یارانه‌های انرژی

یارانه‌های انرژی () به اقداماتی اقداماتی گفته می‌شود که نرخ را برای مصرف‌کننده زیر قیمت بازار یا برای تولیدکنندگان بالاتر از سطح بازار نگه می‌دارد یا مخارج مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان را کاهش می‌دهد.OECD, 1998 یارانه‌های انرژی ممکن است انتقالات نقدی مستقیم به تأمین‌کنندگان، مشتریان یا نهادهای مرتبط باشند، و همچنین شامل مکانیسم‌های حمایتی غیرمستقیم مانند معافیت‌های مالیاتی و استرداد مالیاتی، کنترل قیمت، محدودیت‌های تجاری و محدودیت‌ها در دسترسی به بازار می‌شوند.

در طول سال‌های مالی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۲، اکثر یارانه‌های فدرال ایالات متحده به تولیدکنندگان انرژی‌های تجدیدپذیر (عمدتاً زیست‌سوخت‌ها، باد و خورشیدی)، خانوارهای کم‌درآمد و بهبود بهره‌وری انرژی اختصاص داشت. در این دوره، نزدیک به نیمی (۴۶٪) از یارانه‌های انرژی فدرال مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر و ۳۵٪ مرتبط با مصارف نهایی انرژی بود. حمایت فدرال از انواع انرژی‌های تجدیدپذیر بیش از دو برابر شد و از ۷٫۴ میلیارد دلار در سال مالی ۲۰۱۶ به ۱۵٫۶ میلیارد دلار در سال مالی ۲۰۲۲ رسید.Data source: U.S. Energy Information Administration, Federal Financial Interventions and Subsidies in Energy in Fiscal Years 2016–2022, Table 1 and Table A3, DOE, Department of Energy.

آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر حدود ۶۳۴ میلیارد دلار یارانه بخش انرژی را در سال ۲۰۲۰ ردیابی کرد و دریافت که حدود ۷۰٪ آن یارانه سوخت‌های فسیلی بوده است. حدود ۲۰٪ به تولید برق تجدیدپذیر، ۶٪ به زیست‌سوختها و کمی بیش از ۳٪ به انرژی هسته‌ای اختصاص یافته است.

 مروری بر تمامی منابع انرژی 
اگر دولت‌ها تصمیم بگیرند که به یک منبع خاص انرژی بیشتر از دیگری یارانه بدهند، این انتخاب می‌تواند بر محیط زیست تأثیر بگذارد. این عامل متمایزکننده، بحث زیر را در مورد تمام یارانه‌های انرژی برای همه منابع انرژی به‌طور کلی شکل می‌دهد.

استدلال‌های اصلی به نفع یارانه‌های انرژی عبارتند از:
 امنیت تأمین: از یارانه‌ها برای اطمینان از تأمین کافی داخلی با حمایت از تولید سوخت بومی به منظور کاهش وابستگی به واردات، یا حمایت از فعالیت‌های برون‌مرزی شرکت‌های ملی انرژی، یا برای ایمن‌سازی شبکه برق استفاده می‌شود.
 بهبود محیط زیست و سلامت: یارانه‌ها برای بهبود سلامت از طریق کاهش آلودگی هوا و برای تحقق تعهدات اقلیمی بین‌المللی استفاده می‌شوند. برای مثال، آژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید که قیمت خرید پمپ‌های حرارتی باید مشمول یارانه شود.
 مزایای اقتصادی: یارانه‌ها به شکل کاهش قیمت‌ها برای تحریک بخش‌های اقتصادی خاص یا اقشار خاصی از جمعیت استفاده می‌شوند، مثلاً کاهش فقر و افزایش دسترسی به انرژی در کشورهای در حال توسعه. در مورد قیمت سوخت‌های فسیلی به‌طور خاص، «یان پری»، نویسنده اصلی گزارش صندوق بین‌المللی پول در سال ۲۰۲۱ گفت: «برخی کشورها تمایلی به افزایش قیمت انرژی ندارند زیرا فکر می‌کنند این کار به فقرا آسیب می‌رساند. اما پایین نگه داشتن قیمت سوخت‌های فسیلی راهی بسیار ناکارآمد برای کمک به فقرا است، زیرا بیشتر مزایا نصیب خانوارهای ثروتمندتر می‌شود. بهتر است منابع را مستقیماً برای کمک به افراد فقیر و آسیب‌پذیر هدف‌گذاری کنیم.»
 اشتغال و مزایای اجتماعی: یارانه‌ها برای حفظ اشتغال، به ویژه در دوره‌های گذار اقتصادی استفاده می‌شوند. در سال ۲۰۲۱، در مورد قیمت سوخت‌های فسیلی به‌طور خاص، «ایپک گنچسو» در مؤسسه توسعه ماوراء بحار (ODI) گفت: «[اصلاح یارانه‌ها] نیازمند حمایت از مصرف‌کنندگان آسیب‌پذیری است که تحت تأثیر افزایش هزینه‌ها قرار می‌گیرند، و همچنین کارگران صنایعی که به سادگی مجبور به تعطیلی می‌شوند. این کار همچنین نیازمند کارزارهای اطلاع‌رسانی است که نشان دهد چگونه صرفه‌جویی‌ها به شکل مراقبت‌های بهداشتی، آموزش و سایر خدمات اجتماعی به جامعه بازتوزیع خواهد شد. بسیاری از مردم با اصلاح یارانه‌ها مخالف هستند زیرا آن را صرفاً به عنوان گرفتن چیزی توسط دولت می‌بینند، بدون اینکه چیزی در عوض آن بازگردانده شود.»

