فیلاکا مهاجرت کردند. بیش تر مهاجرت هواله‌ها در اوایل دهه ۱۹۳۰ پس از وضع قانون کشف حجاب توسط رضاشاه رخ داد.

پیروان فرقه شیعه در زمان‌های مختلف در فیلکه ساکن شدند. آنها در اصل از منطقه قطیف و احصاء در شبه جزیره عربستان آمده بودند. این دسته به‌طور محلی ایل بحارنه نامیده می‌شود، تا نشان دهنده وابستگی شیعی و عرب بودن آنها باشد، اگرچه شیعیانی که اصالتاً فارسی هستند کمتر به این نام خوانده می‌شوند.

دسته سوم مردم شیعه فارس هستند. این دسته با جامعه محلی ادغام شده است، اگرچه آنها نماینده یک گروه اقلیت بودند. آن‌ها حسینیه‌های خود را دارند، نسل قدیمی‌تر برخلاف شیعیان فارسی کویتی می‌توانند اغلب به عربی صحبت کنند.

 پاک کردن هویت 
بندانگشتی|بازیگر کویتی محمود بوشهری
نگرش ضدحفظ دولت کویت نسبت به زبان فارسی کویت در نهایت منجر به از بین رفتن این زبان در جامعه کویت می‌شود، همان‌طور که عبدالمحسن دشتی طرح می‌کند. دولت کویت تلاش می‌کند تا حد امکان استفاده از زبان را در حوزه‌های مختلف مشروعیت بخشد.

در سال ۲۰۰۸، ولید الرجیب نویسنده کویتی مورد انتقاد قرار گرفت برای انتشار رمانی در دهه ۱۹۶۰ که شامل زبان فارسی جامعه است وفرهنگ، الرجیب این واکنش را گواهی بر «نفرت کور از همه کسانی که با ما متفاوت هستند» می‌داند.مجموعه تلویزیونی کویتی «کریمو»  تلاش کرد تا به بحران هویت کویتی‌های ایرانی‌تبار بپردازد. در این برنامه بازیگران کویتی به زبان فارسی روان صحبت می‌کردند؛ که منجر به برخی گفتمان‌های نژادپرستانه علیه جامعه عجم شد. شبکه تلویزیونی الرای این برنامه را به زبان‌های فارسی و عربی تبلیغ کرد.

در سال ۲۰۰۹، تخمین زده شد که ۸۹ درصد از کویتی‌های عجم در سنین ۴۰ تا ۷۰ سال به زبان فارسی به‌عنوان زبان مادری خود صحبت می‌کنند. در حالی که تنها ۲۸ درصد کویتی‌های عجم ۱۲ تا ۲۲ ساله فارسی صحبت می‌کردند. به حاشیه راندن فرهنگی، سیاسی و اقتصادی انگیزه ای قوی برای عجم کویتی ایجاد می‌کند تا زبان خود را به نفع زبان عربی که به‌طور گسترده به عنوان زبان معتبرتر تلقی می‌شود کنار بگذارند. این به این دلیل اتفاق می‌افتد که خانواده‌های کویتی عجم می‌خواهند به موقعیت اجتماعی بالاتری دست یابند، شانس بیشتری برای استخدام و/یا پذیرش در یک شبکه اجتماعی خاص داشته باشند، بنابراین ویژگی‌های فرهنگی و زبانی گروه‌های غالب اجتماعی با عدم تعادل قدرت کافی برای ادغام فرهنگی آنها را اتخاذ می‌کنند. از طریق ابزارهای مختلف اجبار درون گروهی و برون گروهی. طبق گزارش‌ها، نسل کویتی‌های عجم که بین سال‌های ۱۹۸۳ و ۱۹۹۳ متولد شده‌اند، برخلاف نسل‌های قدیمی کویتی عجم، حداقل مهارت را در زبان خود دارند. از دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، بسیاری از والدین عجم کویتی از عدم تمایل به انتقال زبان فارسی به فرزندان خود خبر داده‌اند، زیرا این امر مانع ادغام آنها با فرهنگ غالب می‌شود. عجم‌ها برای کنار گذاشتن روابطی که می‌تواند تعبیر به تعلق داشتن به ایران باشد، احساس فشار می‌کنند، زیرا فارسی مترادف با ایرانی است و زبان فارسی در واقع در عربی کویتی ایرانی نامیده می‌شود.در چندین مصاحبه که توسط دانشجوی دکتری بتول حسن انجام شده است، جوانان عجم به دلیل انگ و تعصب در کویت در استفاده یا یادگیری زبان فارسی تردید نشان داده‌اند.

