حسین فقیه سبزواری

میرزا حسین فقیه سبزواری (۱۳ فروردین ۱۲۷۱ – ۱۵ بهمن ۱۳۴۵) فقیه و مرجع تقلیدخبرگزاری تسنیم نیمه اول قرن چهاردهم هجری شمسی ساکن مشهد، صاحب رساله عملیّه، حافظ و مفسّر قرآن، خطیب، محدّث، از مؤسسان و احیاگران حوزه علمیه خراسان؛ که نزدیک به چهل سال، کلیددار ضریح علی بن موسی الرضا نیز بود.صفحه 69، کتاب پنجاه چهره فاخر خراسان بزرگ، جمال مدیر شانه چی، کتابدار توس، چاپ اول، مشهد، 1398آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن - طبقات أعلام الشیعة - جلد ۱۴ 17 جلدی، صفحه 657، ناشر: دار احیاء التراث العربی محل نشر: بیروتکتاب گنجینه دانشمندان، جلد:۵ و 7، نویسنده:شریف رازی، محمد، ناشر:کتابفروشی اسلامیه، محل نشر:تهران – ایران، سال نشر:۱۳۵۲کتاب اثر آفرینان، زندگی‌نامه نام آوران فرهنگی ایران، از آغاز تا 1300، زیر نظر عبدالحسین نوایی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1379، جلد چهارم، صفحه 294علیرضا نوروزی، مشاهیر حوزه علمیه خراسان، جلد سوم ، انتشارات نسیم رضوان، مشهدصفحه 156، سیمای سبزوار، سرزمین سر بداران، محمد ابراهیم احمدی ، انتشارات نبوغ، قم، چاپ اول، پاییز 1375محمود بیهقی، سبزوار، شهر دیرینه‌های پایدار، بهمن 1370، کتابستان مشهد، صفحات 124، 168 و 173صفحه 150، کتاب سبزوار، شهر دانشوران بیدار، زندگی‌نامه مشاهیر و مفاخر سبزوار، نویسنده: محمود بیهقی ، انتشارات دامینه، مشهد، 1379، 381 صفحه، چاپ سومپنجاهمین سال درگذشت آیت‌الله العظمی فقیه سبزواری

 تبار و سب 
میرزا حسین فقیه سبزواری ۱۳ فروردین ۱۲۷۱ برابر با سوم رمضان ۱۳۰۹ در سامرّا به دنیا آمد.محمد جرفادقانی گلپایگانی، علمای بزرگ شیعه؛ از کلینی تا خمینی ، انتشارات: معارف اسلامی، 1364 وی پسر میرزا موسی فقیه سبزواری (۱۳۳۶–۱۲۶۵ قمری - سبزوار) و از سادات حسینی است. نسب میرزا حسین با ۳۹ واسطه به حسین اصغر فرزند علی بن الحسین امام چهارم شیعیان ختم می‌شود. میرزا موسی فقیه سبزواری، از فقیهان و مجتهدان اواخر دوره سلسله قاجار در سبزوار است.کتاب میراث اسلامی ایران، دفتر هفتم، ص 71، رساله سوم، احوال آیت‌الله میرزا حسین سبزواری به قلم خودش، روایت معلم حبیب آبادی، به کوشش رسول جعفریان، قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی، 1377

 تحصیلات و استادان 
میرزا حسین فقیه سبزواری بخشی از دروس مقدماتی و ابتدایی را در سامرا و بخشی دیگر را در طول چهار سال در نجف آموخت. تا ۱۷ سالگی تحصیلات ابتدایی و مقدماتی را در سبزوار به پایان رساند و برای تحصیل علوم سطح حوزه، سال ۱۲۸۷ عازم مشهد شد. در محضر عبدالجواد ادیب نیشابوری، حسن بررسی و سید محمدباقر مدرس، علوم ادبی و فقه و اصول دوره سطح حوزه را طی چهار سال آموخت و فروردین ۱۲۹۱ به سبزوار بازگشت.