استدلال‌های اصلی علیه یارانه‌های انرژی عبارتند از:
 برخی یارانه‌های انرژی، مانند یارانه سوخت‌های فسیلی (یارانه‌های نفت، زغال‌سنگ و گاز)، با هدف توسعه پایدار در تضاد هستند، زیرا ممکن است منجر به مصرف و اتلاف بیشتر شوند، اثرات مضر مصرف انرژی بر محیط زیست را تشدید کنند، بار سنگینی بر امور مالی دولت ایجاد کنند، پتانسیل رشد اقتصادها را تضعیف کنند و سرمایه‌گذاری خصوصی و عمومی در بخش انرژی را تضعیف نمایند. همچنین، بیشتر مزایای حاصل از یارانه‌های سوخت فسیلی در کشورهای در حال توسعه به ۲۰٪ ثروتمندترین خانوارها می‌رسد.
 مانع گسترش شبکه‌های توزیع و توسعه فناوری‌های انرژی سازگارتر با محیط زیست می‌شوند و همیشه به افرادی که بیشتر به آن‌ها نیاز دارند کمک نمی‌کنند.
 مطالعه انجام شده توسط بانک جهانی نشان می‌دهد که یارانه‌ها به کسب‌وکارهای تجاری بزرگی که بر بخش انرژی تسلط دارند، توجیه‌پذیر نیست. با این حال، تحت شرایط خاصی منطقی است که از یارانه‌ها برای ترویج دسترسی به انرژی برای فقیرترین خانوارها در کشورهای در حال توسعه استفاده شود. یارانه‌های انرژی باید دسترسی به منابع انرژی مدرن را تشویق کنند، نه اینکه هزینه‌های عملیاتی شرکت‌ها را پوشش دهند. مطالعه انجام شده توسط مؤسسه منابع جهانی نشان می‌دهد که یارانه‌های انرژی اغلب به پروژه‌های سرمایه‌بر اختصاص می‌یابد و این به هزینه گزینه‌های کوچکتر یا توزیع‌شده تمام می‌شود.

انواع یارانه‌های انرژی در زیر آمده است («یارانه‌های سوخت فسیلی عموماً دو شکل دارند: یارانه‌های تولید… [و]... یارانه‌های مصرف.»):
 انتقالات مالی مستقیم: کمک‌های بلاعوض به تأمین‌کنندگان؛ کمک‌های بلاعوض به مشتریان؛ وام‌های کم‌بهره یا ترجیحی به تأمین‌کنندگان.
 رفتارهای مالیاتی ترجیحی: تخفیف یا معافیت از حق امتیاز، عوارض، مالیات تأمین‌کننده و تعرفه‌ها؛ اعتبار مالیاتی؛ کمک‌هزینه استهلاک شتاب‌دهی شده برای تجهیزات تأمین انرژی.
 محدودیت‌های تجاری: سهمیه‌بندی، محدودیت‌های فنی و تحریم‌های تجاری.
 خدمات مرتبط با انرژی ارائه شده توسط دولت با هزینه‌ای کمتر از هزینه کامل: سرمایه‌گذاری مستقیم در زیرساخت‌های انرژی؛ تحقیق و توسعه عمومی.
 مقررات بخش انرژی: تضمین تقاضا و نرخ‌های استقرار اجباری؛ کنترل قیمت؛ محدودیت‌های دسترسی به بازار؛ رضایت برنامه‌ریزی ترجیحی و کنترل بر دسترسی به منابع.
 عدم اعمال هزینه‌های خارجی: هزینه‌های خارجی زیست‌محیطی؛ خطرات امنیت انرژی و هزینه‌های نوسان قیمت.
 کمک‌هزینه کاهش منابع (Depletion Allowance): اجازه کسر از درآمد ناخالص تا حدود ۲۷٪ برای کاهش منابع تجدیدناپذیر (نفت، گاز، مواد معدنی).

