گویش مرگانه‌ای

گویش مرگانه‌ای از گویش‌های استان همدان است که عمدتا میان مردم شهر مریانج تکلم می‌گردد.مظاهری، عبدالله. نگاهی به تاریخ و فرهنگ مریانج. برکت کوثر: ۱۳۹۵. فرمانداری همدان نوشته است: «مردم شهر همدان و برخی از روستاهای مجاور آن و شهر مريانج به زبان فارسی و آميخته به لهجه خاص و با استفاده از استعارات و ويژگی‌های خاص در ادای بعضی كلمات كه ويژه فارسی همدانی است تكلم مي‌كنند.» 

 پیشینه 
چگونگی سخن گفتن اهالی مریانج همدان و نوع کلمات، بازمانده و غیر یافته زبان پهلوی ساسانی است. نوع خاص کلمات، دستور زبان و گرامر خاص و ویژگی های آوایی و نحوه سخن گفتن، گویش مریانج را از سایر نقاط متمایز نموده است. این گویش در بین فارسی زبانان همدان و اطراف آن منحصر به فرد می‌باشد و از این جهت نسبت به آن‌ها دارای استقلال گویشی بیشتری است. طبق مقايسه‌هاي انجام شده می‌توان گفت که از لحاظ آوايی و لهجه به لری میماند و شايد اصالتاً لری بوده که در اثر مقتضيات زمان و مکان تغييراتی يافته‌است.مقدم، پگاه. گفتاری در باب گویش همدانی (۲). گويش مرگانه‌ای تشابهاتی با گویش‌های مجاور خود نظیر همدانی، تویسرکانی و نهاوندی دارد.

 وابستگی زبانی 
گویش‌هایی نظیر وفرجینی، ورکانه‌‌ای، علی‌آبادی و مریانجی (مرگانه‌ای) جزء گویش‌های گروه الوند طبقه بندی میشوند که در دسته لری ثلاثی قرار میگیرند. گویش مریانجی بسیاری از فارسی و گویش همدانی تاثیر پذیرفته اند. مرگانه ای از لحاظ آوایی مشابه گویش‌های لری منطقه ثلاث می‌باشد. این گویش در گذشته و تا حدودی امروز با زبان لری در ارتباط بوده است.

 ویژگی‌های گویشی 
در مریانج هنوز بسیاری از واژه‌ها به صورت قدیمی خود استعمال می‌شوند. مانند به کار بردن فتحه (اَ کشیده) در مورد کلماتی که به «های» ملفوظ و غیر ملفوظ ختم می‌شوند و همچنین حذف علامت مفعولی «را» و قرار دادن واکه «دَ» به جای آن از ویژگی‌های بارز گویش مرگانه‌ای می‌باشد؛ و در مورد جملاتی که دارای حرف ربط «هم» بوده نیز به همان صورت عمل می‌شود. مانند:
 خانهَ دَ ساختم خستهَ دَ شدم. خانه را ساختم و خسته هم شدم.
 شیشهَ‌دَ اشکست. شیشه هم شکست.
 در مواردی که اسم «نکره» باشد حرف «یَ» قبل از «دَ» َ قرار می‌گیرد. مانند: پسرهَ یَ دَ به خدا اِسپردم.
 در واژه‌هایی که دارای واکه «اْ» هستند با آواگروه «اِو» تلفظ می‌شوند. مانند: اولاد، گوجه، موز، برو.

موارد مذکور نوعی غلیظ ادا کردن را در گویش مریانجی‌ها به وجود آورده که باعث شده گویشوران آن را از دیگران متمایز کند.

 جستارهای وابسته 
 گویش همدانی
 گویش لری ملایری
 گویش لری نهاوندی
 گویش لری اسدآبادی
 گویش لری تویسرکانی

 پانویس 

رده:استان همدان
رده:لهجه‌های زبان فارسی