تیر ۱۲۹۲ ازدواج کرد و ضمن تدریس در حوزه علمیه سبزوار فلسفه آموخت و دوره عالی فقه و اصول را نزد میرزا حسین علوی سبزواری از شاگردان ملا هادی سبزواری و میرزای شیرازی، شاگردی کرد.حسین نوقانی خراسانی و محمد ناصری، عمری پرافتخار، خاطرات زندگانی آیت‌الله العظمی فقیه سبزواری، مؤسسه مطبوعاتی بورس کتاب، مشهد، فلکه شمالی، 1346، صفحه 12 وی برای تکمیل تحصیلات عازم نجف شد. در طول ده سال اقامت در نجف، در حلقه‌های درس خارج فقه و اصول سید ابوالحسن اصفهانی، میرزا محمدحسین نایینی، آقا ضیاءالدین عراقی، سید محمد فیروزآبادی و استادان دیگر حضور یافت و از سوی علمای برجسته نجف به «فقیه سبزواری» اشتهار یافت و توانست از همه استادان خود اجازه اجتهاد دریافت کند.غلامرضا جلالی، منادی رضوان، شمه ای از حیات معنوی آیت‌الله میرزا حسین فقیه سبزواری، صفحه ۱۵، مجله نگاه حوزه، ویژه حوزه خراسان، ضمیمه مجله حوزه، شماره ۱۸–۱۷، سال دوم، مرداد و شهریور ۱۳۷۵
http://ensani.ir/file/download/article/20130120101437-9316-250.pdf

 بحث‌ها و تدریس ضمن تحصیل 
میرزا حسین فقیه سبزواری، دوره اصول نائینی را با محمدعلی کاظمینی، صاحب تقریرات نائینی، و فقه را با سید محمود شاهرودی (۱۲۶۲–۱۳۵۳) و دروس دیگر را با موسی خوانساری، علی محمد بروجردی (۱۲۷۶–۱۳۵۳) و سید محمد میبدی کرمانشاهی مباحثه نمود و خود تقریرات یک دوره کامل اصول نائینی را نوشت. در نجف، کتاب کفایة الاصول آخوند خراسانی را در مسجد هندی به زبان عربی؛ و از حفظ تدریس می‌نمود.

 بازگشت به ایران 
در سال ۱۳۴۷ ه‍.ق در ۳۸ سالگی به درخواست مردم سبزوار به ایران بازگشت و در مشهد ساکن شد و به تدریس فقه و اصول و فلسفه و نیز اقامه نماز جماعت روی آورد و خدمات اجتماعی و عمرانی کم‌نظیری انجام داد.

 مبارزه با یهودی‌ستیزی در مشهد 
روزهای ۲۶ و ۲۷ فروردین ۱۳۲۵، در اثر سوء تفاهم ساده‌ای، مسلمانان و یهودیان مشهد در محله یهودیان درگیر شدند که با میانجی گری علی اکبر نهاوندی و صدور اعلامیه برای آتش‌بس از سوی میرزا حسین فقیه سبزواری، حادثه کوچکی که می‌رفت به غائله بزرگی در جهت یهودی‌ستیزی تبدیل شود، پایان گرفت و هر دو سوی نزاع، به احترام این دو؛ و نصیحت و توصیه آنان به لزوم زندگی مسالمت آمیز دست از جدال و منازعه کشیدند. این ماجرا، معروف به واقعه الله‌داد می‌باشد؛
هر چند این روایت، درست به نظر نمی‌رسد؛ چون در پی واقعه الله‌داد (مسلمان‌سازی اجباری یهودیان مشهد)، ۲۸ تن کشته و شمار دیگری نیز زخمی شدند.