به‌طور کلی، یارانه‌های انرژی نیازمند هماهنگی و اجرای یکپارچه هستند، به‌ویژه با توجه به جهانی‌شدن و افزایش ارتباط متقابل سیاست‌های انرژی؛ بنابراین تنظیم آن‌ها در سازمان تجارت جهانی اغلب ضروری تلقی می‌شود. and Farah, Paolo Davide and Cima, Elena, WTO and Renewable Energy: Lessons from the Case Law (December 15, 2015). 49 JOURNAL OF WORLD TRADE 6, Kluwer Law International, , December 2015, pp. 1103 – 1116. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=2704453

 حمایت از فناوری‌های جدید 
حمایت اولیه از انرژی خورشیدی توسط ایالات متحده و آلمان کمک شایانی به تجاری‌سازی انرژی‌های تجدیدپذیر برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در سراسر جهان کرد، اما ممکن است به تولید محلی کمکی نکرده باشد. حمایت از همجوشی هسته‌ای ادامه دارد، اگرچه انتظار نمی‌رود که به موقع برای کمک به اهداف کربن صفر خالص کشورها از نظر تجاری مقرون به صرفه شود. تحقیقات در زمینه ذخیره انرژی نیز مورد حمایت قرار می‌گیرد.

 یارانه‌های سوخت فسیلی 
بندانگشتی|چپ|1.5x|سرانه یارانه سوخت‌های فسیلی در سال ۲۰۲۱
بندانگشتی|چپ|1.5x|یارانه سوخت‌های فسیلی به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی (۲۰۲۱)

یارانه‌های سوخت فسیلی، یارانه‌های انرژی هستند که به سوخت‌های فسیلی تعلق می‌گیرند. بر اساس یک تعریف محدود، مجموع یارانه‌های سوخت فسیلی در سال ۲۰۲۲ حدود ۱٫۵ تریلیون دلار بوده است. بر اساس تعریفی گسترده‌تر، این رقم حدود ۷ تریلیون دلار برآورد شده است.

این یارانه‌ها ممکن است به صورت معافیت مالیاتی در مصرف باشند، مانند مالیات بر فروش پایین‌تر برای گاز طبیعی جهت گرمایش مسکونی؛ یا یارانه در تولید، مانند معافیت‌های مالیاتی برای اکتشاف نفت. همچنین این یارانه‌ها ممکن است به صورت هزینه‌های خارجی منفی رایگان یا ارزان باشند؛ مانند آلودگی هوا یا تغییر اقلیم ناشی از سوزاندن بنزین، دیزل و سوخت جت. برخی از یارانه‌های سوخت فسیلی از طریق تولید برق اعمال می‌شوند، مانند یارانه برای نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز.

حذف یارانه‌های سوخت فسیلی می‌تواند خطرات سلامتی ناشی از آلودگی هوا را کاهش دهد، و انتشار جهانی کربن را به شدت کاهش دهد که بدین ترتیب به محدود کردن تغییر اقلیم کمک می‌کند. تا سال ۲۰۲۱، پژوهشگران سیاست‌گذاری برآورد کردند که پول بسیار بیشتری صرف یارانه‌های سوخت فسیلی می‌شود تا یارانه‌های کشاورزی یا یارانه‌های آب که برای محیط‌زیست مضر هستند. آژانس بین‌المللی انرژی در این باره می‌گوید: «قیمت‌های بالای سوخت فسیلی بیشترین ضربه را به فقرا می‌زند، اما یارانه‌ها به ندرت به درستی هدف‌گذاری می‌شوند تا از گروه‌های آسیب‌پذیر محافظت کنند و تمایل دارند که به نفع بخش‌های مرفه‌تر جامعه باشند.»

با وجود اینکه کشورهای گروه ۲۰ متعهد شده‌اند که یارانه‌های ناکارآمد سوخت فسیلی را به تدریج حذف کنند، تا سال ۲۰۲۳ این یارانه‌ها به دلیل تقاضای رای‌دهندگان، یا برای امنیت انرژی ادامه دارند.

 جستارهای وابسته 

 یارانه‌های سوخت فسیلی

 منابع 

 کتاب‌شناسی 


 پیوند به بیرون 
 ردیاب یارانه سوخت فسیلی - همکاری بین سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) و مؤسسه بین‌المللی توسعه پایدار (IISD)
 ابتکار جهانی یارانه‌ها - پروژه‌ای از مؤسسه بین‌المللی توسعه پایدار
 تحلیل OECD-IEA از سوخت‌های فسیلی و سایر حمایت‌ها - OECD
 کشورهای اروپایی سالانه میلیاردها دلار صرف یارانه‌های سوخت فسیلی می‌کنند، نظرسنجی نشان می‌دهد (۲۰۱۷)

رده:اقتصاد انرژی
رده:یارانه‌ها

 جستارهای وابسته 
 رفاه برای ابرشرکت‌ها
 ساختمان یکپارچه فتوولتائیک
 سیاست خرید تضمینی برق
 تجارتی کردن انرژی‌های تجدیدپذیر

 منابع 



رده:اقتصاد انرژی
رده:تجارتی کردن انرژی‌های تجدیدپذیر
رده:یارانه‌ها