امانوئل راشبا

امانوئل ا راشبا (متولد ۳۰ اکتبر ۱۹۲۷، کیف) یک فیزیکدان نظری‌کار شوروی - آمریکایی با اصلیت یهودی است که در اوکراین، روسیه و ایالات متحده کار می‌کرد.

وی برای پژوهشهای خود در شاخهٔ فیزیک ماده چگال و اسپینترونیک، به ویژه اثر اسپین-مدار راشبا، و همچنین برای پیش‌بینی تشدید دو قطبی الکتریکی اسپبنها (EDSR),E. I. Rashba, Properties of semiconductors with a loop of extrema, I. Cyclotron and combined resonances in a perpendicular field, Sov. Phys. Solid State 2, 1109 (1960). شناخته می‌شود.

تشدید دو قطبی الکتریکی اسپبنها به‌طور گسترده‌ای مورد بررسی قرار گرفته‌اندE. I. Rashba and V. I. Sheka, Electric-Dipole Spin Resonances, in: Landau Level Spectroscopy (North Holland, Amsterdam) 1991, p.  131-206; https://arxiv.org/abs/1812.01721 و به یک ابزار اسنتاندارد برای عملکرد اسپین الکترون در ساختارهای نانو، و گذار فاز در سیستم‌های جفت شدهٔ اسپین-مدار با تغییر توپولوژی سطح فرمی،I. I. Boiko and E. I. Rashba, Sov. Phys. Solid State 2, 1692 (1960), تبدیل شد. موضوع اصلی اسپینترونیک کارکرد تمام الکتریکی اسپین‌های الکترونی است و EDSR اولین پدیده ای بود که در این زمینه پیش‌بینی و تجربی مشاهده شد.

 زندگی‌نامه 
راشبا متولد کیف، اوکراین، یکی از بازماندگان از حمله نازی‌ها در طول جنگ جهانی دوم بود که با خانواده خود به کازان فرار کرد و در آنجا تحصیل فیزیک را در دانشگاه کازان شروع کرد. پدر او یوسف راشبا یک وکیل برجسته دفاعی و یک بشردوست با تحصیلات عالیه بود. مادرش روزالیا معلم انگلیسی بود.E. I. Rashba, "Looking back." Journal of Superconductivity 16, 599-623 (2003)  وی پس از بازگشت به کیف از دانشکده فیزیک دانشگاه کیف در سال ۱۹۴۹ فارغ‌التحصیل شد. استادان وی الکساندر داویدوف، سلیمان پکار و کریل تولپیگو بودند. فارغ‌التحصیلی راشبا مصادف با سالهای آخر سلطنت استالین بود که در اثر شوونیسم افراطی ملی سالهای سخت و تاریکی بود. در نتیجه، وی مجبور شد در طی ۵ سال بعدی شغلش را ۵ بار تغییر دهد.

در سال ۱۹۹۱ راشبا به ایالات متحده مهاجرت کرد و در آنجا به عنوان محقق در دانشگاه یوتا (۱۹۹۲–۱۹۹۹)، SUNY در بوفالو (۲۰۰۱–۲۰۰۴) و دانشگاه هاروارد (۲۰۰۴–۲۰۱۵) مشغول به کار شد. وی همچنین با انستیتوی فناوری ماساچوست (MIT، ۲۰۰۰–۲۰۰۴) همکاری می‌کرد، و به عنوان استاد وابسته در کالج دارتموث (۲۰۰۰–۲۰۰۳) و به عنوان استاد رادرفورد در دانشگاه لوفبورو (۲۰۰۷–۲۰۱۰) خدمت کرد. در طی این مدت راشبا عمدتاً بر روی اسپینترونیک و فیزیک سیستمهای نانو مشغول به کار بود.

پس از بیماری عصبی شدید راشبا (۱۹۹۷) کارهای تحقیقاتی وی توسط همسرش ارنا و دخترش گردآوری و چاپ شد.

حدود ۱۵ سال راشبا به عنوان عضو هیئت تحریریه مجلات JETP Letters و مجله Luminescence فعالیت داشت.

راشبا یکی از اعضای انجمن فیزیکی آمریکا بود.

 افتخارات، عضویتها 
 جایزه لنین (۱۹۶۶)
 Joffe - جوایز اتحاد جماهیر شوروی (۱۹۸۷)
 پکار - اتحاد جماهیر شوروی
 عضو انجمن فیزیکی آمریکا
 جایزه ICL'99 برای کار بر روی طیف‌سنجی نوری (کنفرانس بین‌المللی ۱۹۹۹ در لومینسانس و طیف‌سنجی نوری ماده چگال در اوزاکا)

 جستارهای وابسته 
 فناوری نانو
 اثر Dresselhaus

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 پیشگام اسپینترونیک تولد خود را جشن می‌گیرد ، هاروارد روزنامه ، ۶ مارس ۲۰۰۸
 انستیتوی فیزیک آکادمی ملی علوم اوکراین
 صفحه V. Ye. مؤسسه فیزیک نیمه هادی لاشکاریوف NAS از اوکراین
 http://isp.kiev.ua/index.php/uk/history-menu-ukr/912-2013-05-29-12-42-40/history/5001-2014-09-05-11-48- 46 (به زبان روسی: VE Lashkaryov Institute for Physics of Semiconductors, Academy Academy of علوم اوکراین)
 موسسه فیزیک نظری لاندو
 http://www.fz-juelich.de/SharedDocs/Termine/PGI/PGI-1/EN/2010/d_term_2010-01-06.html ;jsessionid=F8A3F7919770C907930BD4CC3BC4B105؟nn=۱۳۲۸۳۴۲، Wilhelm sem: و اثرات چرخش مدار در فلزات "(آلمان، ژانویه ۲۰۱۰)
 https://web.archive.org/web/20070717135437/http://www.lboro.ac.uk/departments/ph/staff/eir.html ، گروه فیزیک، دانشگاه لوفبورو
 https://web.archive.org/web/20190809174429/https://www.physics.harvard.edu/node/549http
 http://physicsworld.com/cws/article/news/2011/aug/17/rashba-gets-hotter-and-more- پیش فرض
 https://physicsworld.com/a/breathing-new-life-into-the-rashba-effect/
 اخبار و دیدگاه‌ها از مجموعه ژورنال فیزیک ، http://jphysplus.iop.org/2015/06/05/restoring-the-sledgeific-record/
 یهودیان در فیزیک، Jinfo.org , http://www.jinfo.org/

رده:استادان دانشگاه هاروارد
رده:استادان دانشگاه یوتا
رده:استادان مؤسسه فیزیک و فناوری مسکو
رده:اعضای انجمن فیزیک آمریکا
رده:افراد زنده
رده:اهالی اتحاد شوروی مهاجرت‌کرده به ایالات متحده آمریکا
رده:اهالی کی‌یف
رده:برندگان جایزه لنین
رده:دانشمندان فیزیک نظری
رده:دانشمندان یهودی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ملی تاراس شفچنکو کی‌یف
رده:زادگان ۱۹۲۷ (میلادی)
رده:فیزیک‌دانان اهل اتحاد شوروی
رده:فیزیک‌دانان اهل اوکراین
رده:یهودیان اهل اتحاد شوروی
رده:یهودیان اهل اوکراین