جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان

ج‍غ‍راف‍ی‍ای ت‍اری‍خ‍ی و ت‍اری‍خ م‍ف‍ص‍ل ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان مجوعه کتابی است که توسط محمدعلی سلطانی نوشته شده و در آن مسائل تاریخی حوزهٔ کرمانشاه فرهنگی مشتمل بر جغرافیای کنونی استان‌های کرمانشاه، ایلام، شمال استان لرستان، غرب استان همدان و جنوب شرق استان کردستان با اتکا به اسناد تاریخی مورد بررسی قرار گرفته‌است. محمدعلی سلطانی پژوهش خود را برای نگارش این کتاب از سال ۱۳۵۵ آغاز کرده و در دههٔ ۱۳۶۰ خورشیدی با جمع‌آوری اسناد تاریخی و یافته‌های مردم‌شناختی، تاریخی و فرهنگی آن را تداوم بخشید. نخستین مجلد مجموعه در سال ۱۳۷۰ با عنوان ج‍غ‍راف‍ی‍ای ت‍اری‍خ‍ی و ت‍اری‍خ م‍ف‍ص‍ل ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان (ب‍اخ‍ت‍ران) ت‍وس‍ط م‍ول‍ف م‍ن‍ت‍ش‍ر ش‍د و متعاقب آن دو جلد دیگر نیز به چاپ رسید. تجدید چاپ سه جلد نخست و انتشار مجلدات بعدی تا سال ۱۳۸۴ صورت پذیرفت.مجلۀ بخارا: جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان (تألیف محمد علی سلطانی)، نوشتۀ آرش امجدی، فروردین، اردیبهشت، خرداد و تیر ۱۳۸۲، شمارۀ ۳۰-۲۹؛ بازدید در ۸ مرداد ۱۳۹۸. دو مجلد از این مجموعه (جلد یازدهم: اقلیت‌های دینی در کرمانشاهان (کلیمیان، مسیحیان و…)، و جلد دوازدهم: مستدرک و تکملهٔ مجموعهٔ جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان) تاکنون به چاپ نرسیده‌است.پایگاه اینترنتی محمدعلی سلطانی: دانشنامۀ کرمانشاهان؛ بازدید در ۸ مرداد ۱۳۹۸. این کتاب در مهم‌ترین کتابخانه‌ها و دانشگاه‌های جهان ثبت شده‌است.خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): نکوداشت پدر تاریخ کرمانشاه و خط‌بانوی ایران، نوشته‌شده در ۵ تیر ۱۳۹۸؛ بازدید در ۸ مرداد ۱۳۹۸. سلطانی مجموعه ج‍غ‍راف‍ی‍ای ت‍اری‍خ‍ی و ت‍اری‍خ م‍ف‍ص‍ل ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان را به همراه حدیقه سلطانی و کتاب دو جلدی احزاب سیاسی و انجمن‌های سری در کرمانشاه را که روی‌هم‌رفته مشتمل بر ۲۰ مجلد است، دانشنامهٔ کرمانشاهان نام‌گذاری کرده و از آن به عنوان نخستین دائرةالمعارف منطقه‌ای در ایران یاد می‌کند.

 برخی نظرات دربارهٔ کتاب 
نویسندگان و پژوهشگرانی مانند عبدالحسین نوایی،ایران‌بوم: کتاب «جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان» از نگاه دکتر عبدالحسین نوایی، نوشتۀ عبدالحسین نوایی، نوشته‌شده در ۱ شهریور ۱۳۹۲؛ بازدید در ۸ مرداد ۱۳۹۸. کیوان سمیعی، ریچارد تاپر، ادوارد ژوزف، حشمت‌الله طبیبی، ویلم فلور و … در رابطه با این اثر اظهار نظر کرده و آن را به عنوان مرجعی علمی در رابطه با تاریخ قلمروی فرهنگی کرمانشاهان واجد ارزش دانسته‌اند.روزنامۀ اطلاعات: تاریخ مفصل کرمانشاهان و دیدگاه‌ها، نوشتۀ محمدعلی سلطانی، نوشته‌شده در ۱ شهریور ۱۳۹۲؛ بازدید در ۳۰ مرداد ۱۳۹۸.پایگاه اینترنتی محمدعلی سلطانی: کتاب کرمانشاهان به زبان انگلیسی منتشر می‌شود؛  بازدید در ۸ مرداد ۱۳۹۸.