در سال ۲۰۱۲، محمد حسن الکندری، نماینده مجلس، خواستار «اقدام قانونی محکم» علیه آگهی آموزش زبان فارسی در رومیثیه شد.

یونسکو فارسی کویتی را به عنوان زبان در خطر انقراض به رسمیت می‌شناسد. کاهش زبان فارسی کویتی بازتابی از همگونی اجباری هویت ملی کویت و به حاشیه راندن تنوع قومی، زبانی و فرهنگی در میان شهروندان کویتی است. برخلاف بحرین و دبی که شهروندان عجم هنوز به زبان خود صحبت می‌کنند (از جمله جوان‌ترین نسل‌ها).
بندانگشتی|امل العوضی 
در سال ۲۰۲۳ (۱۴۰۲ خورشیدی)، یعقوب بوشهری در تلویزیون ظاهر شد و ادعا کرد که او «کویتی است از پدر و پدربزرگ و ایرانی نیست» و شباهت نام خانوادگی «بوشهری» او با سایر بازیگرانی که ریشه در ایران دارند، صرفاً یک تصادف است. عبدالله بوشهری به این موضوع واکنش نشان داد و ادعا کرد که تمامی خلیجی‌هایی که نام خانوادگی بوشهری دارند، اصالتاً از استان بوشهر ایران هستند.

 در فرهنگ عامه 
دیدن صحبت‌های ایرانیان کویت به فارسی در تلویزیون بسیار رایج بود. در نمایش‌های صحنه ای هم همین‌طور. و گاهی اوقات ارائه‌های کلیشه ای (شاید از مردم آچومی/لاری).