 آثار 
آثار علمی فقیه سبزواری تقریرات درس اصول میرزای نایینی و رساله «قضاء فوائت»، تقریرات درس خارج فقه سید ابوالحسن اصفهانی است.محمد علی کاظمینی خراسانی صاحب تقریرات نایینی «هدایة الانام»رساله عملیه بنا بر فتواهای فقیه سبزواری و مناسک حج، هردو منتشر شده‌است.علامه آقا بزرگ تهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، جلد 25، صفحه 173فهرست کتاب‌های چاپی فارسی، جلد ۵، نویسنده:مشار، خان بابا، ناشر: مؤلف، محل نشر: تهران – ایران، صفحه 5458

 خدمات و فعالیت‌ها 
 احداث شبستان‌های شرقی مسجد جامع سبزوار 
براساس کتیبه‌ای که در پیش تاق ورودی شبستان به خط نستعلیق، بر کاشی نوشته شده‌است: این شبستان به خرج میرزا حسین خان غنی و به سعی آیت‌الله میرزا حسین فقیه سبزواری در شوال ۱۳۸۵ هـ ق برابر با ۱۳۴۴ هـ ش بازسازی شده‌است.

 احداث مدرسه علمیّه محمدیّه در سبزوار 
این مدرسه علمیه، در قسمت شرقی سبزوار و جنب مزار میرزا موسی فقیه سبزواری پدر او قرار دارد.

 احداث مدرسه علمیّه در کویته پاکستان 
با توجه به مذهبی بودن شهر بزرگ کویته؛ و حضور شمار بسیاری از اهل علم و طلاب در این شهر؛ و فقدان مدرسه ای جهت سکونت و تحصیل دانشجویان علوم حوزوی، فقیه سبزواری به فکر تأسیس مدرسه ای افتاد و در همان چند روز توقف، زمینی تهیه و نخستین کلنگ ساختمان مدرسه علمیه کویته را به زمین زد.

 تأسیس کوی طلاب 
دوهزار و پانصد قطعه زمین سیصد متری از اراضی آستان قدس را گرفته و با تشریفات خاصی به طلاب علوم دینی واگذار نمود. از آن تاریخ اکثر طلاب و محصلین در این زمین‌های استیجاری از آستان قدس خانه ساخته و آن محله معروف به کوی طلاب شد.

او همچنین مدرسه باغ رضوان را به سال ۱۳۳۰ش در دو طبقه ساخت و تکیه سیدها را احداث کرد. درمانگاه رازی را تکمیل کرد و ۱۲۰ باب منزل در خیابان نخریسی و ۲۵ باب در خیابان خواجه ربیع برای سیل‌زدگان بنا نهاد

 استادان 
 سید حسن صدر (مشهور به محدث کاظمینی)
 عبدالجواد ادیب نیشابوری (مشهور به ادیب اول)
 میرزا حسین نوری (مشهور به محدث نوری)
 میرزا حسین علوی مجتهد سبزواری (مشهور به حاجی بزرگ)
 میرزا محمد آقازاده (فرزند آخوند خراسانی)
 افتخار الحکماء طالقانی (شاگرد حاج ملا هادی سبزواری)
 میرزا محمدحسین نایینی (مشهور به میرزای نایینی)
 سید ابوالحسن اصفهانی
 ضیاءالدین عراقی (مشهور به آقا ضیاء عراقی)
 سید محمدکاظم طباطبایی یزدی (صاحب العروه الوثقی)
 شیخ حسن مامقانی

 از نگاه شاگردان و پژوهشگران 
محمدرضا شفیعی کدکنی دربارهٔ او می‌گوید:امور عامّه شرح منظومه را نزد او نیز خوانده‌ام و با اینکه در آغاز اصرار داشت که قبول نکند و می‌گفت: من سالهاست «تارک» ام ولی وقتی درس را شروع کرد، از بسیاری مدعیّان که ما دیدیم، بهتر و مسلّط و خوش تقریر تر بود.برخی از شاگردانش درباره‌اش سخن‌ها گفته‌اند که در اینجا (ویکی گفتاورد) نقل شده‌است.