علاوه بر این اردشیر کشاورز ن‍ق‍دی ب‍ر جلد سوم مجموعه نوشته که با مشخصات زیر به چاپ رسیده‌است:
 کشاورز، اردشیر، نقدی بر کتاب ج‍غ‍راف‍ی‍ای ت‍اری‍خ‍ی و ت‍اری‍خ م‍ف‍ص‍ل ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان (ای‍لات و طوای‍ف ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان)، ک‍رم‍ان‍ش‍اه: طاق ب‍س‍ت‍ان، ۱۳۷۸. 

 جایزه‌ها 
کتاب ج‍غ‍راف‍ی‍ای ت‍اری‍خ‍ی و ت‍اری‍خ م‍ف‍ص‍ل ک‍رم‍ان‍ش‍اه‍ان در سال ۱۳۷۴ لوح تقدیر سیزدهمین دورهٔ جایزهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را دریافت کرد.کتاب سال جمهوری اسلامی ایران: سیزدهمین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران؛ بازدید در ۸ مرداد ۱۳۹۸.

 فهرست مجلدات 
 شماره مجلد عنوان مجلد مکان چاپ انتشارات نوبت چاپ سال انتشار ۱ جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان (جغرافیای تاریخی، اقتصاد، معارف، هنر، فرهنگ ادارات و تشکیلات …) تهران سها سوم ۱۳۸۰ ۲ تاریخ ایلات و طوایف کرمانشاهان، ج ۱ (اوضاع تاریخی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی) تهران سها دوم ۱۳۸۰ ۳ تاریخ ایلات و طوایف کرمانشاهان، ج ۲ (اوضاع تاریخی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی) تهران سها دوم ۱۳۸۰ ۴ تاریخ مفصل کرمانشاهان (اوضاع سیاسی از دوران ماقبل تاریخ تا عصر مشروطیت) تهران سها دوم ۱۳۸۰ ۵ تاریخ مفصل کرمانشاهان (اوضاع سیاسی از عصر مشروطه تا کودتای ۲۸ مرداد به انضمام پیشینهٔ خاندان‌های شهری حکومتگر از خاکریز تا خسروی) تهران سها دوم ۱۳۸۰ ۶ تاریخ تشیع در کرمانشاهان (خاندان مذهبی و علمای شیعی در کرمانشاه از ظهور اسلام تا عصر حاضر) تهران سها اول ۱۳۸۰ ۷ تاریخ در کرمانشاهان (خاندان مذهبی، علمای منفرد، فلاسفه و حکمای شیعی کرمانشاهان) تهران سها اول ۱۳۸۰ ۸ تاریخ تسنن در کرمانشاهان (خاندان مذهبی، علمای اهل سنت کرمانشاهان) تهران سها اول ۱۳۸۰ ۹ تاریخ تصوف در کرمانشاهان (پیشینهٔ تصوف و طرائق و سلاسل صوفیه و بزرگان صوفیه و دروایش در کرمانشاهان) تهران سها اول ۱۳۸۰ ۱۰ تاریخ خاندان‌های حقیقت و مشاهیر متأخر اهل حق (پیشینهٔ خاندان‌های هفتوانه و شاه‌مهمان و …) تهران سها سوم ۱۳۸۴ ۱۱ اقلیت‌های دینی در کرمانشاهان (کلیمیان، مسیحیان و…) - - - - ۱۲ مستدرک و تکملهٔ مجموعهٔ جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان - - - -

 جستارهای وابسته 
 ح‍دی‍ق‍ه س‍ل‍طان‍ی: اح‍وال و آث‍ار ش‍اع‍ران ب‍رج‍س‍ت‍ه ک‍رد و ک‍ردی‌س‍رای‍ان ک‍رم‍اش‍ان از ع‍ه‍د ت‍ی‍م‍وری ت‍ا ع‍ص‍ر ح‍اض‍ر

 منابع 

رده:آثار محمدعلی سلطانی
رده:ایران‌شناسی
رده:دانشنامه‌های فارسی
رده:فرهنگ در استان ایلام
رده:فرهنگ در استان کردستان
رده:فرهنگ در استان کرمانشاه
رده:فرهنگ در استان لرستان
رده:فرهنگ در ایران
رده:کتاب‌های ۱۳۸۰
رده:کتاب‌های ۱۳۸۴
رده:کتاب‌های ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:کتاب‌های ۲۰۰۵ (میلادی)
رده:کتاب‌های تاریخی درباره ایران
رده:کتاب‌های تاریخی سده ۱۵ (قمری)
رده:کتاب‌های تاریخی سده ۲۱ (میلادی)
رده:کردشناسی
رده:جغرافیای تاریخی استان کرمانشاه
رده:تاریخ استان کرمانشاه
رده:کتاب‌های برگزیده در کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
رده:کتاب‌ها درباره کرمانشاه