 افراد برجسته 
 عبدالحسین عبدالرضا ؛ بازیگر (بوشهری)
 احمد اشکنانی ، بدنساز (اچمی)
 احمد لاری ، سیاستمدار (اچمی)
 علی حسین العوضی ، روزنامه‌نگار و سیاستمدار (اچمی)
 علی الزنکاوی ، ورشکار المپیک
 علی اشکنانی ، بازیکن فوتبال (اچمی)
 عدنان زاهد عبدالصمد ، سیاستمدار
 علی الاحقاقی ، عالم دینی
 علی عبدالرضا اصیل ، بازیکن فوتبال
 عبدالواحد العوضی ، سیاستمدار (اچمی)
 امل العوضی ، بازیگر و مدل.
 عبدالله البلوشی ، بازیکن فوتبال
 عبدالعزیز البلوشی ، بازیکن فوتبال (بلوچی)
 هند البلوشی ، بازیگر کویتی.
 مرام البلوشی ، خواننده و بازیگر کویتی
 کاظم بهبهانی ، ایمونولوژیست و استاد بازنشسته، مسئول سازمان جهانی بهداشت
 سمیر سعید ، بازیکن فوتبال
 بشار الشطی ، خواننده و ترانه‌سرا از استار آکادمی
 سلیمان قبازرد ، غواص المپیک ۱۹۷۶
 اما شاه ، خواننده
 یاسر الحبیب ، روحانی
 ابتهال الخطیب ، آکادمیک سکولار
 محمد اشکنانی ، بسکتبالیست حرفه‌ای (اچمی)
 محمد باقر المهری ، آیت‌الله
 مای آل بلوشی ، بازیگر (بلوچی)
 شهاب کانکونه ، بازیکن فوتبال
 صالح عاشور ، سیاستمدار
 سامی اللنقاوی ، بازیکن فوتبال
 حسن جوهر ، سیاستمدار
 حسین الموسوی ، بازیکن فوتبال
 حامد صادق ، دونده
 رولا دشتی ، سیاستمدار (دشتی)
 عباس المهری ، عالم دینی
 حلیمه بلند ، مجری و مجری تلویزیونی
 حمد النقی ، فعال و وبلاگ‌نویس
 ناصر ابول ، فعال آنلاین
 جنان بوشهری ، سیاستمدار (لر/بوشهری)
 شمس الکویتیه ، نام تولد «شمس البهبهانی» ، نا کنونی «شمس بندر نایف الاسلمی»، خواننده کویتی.
 محمد جراق ، فوتبالیست
 زید اشکنانی ، راننده مسابقه
 محمود بوشهری ، بازیگر کویتی (لر/بوشهری).
 عبدالله بوشهری ، بازیگر کویتی و برادر محمود بوشهری (لر/بوشهری).
 احمد ایراج، بازیگر.
 أحمد الصراف ، نویسنده و مقاله‌نویس
 أسیل العوضی ، سیاستمدار و استاد فلسفه
 أمین الحاج ، سیاستمدار
 إبراهیم خریبط ، فعال اجتماعی
 جاسم الکظماوی ، سیاستمدار
 جاسم عباس ، بازیگر
 حسن عبد الرسول ، بازیگر
 خالد أمین ، بازیگر
 داود معرفی ، نویسنده و محقق
 زین العابدین بن حسن بن باقر ، عالم دینی
 زینة کرم ، بازیگر
 سارة أکبر ، کارآفرین
 سعود بوشهری ، بازیگر
 شهاب حاجیه ، بازیگر
 عبد الحمید دشتی ، سیاستمدار
 عبد الغفور محمد حاجیه ، سیاستمدار
 عبدالله بهمن ، بازیگر
 عبد المحسن جمال ، سیاستمدار
 عبد الهادی الصالح ، سیاستمدار
 علی الإحقاقی ، عالم دینی
 علی الکندری ، بازیگر
 علی سلطان ، بازیگر
 علی کاکولی ، بازیگر
 علی محسن (ممثل) ، بازیگر
 غدیر أسیری ، سیاستمدار
 غدیر صفر ، بازیگر
 غرور ، بازیگر
 فاضل صفر ، سیاستمدار
 فاطمة القادری ، هنرمند و موسیقی‌دان
 لیلی أحمد ، مجری تلویزیون
 محمد جوهر حیات ، نویسنده
 محمود حیدر ، تاجر
 مشاری البلام ، بازیگر
 مشاعل الزنکاوی ، بازیگر
 مصطفی أشکنانی ، بدنساز (اچمی)
 منیرة القادری ، هنرمند و موسیقی‌دان
 موسی الصراف ، سیاستمدار
 می البلوشی ، بازیگر
 یاسر أبل ، سیاستمدار

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 فارسی کویتی

 پیوند به بیرون 
 وب سایت ایرانیان کویت
 تغییر مسیر خلیج فارس: فراملی سازی شبکه‌های مهاجران ایرانی ، حدود ۱۹۰۰-۱۹۴۰
 مهاجرت شیعیان از جنوب غربی ایران به کویت: عوامل فشار در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم
 کویت و ایران: تماس متقابل در دوره پیش از نفت

 منابع 

رده:اقوام در کویت
رده:ایرانیان دور از وطن در خاورمیانه
رده:ایرانیان دور از وطن
رده:ایرانی‌تبارهای اهل کویت
رده:تاریخ کویت
رده:تشیع در کویت
رده:جامعه کویت
رده:گروه‌های قومی مرتبط نیازمند تأیید