 درگذشت 
میرزا حسین فقیه سبزواری شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۴۵ در مشهد درگذشت. روزنامه خراسانروزنامه خراسان، شماره 5091، یکشنبه 16 بهمن 1345 و روزنامه شرق گزارشی از این رویداد منتشر کردند.روزنامه آفتاب شرق، سال چهلم، شماره 9039، 15 بهمن 1345غلامرضا جلالی ، منادی رضوان ، شمه ای از حیات معنوی آیت‌الله میرزا حسین فقیه سبزواری ، صفحه ۱۵ ، مجله نگاه حوزه ، ویژه حوزه خراسان ، ضمیمه مجله حوزه ، شماره ۱۸ - ۱۷ ، سال دوم ، مرداد و شهریور برابر وصیت کنار محراب مدرس باغ رضوان که خود در آن تدریس می‌نمود، دفن شد. محمدتقی آملی، فقیه و فیلسوف شیعه، بنا به وصیت خودش در مقبره میرزا حسین فقیه سبزواری به خاک سپرده شده‌است.

 جستارهای وابسته 

 حرم امام رضا
 میرزا موسی فقیه سبزواری
 آرامگاه موسی فقیه سبزواری
 میرزای شیرازی
 سید ابوالحسن اصفهانی
 محمدحسین نائینی
 آقا ضیاءالدین عراقی
 سید حسن صدر
 عبدالله مامقانی
 فاضل شربیانی
 عبدالجواد ادیب نیشابوری
 سید محمود حسینی شاهرودی
 سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی
 مهدی الهی قمشه‌ای
 محمدتقی آملی
 روش بولون
 وینچنزو بیانکینی
 کاظم مدیر شانه‌چی
 مهدی مروارید
 حوزه علمیه خراسان
 فهرست اهالی سبزوار
 علی‌محمد بروجردی
 مدرسه محمدیه (سبزوار)
 مسجد جامع سبزوار
 سید علینقی امین
 محمدتقی شریعتی
 عباس واعظ طبسی
 فهرست مراجع تقلید شیعه
 جیگی جیگی ، ننه خانم
 حوزه علمیه خراسان

 منابع 

 پیوند به بیرون 

 وبگاه میرزا حسین فقیه سبزواری
 صفحه اینستاگرام میرزا حسین فقیه سبزواری
 مجموعه تصاویری از میرزا حسین فقیه سبزواری
 خاطرات یک شاهد در واقعه گوهرشاد
 مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
 روایت شاهد عینی از حمله به حرم امام رضا(ع)
 ویکی نور
 دانشنامه مشهد الرّضا
 گفتگو با استاد کاظم شانه چی
 ضریح موسی فقیه سبزواری

رده:اسلام‌شناسان مسلمان شیعه
رده:بنیان‌گذاران نهادهای آموزشی
رده:تقریب‌گرایان مذاهب اسلامی
رده:خاک‌سپاری‌ها در حرم امام رضا
رده:خاندان فقیه سبزواری
رده:درگذشتگان ۱۳۴۵
رده:درگذشتگان ۱۳۸۶ (قمری)
رده:روحانیان اهل ایران
رده:روحانیان شیعه اهل ایران
رده:روحانیان شیعه اهل سبزوار
رده:روحانیان شیعه اهل مشهد
رده:رهبران مذهبی اهل ایران
رده:زادگان ۱۲۷۱
رده:زادگان ۱۳۰۹ (قمری)
رده:زادگان دهه ۱۳۰۰ (قمری)
رده:طرفداران تقریب میان مذاهب اسلامی
رده:عارفان اهل ایران
رده:عالمان شیعه
رده:عالمان مسلمان
رده:فقیهان هوادار مشروطیت
رده:فقیهان شیعه دوازده‌امامی درگذشته
رده:مراجع تقلید در دوره پهلوی
رده:مراجع تقلید درگذشته
رده:مراجع تقلید شیعه اهل استان خراسان رضوی
رده:نویسندگان دینی اهل ایران
رده:نیکوکاران اهل ایران